Shkeputur nga "Shpjegimi i tre themeleve baze" i Enes Abdurrahim ibn Abdullah Albanit.

Ibn Uthejmin tha në "Sherh thelathatul-usul": "Librat, domethënë atë që është e shkruar. Ajo që kihet për qëllim këtu janë ato libra që Allahu u zbriti të Dërguarve të Tij si mëshirë për krijimin dhe si udhëzim për ta që t'ua mundësojë atyre që të arrijnë sukses dhe lumturi në këtë botë dhe në ahiret. Besimi në librat konsiston në katër çështje:

1 - Besimi se ata u shpallën nga Allahu.

2 - Besimi në ato libra, emrat e të cilëve ne i dimë. Ndër ta Kur'ani që iu zbrit Muhamedit. Tewrati që iu zbrit Musës. Inxhili që iu zbrit Isës. Zeburi që iu dha Dawudit. Përsa i përket librave që nuk u dimë emrin, besimi ynë në ta është i përgjithëshëm.

3 - Afirmimi i gjithëçkaje që është stabilizuar se gjendet në to. Sikurse gjithëçka që gjendet në Kur'an dhe çfarëdo që nuk është ndryshuar apo shtrembëruar në librat para tij.

4 - Të veprohet mbi çfarëdo gjykimi që ato përmbajnë që nuk është i abroguar dhe të jesh i kënaqur me të dhe t'i nënshtrohesh atij qoftë nëse ne e kuptojmë zgjuarsinë në to apo jo. Të gjithë librat e mëparshëm janë abroguar nga Kur'ani Sublim. Allahu thotë: "Dhe ne ta kemi zbritur Librin (Kur'anin) ty (o Muhamed) me vërtetësi si konfirmues i librave para tij dhe si dëshmitar besnik i hakut në to dhe si gjykim mes tyre ndaj asaj që ata kanë ndryshuar" (5:48)
Kuptimi i këtij ajeti është se Kur'ani është gjykatës mbi ta prandaj nuk lejohet që të veprohet mbi asnjë vendim të librave të mëparshëm përveç asaj që është faktuar se është prej tyre dhe për të cilën Kur'ani aprovon...".

Përsa i përket pikës së parë që Ibn Uthejmin thekson: "Besimi se ata u shpallën nga Allahu", unë thashë:

Kjo realizohet duke përmbushur pikat e mëposhtëshme:

1 - Allahu ka shpallur libra.

2 - Këto libra janë shpalljet e Allahut dhe as engjëjt, as xhinët dhe as të dërguarit e Allahut nuk kanë pjesë në to përsa i përket përmbajtjes së tyre origjinale.

3 - Këto libra kanë zbritur tek të Dërguarit e Allahut verbatim, qoftë përsa i përket përmbajtjes qoftë përsa i përket mënyrës.

4 - Këto libra janë transmetuar nga të Dërguarit e Allahut ndaj subjekteve për të cilët u zbritën këto shpallje, verbatim, qoftë përsa i përket përmbajtjes qoftë përsa i përket mënyrës.

5 - Si interpretimi i këtyre librave po ashtu dhe gjykimi i të Dërguarve të Allahut qe shpallje nga Allahu në përputhje apsolute me këto libra dhe si përforcim dhe qartësim i tyre.

6 - Njohja, pranimi, besimi, të dëshmuarit dhe të vepruarit rreth gjithë këtyre pikave.

Allahu ka shpallur libra.

Nuk ka mosmarrveshje mes jehudive, të krishterëve dhe muslimanëve se Allahu ka shpallur libra. Në kohë të ndryshme Allahu ka zbritur shpallje dhe libra të ndryshëm ndaj të Dërguarve të Tij të ndryshëm. Allahu thotë:

"Thoni (o muslimanë)! Ne besojmë në Allah dhe në atë që na është shpallur ne dhe në atë që i qe shpallur Ibrahimit, Ismailit, Isakut,Jakubit dhe fiseve dhe (në librat e) Musës e Isës dhe profetëve nga Zoti i tyre dhe ne nuk bëjmë dallime mes tyre dhe Allahut i nënshtrohemi në Islam. Nëse ata besojnë sikurse besoni ju, vërtetë që janë në rrugën e drejtë, por nëse kthejnë shpinën, janë ata që janë në humbje..." (2:136-137).

"Thuaj (o Muhamed)! Ne besojmë në Allah dhe në atë që na është shpallur ne dhe në atë që i qe shpallur Ibrahimit, Ismailit, Isakut,Jakubit dhe fiseve dhe (në librat e) Musës e Isës dhe profetëve nga zoti i tyre dhe ne nuk bëjmë dallime mes tyre dhe Allahut i nënshtrohemi në Islam. Nëse dikush kërkon fe tjetër veç Islamit, nuk do ti pranohet kurrë dhe në ahiret do të jetë nga të humburit" (3:84-85).

 Këto libra janë shpalljet e Allahut dhe as engjëjt, as xhinët dhe as të dërguarit e Allahut nuk kanë pjesë në to përsa i përket përmbajtjes së tyre origjinale.

Në këtë pikë duhet patur parasysh se këto shpallje në përgjithësi dhe Librat në veçanti përsa i përket përmbajtjes së tyre origjinale, janë vetëm ç'ka shpallur Allahu dhe as engjëjt, as xhinët dhe as të dërguarit (qofshin këta engjëjt që sollën shpalljen tek të Dërguarit qofshin këta vetë të dërguarit) nuk kanë pjesë në to. Themi përsa i përket përmbajtjes së tyre origjinale dhe jo përmbajtjes së tyre konkrete pasi dihet se librat e njerëzve të librit kanë ndryshuar. Kur flasim për besimin në Librat e mëparshëm bëjmë fjalë për librat origjinalë dhe të pa ndryshuar. Përsa u përket atyre, ato janë vetëm ç'ka shpallur Allahu. Allahu thotë përsa i përket engjëjve dhe të dërguarve:

“Allahut i bëjnë sexhde ç’ka në qiej e ç’ka në tokë dhe engjëjt dhe ata nuk janë arrogantë (përpara Allahut)” (16:49)

“Nuk është e mundur që një njeri të cilit i është dhënë Libri dhe Urtësia (syneti) dhe pozicioni si profet që ai t’u thotë njerëzve: bëhuni adhuruesit e mi në vend të Allahut, përkundrazi ai do thotë: bëhuni adhurues të Zotit të vërtetë, pasi ju e keni mësuar këtë në libër dhe e keni studiuar sinqerisht. As nuk do t’u thonte që merrni engjëj e profetë si zota. A do t’u shpinte ai në kufr pasi të ishit myslimanë?”(3:79-80)

"E nëse ai (Muhamedi) do të kishte trilluar diçka për Ne, do ta kishim kapur prej dorës së djathtë dhe do ia kishim prerë aortën e zemrës"(69:44-46)

“Mesihu kurrë nuk është i pakënaqur me të qënët e tij rob i Allahut e as engjëjt më të afërt (me Allahun). Ata që urrejnë adhurimin e Tij dhe janë arrogantë Ai do t’i mbledhë që të gjithë së bashku (e do t’i japin Atij llogari)” (4:172)

“...Nëse ndonjëri nga ata do të thoshte: Unë jam zot veç Tij(Allahut), atë Ne e shpërblejmë me xhehenem. Kështu i shpërblejmë Ne zullumqarët”. (21: 29)

Përsa i përket përjashtimit të mundësisë që xhinët dhe njerëzit në përgjithësi të kenë pjesë apo të kenë ndikuar tek mesaxhi origjinal, Allahu thotë:

"Shejtanët nuk e kanë zbritur këtë shpallje. Kjo nuk u përshtatet atyre e as që kanë mundësi për ta bërë këtë...." (210-211).

"E nëse dyshoni rreth asaj që i kemi zbritur robit Tonë atëherë bëni edhe ju një sure të ngjashme me të......" (2:23)

"Thuaj! Sikur njerëzit dhe xhinët të mblidheshin bashkë për të bërë diçka si Kur'ani ata kurrë s'mund të bëjnë diçka të ngjashme me të edhe duke ndihmuar njëri-tjetrin" (17:88)

"(Vetëm Allahu është) I Gjithëdijshmi i së fshehtës dhe nuk ia shpall atë askujt përveç ndonjë të dërguari të cilin Ai e ka zgjedhur dhe më pas Ai cakton roje të ecin para dhe pas tij (i ruan të Dërguarit) derisa ta shohë se ata i kanë shpallur mesazhet nga Zoti i tyre..."(72:26-28)

 Këto libra kanë zbritur tek të Dërguarit e Allahut verbatim, qoftë përsa i përket përmbajtjes qoftë përsa i përket mënyrës.
Kur shpallja e Allahut arrin tek të Dërguarit nëpërmjet të Dërguarve engjëj, ajo arrin tek ata verbatim domethënë pa shtesa, pa ndryshime, pa mangësi apo paqartësi por sikurse engjëlli e mori shpalljen. Kjo është si përsa i përket përmbajtjes së saj qoftë për sa i përket mënyrës që Allahu ka caktuar për mënyrën e transmetimit të shpalljes. Përsa i përket përmbajtjes së shpalljes së Allahut është e pamundur që engjëjt e Dërguar tek të Dërguarit të ndryshojnë atë, të shtojnë në të, të heqin nga ajo, apo ta sjellin atë në mënyrë të paqartë si për nga përmbajtja edhe nga mënyra. Kjo ngase:

1 - Engjëjt nuk dinë veç asaj që Allahu u ka mësuar:

"Ata (engjëjt) thanë! Subhenake! Ne nuk kemi dije veç asaj që Ti na ke mësuar...." (2:32)

2 - Zbresin vetëm me urdhërin e Allahut dhe asgjë s'është e fshehur ndaj Tij nga ç'veprohet.

"Ne (engjëjt) nuk zbresim veç me komandën Zotit tënd. Atij i takon ç'është para nesh, pas dhe mes nesh. E Zoti yt nuk harron kurrë!" (19:64)

"...Zoti im nuk është i pa informuar e as nuk harron!"(20:52)

"Ai e di ç'ka në qiej dhe në tokë dhe Ai di çfarë fshihni dhe çfarë shfaqni. Ai di ç'ka në zemra" (64:4)

3 - Engjëjt janë të kujdesshëm dhe i frikësohen Allahut, kryejnë urdhërat e Tij me përpikmëri dhe nuk dështojnë në plotësimin e urdhërave por kryejnë atë me të cilën janë urdhëruar.

"Dhe ata janë të kujdesshëm dhe i frikësohen Atij" (21:28)

"Ata i frikësohen Zotit të tyre mbi ta dhe kryejnë çfarë janë urdhëruar" (16:50)

"Ata nuk janë të pabindur ndaj urdhërave të Allahut por kryejnë atë me të cilën janë urdhëruar" (66:6)

 Këto libra janë transmetuar nga të Dërguarit e Allahut ndaj subjekteve për të cilët u zbritën, verbatim, qoftë përsa i përket përmbajtjes qoftë përsa i përket mënyrës.
Jo vetëm që engjëjt i transmetojnë shpalljet dhe librat verbatim por edhe të dërguarit nga njerëzit.

“Nuk është e mundur që një njeri të cilit i është dhënë Libri dhe Urtësia(syneti) dhe pozicioni si profet që ai t’u thotë njerëzve: bëhuni adhuruesit e mi në vend të Allahut, përkundrazi ai do thotë: bëhuni adhurues të Zotit të vërtetë, pasi ju e keni mësuar këtë në libër dhe e keni studiuar sinqerisht. As nuk do t’u thonte që merrni engjëj e profetë si zota. A do t’u shpinte ai në kufr pasi të ishit myslimanë?”(3:79-80)

“...Nëse ndonjëri nga ata do të thoshte: Unë jam zot veç Tij(Allahut), atë Ne e shpërblejmë me xhehenem. Kështu i shpërblejmë Ne zullumqarët”. (21: 29)

“Mesihu kurrë nuk është i pakënaqur me të qënët e tij rob i Allahut e as engjëjt më të afërt (me Allahun). Ata që urrejnë adhurimin e Tij dhe janë arrogantë Ai do t’i mbledhë që të gjithë së bashku (e do t’i japin Atij llogari)” (4:172)

"...Thuaj! Nuk mund ta ndryshoj unë sipas qefit shpalljen. Unë nuk ndjek veç asaj që më është shpallur. Nëse unë do isha i pabindur ndaj Zotit tim, unë do kisha tmerr për vehte ndëshkimin e Ditës Madhore" (10:15)

"E nëse ai (Muhamedi) do të kishte trilluar diçka për Ne, do ta kishim kapur prej dorës së djathtë dhe do ia kishim prerë aortën e zemrës"(69:44-46)

 Interpretimi i këtyre librave dhe gjykimi i të Dërguarve të Allahut qe shpallje nga Allahu në përputhje apsolute me këto libra dhe si përforcim dhe qartësim i tyre.
Jo vetëm përmbajtja e shpalljeve dhe Librave të Allahut u shpall nga të Dërguarit e Tij si verbatim por edhe shpjegimi i tyre dhe gjykimet qenë shpallje nga Allahu në përputhje apsolute me shpalljen dhe si përforcim dhe qartësim i tyre.

"Dhe Ne shkruam për të (Musën) në pllaka mësimet për çdo gjë dhe shpjegimet për gjithëçka..." (7:145)

"...shpjegimi i saj është nga Ne..."(75:19)

"...Ai ka zbritur për ju Librin dhe hikmah-n (syneti, gjykimi i drejtë dhe zbatimi i shpalljes siç dëshiron Allahu të zbetohet)..."(2:231)

"...Allahu të ka zbritur ty Librin dhe hikmah-n dhe të ka mësuar atë që nuk ke ditur më parë. Dhe favori i Allahut mbi ty është pa fund" (4:113)

"E s'ka pyetje që ata të drejtojnë ty por Ne të shpallim të vërtetën dhe shpjegimin më të mirë për të" (25:33)

"Thuaj! Nëse Allahu do kishte dashur, unë nuk do ua shpallja juve e Ai as nuk do ua kishte bërë të ditur juve..." (10:16)

 Njohja, pranimi, besimi, të dëshmuarit e të vepruarit me të, rreth gjithë këtyre pikave

Të gjitha sa përmendëm më sipër duhet të njihen, të pranohen, të besohet në to, të dëshmosh për to dhe të veprosh sipas asaj që kërkohet në lidhje me to. Themi se duhet të njihen ngase Allahu e ka urdhëruar Rrasulin dhe të gjithë ne, me dije dhe njohjen e çështjeve për të cilat jemi urdhëruar të besojmë. Allahu nuk ndëshkon derisa të dërgojë të Dërguar që të sqarojnë çështjet . Përsa i përket kësaj njohje (dije) ajo duhet pranuar pasi po qe se nuk pranohet kjo dije, atëherë nuk ka dallim mbi ata që besojnë shpalljen dhe ata që e refuzojnë atë. Po ashtu shpallja duhet njohur, duhet pranuar dhe më pas duhet besuar pasi po qe se nuk beson atë që njihet dhe pranohet atëherë as njohja dhe as pranimi nuk të hyjnë në punë pasi qëllimi i shpalljeve nuk ndalet vetëm në njohje dhe pranim por edhe duhet besuar në të dhe po ashtu duhet vepruar me të. Nga veprimi është edhe dëshmia dhe puna sipas asaj që shpallja kërkon. Përsa i përket dëshmisë kjo është e detyrueshme pasi kush nuk dëshmon të vërtetën është në statusin e jehudive dhe të krishterëve që edhe pse e dinin vërtetësinë e Islamit dhe Rrasulit, nuk dëshmuan për vërtetësinë e tyre. Përfundimisht edhe duhet vepruar sipas asaj që shpallja kërkon sipas të tëra aspekteve të saj qoftë përsa i përket çështjeve të besimit po ashtu edhe sipas çështjeve ligjore. Argumentat për këtë janë të shumta si përsa i përket ajeteve Kur'anorë po ashtu edhe sipas haditheve dhe kjo është përmendur më parë dhe më hollësisht.

Përsa i përket pikës së dytë që Ibn Uthejmin përmend: "Besimi në ato libra, emrat e të cilëve ne i dimë. Ndër ta Kur'ani që iu zbrit Muhamedit. Tewrati që iu zbrit Musës. Inxhili që iu zbrit Isës. Zeburi që iu dha Dawudit. Përsa i përket librave që nuk u dimë emrin, besimi ynë në ta është i përgjithëshëm", unë them:

Për të plotësuar këtë duhen plotësuar dy aspekte: aspekti i përgjithëshëm dhe aspekti specifik.

 Besimi specifik se të tërë janë shpallur nga Allahu.

Për këtë pikë kemi folur më sipër dhe nuk po zgjatemi më tepër tek ajo.

 Besimi specifik se të gjithë ato thirrën në tewhid.

Përsa i përket kësaj pike çdo individ duhet të besojë se të gjitha shpalljet e Allahut, Libra apo forma të tjera, të zbritura të Dërguarve apo profetëve, që të gjitha pa përjashtim kishin si esencë të tyre tewhidin e Allahut. Allahu thotë:

"Dhe Ne nuk dërguam asnjë të dërguar para teje (o Muhamed) veçse i shpallëm: S'ka zot veç Meje (Allahut), pra më adhuroni Mua (me tewhid)" (21:25).

"Dhe Ne kemi dërguar në çdo komb të dërguar (duke shpallur): Adhuroni Allahun dhe mohoni Taghutin" (16:36)

"Thuaj (o Muhamed)! Ne besojmë në Allah dhe në atë që na është shpallur ne dhe në atë që i qe shpallur Ibrahimit, Ismailit, Isakut,Jakubit dhe fiseve dhe (në librat e) Musës e Isës dhe profetëve nga zoti i tyre dhe ne nuk bëjmë dallime mes tyre dhe Allahut i nënshtrohemi në Islam". (3:84)

 Besimi i përgjithëshëm se ligjet e tyre nuk ishin të njëjta tek të gjitha ato.

Edhe pse të gjitha shpalljet e Allahut thirrën në tewhid, jo të gjitha kishin të njëjtin sheriat kështu që diçka që mund të ishte haram një ymet nuk qe për një tjetër apo aspektet e një ibadeti të ishin të ndryshme në dy ymete të ndryshme e kështu me rradhë. Allahu thotë:

"...Secilit ndër ju u kemi obliguar një ligj dhe një rrugë të qartë..." (5:48)

 Besimi specifik në lidhje me emrat e tyre dhe të dërguarit të cilëve iu shpallën ato.

Përsa i përket kësaj pike, atëherë kjo konsiston në tre çështje: Emrat e shpalljeve. Të dërguarit të cilëve iu zbritën këto shpallje. Ata të cilëve iu drejtuan këto shpallje.

Përsa i përket dy pikave të para, atëherë njohim shkresat e Ibrahimit, Tewrati iu shpall Musës, Inxhili - Isës, Zeburi - Dawudit dhe Kur'ani - Muhamedit. Po ashtu të tëra shpalljet e Allahut konfirmojnë njëra tjetrën. Përsa i përket pikës së tretë atëherë shpalljet para kuranit ishin specifike për ymete specifike ndërsa Kur'ani është shpallje universale me aspekte të përgjithëshme dhe specifike në të njëjtën kohë. Përsa i përket karakterit të përgjithshëm të Kur'anit, ky konsiston në atë që Kur'ani është shpallja e fundit dhe universale dhe obligueshmëria e besimit dhe ndjekjes së tij i aplikohet të gjithë njerëzimit pa dallim rrace, vendndodhje apo origjine etnike apo fetare. Ai është i vlefshëm për të gjitha kohët dhe momentet. Përsa i përket aspektit specifik të Kur'anit ai konsiston në braktisjen e çfarëdolloj feje tjetër veç Islamit, në obligueshmërinë individuale të pranimit, besimit dhe ndjekjes së tij, si dhe shfuqizimin e gjithëçkaje nga ligjet e mëparëshme që nuk përshtaten me të. Kush beson dhe ndjek Kur'anin ka besuar të gjitha shpalljet dhe kush mohon dhe/apo braktis Kur'anin ka mohuar dhe/apo braktisur të gjitha shpalljet.

 Besim i përgjithëshëm në ato që nuk u dimë emrat.

Përsa i përket shpalljeve të Allahut emrat e të cilave nuk ua dimë, atëherë është e detyrueshme që të besojmë se ato janë të vërteta dhe ne i besojmë të gjitha ato edhe pse nuk ua dimë emrat. Fakti që ne nuk kemi dije të detajuar rreth tyre nuk na dëmton aspak dhe nuk na lë aspak të pa kompletuar pasi ne e dimë pa dyshim se mësimet e këtyre shpalljeve ishin rreth tewhidit dhe ndjekjes së përpiktë të të Dërguarve. Fakti se ne nuk jemi të njohur me hollësitë e detajeve të ligjeve të tyre nuk na dëmton aspak pasi të tëra këto ligje janë të abroguara nga Kur'ani dhe ato ligje apo aspekte të cilat Kur'ani nuk ka abroguar janë më të plota dhe më të perfeksionuara në Kur'an qoftë përsa i përket përmbajtjes së tyre po ashtu edhe përsa i përket mënyrës së zbatimit. Duke besuar dhe ndjekur Kur'anin, ne besojmë dhe ndjekim të tëra shpalljet e para qoftë ato që njohim, qoftë ato për të cilat kemi dije të kufizuar apo për të cilat nuk kemi fare dije. Gjithësesi, besimi ynë dhe pozicionimi ynë në lidhje me obligimet ndaj Allahut është korrekt dhe perfekt po qe se përputhet me atë që parashtohet në Kur'an dhe asgjë veç kësaj nuk mund ta rrisë apo perfeksionojë atë më tepër.

 Besim i përgjithshëm se ato kanë ndryshuar përveç Kur'anit.

Themi se në përgjithësi shpalljet e mëparëshme kanë ndryshuar pasi për këtë dëshmon Allahu kur thotë:

"A mos vallë keni shpresë se ata do të jenë të vërtetë me ty ndërkohë që një grup prej tyre (dijetarët e tyre) e dëgjonin fjalën e Allahut dhe më pas e ndryshonin atë pasi e kishin kuptuar (e ndryshonin) me dije" (2:75)

"Ata ndërrojnë vendet e fjalëve nga vendet e tyre dhe harrojnë një pjesë të mirë të mesazhit që u zbrit për ta as nuk do dështosh ti gjesh ata përveç një pakice (do ti gjesh) të lakuar në mashtrim" (5:13)

"Kur ja! Një grup i tyre (dijetarët dhe gjykatësit) shtrembërojnë Librin me gjuhët e tyre që të mund të mendosh se ç'thonë ata është nga Libri ndërkohë që nuk është nga Libri dhe ata thonë është nga Allahu ndërkohë që nuk është nga Allahu. E ata gënjejnë ndaj Allahut me dije" (3:78)

"O njerëz të Librit! Pse ngatërroni të vërtetën me gënjeshtër dhe me dije e fshihni të vërtetën?" (3:71)

"Ata të cilëve Ne u kemi dhënë Librin e njohin këtë (Islamin, Kur'anin dhe Rrasulin) sikurse njohin bijtë e tyre. Por ja! Një grup prej tyre (dijetarët dhe gjykatësit) me dije fshehin të vërtetën" (2:146)

 Besim specifik në atë që tewhidi dhe akidah e tyre është ndryshuar.

Kushdo që ka kontaktuar me jehuditë apo të krishterët apo ka lexuar biblën e ka fare të qartë se si ata thërrasin në idhujtari dhe braktisin tewhidin. Ndryshimet në akidah janë të shumta por na mjafton të përmendim vetëm një fakt që është kufr aq i guximshëm sa që refuzon të fshehë vehten e tij. Allahu thotë në lidhje me këtë:

"Jehuditë quajnë Uzejrin bir të Allahut dhe të krishterët quajnë Krishtin bir të Allahut. Kjo është thënie që rrjedh nga gojët e tyre dhe ata imitojnë atë që kufarët e hershëm thonin. Allahu i vraftë si i shmangen së vërtetës!" (9:30)

 Besimi specifik se Kur'ani nuk ndryshon.

Një nga arsyet kryesore që shpalljet e mëparëshme ndryshuan ishte se mbrojtja e tyre iu qe caktuar rabave dhe priftërinjve. Allahu thotë:

"...Dhe rabatë dhe priftërinjtë ngase atyre u qe besuar mbrojtja e librit të Allahut..." (5:44)

Ndonëse ndër ta kishte njerëz të ndershëm, më pas erdhën njerëz që i mashtroi dynjaja dhe epshet e tyre. Përsa i përket Kur'anit, Allahu e ka marrë përsipër vetë mbrojtjen e tij dhe prandaj është e garantuar se Kur'ani nuk do ndryshojë. Allahu thotë:

"Vërtetë që Ne e kemi zbritur dhikrin (Kur'anin) dhe Ne do ta ruajmë" (15:9)

 Besim specifik në lidhje me abrogimin e tyre nga Kur'ani.

Duhet pasur parasysh se edhe pse është e detyrueshme për ne që të besojmë në të gjithë Librat dhe shpalljet e Allahut ndaj ymeteve para nesh, po ashtu është e detyrueshme edhe besimi në Kur'an dhe në synetin e Rrasulit madje ky urdhër është më specifik se i pari ngase besimi në përmbajtjen e librave dhe shpalljeve para Kur'anit është i përgjithëshëm si rrjedhim i ndryshimit të tyre ndërkohë që Kur'ani nuk është dhe nuk ka për të ndryshuar. Në të njëjtën kohë, Kur'ani përmban gjykime, informacione, ndalesa dhe urdhëresa të Allahut që nuk gjenden në shpalljet e mëparëshme. Njëkohësisht, pjesa e mesazheve të mëparëshme që Allahu do që ne të ndjekim është përfshirë në Kur'an ose në sunetin e Rrasulit. Kur'ani jo vetëm që është zbritur për ne si kriter gjykues në çdo çështje por edhe si kriter gjykues për ymetet para nesh mes njëri-tjetrit: Allahu thotë:

"Dhe ne ta kemi zbritur Librin (Kur'anin) ty (o Muhamed) me vërtetësi si konfirmues i librave para tij dhe si dëshmitar besnik i hakut në to dhe si gjykim mes tyre ndaj asaj që ata kanë ndryshuar" (5:48)

Bukhari transmeton se Ibn Abaz tha: "Pse pyesni njerëzit e librit për diçka ndërkohë që Libri juaj që i është shpallur Rasulilahit është shpallja e fundit dhe më e reja? Ju e lexoni atë sikurse ka zbritur, të pa shtrembëruar dhe të pa ndryshuar dhe Allahu u ka thënë ju që njerëzit e Librit i ndryshuan Librat e tyre dhe i shtrembëruan ato dhe shkruan librin me duart e tyre dhe thanë "është nga Allahu" për ta shitur për pak fitim. A mos vallë dija që u ka ardhur juve nuk u bën të panevojshme t'i pyesni ata për çfarëdo çështje? Jo wallahi! Ne kurrë nuk kemi parë dikë nga ata tu pyesë ju për atë që u është shpallur juve!".



Përsa i përket pikës së tretë që Ibn Uthejmin thekson: "Afirmimi i gjithëçkaje që është stabilizuar se gjendet në to. Sikurse gjithëçka që gjendet në Kur'an dhe çfarëdo që nuk është ndryshuar apo shtrembëruar në librat para tij", unë them:

Kjo çështje ka dy aspekte: Aspekt të përgjithëshëm dhe aspekt specifik.

Aspekti i përgjithëshëm i kësaj çështje është afirmimi i përgjithëshëm që i bëhet përmbajtjes së shpalljeve përpara Kur'anit që nuk janë ndryshuar apo shtrembëruar.

Përsa i përket aspektit specifik, atëherë, afirmimi i gjithëçkaje që gjendet në Kur'an dhe i mesaxhit të tewhidit, braktisjes së shirkut dhe bazave të besimit në shpalljet para Kur'anit është specifik. Me afirmim të gjithëçkaje do të kihet parasysh, pranimi i gjithëshçkaje dhe besimi në to. Për ato çështje që janë të stabilizuara se gjenden në shpalljet përpara Kur'anit, atëherë besimi në to është obligim individual mbi këdo që i është bërë e qartë ky stabilizim. Përsa i përket Kur'anit besimi tek i tëri është obligim individual dhe kush mohon një gërmë të tij e ka mohuar atë të tërin. Kush nuk beson në një gërmë të vetme të tij nuk e beson atë të tërin. Përsa i përket afirmimit të asaj që njerëzit e Librit mbajnë si Librin e tyre atëherë kemi dy pjesë të mesazhit që gjendet aty me dy gjykime të ndryshme lidhur me to.

1 - Pjesa që kundërshton çështjet që janë baza e besimit si p.sh. tewhidi i Allahut, ndëshkimi në varr, ringjallja, xheneti, xhehenemi etj... , atëherë këto nuk afirmohen pasi siç e kemi shpjeguar më lart në këto çështje të gjitha shpalljet e Allahut përputhen me Kur'anin. Po ashtu në këtë kategori futet edhe gjithëçka që është afirmuar nga syneti i Rrasulit në lidhje me shpalljet e mëparëshme apo në lidhje me të Dërguarit e Allahut, kështu që afirmojmë gjithëçka që hadithet sahih afirmojnë dhe mohojmë gjithëçka që bie ndesh me këto hadithe sahih.

2 - Përsa i përket kategorisë së dytë, këtu përfshihet gjithëçka që nuk bie ndesh me Kur'anin apo me hadithet sahih të Rrasulit dhe për të cilat nuk kemi asnjë transmetim sahih. Në lidhje me këtë, qëndrimi që ne mbajmë është sikurse Rrasuli na ka urdhëruar: "...Mos i besoni njerëzit e Librit e as mos i mohoni ata (rreth transmetimeve të tyre) por thoni: - Ne besojmë në Allah dhe në gjithëçka që na është shpallur ne dhe në gjithëçka u është shpallur juve". Në lidhje me këtë kategori, shtrihet edhe diskutimi që kemi përmendur më lart në lidhje me dritën nga e cila janë krijuar engjëjt e kush dëshiron mund ti rikthehet atij.

Përsa i përket çështjes së katërt që Ibn Uthejmin thekson: "Të veprohet mbi çfarëdo gjykimi që ato përmbajnë që nuk është i abroguar dhe të jesh i kënaqur me të dhe t'i nënshtrohesh atij qoftë nëse ne e kuptojmë zgjuarsinë në to apo jo... Kur'ani është gjykatës mbi ta prandaj nuk lejohet që të veprohet mbi asnjë vendim të librave të mëparshëm përveç asaj që është faktuar se është prej tyre dhe për të cilën Kur'ani aprovon...", unë them:

Përsa i përket kësaj pike, në lidhje me çështjen se Kur'ani abrogon shpalljet e mëparëshme jemi ndalur më lart. Në lidhje me veprimin dhe qënien i kënaqur ndaj çfarëdo gjykimi që shpalljet e mëparëshme përmbajnë dhe nuk është i abroguar por të cilin Kur'ani aprovon, atëherë duhet pasur parasysh se të gjitha këto gjykime gjenden edhe në Kur'an dhe synet pasi ato që Kur'ani nuk abrogon, ai i ka përforcuar akoma më tepër dhe po ashtu edhe syneti i Rrasulit dhe selefët tanë dhe dijetarët i kanë bërë të qarta pika të tilla në libra të ndryshëm. Megjithëatë duhet theksuar se në totalitet gjykimet dhe informacionet që na arrijnë nga shpalljet e mëparëshme janë në dy kategori:

1 - Ato informacione dhe gjykime që pranimi, besimi dhe veprimi në konformitet me to përbën obligim individual dhe mohimi i të cilave përbën kufr.

2 - Ato informacione dhe gjykime që pranimi, besimi dhe veprimi në konformitet me to nuk përbën obligim dhe mohimi i të cilave edhe pse mund të përbëjë mëkat të madh, nuk përbën kufr.

 Ato informacione dhe gjykime që pranimi, besimi dhe veprimi në konformitet me to përbën obligim individual dhe mohimi i të cilave përbën kufr.

Më sipër përmendëm se: "Përsa i përket afirmimit të asaj që njerëzit e Librit mbajnë si Librin e tyre atëherë kemi dy pjesë të mesazhit që gjendet aty me dy gjykime të ndryshme lidhur me to". Më pas përmendëm pjesën e parë të mesaxhit: "Pjesa që ka lidhje me çështjet që janë baza e besimit si p.sh. tewhidi i Allahut, ndëshkimi në varr, ringjallja, xheneti, xhehenemi etj... Po ashtu edhe informacionet që kanë lidhje me të Dërguarit e Allahut". Çfarëdolloj informacioni apo gjykimi në lidhje me këtë kategori, i cili përputhet me Kur'anin apo hadithet sahih të Rrasulit, pra që janë stabilizuar si autentike nga sheriati Islam, atëherë pranimi, besimi dhe veprimi në konformitet me to përbën obligim individual dhe mohimi i tyre përbën kufr. Kur themi që mohimi i tyre përbën kufr nuk do të thotë se po ndalemi vetëm tek kufri i mohimit por duhen patur parasysh të gjitha llojet e kufrit, të gjitha aspektet e tij dhe gjykimi në lidhje me to. Kur themi: "Ato informacione dhe gjykime që pranimi, besimi dhe veprimi në konformitet me to përbën obligim individual dhe mohimi i të cilave përbën kufr", kihen parasysh aspekti afirmues dhe përqafues si dhe aspekti mohues dhe braktisës. Kështu, gjithëçka nga informacionet apo gjykimet që sheriati Islam na kërkon të afirmojmë dhe të përqafojmë, ne i afirmojmë dhe i përqafojmë ato qoftë sipas përmbajtjes po ashtu edhe sipas mënyrës së kryerjes së tyre, ndërkohë që gjithëçka nga informacionet apo gjykimet që sheriati Islam na kërkon që ne të mohojmë dhe të braktisim, ne i mohojmë, distancohemi dhe i braktisim ato qoftë përsa i përket përmbajtjes së tyre po ashtu edhe përsa i përket mënyrës së kryerjes së tyre.

 Ato informacione dhe gjykime që pranimi, besimi dhe veprimi në konformitet me to nuk përbën obligim dhe mohimi i të cilave edhe pse mund të përbëjë mëkat të madh, nuk përbën kufr.

Në lidhje me atë që tashmë kemi përmendur: "Përsa i përket afirmimit të asaj që njerëzit e Librit mbajnë si Librin e tyre atëherë kemi dy pjesë të mesazhit që gjendet aty me dy gjykime të ndryshme lidhur me to". Përmendëm si pjesën e dytë të mesaxhit: "Këtu përfshihet gjithëçka që nuk bie ndesh me Kur'anin apo me hadithet sahih të Rrasulit dhe për të cilat nuk kemi asnjë transmetim sahih".

Çfarëdolloj informacioni apo gjykimi që nuk bie ndesh me Kur'anin apo me hadithet sahih të Rrasulit por për të cilat nuk kemi asnjë transmetim sahih atëherë, pranimi, besimi dhe veprimi në konformitet me to nuk përbën obligim dhe mohimi i tyre edhe pse mund të përbëjë mëkat të madh, nuk përbën kufr. Duhet patur parasysh se në këtë kategori nuk kemi parasysh ato informacione apo gjykime që implikojnë kufr apo obligim por sikurse e kemi shpjeguar më lart janë ato çështje për të cilat Rrasuli na ka thënë që as mos ti besojmë dhe as mos ti mohojmë. Si p.sh. histori të ndryshme, emra të Dërguarish apo vepra të tyre e kështu me rradhë, të cilat nuk bien ndesh me sheriatin Islam por janë gjëra që mund të kenë ndodhur ose jo. Megjithëatë, edhe pse mohimi i informacioneve apo gjykimeve të kësaj kategorie nuk përbëjnë kufr, ato mund të përbëjnë mëkate të mëdha ngase janë të folura pa dije dhe ne jemi ndaluar të bëjmë diçka të tillë. Për më tepër mund të ndodhë sikurse Rrasuli na ka shpjeguar: "...ndoshta dëshmoni për diçka që është gënjeshtër ose përgënjeshtroni diçka që është e vërtetë.."

Në lidhje me këtë çështje kemi dy aspekte: Aspekti i përgjithëshëm dhe aspekti specifik. Që të dy këto aspekte gjenden tek udhëzimi që Rrasuli na ka dhënë dhe të cilin e kemi përmendur tashmë: "...Mos i besoni njerëzit e Librit e as mos i mohoni ata (rreth transmetimeve të tyre) por thoni: - Ne besojmë në Allah dhe në gjithëçka që na është shpallur ne dhe në gjithëçka u është shpallur juve" (Bukhari nga Abu Hurrejra). Përsa i përket aspektit të përgjithëshëm, ai përbën besimin në të gjitha shpalljet e Allahut, si në atë që na është shpallur ne edhe në atë që u qe shpallur atyre para nesh. Sikurse hadithi thekson: "Ne besojmë në Allah dhe në gjithëçka që na është shpallur ne dhe në gjithëçka u është shpallur juve". Përsa i përket aspektit specifik, ai përbën abstenimin në besim apo mohim të informacioneve apo gjykimeve të kësaj kategorie, sikurse hadithi thekson: "...Mos i besoni njerëzit e Librit e as mos i mohoni ata (rreth transmetimeve të tyre)".
 Librat e Allahut dhe muaji i Ramadanit.

Tabarani dhe Albani në "Sahih xhami es-saghir" në një hadith me isnad hasen përmendin se të gjithë librat që ne njohim janë shpallur gjatë muajit të Ramadanit. Kështu: "Suhufet e Ibrahimit u shpallën natën e parë të Ramadanit. Tewrati u shpall më gjashtë të Ramadanit, Inxhili u shpall më trembëdhjetë të Ramadanit. Zeburi u shpall më tetëmbëdhjetë të Ramadanit dhe Kur'ani u shpall më njëzetekatër të Ramadanit".

 Pozicioni i Kur'anit në lidhje me shpalljet e mëparëshme.

Allahu  thotë në lidhje me Kur'anin: "E Ne ta kemi zbritur librin ty me vërtetësi duke konfirmuar Librat para tij dhe si Muhajmin mbi ta..." (5:48)

Ibn Kethir tha në tefsirin e tij: " Fjalët e Allahut - muhajmin mbi ta - do të thotë besnik mbi ta, sipas Sufjan eth-Thewrit që e transmetoi këtë nga Abu Is'hak nga et-Temimi nga Ibn Abaz. Ali ibn Ebi Talha transmetoi se Ibn Abz tha se muhajmin është besniku. Allahu tha se Kur'ani është besniku mbi çdo libër hyjnor që e parapriu atë. Kjo është transmetuar nga Ikrimah, Said ibn Xhubejr, Muxhahid, Muhamed ibn Kab, Atijah, El-Hasan, Katedah, Ata el-Khurasani, Es-Sudij dhe Ibn Zejd. Ibn Xharir tha: Kur'ani është besniku mbi librat para tij. Kështu, gjithëçka që është në këta libra dhe konfirmohet me Kur'an është e vërtetë dhe gjithëçka bie në kundërshtim me Kur'anin është falsitet. El-Walibi tha se Ibn Abas tha se muhajmin do të thotë dëshmitar. Muxhahid, Kateda dhe Sudij thanë të njëjtën. El-Awfi tha se Ibn Abaz tha se muhajmin do të thotë ngadhënjyes mbi librat e tjerë të mëparëshëm. Këto kuptime janë të përngjashme ngase muhajmin i përmbledh të tëra këto kuptime. Si rrjedhim, Kur'ani është besnik, dëshmitar dhe ngadhënjyes mbi çdo libër para tij. Ky libër i madhërishëm që Allahu shpalli si librin e fundit dhe final është më përmbledhësi më i madhërishmi dhe më perfekti i të gjitha kohërave. Kur'ani përfshin të gjitha aspektet më të shkëlqyera të librave të mëparëshëm dhe akoma më tepër ato që asnjë libër i mëparëshëm nuk kishte përmbajtur. Ja pse Allahu e bëri atë besnik, dëshmitar dhe ngadhënjyes mbi të gjithë librat e tjerë. Allahu premtoi se Ai do ta mbrojë Kur'anin dhe u betua mbi Vehten e Tij Madhështore: "Vërtetë Ne e kemi shpallur dhikrin dhe Ne do ta mbrojmë atë" .

Tabarani në "El-Kebir" dhe Albani në "Sahih el-xhami es-saghir" transmetojnë me zinxhir sahih se Rrasuli tha: "Në vend të Tewratit më janë dhënë shtatë suret e gjata, në vend të Zeburit më janë dhënë suret prej njëqind ajetesh, në vend të Inxhilit më janë dhënë shtatë vargjet e shumë përsëritura dhe si shtesë më janë dhënë suret mufasal (nga sureja Kaf deri në fund të Kur'anit)" .

Tabarani në "El-Kebir" dhe Albani në "Sahih el-xhami" transmetojnë se Rrasuli u tha sahabave të tij: "Gëzohuni se ky Kur'an është në dorën e Allahut dhe cepi i tij është në dorën tuaj. Kështu që përmbajuni atij me vendosmëri ngase ju nuk do të shkatërroheni kurrë dhe nuk do të shkoni kurrë huq pas kësaj".