b)Hajmalite(nyskat)

Jane ato qe u varen ne qafe femijeve qe t'u largojne syrin,e ndonjehere ato i mbajne edhe burrat dhe grate.

Ato ndahen ne dy lloje:

Lloji pare:

Jane hajmalite nga Kur'ani,d.m.th ne nje leter shkruhen ajete te Kur'anit apo emra dhe sifate(cilesi)te All-llahut,subhane ve teala,te cilen e mban i semuri me vete me qellim qe te sherohet.

Per hajmalite dijetaret u ndane ne dy mendime:

Menimi i pare:
Lejimi i tyre,kete mendim e kane Abdullah ibn Amer ibnul-As,nje trasmetim i Ajshjes,Ebu Xha'fer El-Bakiri dhe Ahmed ibnu Hanbeli,radijallahu anhum ne nje trasmetim te tij,kurse ne nje trasmetim tjeter e ndaloi ate,por disa thane se me kete ndalim kishte per qellim hajmalite qe kane ne vete shirk.


Menimi i dyte:
Ndalimi i tyre,kete mendim e kane Abdullah ibnu Mes'udi,Ibni Abbasi,Hudhejfeja,Ukbetu ibnu Amiri,ibnu Akimi,radijAllahu anhum.Kete mendim e ndoqen edhe disa tabi'in(pasardhes te sahabeve),sikurse jane nxenesit e Abdullah ibnu Mesudit dhe imam Ahmedit.

Ne nje trasmetim thuhet se shume pasues te imam Ahmedit e ndoqen kete mendim,kurse nxenesit e tij te mevonshem te gjithe jane te pajtimit ne ndalimin e saj,duke u bazuar ne trasmetimin e Abdullah ibn Mesudit radijaAllahu anhu i cili tha:''Degjova te Derguarin e All-llahut subhanehu ve teala,duke thene se disa fryerje,hajmali dhe amulete jane shirk.''

Ky mendim eshte i sakte nga tri aspekte:

Aspekti pare:Ndalimi i pergjithshem dhe moseksistimi i vecorizimit te pergjithesise.

Aspekti dyte:Mbyllja e rruges(dheria),sepse ato shkaktojne ngjitjen e hajmalive qe nuk jane te lejuara.

Aspekti i trete:Sepse kur shkruhet dic nga Kur'ani,bartesi i saj do te bije me te ne sprovim,sepse do ta mbaje me vete ne vende te ndyta,sikurse eshte shkuarja ne nevojtore me te etj.

Lloji i dyte:

Hajmealit qe nuk jane nga Kur'ani sikurse jane:Nyskat,eshtrat,hajmalite,pejte,nallet,gozhdat ,emrat e xhineve dhe te shejtaneve dhe eshtrat apo theniet e panjohura,te gjitha keto jane rreptesisht te ndaluara dhe jane shirk,sepse jane mbeshtetje ne dike tjeter pervec All-llahut,subhanehu ve teala,dhe ne emrat e sifatet e Tij.

Ne nje hadith Muhamedi,sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem,tha:

''Ai qe var dic i eshte mbeshtetur asaj''.

D.m.th Allahu,subhanehu ve teala,do ta le te mbeshtetur ne ate qe ka ngjitur.
Ai qe lidhet per All-llahun,subhanehu ve teala,kerkon strehim tek Ai dhe ceshtjen e Tij ia dorezon Atij,Ai do t'i mjaftoje atij per cdo gje,cdo gje e larget do t'i vije afer dhe cdo gje e veshtire do ti behet e lehte.

Kurse ai qe mbeshtetet ne krijesat e Tij,ne hajmalite,barerat,varrezat etj.

Allahu subhanehu ve teala,do t'ua le ne dore atyre te cilat nuk i bjene kurrfare dobie.Keshtu,njeriu i tille humb besimin e tij,shkeput cdo lidhje me Zotin e tij dhe Ai e poshteron ate.

Obligim eshte per muslimanin qe te ruaje besimin e tij nga ato gjera qe e prishin ate,keshtu ai nuk perdor ato barera qe jane te ndaluara nuk shkon tek falltoret e njerezit e prishur qe te sherohet,sepse ata do t'ia semurin zemren dhe besimin e tij.Derisa ai qe mbeshtetet ne All-llahun,subhanehu ve teala,do t'i mjaftoje Ai atij.

Disa njerez i mbajne keto jera duke mos patur kurrfare semundje ndijore,por ata vuajne nga semundjet psiqike(iluzionet),sikurse eshte frika nga syri dhe hasedi,apo kur disa i vejne ato ne makinat,shtazet,dyert e shtepise ose ne dyqanet e tyre.
E gjithe kjo ndodh si shkak i besimit(akides)se dobet dhe mosmbeshtetjes se tyre ne All-llahun,subhanehu ve tela.Dobesia ne besimin eshte semundje e vertete qe duhet te sherohet me njohjen e tevhidit dhe besimit te vertete.

__________________
U pyet Shabiu për një çështje dhe tha: “Nuk e zotëroj.” Shokët e tij i thanë: “Të turpëruam.” Ai tha: “Melekët nuk u turpëruan kur thanë: ‘ ... Ne nuk dimë asgjë më tepër nga ç’na ke mësuar Ti’ …" Bekare, 32.
Ka thënë Ibn Mes'udi – kënaqësia e Allahut qoftë me të!–: "O njerëz! Kush pyetet për dije dhe e di atë le ta thotë. Kush pyetet dhe nuk ka dije le të thotë Allahu është i dijshëm, sepse për atë që nuk e di, është prej dijes të thuash: Allahu është i dijshëm".

Sqarimi i dispozites rreth betimit ne dike tjeter e jo ne All-llahun,subhanehu ve teala,ndermjetesimi(et-tevessul)dhe kerkimi i ndihmes nga krijesat

a)Betimi ne dike tjeter e jo ne All-llahun,subhanehu ve teala

Betimi behet duke permenduar ndonje te madheruar ne vecanti.Madherimi i takon vetem All-llahut,subhanehu ve teala,keshtu qe nuk lejohet betimi ne dike tjeter percev Tij.

Dijetaret u pajtuan se betimi nuk behet ndryshe pervec se me All-llahun,emrat dhe sifatet e Tij.Gjithashtu,ata u pajtuan rreth ndalimit te betimit ne dike tjeter.Betimi ne dike tjeter e jo ne All-llahun subhanehu ve teala,eshte shirk sepse Ibn Omeri,radijAllahu anhuma,trasmetoi se Muhamedi salAllahu alejhi ve selem tha:

''Ai qe betohet ne dic tjeter pervec All-llahut,subhanehu ve teala,ai ka mohuar apo ka bere shirk''.

KY eshte shirk i vogel,pervec nese ai ne te cilin eshte betuar betuesi eshte i madheruar ek ai deri ne ate shkalle sa qe e adhuron ate.Atehere,ai behe shirk i madh,sikurse eshte rasti sot me adhuruesit e varrezave,te cilet me shume i frikesohen atyre qe i madherojne ne varreza se sa vete All-llahut subhanehu ve teala.

Ata i madherojne ato varreza deri ne ate shkalle sa qe nuk betohen ndryshe ne to pervec se duke qene e sinqerte,e ndonjehere ata betoheb rrejshem ne All-llahun,subhanehu ve teala.

Betimi eshte madherim i atij ne te cilin betohesh,Per kete arsye,betimi i takon vetem All-llahut,subhanehu ve teala.Gjate betimit duhet pasur kujdes qe mos te perseritet teper,sepse All-llahu,subhanehu ve teala thote:

Mos e respekto ate qe betohet shume dhe eshte i poshter(El-kalem:10) dhe thote:

''...ruani betimet tuaja...''(El-Maide:89)

D.m.th mos u betoni pervec kur eshte nevoja dhe duke qene te sinqerte dhe ne miresi,sepse betimi i shumte apo genjeshtra ne te argumentojne mosrespektimin e mjaftushem ndaj Allahut subhanehu ve teala,e cila gje kundershton tevhidin.

Muhamedi salAllahu alejhi ve selem ka tha:

''Tre personave All-llahu subhanehu ve teala,nuk do t'u flase(Diten e gjykimit)e as qe do t'i pastroje ata dhe per ta ka denim te dhembshem ''ne mesin e tyre permendi dhe nje person qe e ka bere All-llahun subhanehu ve teala,pasuri te tij,nuk blen e as nuk shet pervec se duke u betuar ne Te''/

Ky qortim i ashper argumenton se betimi i tepert eshte i ndaluar me qeellim qe te respektohet emri i All-llahut,subhanehu ve teala,ndaloi betimin(deshmine)e rrejshem(el-jemon el-gamus)dhe duke i pershkruar munafiket tha se ata betohen rrejshem duke ditur te verteten.



Nga kjo mund te perfundojme:

1.Ndalimi i betimit pervec se ne All-llahun,subhanehu ve teala,sikurse jane p.sh betimi ne besnikeri,ne Qaben.ne Muhammedin,sal-la;;-llahu alejhi ve sel-le,.etj.Betimet e tilla jane shirk.

2.Ndalimi i betimit(deshmise)te rrjeshem ne All-llahun,subhanehu ve teala,me qellim.Ky betim i rrjeshem me qellim quhet ''El-jemin el-gamus''

3.Ndalimi i betimin te tepert ne All-llahun,subhanehu ve teala,edhe nese je i sinqerte,nese nuk ekziston nevoja per betim,sepse nje gje e tille eshte mosnderim i All-llahut,subhanehu ve teala.

4.Lejimi i betimit ne All-llahun subhanehu ve teala,duke qene i sinqerte,kur ka nevoje.

__________________
U pyet Shabiu për një çështje dhe tha: “Nuk e zotëroj.” Shokët e tij i thanë: “Të turpëruam.” Ai tha: “Melekët nuk u turpëruan kur thanë: ‘ ... Ne nuk dimë asgjë më tepër nga ç’na ke mësuar Ti’ …" Bekare, 32.
Ka thënë Ibn Mes'udi – kënaqësia e Allahut qoftë me të!–: "O njerëz! Kush pyetet për dije dhe e di atë le ta thotë. Kush pyetet dhe nuk ka dije le të thotë Allahu është i dijshëm, sepse për atë që nuk e di, është prej dijes të thuash: Allahu është i dijshëm".

b)Afrimi te All-llahu,subhanehu ve teala,me krijesat e Tij

Et-Tevessul(Afrimi):Eshte orvatja qe ti afrohesh dikujt dhe te arrish tek ai me ndermjetesim.Et-tevessul-i eshte afersia,All-llahu,subhanehy ve teala,thote:

''...kini frike All-llahun dhe kerkoni(vesile)afrim tek Ai''(El-Maide:35)

d.m.th kerkoni afrim tek Ai me bindjen ndaj Tij dhe me pasimin e kenaqesive te tij

__________________
U pyet Shabiu për një çështje dhe tha: “Nuk e zotëroj.” Shokët e tij i thanë: “Të turpëruam.” Ai tha: “Melekët nuk u turpëruan kur thanë: ‘ ... Ne nuk dimë asgjë më tepër nga ç’na ke mësuar Ti’ …" Bekare, 32.
Ka thënë Ibn Mes'udi – kënaqësia e Allahut qoftë me të!–: "O njerëz! Kush pyetet për dije dhe e di atë le ta thotë. Kush pyetet dhe nuk ka dije le të thotë Allahu është i dijshëm, sepse për atë që nuk e di, është prej dijes të thuash: Allahu është i dijshëm".

Afrimi(Et-tevessul)ndahet ne dy lloje

Lloji i pare:

Afrimi i lejuar,i cili eshte disa lloje:

1)Afrimi tek All-llahu,subhanehu ve teala,me emrat dhe sifatet e Tij,ashtu sikurse urdheroi Ai:

All-llahu ka emrat më të mirë, andaj Atë thirrnie me ata e hiquni nga ata që bëjnë shtrembërime me emrat e Tij. Ata kanë për t'u shpërblyer (me dënim) për veprimet e tyre.(El-A'raf:180)

2)Afrimi tek All-llahu,subhanehy ve teala,me besimin dhe veprat e mira te cilat i ka bere ai qe kerkon ndermjetsim,sikurse thote All-llahu,subhanehu ve teala per ata qe besuan:

Zoti ynë, ne dëgjuam një thirrës që ftonte për besim (e që thoshte): Të besoni Zotin tuaj! E ne besuam! Zoti ynë, na i falë mëkatet tona, na i mbulo të metat dhe pas vdekjes na bashko me të mirët! (El-Imran:193)

Dhe sikurse thuhet ne hadithin e atyre tre personave te cilet u mbyllen ne nje shpelle e nuk paten mundesi te dalin derisa nuk filluan te kerkojne afrim te All-llahu,subhanehu ve teala,ua hapi shpellen dhe dolen nga ajo.

3)Afrimi tek All-llahu subhanehu ve teala,me Tevhidin(Njeshmerin)e Tij,sikurse ishte rasti me Junusin,alejhis-selam:

''Ai thirro(u lut)ne erresira(brenda ne bark te peshkut dhe ne erresirat e detit te nates):''Se nuk ka zot tjeter pervec Teje,Ti je i paster,pa te meta...''(El-Enbija:87).

4)Afrimi te All-llahu,subhanehu ve teala,me paraqitjen e dobesise,nevojes dhe varferise ndaj Tij,sikurse tha Ejubi(alejhi-selem):

''Mua,vertete,me ka goditur demi,kurse Ti je meshiruesi me i madh''(El-Enbija:83).

5)Afrimi te All-llahu,subhanehu ve teala,me lutjen e roberve te mire e te devotshem,sikurse benin sahabet kur mbreteronte thatesia,ata kerkonin nga Muhammedi,sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem,te lutet per ta,kurse pas vdekjes se tij,kerkonin nje gje te tille nga xhaxhai i tij Abbasi radijallahu anhu,i cili litej per ta.

6)Afrimi te All-llahu,subhanehu ve teala,duke pranuar gabimin,sikurse ishte rasti me Musain,alejhi ve selem:

''Tha(Musa):''zoti im!Une i bera mizori vetes,e Ti me fal mua...''(El-Kasas:16)

__________________
U pyet Shabiu për një çështje dhe tha: “Nuk e zotëroj.” Shokët e tij i thanë: “Të turpëruam.” Ai tha: “Melekët nuk u turpëruan kur thanë: ‘ ... Ne nuk dimë asgjë më tepër nga ç’na ke mësuar Ti’ …" Bekare, 32.
Ka thënë Ibn Mes'udi – kënaqësia e Allahut qoftë me të!–: "O njerëz! Kush pyetet për dije dhe e di atë le ta thotë. Kush pyetet dhe nuk ka dije le të thotë Allahu është i dijshëm, sepse për atë që nuk e di, është prej dijes të thuash: Allahu është i dijshëm".

Lloji i dyte:

Afrimi jo ligjor(i ndaluar)

Ky eshte afrimi te All-llahu,subhanehu ve teala,duke kerkuar lutje dhe ndermjetsim nga te vdekurit,afrimi me poziten e larte te Muhamedit salAllahu alejhi ve selem dhe ndermjetesimi me qenesine e krijesave ose hakkun e tyre.

Me poshte do ta sqarojme kete:


1-Kerkimi i lutjes nga te vdekurit nuk lejohet:

I vdekuri nuk ka mundesi te beje lutje sikurse kishte mundesi kur ishte ne jete.Kerkimi i ndermjetsimit nga te vdekurit nuk lejohet,sepse Omer Ibnul-Hattabi,Muavijetu Ibnu Ebi Sufjani,sahabet e tjere dhe tabi'inet(pasardhesit e sahabeve radijALlahu anhu),kur kishte thatesi kerkonin lutjen per shi dhe afrimin te ALlahu.subhanehu ve teala me ata qe ishin gjalle,sikurse Abbasi dhe Zejdin.

Me nje rast Omeri radijAllahu anhu,u lut:''O zoti yne!Ne afroheshim te Ti me profetin tone,e na leshoje shiun,kurse tani afrohemi te Ti me xhahxhain e profetit tone,te lutemi na lesho shi''.

Omeri radijAllahu anhu e zavendesoi Abassin me MuHAMEDIN SALalLAHU ALEJHI ve selem meqe me te nuk mund te afroheshin ne menyre ligjore sikurse e benin kur ai isht ne jete.

Ata kishin mundesi qe te vijne te varri i tij dhe te kerkojne afrim me te(d.m.th sikur te ishte e lejuar).Pra,mos veprimi i nje gjeje te tille nga ata,eshte argument se afrimi me te vdekurit,pa marre parasyshe me lutjen apo ndermjetsimin e tyre,eshte i ndaluar.ese kerkimi i lutjes dhe i ndermjetsimit nga Muhamedi salALlahu alejhi ve selem te ishte ashtu sikur ishte ai ne jete,edhe kur kaloi ne jeten tjeter,shoket e tij nuk do te kerkonin nje gje te tille nga ata qe jane nen te me pozite.

__________________
U pyet Shabiu për një çështje dhe tha: “Nuk e zotëroj.” Shokët e tij i thanë: “Të turpëruam.” Ai tha: “Melekët nuk u turpëruan kur thanë: ‘ ... Ne nuk dimë asgjë më tepër nga ç’na ke mësuar Ti’ …" Bekare, 32.
Ka thënë Ibn Mes'udi – kënaqësia e Allahut qoftë me të!–: "O njerëz! Kush pyetet për dije dhe e di atë le ta thotë. Kush pyetet dhe nuk ka dije le të thotë Allahu është i dijshëm, sepse për atë që nuk e di, është prej dijes të thuash: Allahu është i dijshëm".

2-Afrimi me poziten(mekamin)e Muhamedi salAllahu alejhi ve selem apo te dikujt tjeter nuk eshte e lejuar:

Ata te cilet lejojne kete afrim,marrin per argument kete hadith:''Kur ta lutni All-llahun,luteni me poziten time,sepse pozita ime tek All-llahu eshte e madhe''.

Ky hadith eshte i shpifur dhe nuk gjindet ne asnje liber autentik te dijetareve te hadithit,e as qe gjindet ne librat autentike te muslimaneve.E meqe ne kete ceshtje nuk ka argument te qarte,nje gje e tille edhe nuk lejohet,sepse adhurimet(ibadetet)nuk vertetohen pervec se me argumente te qarta.

3-Afrimi me qenien e krijesave nuk lejohet:

Nese lutja ndaj dikujt eshte betim,ai eshte betim kunder ALlahut subhanehu ve teala.
Nese betimi ,me qenien e ndonje krijese,behet kunder ndonje krijese tjeter,eshte shirk dhe nuk lejohet,sikurse thuhet ne hadith,e si mund te behet betimi me krijesen kunder Krijuesit te madheruar.

Kurse nese lutja me qenien e ndonje krijese nuk eshte betim,por vetem shkak,duke ditur se All-llahu,subhanehu ve teala,nuk e beri lutjen me ndonje krijese shkak te pergjigjes dhe nuk ua beri kete ligj roberve te Tij.

__________________
U pyet Shabiu për një çështje dhe tha: “Nuk e zotëroj.” Shokët e tij i thanë: “Të turpëruam.” Ai tha: “Melekët nuk u turpëruan kur thanë: ‘ ... Ne nuk dimë asgjë më tepër nga ç’na ke mësuar Ti’ …" Bekare, 32.
Ka thënë Ibn Mes'udi – kënaqësia e Allahut qoftë me të!–: "O njerëz! Kush pyetet për dije dhe e di atë le ta thotë. Kush pyetet dhe nuk ka dije le të thotë Allahu është i dijshëm, sepse për atë që nuk e di, është prej dijes të thuash: Allahu është i dijshëm".

4-Afrimi me hakkun(te drejten)e krijese nuk lejohet per dy arsye:

Arsyeja e pare:

Hakku i askujt nuk eshte obligim per All-llahun,subhanehu ve teala,por Ai eshte i cili ben miresi me nje gje te tille ndaj krijesave te Tij,sikurse thote:

''Per Ne eshte hakk qe besimtaret t'i bejme triumfues''(Err-Rrum:47).

Pra,kur bindesi ndaj All-llahut,subhanehu ve teala,meriton shperblimin,ajo eshte miresi dhe begati nga Ai,e nuk eshte merite te cilen e meriton nje krijese ndaj krijeses tjeter(apo nje njeri ndaj tjetrit)

Arsyeja e dyte:

Hakkun te cilin All-llahu,subhanehu ve teala,ia dha ndonje robi te Tij,me miresine e Tij eshte hakk i vecante per te dhe te tjeret nuk kane dore ne te,e nese me te kerkon afrim ai qe nuk e meriton ate,me kete rast ai kerkon afrim me nje ceshtje te huaj qe nuk ka kurrgare lidhje me te,keshtu qe nuk i ben kurrfare dobie.

Kurse hadithi:

''Te lutem All-lah me hakkun e atyre qe luten(Eselu bihakkis-sailin)'',nuk eshte hadith i vertetuar,sepse ne senedin(zinxhirin)trasmetues te tij gjindet Atijjetul-Afvi,i cili eshte trasmetues i dobet sipas pajtimit te te gjithe muhaddithineve(njohesve te hadithit).
E nese hadithi eshte i tille nuk mund te mirret argument per kesi ceshtje me rendesi te akides(besimit).

Pastaj ne te nuk ka afrim me hakkun e ndonje personi te vecant,por vetem me hakkun e atyre qe luten ne pergjithesi,kurse hakku i atyre qe luten eshte pergjigjja nga All-llahu,sikurse u premtoi All-llahu,subhanehu ve teala,atyre nje gje te tille.

Ky eshte hakk per ta qe All-llahu,subhanehu ve teala,atyre nje gje te tille.Ky eshte hakk per ta qe All-llahu,subhanehu ve teala,ia beri obligim Vetes,e nuk ia beri ate Atij askush obligim.

Atehere,ky eshte afrim tek Ai me premtimin e Tij te sinqert e nuk eshte me hakkun e krijesave.

__________________
U pyet Shabiu për një çështje dhe tha: “Nuk e zotëroj.” Shokët e tij i thanë: “Të turpëruam.” Ai tha: “Melekët nuk u turpëruan kur thanë: ‘ ... Ne nuk dimë asgjë më tepër nga ç’na ke mësuar Ti’ …" Bekare, 32.
Ka thënë Ibn Mes'udi – kënaqësia e Allahut qoftë me të!–: "O njerëz! Kush pyetet për dije dhe e di atë le ta thotë. Kush pyetet dhe nuk ka dije le të thotë Allahu është i dijshëm, sepse për atë që nuk e di, është prej dijes të thuash: Allahu është i dijshëm".