selam alejkum
xhemat i nderum (vellezer dhe motra)
po shenoj edhe rreth nje qeshtje qe eshte shum e perhapur tek ne
Rreth:

Kendimit te Kur'anit (berjes Hatme) per te vdekurin, qe eshte nje Risi apo Bid'at , ngase per kete nuk ka as ndonje ajet Kur'anor , por as ndonje hadis qe regon se duhet te behet diqka e tille per te vdekurit.

ja nje pyetje :qe u eshte parashtruar Alaudin Abazit.

Pyetja:

Pyetja:

Si bëhët duaja e hatmes për një të vdekur?

Përgjigje:

Përsa i përket Kuranit dhe leximit e tij të nga muslimanët duke ia dedikuar të vdekurve, është një keqinterpretim dhe gabim për shkak se Kurani është për të gjallët e jo për të vdekurit. Allahu i Lartësuar thotë në ajetin 70 të sures Jasin: "... ai Kurani nuk është tjetër vetëm se për t`ia tërhequr vërejtjen atij që është i gjallë dhe dënimi të bëhët meritë për jobesimtarët." Pra, Allahu në këtë ajet na tregon shumë qartë për cilin është Kurani dhe ajo që është më me rëndesi, është fakt se ky ajet gjendet në suren që më së shumti u këndohet të vdekurve, surja Jasin.

Nga kjo kuptojmë se duaja e hatmes për të vdekurin nuk ka bazë as në Kuran, as në Sunet e as në thëniet e dijetarëve. Njeriu mundet të bëjë dua të përgjithshme pas këndimit të Kuranit, por jo t`ua dedikojë atë lexim të vdekurve.

Alaudin Abazi


selam alejkum
ALl-llahu na largoFte nga Bid'atet
dhe na udhezofte.

__________________


Allahu Teâlâ şöyle buyuruyor:

“Biz, Rasullerimizden hiç birini, ancak Allah’ın izniyle kendisine itaat edilmesinden başka bir şeyle göndermedik.” Nisa 64

a lejohet a po a eshte e pelqyeshme qe besimtari pasi te beje nje hatme(lexim komplet te kuranit)ta mbeje njijetin per donje anetare te familjes dhe ne fund duane e hatmes ta vendos qe ta beje hoxha ne xhami me te gjithe xhematet prezent ne ate kohe namaz

El-hamdulilahi wa salatu wa selamu ala Resulilah.



Se pari themi se leximi i Kur’anit qofte pjeserisht qofte i plote eshte nga veprat me te mira qe dikush kryen dhe kjo duhet inkurajuar. Askush nuk duhet te neglizhoje ne leximin e Kur’anit por secili te lexoje sipas mundesive te tij. Sa me teper aq me mire megjitheate ajo qe synohet eshte qe cdo germe te Kur’anit ti jepet haku i saj dhe te respektohen rregullat e leximit te Tij sa me mire te jete e mundur.



Ne lidhje me fjalet e tua: “ta beje njetin per ndonje anetar te familjes” ketu nuk eshte shume e qarte se cfare ke patur si qellim por do te permendim tre rastet kryesore inshallah duke shpresuar se e kemi permbledhur ne te qellimin qe ke pasur me keto fjale inshallah. Tre rastet qe ne do te permendim jane:



1) Recitimi i Kur’anit nga dikush qe eshte gjalle per dike tjeter qe eshte gjalle per te plotesuar obligimin e recitimit te Kur’anit.



2) Recitimi i Kur’anit nga dikush qe eshte gjalle per ti dhuruar shperblimin e leximit te tij dikujt tjeter qe eshte gjalle.



3) Recitimi i Kur’anit nga dikush qe eshte gjalle per ti dhuruar shperblimin dikujt qe ka vdekur.



Nese qellimi ishte qe te recitosh Ku’anin dhe kjo te quhet si recitimi i dikujt tjeter duhe hequr keshtu obligueshmerine e ketij individi nga leximi i Kur’anit, atehere kjo shtrihet ne dy kategori:



1) Recitimi i Kur’anit gjate namazit



2) Recitimi i Kur’anit jashtë namazit



Persa i perket recitimit te Kur’anit ne namaz disa dijetare jane te mendimit se recitimi i imamit eshte i mjaftueshem per ate qe falet pas imamit dhe disa te tjere thone se nuk eshte. Mendimi i atyre qe thone se recitimi i imamit eshte i mjaftueshem per ndjekesin bazohet ne argumente te ndryshme, keshtu mund te themi se ky eshte nje nga rastet kur dikush qe eshte gjalle reciton Kur’an per dike tjeter qe eshte gjalle dhe recitimi i te parit mjafton per te hequr obligueshmerine e recitimit te te dytit.



Persa i perket recitimit te Kur’anit jashte namazit, nuk ka mosmarrveshje mes dijetareve se obligimi i recitimit te Kur’anit nuk hiqet nga individi po qe se dikush tjeter ofron ta kryeje kete ne vend te tij.



Persa i perket recitimit te Kur’anit nga dikush qe eshte gjalle per dike qe ka vdekur per ti hequr obligueshmerine e recitimit te Kur’anit nga i vdekuri atehere ajo qe eshte e sakte ne kete ceshtje eshte se kjo nuk lejohet dhe argumentet per kete do te permenden me poshte inshallah.



Nese eshte si qellim dhurimi i shperblimit ndaj nje pjesetari tjeter te familjes tende, atehere kemi te bejme me dy raste:



1) Personi eshte i gjalle



2) Personi ka vdekur



Ne lidhje me recitimin e Kur’anit nga nje i gjalle per ti dhuruar shperblimin dikujt tjeter qe eshte gjalle atehere themi:



Ne sheriatin Islam ka disa argumente qe tregojne se dikush qe eshte gjalle mund te perfitoje nga veprat e dikujt tjeter qe eshte gjalle sikurse prindi perfiton nga haxhi i femijes se tij te mitur sikurse eshte permendur ne hadithin e sakte te Muslimit nga Ibn Abasi se nje grua ngriti femijen e saj lart dhe tha: “O Resulullah! A quhet haxhi i ketij (a shperblehet ky per kete haxh qe ai po kryen)? Ai u pergjigj:-Po! Dhe per ty do kete shperblim!”.



Abu Dawud dhe Ibn Maxhah transmetojne nga Ibn Abas se Resuli degjoi te thoshte; “Lebejk per Shabrumen!” Resuli e pyeti ate: Kush eshte Shabruma?! Ai u pergjigj: Nje i afert i imi. Resuli e pyeti: A ke bere haxh ti per vehten tende? Ai tha jo. I tha: Beje kete haxh per vehte pastaj tjeter here bej haxh per Shabrumen”. (Albani tha se hadithi eshte sahih).



Por ne lidhje me dhurimin e shperblimit per recitimin e Kur’anit nuk kemi ndonje transmetim.



Ne lidhje me dhurimin e shperblimit per dike qe ka vdekur atehere themi:



Ka disa nga veprat qe nese i gjalli i ben per te vdekurin, te vdekurit i arrin shperblimi sikurse:



Berja e duase ne pergjithesi nga te gjallet per te vdekurit sikurse Allahu thote: “E ata qe vijne pas tyre thone: O Zoti yne! Falna ne dhe ata qe na paraprine ne iman....” (59:10)



Po ashtu falja e namazit te xhenazes ndaj te vdekurit i sjell dobi te vdekurit. Pagimi i borxheve te te vdekurit nga te gjallet sikurse ka ardhur ne transmetime te ndryshme.



Po ashtu agjerimi per te permbushur detyrimet e te vdekurve sikurse thuhet ne hadithin e Bukharit nga Aisha se Resuli tha: Kush vdes dhe ka agjerim pa plotesuar, trashegimtaret e tij agjerojne ne vend te tij”.



Po ashtu permbushja e betimeve sikurse permendet ne transmetimin e Bukharit nga Ibn Abasi se nje grua erdhi tek Resuli dhe e pyeti ate: Nena ime ishte betuar se do te kryente haxh dhe vdiq pa e kryer ate. A ta bej haxhin une ne vend te saj? Resuli iu pergjigj: Po...”.



Po ashtu ka edhe argumente te tjera te shumta. Ne lidhje me kryerjen e veprave dhe dhurimin e shperblimit ndaj te vdekurve dhe te gjalleve dy grupe kane gabuar: Grupi i pare lejon absolutisht cfaredo lloj vepre qe shperblehet qe te kryhet per te tjeret qofshin ata te gjalle apo te vdekur dhe shperblimin ia dhuron atyre. Grupi i dyte ndalon gjithecka duke thene se asgje nuk perfiton individi nga dikush tjeter qofte i gjalle apo i vekur. Kuptohet se mendimi i sakte eshte ai qe eshte ne mes duke theksuar se perfitim ka vetem ne ato ceshtje per te cilat kemi transmetime te sakta dhe atyre u permbahemi.



Ne lidhje me perjashtimin qe bejme tek veprat duke pranuar veprat per te cilat kemi transmetime dhe duke braktisur veprat per te cilat nuk kemi transmetime atehere kjo vjen edhe si rrezultat i bazave te fese edhe si rrezultat i studimit te argumenteve. Nga bazat e fese themi se adhurimi eshte i percaktuar qofte persa i perket permbajtjes po ashtu edhe persa i perket formes ne te cilen kryhet dhe nuk lejohet adhurimi pa argument qe te lejon te veprosh ate. Nga studimet e argumenteve eshte fakti se nese lejojme te gjitha veprat pa perjashtim si ka mundesi qe dikush nuk mund te pranoje islamin per dike tjeter qofte ky i gjalle apo i vdekur? Kjo do te qe vepra me e mire qe mund te behej per dike tjeter po qe se do te lejohej dhe askush nuk e ka thene se lejohet te pranosh Islamin per dike tjeter.



Nga ana tjeter themi se perderisa ka argumente nga sheriati qe individi mund te perfitoje nga veprat e individeve te tjere atehere nuk e mohojme kete ceshtje por thjeshte kufizohemi sipas teksteve.



Nje nga gabimet qe verehet eshte se disa nga vellezerit e sinqerte citojne hadithin e sakte te Bukharit dhe Muslimit: “Kur biri i Ademit vdes, veprat e tij ndalen pervec treve: sadakaja e rrjedheshme, dije e dobishme dhe nje djale qe ben dua per te”, dhe thone ata se asgje tjeter vec ketyre nuk sjell dobi.



Ky eshte gabim pasi ne permendem me siper disa argumente te tjera rreth kesaj ceshtje. Po ashtu ne transmetimin e Abu Hurrejres tek sunan Ibn Maxhah permenden: Dija qe meson dhe perhap, nje djale i devotshem qe ai le pas, nje kopje Kur’ani qe le pas, nje xhami qe ka ndertuar, nje shtepi qe ka ndertuar per udhetaret, nje kanal qe ka hapur, sadaka qe ka dhene kur ishte shendoshe e mire. (Albani e autetikon ne sahih et-terghib). Po ashtu Ahmed dhe Abu Dawud transmetojne se Resuli tha: “Me e mira qe dikush perfiton eshte ajo qe fiton dhe nga fitimi i tij eshte nje djale i devotshem”.



Pra cfaredo vepre te mire qe djali i devotshem kryen, edhe prindi i tij merr nje shperblim pa iu pakesur asgje djalit nga shperblimi i tij. Keshtu nuk eshte fare e nevojeshme qe dikush te dhuroje shperblimin per prindin e tij pasi thjeshte devotshmeria dhe veprat e drejta te djalit i shkojne prindit dhe dhurimi i shperblimit eshte nje kusht pa vlere dhe tejkalim ne te ngase prindi merr shperblimin edhe nese djali i tij nuk kishte njetin qe prindi te perfitonte nga veprat e tij.



Prandaj sa me teper qe ti te lexosh Kur’an apo te japesh sadaka apo te kryesh vepra te drejta dhe te pranuara, dije se prindi yt ka shperblim ne to pa tu pakesuar ty asgje nga shperblimi yt deshe apo nuk deshe ti.



Tani, nuk eshte kusht qe te behet hatme Kur’ani per te marre shperblim ngase Resuli na ka qartesuar ne transmetime te ndryshme qe per cdo germe ke 10 hasanate dhe po ashtu p.sh se sureja el-ikhlas eshte 1/3 e Kur’anit e keshtu me rradhe. Prandaj cfaredo qe te lexosh nga Kur’ani edhe ti edhe prindet e tu marrin shperblim.



Ne lidhje me duane pas hatmes se Kur’anit, asgje nuk eshte transmetuar nga Resuli ne kete pike por eshte transmetuar nga Enes ibn Melik se ai pasi mbaronte recitimin e Kur’anit mblidhte familjen e tij dhe bente dua per ta. Shume nga tabiinet e ndoqen kete veprim te tij. Nese dikush don qe ta veproje kete mund ta veproje ate ngase eshte vepruar nga selefet tane. Megjitheate duhet pasur parasysh se nuk eshte stabilizuar asgje nga Resuli ne kete ceshtje dhe hadithi qe thote se pas recitimit te Kur’anit eshte nje dua e pranuar eshte transmetim i dobet.



Por Enes ibn Melik ishte ai qe bente duane pra ai qe recitoi Kur’anin dhe jo dikush tjeter. Keshtu nese kerkon te besh dua pas recitimit te Kur’anit beje vete ti sikurse Enesi vepronte dhe nuk eshte e nevojeshme te besh njet per te tjeret sikurse e shpjeguam me siper por ata mund ti permbledhesh ne duate e tua sikurse edhe suneti i Resulit tregon. Kjo eshte me e drejte dhe me e pranuar dhe nuk ke nevoje te tejkalosh e as nuk ka hajr ne tejkalim edhe nese njerezit mund te mendojne se kjo eshte me e mire ngase e mira dhe e keqja shtrihet ne ndjekjen e sheriatit dhe jo ne shpikje qofshin keto ne permbajtje apo ne formen qe kryhen ato.



Si perfundim: Nuk eshte e legjisluar ne sheriatin Islam qe te veprosh dicka te tille dhe fakti qe njerezit turren tek praktika te tilla nuk i ligjeron keto vepra. Adhurimi merret vetem nga tekste te qarta dhe decizive dhe intelekti nuk mund te behet gjykates mbi tekstet por tekstet jane ato qe udhezojne intelektin dhe llogjiken e shendoshe. Nese dikush shton ne fene tone dicka qe nuk i perket asaj e ka te refuzuar. Kushtet ne Librin e Allahut jane e verteta dhe me te drejta per tu ndjekur. E Allahu e di me mire dhe suksesi vjen vetem nga Ai.

__________________
Feja e pranuar tek Allahu eshte Islami

El-Hamdulilahi wa salatu wa selamu ala Resulilah.

Ajo qe haset tek praktikat e muslimaneve eshte se disa e recitojne suren Ja-sin per ate qe eshte duke vdekur, disa e recitojne per ate qe ka vdekur dhe disa te tjere nuk e recitojne fare as per ate qe eshte duke vdekur e as per ate qe ka vdekur.

Ne lidhje me recitimin e sures Ja-sin per ate qe eshte duke vdekur:

Imam Ahmed transmeton ne Musnedin e tij nga Safwani: "Disa nga sheikhet e mi ishin me Ghudajf ibn el-Harith edh-Dhumani ndersa ai po vdiste. Ai pyeti: A mund te recitoje dikush suren Ja-sin? Salih ibn Shurejh es-Sakuni e recitoi dhe kur ai arrite tek ajeti 40, Ghudejfi vdiq. Sheikhet e mi thonin se nese recitohet ne pranine e atij qe po vdes, i lehteson dhimbjet e vdekjes. Ky ishte mendimi i Safwanit. Isa ibn Mu'tamir e recitoi per Ibn Ma'bad kur ai po vdiste.

Ne lidhje me autenticitetin e ketij transmetimi, sheikh Albani tha ne Irwah se: Zinxhiri i transmetimit eshte sahih deri tek Ghudejfi. Njerezit e zinxhirit jane thikah pervec sheikhve por kjo kompensohet nga numri i madh i tyre sidomos duke pasur parasysh se ata ishin nga Tabiinet.

Ibn Haxhar tha se hadithi eshte hasan ne Isbah

Po ashtu Ahmed dhe Abu Dawud transmetuan nga Ma'kil ibn Jasar se Resuli tha: "Recitojeni suren Ja-sin per ata qe po vdesin".

Imam Nawawi e deklaroi kete hadith te dobet ne adhkar. Po ashtu Darakutni e deklaroi daif dhe Ibn El-Katan po ashtu. Sheikh Albani e cilesoi daif ne Irwah.

Sheikh Albani e permend kete praktike si nje nga bidatet gjate vdekjes se dikujt sikurse eshte permendur ne librin e tij te xhenazes dhe bidateve ne te.

Nga ana tjeter, Ibn Uthejmini permend ne "sherh el-mumti fi ahkam el-xhenaiz" se nese dikush beson se ky transmetim eshte sahih atehere mund te recitohet sureja Ja-sin per te kur te jete duke vdekur.

Shumica e dijetareve Hanefi, Shafi dhe Hanbeli mendojne se eshte mustahab (e preferueshme) nje praktike e tille. Ata e marrin hadithin te sakte.

Nga ana tjeter Imam Melik tha se eshte mekruh te recitohet Kur'ani per ate qe eshte duke vdekur ngase ka dobesi ne transmetimet ne kete ceshtje dhe po ashtu nuk eshte praktike e njerezve te medines.

Keshtu nese dikush mendon se hadithi eshte i sakte, nuk ka problem inshallah por prape eshte me mire qe dicka e tille te mos praktikohet ngase:

1) Dijetaret e hadithit nuk jane dakort per saktesine e hadithit.

2) Nuk ishte nga praktikat e njohura te medhhabit te Medines

3) Kemi transmetime te tjera ne lidhje me ata qe jane duke vdekur dhe ata inkurajohen te kene mendim te mire per Allahun dhe te thone shehadetin.

Ne lidhje me ata qe recitojne suren Ja-sin per ata qe kane vdekur:

Ka nje transmetim nga Abu Dawudi ne kete ceshtje ku thuhet: "Recitojeni Ja-sinin per te vdekurit tuaj". Megjitheate ky transmetim eshte i dobet dhe jo vetem qe disa nga transmetuesit jane te pa njohur por ka edhe kontradikta ne te.

Ne lidhje me ata qe nuk recitojne fare kete sure as per te vdekurit e as per ata qe jane duke vdekur:

Ky eshte pozicioni me i sakte hde kete inkurajojme ngase:

1) Nuk ka qartesi ne saktesine e argumenteve ne lidhje me recitimin e kesaj sureje per ate qe po vdes dhe dihet se per ate qe ka vdekur transmetimet jane te dobeta.

2) Kjo eshte nga veprat e fundit te atij qe po vdes dhe si rrjedhim duhet te jete nga me te mirat e tij dhe nuk mund te zgjidhet si mbyllja e veprave te dikujt ajo per te cilen ka mosmarrveshje mes dijetareve

3) Njerezit e Medines nuk e njihnin nje praktike te tille dhe njerezit e Medines ne kohen e Imam Melikut ishin ata qe kujdeseshin me teper per ndjekjen e praktikave te sakta dhe po ashtu deri ne ate kohe ishte vendi Islam ku bidatet luftoheshin me teper.

4) Ne ceshtjet e dyshimta, me e mira eshte braktisja e tyre

5) Edhe ata qe thone se eshte mustahab recitimi nuk thone se eshte keq po te mos recitosh dhe keshtu suke mos recituar i bashkon te dy mendimet e dijetareve se bashku dhe dihet se ne ceshtjet ku ka mosmarrveshje, rruga me e mire dhe ajo qe eshte me afer te vertetes eshte te gjesh ate qe eshte e perbashket mes mendimeve per aq kohe sa nuk kontradiktohen provat autentike te sheriatit dhe ne rastin tone mos recitimi eshte ajo qe eshte me e mira.

Ne lidhje me te vdekurit thame se nuk lejohet recitimi i sures Ja-sin dhe po ashtu me pare i jemi pergjigjur pyetjes ne lidhje me recitimine Kur'anit per te vdekurit dhe shperblimin e recitimit per ta dhe aty kemi permendur se kjo gje eshte pa baze.

Si perfundim themi se per ate qe eshte duke vdekur me mire eshte qe te mos recitohet sureja Ja-sin kurse ne lidhje me ate qe ka vdekur kjo praktike nuk lejohet. E Allahu e di me mire.

__________________
Feja e pranuar tek Allahu eshte Islami

Mendoj qe ne dua te hatmes, ke mundesi ti fusesh ne dua te vdekurit, psh babain, nenen etj etj...Por jo sevapi i leximit te Kur'anit t'ju shkoj atyre.