FIKHU I AGJËRIMIT


Planprogrami i muslimanit të vogël

AGJËRIMI

Agjërim d.m.th. ta pengosh apo ta ndalosh veten nga diçka. Ndërsa, në Sheriatin Islam:

Agjërim është ta pengosh ose ta ndalosh veten nga ushqimi, pija dhe epshi, prej agimit e deri në perendim të diellit, me nijet që t’i afrohesh Allahut xh.sh.

Ibadeti ndaj Allahut xh.sh. bëhet në mënyra të ndryshme:

-Kemi ibadet vetëm me fjalë, siç është shehadeti.
-Ibadet me fjalë dhe me trup së bashku, siç është namazi.
-Kemi ibadet me të holla, siç është zekati.
-Kemi ibadet me të holla dhe me trup, siç është haxhi.

Ndërsa, agjërimi është ibadet trupor.
Edhe popujt e mëparshëm kanë agjëruar, mirëpo agjërimi i tyre ka ndryshuar nga agjërimi në Islam. Kur’ani fisnik përmend agjërimin e Merjemes para se t’i lind djali Isa a.s., por agjërimi i saj ka qenë vetëm pengimi apo detyrimi i vetes së saj për të mos folur.
Në të njëjtën mënyrë ka agjëruar edhe Zekerija a.s., kur i ka lind djali Jahja a.s. Ai tri ditë e tri net ka ngrënë dhe ka pi , mirëpo nuk ka folur. Ai vetëm ka sinjalizuar me shenja. Për këtë, Zoti i Madhëruar në Kur’an thotë:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ

“O ju të cilët keni besuar, ua kemi bërë obligim agjërimin ashtu siç ua kemi bërë për obligim popujve para jush, me qëllim që të jeni të devotshëm”.
(El-Bekare:183)


Pyetje:

1.Trego definicionin e agjërimit?
2.Trego për mënyrat e ibadetit?

AGJËRIMI I MUAJIT RAMAZAN

Agjërimi i muajit Ramazan është shtylla e katërt e islamit.
Agjërimi i muajit Ramazan është bërë obligim në muajin Shaban të vitit të dytë të hixhretit.
Muhamedi a.s. për 9 vite i ka agjëruar nëntë muaj të ramazanit.
Argument për agjërimin e muajit të Ramazanit kemi ajetin kur’anor:

شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ هُدىً لِلنَّاسِ وَبَيِّنَاتٍ مِنَ الْهُدَى وَالْفُرْقَانِ
فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ ...

“Muaji i Ramazanit është (muaji) në të cilin filloi zbritja e Kur’anit, që është udhërrëfyes për njerëzit dhe sqarues i rrugës së drejtë dhe dallues (i të vërtetës nga e pavërteta). E kush prej jush përjeton këtë muaj le të agjërojë”.
(El-Bekare:185)

Argument për agjërimin e muajit Ramazan kemi edhe hadithine Muhamedit a.s. ku thotë:

“Kush e e agjëron muajin Ramazan me bindje dhe sinqeritet të plotë, me shpresë se do të shpërblehet, atij i falen gabimet e më parme”.
(Transmeton Ahmedi)

Kush me qëllim nuk e agjëron muajin Ramazan, ai do të ndëshkohet me ndëshkim të madh.

Pyetje:

1.Në cilin vit është bërë obligim agjërimi i muajit Ramazan?
2.Sa vite ka agjëruar Muhamedi a.s.?
3.Cili është argumenti kur’anor për agjërimin e muajit Ramazan?
4.Cili është argumenti i hadithit për agjërimin e muajit Ramazan?

HËNA E RE DHE RAMAZANI

Kemi dy lloje të kalendarëve:

1.Kalendari diellor dhe
2.Kalendari hënor.

Kalendari diellor bazohet në rrotullimin e tokës rreth diellit.
Kalendari hënorë bazohet në rrotullimin e hënës rreth tokës dhe së bashku me tokën rreth diellit.

Një rrotullim i hënës rreth tokës quhet muaj. Ndërsa 12 rrotullime të hënës rreth tokës, plotësohet një rrotullim i hënës rreth diellit.

Në kalendarin hënor ndonjëherë muaji i ka 29 ditë, ndonjëherë 30 ditë. Për këtë arsye, nevojitet të presim, që të shikojmë hënën e re, për të vërtetuar se, muaji Shaban, a i ka plotësuar 29 ditë apo 30 ditë.

Muhamedi a.s. në hadith thotë:

“Filloni të agjëroni me të shikuarit e hënës së re, dhe ndërpritni agjërimin me të shikuarit e hënës së re”.

Pyetje:

1.Sa lloje të kalendarëve i kemi?
3.Në çka bazohet kalendari diellor?
4.Në çka bazohet kalendari hënor?
5.Sa ditë i ka muaji Ramazan?
6.Kur fillon dita e agjërimit të muajit Ramazan dhe trego hadithin?


DOBITË PREJ AGJËRIMIT

Muhamedi a.s. në hadith thotë:

“Agjëroni, do të jeni të shëndoshë”.

Prej agjërimit kemi dobi të shumta. Dobitë e agjërimit kryesisht janë:

-Dobi trupore.
-Dobi shpirtërore.
-Dobi mendore, dhe
-Dobi shoqërore.

Agjërimi është bërë obligim, që besimtari të arrijë shkallën më të lartë të besimit dhe të devotshmërisë.

Për këtë arsye Allahu xh.sh. na ka treguar nëpërmjet Muhamedit a.s. se :

“Çdo vepër e njerëzve apo e bijve të Ademit është për ta, përveç agjërimit, ai bëhet për Mua (Allahun) dhe Unë shpërblej për të. Agjërimi është mburojë”
(Transmeton Buhariu)
Muhamedi a.s. në një hadith tjetër thotë:

“Vërtetë në xhenet është një derë që quhet “REJAN”, nëpër të hynë vetëm agjëruesit ditën e Gjykimit e askush tjetër, e kur të hynë agjëruesit mbyllet ajo derë dhe askush nuk mund të hyjë nëpër të”.
(Transmeton Buhariu)

Pyetje:

1.Cilat janë dobitë e agjërimit?

LLOJET E AGJËRIMIT

Llojet e agjërimit janë:

1.Agjërimi farz – është agjërimi i muajit Ramazan.

2.Agjërimi vaxhib.
Në agjërimin vaxhib bëjnë pjesë: agjërimi i përbetimit, agjërimi i ditës së prishur të agjërimit nafile dhe agjërimi i përbetimit të iëtikafit.
3.Agjërimi sunet.
Në agjërimin Sunet bëjnë pjesë: agjërimi i ditës së nëntë, dhjetë dhe të njëmbëdhjetë të muajit Muharrem.

4.Agjërimi mendub.
Në agjërimin mendub bëjnë pjesë:
-Agjërimi i ditëve të bardha, d.m.th. dita e 13, 14 dhe 15 të çdo muaji të muajve të kalendarit hënor.
-Agjërimi i ditës së hënë dhe të enjte.
-Agjërimi i gjashtë ditëve të muajit Sheval.
-Agjërimi i tetë ditëve të para të muajit Dhul hixhe, d.m.th. para Ditës së Arafatit.
-Tërë jetën ta kalosh një ditë në agjërim, një ditë pa agjërim.
-Agjërimi i muajit Sha’ban

5.Agjërimi mekruh tahrimen.
Mekruh tahrimen është t’i agjërosh këto ditë:
-Agjërimi i ditës së parë të Fitër Bajramit.
-Agjërimi i ditës së parë të Kurban Bajramit.
-Agjërimi i ditës së premte pa ia bashkangjitur të enjten.
-Agjërimi i ditës së premte pa ia bashkangjitur të shtunën.
-Agjërimi i dy, tri e më shumë ditëve pa iftar dhe pa suhur, që d.m.th. orë apo 94 orë pa ngrënë ose pa pi, ndryshe kjo quhet grevë urie.
-Agjërimi i tërë jetës pa ndërprerje.
-Agjërimi nafile i gruas pa lejen e burrit kur ai është në prani të saj.
-Agjërimi në udhëtim nëse udhëtimi është i vështirë dhe e mundon shumë gjendjen e agjëruesit.

6. Agjërimi mekruhi tenzihen

- Mekruhi tenzihen është ta agjërosh ditën e dhjetë të muajit Muharrem pa të nëntën.
- Mekruhi tenzihen është edhe agjërimi i ditës së dhjetë të muajit Muharrem pa të njëmbëdhjetën.


Pyetje:
1.Cilat janë llojet e agjërimit?
2. Kur është agjërimi farz?
3.Kur është agjërimi sunet?
4.Kur është agjërimi mendub?
5.Kur është agjërimi mekruhi tahrimen e kur tenzihen?

RUKNET E AGJËRIMIT

- Rukni dhe sharti janë dy pjesë thelbësore të çdo çështjeje, ashtu qysh janë pjesë thelbësore të agjërimit.

- Dallimi në mes të ruknit dhe shartit është vetëm dallimi formal , pse pa marrë parasysh a mungon rukni apo sharti agjërimi është i pavlefshëm. Mirëpo, rukni është pjesë brenda agjërimit sikurse është sexhdeja pjesë përbërëse brenda namazit.
Po ashtu, sharti është pjesë përbërëse jashtë agjërimit, ashtu siç është abdesti shart, jashtë namazit.
- Agjërimi ka vetëm një rukn, e ai është:

“Ta pengosh ose ta ndalosh veten nga të ngrënit, pija dhe kontakti martesor, prej agimit e deri në perëndim të diellit”.

Argument për këtë kemi ajetin kur’anor:

... وَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الْأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الْأَسْوَدِ ...

“Dhe hani e pini deri sa ta dalloni ju saktësisht perin e zi nga peri i bardhë”.
El Bekare: 187
- Alegoria e Kur’anit “peri i bardhë” ka të bëjë me të zbardhurit e ditës në agim.
- Alegoria e Kur’anit “peri i zi” ka të bëjë me të errësuarit e natës pas perëndimit.
Këtë e ka sqaruar Muhamedi a.s. në hadith:
“Vërtetë Bilalli e thirr ezanin në mbrëmje, ndërsa ju hani dhe pini deri sa të thirr (Bilalli) i biri i Umi Mektumit”.
- Janë pajtuar të gjithë dijetarët-juristët islam se, të penguarit apo të detyruarit e vetes nga ushqimi, pija dhe kontakti martesor është prej agimit deri pas perëndimit.

Pyetje:
1.Çka është rukni dhe çka është sharti?
2.Sa rukne i ka agjërimi?
3.Prej cilës pjesë të ditës fillon të agjëruarit, dhe në cilën pjesë të ditës përfundon të agjëruarit?


SHARTET E AGJËRIMIT

Shartet e agjërimit ndahen në tri lloje, e ato janë:

1.Shartet e vuxhubit (obligueshmërisë)
2.Shartet e edait (e kryerjes së agjërimit) dhe
3.Shartet e sihatit (vlefshmërisë)

Shartet e vuxhubit (obligueshmërisë) janë:

1. Islami.
- Jomuslimani nuk e ka për obligim agjërimin.
2. Mentalisht me qenë i shëndoshë.
3. Mosha madhore.
4. Ta dijë se e ka për obligim agjërimin.

Shartet e edait (e kryerjes së agjërimit) janë:

1. Shëndeti.
2. Të mos jesh në udhëtim.
- Ai i cili, gjatë muajit të Ramazanit është në udhëtim nuk agjëron, por të njëjtat ditë i plotëson më vonë.

Shartet e Sihatit (vlefshmërisë) janë:

1. Që femra mos të jetë në kohen e menstruacionit.
- nëse femrës një orë para iftarit i vjen menstruacioni atë ditë e agjëron kaza.
2. Nijeti.
- Nijet d.m.th. qëllim. Vendi i nijetit është zemra. Kur në mbrëmje me zemër e di se nesër nevojitet të agjërosh, kjo konsiderohet nijet.
- Nijeti bëhet pa aguar dita, por mund të bëhet deri para dreke.

Pyetje:
1.Si ndahen shartet e agjërimit?
2.Cilat janë shartet e obligueshmërisë?
3.Cilat janë shartet e kryerjes së agjërimit?
4.Cilat janë shartet e vlefshmërisë së agjërimit?

SUNETET E AGJËRIMIT

Sunetet apo mustehabet e agjërimit janë:

1. Të ngriturit në Suhur. Muhamedi a.s. ka thënë: “Ngrituni nga gjumi dhe ushqehuni në suhur, se në suhur e keni bekimin dhe bereketin e Allahut”. (Buhariu dhe Muslimi)
2. Shpejtimi i iftarit. Muhamedi a.s. ka thënë:
“E mira e njerëzve është gjithmonë kur ata e shpejtojnë iftarin”. (Buhariu dhe Muslimi)
Nëse është mjegull, atëherë më mirë është që ta vonojmë pak iftarin nga koha e caktuar.
3. Të filluarit e iftarit me hurme. Muhamedi a.s. ka thënë:
“Kur ndonjëri prej jush e fillon iftarin le të fillojë me hurme, sepse në të ka bereket, e nëse nuk gjeni apo nuk keni hurme, atëherë me ujë se në të është pastërtia”.
(Ebu Davudi dhe Tirmidhiu)
4. Mustehab është të filluarit e iftarit me hurme apo ujë, e menjëherë me falë akshamin. Mirëpo, nëse uria ndikon në moskoncentrimin në namaz, atëherë më mirë iftari e pastaj namazi.
5. Të bësh dua para iftarit. Muhamedi a.s. ka thënë:
“Duaja e agjëruesit para iftarit nuk kthehet prapë”.
Transmeton Ibni Abasi se Muhamedi a.s. kur e fillonte iftarin lutej: “O Zoti im për ty agjëruam, me furnizimin Tënd ushqehem, na prano, vërtetë Ti je i ditur dhe dëgjon”.
(Transmeton Taberani)
6. Të bësh ibadet më shumë se zakonisht, të bësh të mira më shumë se zakonisht, t’iu dhësh sadaka të varfërve, jetimëve dhe të gjorëve.
Transmeton Ibn Abasi se Muhamedi a.s. ka qenë njeriu më fisnik dhe më bujari, mirëpo ai më bujarë se çdo herë ka qenë në Ramazan kur i vinte Xhibrili. I vinte në çdo mbrëmje të Ramazanit dhe ia mësonte Kur’anin. I Dërguari i Allahut vërtetë ka qenë më bujari dhe mirësitë i bënte me shpejtësi të erërave.
(Ahmedi, Buhariu dhe Muslimi)
7. Ta falësh namazin e teravive.
8. Ta ndalësh veten dhe të mos bisedosh pa nevojë dhe të mos bësh biseda të kota.
9. Të bësh Iëtikafin.

Pyetje:
1. Cilat janë sunetet e agjërimit?

TË LEJUARAT (MUBAHET) E AGJËRUESIT

Për agjëruesin janë të lejuara:
1. Ta flladitë veten me ujë të ftohtë për shkak të nxehtësisë, ose të lahesh për shkak të zhegut apo djersitjes.

2. Lejohet që të zgjohesh xhunub në mëngjes e pastaj të pastrohesh dhe të vazhdosh agjërimin.
“Transmeton Aishja r.a. se Muhamedi a.s. pas imsakut është zgjuar në mëngjes i papastër – xhunub nga kontakti martesor, pastaj është pastruar ( ka marrë gusul) dhe e ka vazhduar agjërimin”.

3. T’i pastrosh dhëmbët, me kusht që mos të depërtoj uji në fyt.

4. I lejohet agjëruesit ta përqafoj bashkëshorten e tij, me kusht që të mos frikësohet se i ndodhë ejakulimi.

Pyetje:
1. Çka është e lejuar (Mubah) për agjëruesin?



MEKRUHET (GJËRAT E URREJTURA) TË AGJËRIMIT

Gjatë agjërimit është mekruh:

1. Ta kërkosh ushqimin pa nevojë me buzë apo me gjuhë.
7. Të përtypësh diçka pa arsye.
8. Ta puthësh ose ta përqafosh bashkëshorten.
9. Të agjërosh dy ditë rresht pa ndërprerë. Pra, të mos ngrësh dy ditë rresht.
5. Mbajtja e pështymës në gojë, pastaj më vonë ta përbish.
6. Të agjërosh në kohën kur agjëruesi ka punë të rëndë, e cila ia dobëson për së tepërmi shëndetin, sa që gati e paralizon, ose dhënia e gjakut.
7. Dëfrimi dhe loja intime me bashkëshorten, e cila shpie deri te ejakulimi.
- nëse ndien siguri dhe nuk ndodh ejakulimi, atëherë dëfrimi nuk është mekruh.

Pyetje:
1.Çka është mekruh për agjëruesin?

ÇKA NUK ËSHTË MEKRUH PËR AGJËRUESIN

Nuk janë mekruh për agjëruesin këto gjëra:

1. Ta përqafosh ose ta puthësh bashkëshorten me kusht që me qenë i sigurt se nuk do të ndodh ejakulimi,
2. Ta shijosh ose ta kërkosh ushqimin për përgatitjen e tij, nëse është e nevojshme ose e domosdoshme,
3. T’i lyesh pjesët e trupit me vaj ose yndyrë që kanë erë të mirë (p.sh. mjekrën, mustaqet),
4. Dhënia gjak.
5. Ta shpërlash gojën dhe hundën ose t’i lash dhëmbët me brushë ose me misvak.
6. Ta pastrosh trupin ose ta mbështjellësh trupin me çarçaf për freskim.

Pyetje:
1.Çka nuk është mekruh për agjëruesin?

TË PRISHURIT E AGJËRIMIT

-Agjërimi është ibadet, i cili kërkon përkushtueshmëri gjatë gjithë kohës. Për këtë arsye, ndodh që të veprohet diçka çka e prish agjërimin. Mirëpo, të prishurit e agjërimit patjetër duhet të kompensohet, ose me fjalë të tjera të agjërohet kaza.
Për këtë arsye, të prishurit e agjërimit është i ndarë në dy -lloje esenciale:
1.Prishja e agjërimit, që obligohet të agjërosh kaza,
2.Prishja e agjërimit, që jo vetëm që obligon të agjërosh kaza, por ta kompensosh me kefaret, që d.m.th. të agjërosh edhe ditë të tjera si ndëshkim.

- Me fjalën kompensim në këtë rast kemi për qëllim që t’i agjërojmë edhe 60 ditë tjera apo dy muaj pa ndërprerje.
Kjo është si masë ndëshkuese për mospëfilljen e ligjit të Allahut, respektivisht agjërimin.
-Kompensimi bëhet edhe me lirimin e një robi ose me ushqimin e gjashtëdhjetë të varfërve.

Pyetje:
1.Çka duhet të vepro,më nëse prishet agjërimi?
2.Sa lloje të prishjes së agjërimit i kemi?

TË PRISHURIT E AGJËRIMIT QË OBLIGON ME AGJËRU KAZA DHE KOMPENSIM

Të prishurit e agjërimit që obligon të agjërosh kaza dhe kompensim janë:
1.Kontakti me bashkëshorten,
2.Ngrënia ose pirja e diçkaje pa arsyetim të sheriatit islam.

-Ai i cili e prish agjërimin me qëllim dhe ai i cili me qëllim kontakton me bashkëshorten seksualisht gjatë ditës kur është agjërueshëm, i agjëron 61 ditë, d.m.th. ditën që e ka prish e agjëron kaza dhe 60 ditë tjera dënim për prishjen e agjërimit.

Pyetje:

1.Cilat janë rastet e të prishurit e agjërimit që obligon me agjëru kaza dhe me kompenzu?


TË PRISHURIT E AGJËRIMIT QË OBLIGON VETËM KAZA

Gjërat të cilat e prishin agjërimin, por obligojnë të agjërosh vetëm kaza, ditë për ditë janë:

1.Gëlltitja e diçkaje çka nuk është ushqim apo pije si p.sh: brumin e papjekur, orizin e pazier etj.,
2.Përdorja e ushqimit për shërim apo barëra për shërim, me arsyetim të sheriatit islam,
3.Nëse agjëruesi kontakton me bashkëshorten në gjumë pa vetëdije të plotë,
4.Të vjellësh me gojën plotë,
5.Femrës nëse i vijnë menstruacionet para perëndimit të diellit, atëherë ajo ditë e agjërimit automatikisht prishet dhe e bënë kaza.
- Mustehab është për femrën që kur të hajë gjatë ditës kur është me m menstruacione të fshehet dhe mos ta shohin agjëruesit tjerë.

Pyetje:
1.Çka e prishë agjërimin?
2.Trego për prishjen e agjërimit që obligon agjërimin kaza, por edhe kompensim 60 ditë tjera?
3.Trego për prishjen e agjërimit që obligon agjërimin vetëm kaza?


ÇKA NUK E PRISHË AGJËRIMIN

Rastet kur nuk prishet agjërimi janë:

1.Ngrënia ose pirja e diçkaje me harresë. Argument për këtë kemi hadithin e Muhamedit a.s.:
“Agjëruesi i cili harron se është agjërueshëm, e hanë ose pinë (ujë), le ta vazhdojë agjërimin se Allahu është Ai i cili e ka ushqyer”,
2.Nëse ejakulon farë (menij) pas ndonjë shikimi, të menduari apo duke fjetur,
3.Nëse e lyen kokën ose ndonjë pjesë të trupit me vaj ose yndyrë,
4.Nëse e shijon ushqimin për përgatitjen e tij,
5.Nëse jep gjak, se Muhamedi a.s. ka dhënë gjak në haxh gjatë agjërimit.
6.Nëse thithë tym, apo diçka joushqyese pa dëshirë, për shkak të rrethanave të domosdoshme,
7.Nëse thithë pluhur qoftë edhe pluhur i miellit, si p.sh. duke bluar miell në mulli,
8.Nëse në fyt i hyn ndonjë insekt gjatë fluturimit pa dëshirë,
9.Nëse zgjohet xhunub, madje edhe nëse mbetet xhunub gjatë tërë ditës,
10.Nëse i mbushen veshët me ujë gjatë larjes,
11.Nëse vjellë, por jo gojën plot,
-me vjellë me qëllim gojën plot, atë ditë e agjëron kaza,
12.Nëse e gëlltitë gëlbazën,
13.Nëse përbinë mbeturinën e pjesëve të ushqimit që mbetet në mes të dhëmbëve,
14.Nëse përtypë diçka që është më e vogël se kokrra e bizeles,
15.Nëse e përdorë misvakun ose larja e dhëmbëve me brushë.
16.Të lahesh, të pastrohesh ose të marrësh gusël,
17.Nëse merr injekcion për shërim,
-më mirë është të marrësh injekcion pas iftarit.
]
Pyetje:
1.Çka nuk e prishë agjërimin?

RASTET KUR LEJOHET MOSAGJËRIMI

Zoti i Lartëmadhëruar në Kur’anin fisnik thotë:

... وَمَا جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي الدِّينِ مِنْ حَرَجٍ ...

“Ne juve asgjë nuk ju kemi bërë obligim, e cila ju vështirëson dhe ju mundon”.
(El-Haxh: 78)

Feja islame është e bazuar në lehtësim e jo në vështirësim.
Zoti i Lartëmadhëruar e di aftësinë dhe mundësinë e njeriut, për këtë arsye edhe në disa raste ka bërë lehtësime për muslimanin
Kështu, edhe për agjërimin e Ramazanit ka paraparë raste kur disa individë të cilët janë në gjendje të vështirë të mos agjërojnë.

Rastet kur lejohet mosagjërimi janë:

1. Sëmundja.
2. Shtatëzania.
3. Gruaja e cila i jep gji fëmijës.
4. Udhëtimi.
5. Gruaja me menstruacion dhe lehoni.
6. Pleqëria e rëndë.
7. Çmenduria.
8. Lufta e ashpër.
9. Presioni apo imponimi për mosagjërim.
10. Paraqitja e urisë deri në alivanosje.

Pyetje:

1. Në çka është e bazuar feja islame?
2. Cilat janë rastet kur lejohet mosagjërimi?

SËMUNDJA

Sëmundja e rëndë, e cila dëmton shëndetin ose e dobëson agjëruesin shumë, është arsye e ligjshme në sheriatin islam për mosagjërim. Për këtë thotë Zoti i Lartëmadhëruar në Kur’an:

... وَمَنْ كَانَ مَرِيضاً أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ ...

“Dhe kush është i sëmurë apo në udhëtim (dhe nuk mund të agjërojë), le të agjërojë po aq ditë më vonë”.
(El Bekare: 185)
-Agjërimi i të sëmurit është mekruh
-Pas kalimit të sëmundjes agjëron kaza.

UDHËTIMI

Nëse besimtari para syfyrit niset në ndonjë udhëtim, i cili është larg mbi 81 km, atëherë nuk e ka obligim agjërimin atë ditë.
Njëherit, nëse në atë vend ku ka udhëtuar qëndron më pak se 15 ditë, nuk e ka për obligim ta agjërojë atë ditë.
Për këtë argument kemi ajetin kur’anor:

... وَمَنْ كَانَ مَرِيضاً أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ ...

“Dhe kush është i sëmurë apo në udhëtim (dhe nuk mund të agjërojë) le të agjërojë po aq ditë më vonë”.
(El Bekare: 185)
-Pas udhëtimit, ditët e paagjëruara agjërohen kaza.

SHTATZËNIA

Shtatëzëna ka përgjegjësi për fëmijën e posaformuar, i cili ka nevojë për ushqimin e nënës.
-Pas shtatzënisë, lehonisë dhe gjidhënies, agjëron kaza.

GRUAJA E CILA I JEP GJI FËMIJËS

Foshnja ka nevojë për qumështin e nënës, ndërsa ushqimi i nënës është burim i qumështit. Për këtë arsye, ajo është e liruar nga obligimi i agjërimit. Mirëpo, pasi të kalojë gjidhënia, ajo Ramazanin e agjëron kaza. Me fjalë të tjera, ditët të cilat nuk i ka agjëruar i agjëron kaza.

FEMRA ME MENSTRUACION DHE LEHONI

Nëse femrës i paraqitet menstruacioni para iftarit edhe për një çast, asaj i prishet agjërimi dhe atë ditë e kompenson më vonë.
Kështu ajo çdo ditë të cilën nuk e agjëron e bën kaza, ndërsa namazin nuk e bën kaza.
Këtë e tregon nëna e besimtarëve – Aishja r.a. e cila tregon hadithin e Muhamedit a.s.:
“Në kohën e të Dërguarit të Allahut xh.sh. na vinin menstruacionet, andaj urdhëroheshim që ta agjërojmë kaza Ramazanin , e nuk urdhëroheshim që ta bëjmë kaza namazin”.

PLEQËRIA E RËNDË

Plaku nuk ka rast të forcohet për shkak të pleqërisë së rëndë, për këtë arsye ai paguan FIDJEN. Thotë Zoti i Lartëmadhëruar në Kur’an:
... وَعَلَى الَّذِينَ يُطِيقُونَهُ فِدْيَةٌ طَعَامُ مِسْكِينٍ ...
“Ata të cilët mund të agjërojnë, por agjërimi i dobëson tejmase dhe i bënë të paaftë (dhe nuk kanë shpresë të shërohen, mos të agjërojnë), le të ushqejnë një të varfër (le të paguajnë FIDJE)”.
(El Bekare: 184)
- FIDJA – është vlerë e të hollave të çmimit të 1.666 gr. të grurit.

Po ashtu, prej agjërimit lirohet i sëmuri psiqikisht, ai i cili detyrohet të mos agjërojë me presion të madh. Po ashtu, edhe ushtria, e cila është në gjendje gatishmërie të luftës apo në luftë e agërimi mund t’i dobësojë fizikisht.

Pyetje:
1. Cilat janë rastet kur lejohet mosagjërimi?


AGJËRIMI KAZA

Të gjithë ekspertët juristë islam janë të pajtimit se, ai i cili ndonjë ditë apo tërë muajin Ramazan nuk e agjëron me arsye (p.sh. për shkak të sëmundjes, menstruacionit,udhëtimit) e agjëron më vonë kaza.
Argument për këtë kemi ajetin kur’anor:

... فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ مَرِيضاً أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ ...

“Dhe kush prej jush është i sëmurë ose në udhëtim (e nuk agjëron), le të agjërojë po aq ditë më vonë”.
(El Bekare:185)

Ka treguar Aishja r.a. bashkëshortja e Muhamedit a.s. se, kur ju kanë ardhur menstruacionet në kohën e Muhamedit a.s., ai i ka urdhëruar të agjërojnë kaza më vonë.
Ndërsa, ai i cili pa arsye nuk agjëron, bën gabim të madh.

Për këtë ka thënë Muhamedi a.s.:

“Ai i cili nuk e agjëron një ditë pa arsye dhe jo për shkak të ndonjë sëmundjeje, nuk mund ta kompensojë (ta bëjë kaza) edhe nëse agjëron gjatë tërë jetës”.

Agjërimet kaza janë:

1. Agjërimi i muajit Ramazan.
2. Agjërimi i dënimit (kefaretit).
3. Agjërimi i zotimit.
4. Agjërimi nafile (pra, e bën nijet të agjërojë nafile dhe e prishë)

Pyetje:

1. Cili është argumenti për agjërimin kaza?
2. Cilat janë llojet e agjërimit kaza?

KOHA E AGJËRIMIT KAZA

Nuk lejohet agjërimi kaza në ditët kur është i ndaluar agjërimi, pra në ditët e para të Bajramave.
Po ashtu, nuk lejohet agjërimi kaza në muajin Ramazan, sepse muaji Ramazan është koha e agjërimit të rregullt, e jo koha për të agjëruar kaza. Ngase, agjërimi kaza është agjërimi i çrregullt, ndërsa nuk mundet që agjërimi i çrregullt të zëvendësoj agjërimin e rregullt.
Nëse në atë vit Ramazani i ka pasur 29 ditë, atëherë vitin tjetër agjërimi i muajit Ramazan kaza agjërohet 29 ditë, edhe pse muaji ramazan në vitin tjetër i ka 30 ditë.
Agjërimi i muajit Ramazan mund të bëhet kaza 29 ditë rreshtë, pra ditë të pandara (pandërprerë), por mund të agjërohet me ndërprerje.
Pra, me rëndësi është t’i plotësosh ditët, ndërsa mund t’i agjërosh edhe me javë të ndara.

Pyetje:

1. Cila është koha e agjërimit kaza?
2. Si bëhet agjërimi i muajit ramazan kaza?


KOMPENSIMI I AGJËRIMT

Kemi tri lloje të kompensimit të agjërimit, e ato janë:

1.Lirimi i një robi.

2.Agjërimi i dy muajve rreshtazi.
- Nëse gjatë agjërimit të dy muajve rreshtazi prishet një apo dy ditë, atëherë kompensimi nuk vlenë, por vlenë vetëm nëse fillohet prej muajit tjetër dhe të agjërohet dy muaj rreshtazi pandërprerje.

3.Të ushqyerit e gjashtëdhjetë të varfërve.
-Mund të ushqehet një i varfër gjashtëdhjetë ditë.

Argument për këtë kemi hadithin:

“Shkon një njeri te Muhamedi a.s. e i thotë:
-Jam shkatërruar o i Dërguar i Allahut.
-Po si je shkatërruar – e pyeti i Dërguari a.s.
-Kam kontaktuar me gruan ditën e Ramazanit (dhe e kam prishur atë ditë).
-A ke rob të lirosh – i thotë Muhamedi a.s.
-Jo, nuk kam.
-A ke mundësi me agjëru dy muaj rreshtazi?
-Jo!
-A ke mundësi t’ i ushqesh gjashtëdhjetë të varfër?
-Jo!


Pyetje:

1.Sa lloje të kompensimit të agjërimit i kemi?


FIDJE

Thotë Zoti i Lartëmadhëruar në Kur’an:

... وَعَلَى الَّذِينَ يُطِيقُونَهُ فِدْيَةٌ طَعَامُ مِسْكِينٍ ...

“Dhe ata të cilët i mundon shumë agjërimi, mos të agjërojnë, por le t’u japin një FIDJE (le të ushqejnë) të varfërit”.
(El Bekare: 184)

-FIDJE quhet sadakaja të cilën ia jep mosagjëruesi të varfërit, për shkak se nuk ka mundësi të agjërojë.

FIDJE jepet në këto raste:

1. Plaku ose plaka të cilët nuk mund të agjërojnë, sepse është e pamundur që ata të kthehen në rini dhe ta agjërojnë kaza.

2. I sëmuri, i cili nuk ka shpresë shërimi.
- nuk jepet FIDJE për të sëmurin, i cili ka shpresa shërimi edhe nëse zgjat sëmundja një kohë të gjatë.


Pyetje:

1. Çka quajmë FIDJE?
2. Cili është argumenti për pagimin e FIDJES?
3. Për cilat raste jepet FIDJE?


IËTIKAFI

IËTIKAF quhet qëndrimi në xhami për ta adhuruar Allahun në mënyrë të posaçme, duke qenë agjërueshëm.

IËTIKAFI është sunet kifaje muekede në dhjetë ditët e fundit të
muajit Ramazan.
IËTIKAFI është mustehab në ditët tjera, përpos dhjetë ditëve të
fundit të muajit Ramazan.

Shartet e IËTIKAFIT janë:

1. Të jesh musliman
2. Të jesh moshërritur dhe mentalisht i shëndoshë
3. Të jesh i pastër, pra nuk lejohet për xhunubin dhe femrën kur ajo është në kohën e menstruacionit dhe lehonisë
4. Të jesh agjërueshëm.

IËTIKAFI prishtet në këto raste:

1. Nëse ke marrëdhënie seksuale me bashkëshorten.
2. Nëse del nga xhamia pa arsyetim të sheriatit islam.
3. Nëse alivanosesh.
4. Nëse femrës i vjen koha e menstruacionit.
5. Nëse ha apo pi gjatë ditës, d.m.th. nëse prishet agjërimi, atëherë prishet IËTIKAFI.
6. Nëse largohesh nga feja
7. Nëse dehesh apo humbë vetëdijen.


Pyetje:

1. Çka është IËTIKAFI?
2. Cilat janë shartet e IËTIKAFIT?
3. Çka e prishë IËTIKAFIN?



AGJËRIMI DHE UDHËTIMI

Ishte nxehtësi e madhe, dielli përcëllonte, ndërsa rëra e shkretëtirës i përvëlonte këmbët.
Muslimanët me Muhamedin a.s. kishin marrë një rrugë të gjatë prej Medinës në Meke.
Në mes të rrugës karavani ndalet për të pushuar. Muhamedi a.s. nuk kishte kohë për të pushuar. Derisa tjerët pushonin, Muhamedi a.s. i kontrollonte dhe kujdesej për ta.
Duke i kontrolluar shokët, kur e sheh një njeri ishte shtrirë nën një hije të një lisi. Muhamedi a.s. mendoi se ishte i sëmurë dhe i pyeti shokët e tij, se çka është gjendja me të, mos është i sëmurë apo është lënduar gjatë rrugës?! Shokët i thanë: Nuk është lënduar, por ai është agjërueshëm, ndërsa rruga dhe dielli i fortë e kanë molisur. Muhamedi a.s. tha:
“Nuk është mirë të agjërosh gjatë udhëtimit”.
(Buhariu)

AGJËRIMI MË I VLEFSHËM

Abdullahu ishte djalë i ri dhe i fuqishëm. Një ditë ai e dëgjon Muhamedin a.s. duke e këshilluar njërin prej shokëve të tij:
“Agjëro se agjërimi ka vlerë sa që vlera e tij nuk mund të barazohet me asgjë”.
Prej këtij momenti Abdullahi filloi të agjëronte për çdo ditë pandërprerë. Kur dëgjoi Muhamedi a.s. shkoi dhe i tha:
“Mjafton që ti të agjërosh për çdo muaj nga tri ditë”, sepse çdo punë e mirë shpërblehet me dhjetë punë të mira dhe kjo është sikur të agjëru tërë kohën (tërë vitin).
Mirëpo, Abdullahu dëshironte të agjërojë vullnetarisht me shumë se tri ditë të çdo muaji. Atëherë Muhamedi a.s. i tha:
“Agjëro një ditë dhe mos agjëro ditën tjetër”.
Abdullahi i tha Muhamedit a.s.: O i dërguar i Allahut, unë kam mundësi edhe më shumë të agjërojë. Ndërsa Muhamedi a.s. i tha:
“Agjëro agjërimin e Davudit a.s. dhe mos shto më shumë”.
Abdullahu e pyeti: Po, cili ka qenë agjërimi i Davudit a.s.?”
Muhamedi a.s. u përgjigj:
“E agjëronte një ditë dhe nuk agjëronte ditën tjetër. Dhe ky lloj agjërimi është agjërimi më i merituar dhe më i vlefshm”.
Mirëpo, Abdullahi i tha se unë mund të agjëroj më shumë.
Ndërsa Muhamedi a.s. i tha:
“Nuk ka agjërim më të vlefshëm se ky (agjërimi i Davudit a.s.).
(Mutefikun alejhi)

LEHTËSIMI I AGJËRIMIT

Zoti i Lartëmadhëruar e ka bërë obligim agjërimin e Ramazanit në muajin Shaban të vitit të dytë të hixhretit.
Koha e agjërimit ka qenë prej ezanit të jacisë deri në ezanin e akshamit, ndërsa koha për iftarë ka qen prej akshamit deri në jaci. Nëse ndonjërin e zinte gjumi, prej para akshamit deri pas jacisë, ai detyrohej ta vazhdojë agjërimin e ditës tjetër pa iftarë e pa suhurë.
Njëri prej Ensarëve (Shokëve të Muhamedit a.s.) ishte agjërueshëm. Pa perënduar dielli shkon në shtëpi për të bërë iftar, mirëpo në shtëpi nuk kishte asgjë të gatshme. Ishte i lodhur shumë nga puna dhe bie për të fjetur.
Derisa bashkëshortja e tij e përgatitë një ushqim, e zgjon nga gjumi për të ngrënë. Dhe, para se të fillojë e dëgjon ezanin e jacisë, kështu që nuk han bukë, por pa bërë iftarë e vazhdon agjërimin e ditës tjetër.
Aty kah mesi i ditës, deri sa ai punonte alivanoset nga uria e tepërt. Për këtë rast i tregojnë Muhamedit a.s. dhe zbret ajeti kur’anor:

وَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الْأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الْأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ
ثُمَّ أَتِمُّوا الصِّيَامَ إِلَى اللَّيْلِ

“Dhe hani e pini derisa ta dalloni penin e bardhë nga peni i zi (deri para sabahut), pastaj plotësone agjërimin deri në mbrëmje”.
(El-Bekare: 187)

Zbritja e këtij ajeti është mëshirë për muslimanët, sepse Zoti është i mëshirshëm ndaj robërve të Tij. Ndërsa, ne duhet ta falënderojmë gjithnjë dhe pandërprerë, për të mirat që na i ka dhënë.

ZBRITJA E KUR’ANIT DHE RAMAZANI

Në Meke jetonte një fëmijë i mençur, i butë dhe i sjellshëm. Ai ishte jetim. Në fillim përkujdesjen e tij e merr gjyshi i tij – Abdul Mutalibi, por, pasi që ai vdes, atëherë përkujdesjen ndaj tij e merr axha i tij – Ebu Talibi.
Ky fëmijë u rritë, u zhvillua dhe filloi të mendojë për natyrën, vendin dhe njerëzit të cilët ishin rreth tij.
Ai i shihte se ata adhuronin idhuj prej balte, prej guri e prej druri. Idhujt i kishin vendosur në brendi të Qabës dhe iu luteshin atyre.
Ky fëmijë jetim quhej Muhamed, i cili nuk mund ta duronte këtë këtë gjendje të popullit të tij. Mendja e tij nuk mund ta pranonte, të adhurohej dielli, hëna, guri e druri, se të gjitha këto i kishte krijuar Zoti.
Ai po ashtu e shihte se si njerëzit ishin injorantë, të padrejtë, të cilët nuk e nderonin jetimin, nuk i respektonin prindërit, nuk iu ndihmonin të varfërve. Kshtu që, ai u detyrua të kalojë në malin Thevr, në shpellën e quajtur Hira. Ashtu qëndronte me javë e me muaj të tërë.
Në natën e njëzet e shtatë të muajit Ramazan apo në natën e Kadrit, Muhamedit a.s. i vjen Meleku Xhibril dhe i thotë: LEXO!
Muhamedi a.s. i thotë: Nuk di të lexoj.
Xhibrili pasi e përsëritë edhe dy herë tjera, i thotë:

اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ (1) خَلَقَ الْأِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ (2) اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ (3)
الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ (4) عَلَّمَ الْأِنْسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ (5)

“Lexo me emrin e Zotit Tënd i cili ka krijuar (çdo gjë).
E ka krijuar njeriun prej një rrecke.
Lexo se Zoti yt është më fisniku.
Ai e ka mësu (njeriun) me përdorë lapsin.
E ka mësuar njeriun çka nuk ka ditur”.
(El-Alek: 1-5)

Pas këtyre fjalëve, Muhamedi a.s. doli nga shpella e quajtur Hira dhe në horizont e sheh Melekun i cili i thotë: O Muhamed, unë jam Xhibrili, ndërsa ti je i Dërguari i Allahut.
Nga kjo natë e Ramazanit, ka filluar zbritja e Kur’anit dhe ka zgjatur 23 vjet.

Për këtë edhe ka zbritur sureja Lejletul Kadr, e cila sure tregon vlerën dhe rëndësinë e kësaj nate:

إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ (1) وَمَا أَدْرَاكَ مَا لَيْلَةُ الْقَدْرِ (2) لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ (3)
تَنَزَّلُ الْمَلائِكَةُ وَالرُّوحُ فِيهَا بِإِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ كُلِّ أَمْرٍ (4) سَلامٌ هِيَ حَتَّى مَطْلَعِ الْفَجْرِ (5)

“Ne e kemi zbritur Kur’anin në natën e Kadrit (natën më të vlefshme dhe më të rëndësishme).
Po ti (o Muhamed) a e di çfarë vlere ka nata e Kadrit?
Nata e Kadrit është më e vlefshme dhe më e dobishme se një mijë muaj.
Zbresin melaqet dhe shpirti i shejt (Meleku Xhibril) në tokë në këtë natë me lejën dhe urdhërin e Zotit për çdo çështje. Dhe përshëndesin me selam deri sa të agojë dita”.
(El-Kadër: 1-5)

Kur Aishja r.a. e ka pyetur Muhamedin a.s.: cilën dua duhet bërë në këtë natë? Muhamedi a.s. i thotë:

“Thuaj: O Zoti im! Ti je falës i gabimeve, e do faljen e gabimeve, mi fal gabimet e mia”.

BEDRI DHE RAMAZANI
Muslimanët vetëm pse kanë besuar në Allahun, vetëm pse kanë thënë
LA ILAHE IL LALLAH, janë torturuar, janë plaçkitur dhe në fund edhe janë dëbuar prej shtëpive dhe vendlindjes së tyre.
Shokët e Muhamedit a.s. vazhdimisht kërkonin të luftojnë, por Muhamedi a.s. i këshillonte pandërprerë, duke u thënë: Duroni!
Pastaj, kur Muhamedi a.s. migroi në Medine, atje filloi një jetë të qetë, të lumtur dhe filloi ta përhapë Islamin, pasi që edhe e vendosi shtetin islam. Mirëpo, kjo nuk i pëlqente pabesimtarëve dhe idhujtarëve. Për këtë arsye, ishin nisur ta sulmonin Muhamedin a.s. dhe muslimanët në Medine.
Për këtë arsye zbret ajeti kur’anor:
أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقَاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا وَإِنَّ اللَّهَ عَلَى نَصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ .
الَّذِينَ أُخْرِجُوا مِنْ دِيَارِهِمْ بِغَيْرِ حَقٍّ إِلَّا أَنْ يَقُولُوا رَبُّنَا اللَّهُ ...

“Ju është lejuar lufta atyre që po sulmohen me luftë, pse atyre iu është bërë padrejtësi dhe janë torturuar. Dhe padyshim se Allahu për me ju ndihmu atyre ka mundësi. Ata të cilët janë dëbuar nga shtëpitë e tyre pa të drejtë vetëm e vetëm se kanë thënë Allahu është Zoti ynë”.
(El Haxh: 39)
Numri i muslimanëve ishte i vogël, ndërsa numri i idhujtarëve ishte i madh. Besimtarët kishin përgatitje të vogël luftarake, ndërsa idhujtarët kishin përgatitje të madhe luftarake. Mirëpo, ishte Ramazan, besimi i fortë, qëndrueshmëria e fortë, por mbi të gjitha ishte ndihma e Allahut. Allahu iu dërgoi melaqe si përforcim dhe muslimanët fituan.
Për këtë Zoti i Madhëruar thotë:

وَلَقَدْ نَصَرَكُمُ اللَّهُ بِبَدْرٍ وَأَنْتُمْ أَذِلَّةٌ فَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

“Dhe juve ju ka ndihmuar Allahu në Bedër, derisa ishit të dobët dhe të pafuqishëm. Frigojuni Allahut dhe bëhuni falenderues ndaj Tij”.
(Ali Imran, 123)
Në këtë vit është bërë obligim agjërimi, kur zbret ajeti kur’anor:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ

“O ju të cilët keni besuar, ju kemi bërë obligim agjërimin, ashtu si ua kemi bërë obligim popujve të më hershëm, që të bëheni të devotshëm”.
(El Bekare: 184)

Pasi lufta ka përfunduar, muslimanët e fituan luftën dhe u kthyen nëpër shtëpitë e tyre.
Muhamedi a.s. thotë:
“Jemi kthyer nga beteja (xhihadi) e vogël dhe kemi filluar betejën (xhihadin) e madhe. E ajo është beteja (xhihadi) me vetveten, beteja e cila nuk përfundon deri në fund të jetës”.

Agjërimi është arma më e fortë për të qenë i fortë, i qëndrueshëm dhe ngadhnjimtar, pas çdo sfide apo problemi të jetës.



Autor : DR.MUSLI VERBANI
Kaçanik

__________________
بِِسْمِ اللهِ الرَّحمن الرَّحِيم
Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu:
“Allah’a ve ahiret gününe imân eden kimse, komşusuna eziyet etmesin. Allah’a ve ahiret gününe imân eden misafirine ikramda bulunsun. Allah’a ve ahiret gününe imân eden kimse, ya hayır söylesin veya sussun.”
Buhârî, Müslim

__________________
Jakub el-Makfufi ka thënë: "Person i sinqertë është ai i cili i fsheh veprat e tij të mira sikurse që i fsheh veprat e tij të liga."