Festimi i "Ditės sė nėnės"
Pyetje:
Kam njė shok prej njė prej vendeve arabe, dhe nė atė vend "Dita e Nėnės" ėshtė festė zyrtare, tė cilėn ai e feston me vėllezėrit dhe motrat e tija pėr shkak tė nėnės sė tyre. Tani ai dėshiron tė mos e bėjė mė kėtė, por nėna e tij do tė zemėrohet, pasiqe ajo ėshtė mėsuar me kėtė gjė dhe kjo ėshtė bėrė traditė nė vendin e tyre. Ajo druan se nėna e tij do tė zemėrohet dhe hidhėrohet me tė deri nė vdekje, duke mos qenė e kėnaqur me tė. Ai ėshtė pėrpjekur ta bind atė se kjo ėshtė haram (e ndaluar) dhe pse, mirėpo ajo nuk bindet pėr shkak tė atmosferės nė vendin e tyre. Ēfarė duhet tė bėjė ai? Ju lutemi, na kėshilloni, All-llahu ju bekoftė.
Pėrgjigje:
Festimi i "Ditės se Nėnės" ėshtė ēėshtje e shpikur, tė cilėn i Dėrguari i All-llahut (SalAllahu Alejhi ve Selem) dhe shokėt e tij (All-llahu qoftė i kėnaqur me ta) nuk e kanė vepruar. Kjo poashtu paraqet njė imitim tė kufarėve, prej tė cilėve jemi urdhėruar qė tė dallohemi. Andaj, nuk ėshtė e lejuar qė tė festohet apo t'i nėnshtrohemi nėnės rreth kėsaj ēėshtjeje, sepse i Dėrguari i All-llahut (SalAllahu Alejhi ve Selem) ka thėnė:
Nuk ka nėnshtrim nėse ky (nėnshtrim) pėrfshinė mėkat; nėnshtrimi ėshtė vetėm nė atė qė ėshtė e drejtė dhe me vend."
[Buhariu, 7257; Muslimi, 1840]
Ai duhet tė vazhdojė ta respektojė atė (nėnėn) dhe tė sillet me mirėsi ndaj saj, dhe tė vazhdojė duke u pėrpjekur qė ta bind atė se ky festim ėshtė njė risi e shpikur. Pejgamberi (aljehi selam) ka thėnė:
"Ēėshtjet mė tė kėqija janė ato tė shpikurat, dhe ēdo risi ėshtė devijim."
[Muslimi, 867; el-Nisaa'i, 1578. Transmetimi i el-Nisaait pėrmban edhe fjalėt: "Dhe ēdo devijim do tė jetė nė Zjarr."
Nėna duhet respektuar dhe nderuar, dhe duhet mbajtur lidhjet familjare me tė gjatė tėrė jetės sė saj, andaj, ēfarė ėshtė qėllimi i dallimit tė njė dite tė posaēme pėr ta nderuar atė?
Mė tepėr, kjo risi (bidat) ka ardhur tek ne prej shoqėrive tek tė cilat mosrespektimi i prindėrve ėshtė mė se i pėrhapur. Shoqėri nė tė cilat nėnat dhe babatė nuk gjejnė pėrkushtim veēse nė shtėpi tė pleqve, ku ata lihen vetėm dhe askush nuk i viziton, duke kaluar kėshtu kohėn e tyre nė dhimbje dhe mallėngjim. Kėshtu, ata mendojnė se nderimi i nėnave tė tyre pėr njė ditė, do tė shlyej mėkatin e mosnėnshtrueshmėrisė ndaj tyre gjatė tėrė vitit.
Por ne Muslimanėt jemi urdhėruar qė tė nderojmė prindėrit tanė dhe tė mbajmė lidhjet familjare me ta, dhe neve na ėshtė ndaluar mosbidnja ndaj prindėrve. Nė fenė tonė, nėnave i ėshtė dhėnė diēka qė nuk i ėshtė dhėnė nė asnjė fe tjetėr; tė drejtat e nėnės kanė pėrparėsi ndaj tė drejtave tė babait, siē transmetojnė Buhariu (5514) dhe Muslimi (4621) prej Ebu Hurejre (All-llahu qoftė i kėnaqur me tė), i cili thotė:
"Njė njeri erdhi tek i Dėrguari i All-llahut (SalAllahu Alejhi ve Selem) dhe tha: "O i Dėrguari i All-llahut (SalAllahu Alejhi ve Selem), kush meriton mė sė tepėrmi shoqėrimin tim tė mirė?" Ai (alejhi selam) tha: "Nėna yte." Ai tha: "E pastaj kush?" Iu pergjigj: "Nėna yte." I tha: "E pastaj kush?" Iu pėrgjigj: "Nėna yte." Ai tha: "E pastaj kush?" Iu pėrgjigj: "Pastaj babai yt."
Nderimi i nėnės nuk mbaron edhe pas vdekjes sė saj, pasiqė ajo nderohet gjatė jetės sė saj dhe nė vdekje. Kjo bėhet duke ia falur namazin e xhenazes, duke u lutur (All-llahut) pėr ta falur atė, duke ia ēuar nė vend dėshirat (amanetet) e saja tė fundit dhe duke i nderuar familjen dhe miqtė e saj.
Le ti qėndrojmė besnik kėsaj feje tė mrekullueshme dhe tė pasojmė rregullat dhe parimet e saja, sepse nė tė ka udhėzim dhe mėshirė tė mjaftueshme.
Sheikh Ali Mahfuz (All-llahu e mėshirofte), duke sqaruar se ky festim ("Dita e Nėnės") ėshtė njė imitim i jobesimtarėve, ka thėnė:
"Duke sqaruar seriozitetin e festimit tė festave tjera pėrveē festave Islame (Bajramet), i Dėrguari i All-llahut (SalAllahu Alejhi ve Selem) ka theksuar se disa popuj apo grupe tė Ummetit tė tij do tė pasojnė Njerėzit e Librit (Ehl ul Kitab) nė disa rituale dhe tradita tė tyre, sikurse ėshtė transmetuar nė hadithin e Ebu Said el-Khudri (All-llahu qoftė i kėnaqur me tė), i cili ka thėnė se, i Dėrguari i All-llahut (SalAllahu Alejhi ve Selem) tha:"
"Ata do tė pasojnė rrugėt e atyre qė erdhėn para tyre, pėllėmbė pėr pėllėmbė, bėrryl pėr bėrryl, derisa, edhe po tė hynin nė vrimėn e hardhucės, ata do t'i pasonin." Ata thanė: "O i Dėrguari i All-llahut (SalAllahu Alejhi ve Selem), (mendon) Jehudėt dhe Krishterėt?" Ai (alejhi selam) tha: "E kend tjetėr (pos tyre)?"
[Transmetonjnė Buhariu dhe Muslimi)
"Dashuria e imitimit, edhe nėse kjo ėshtė diēka qė ekziton nė zemrat ė njerėzve, ėshtė e ndaluar nė Sheriat nėse ai i cili imitohet dallon nga ne nė besimin dhe tė menduarit e tij, posaēėrisht kur imitohet nė besime fetare apo vepra tė adhurimit, apo ėshtė ndonjė ritual apo traditė. Kur Muslimanėt u bėnė tė dobėt nė kėtė kohė, imitimi i tyre tė armiqve tė tyre u bė edhe mė i pėrhapur dhe shumė tradita dhe adete perėndimore u pėrhapėn, qofshin kėto tė bėjnė me mjete konzumimi apo qėndrime dhe sjellje. Njė prej kėtyre adeteve ėshtė edhe festimi i "Ditės sė Nėnės"."
Sheikh Muhammed ibn Salih ibn Uthejmin (All-llahu e mėshiroftė) ėshtė pyetur rreth festimit tė "Ditės sė Nėnės", dhe ėshtė pėrgjigjur:
Tė gjitha festimet, tė cilat dallojnė nga Festat (Bajramet) e pėrcaktuara me Islam, janė festivale tė shpikura tė cilat nuk janė njohur nė kohėn e selefit (paraardhėsve) tė drejtė, dhe poashtu mund tė kenė ardhur prej jo Muslimanėve, nė ē'rast pėrveē se ėshtė bidat (risi) ato janė edhe imitim i armiqve tė All-llahut. Festat tė cilat jan tė definuara nė Islam janė tė mirėnjohura pėr Muslimanėt: ato janė Fitėr Bajrami dhe Kurban Bajrami, dhe festa javore e Xhumasė. Nuk ka festė tjetėr nė Islam, pėrveē kėtyre tri festave. Tė gjitha festat tjera tė futura, veē kėtyre, duhet refuzuar sepse janė bidate (risi nė fe) dhe janė tė gabuara sipas Ligjeve tė All-llahut, sepse i Dėrguari i All-llahut (SalAllahu Alejhi ve Selem) ka thėnė:
"Kushdo qė prezenton diēka nė kėtė ēėshtje tonėn (Islam) qė nuk ėshtė pjesė e saj, do t'i refuzohet." d.m.th., do t'i hudhet prapa atij dhe nuk do tė pranohet nga All-llahu. Sipas njė verzioni tjetėr: "Kushdo qė bėn njė vepėr e cila nuk ėshtė pjesė e kėsaj ēėshtjes sonė (Islamit), do t'i refuzohet."
Pasi kjo tė jetė bėrė e qartė, atėherė nuk lejohet tė tergohet asnjė shenjė e festimit nė festėn e pėrmendur pyetje, gjegjėsisht "Ditėn e Nėnės". Nuk lejohet qė tė tregohet kėnaqėsi dhe hare, apo tė jipen dhurata, etj.
Muslimanėt duhet tė ndihen krenarė pėr kėtė fe dhe t'u pėrmbahen kufinjėve tė caktuar nga All-llahu dhe i Derguari i Tij (SalAllahu Alejhi ve Selem) nė kėtė fe, tė cilėn All-llahu e ka zgjedhur pėr robėrit e Vet, dhe ai (njeriu) nuk duhet tė shtojė apo tė hjekė asgjė nga ajo. Ajo qė Muslimanėt gjithashtu duhet tė bėjnė ėshtė, qė tė mos pasojnė ēdo ide tė re e cila paraqitet, por karakteri i tij duhet tė jetė nė pėrputhshmėri me sheriatin e All-llahut, ashtu qė tė jetė prijės dhe shembull, e jo pasues, sepse sheriati i All-llahut (Subhanehu ve Teala) ėshtė i pėrsosur nė ēdo mėnyrė, siē thotė All-llahu:
"Sot pėrsosa pėr ju fenė tuaj, plotėsova ndaj jush dhuntinė Time, zgjodha pėr ju Islamin fe."
[el-Maideh, 3]
E drejta e nėnės ėshtė shumė mė e madhe sesa tė ketė vetėm njė ditė nė vit pėr ta nderuar. Mė tepėr, e drejta e nėnės ndaj fėmijėve tė vet ėshtė se, ata duhet tė kujdesen dhe t'i nėnshtrohen asaj, derisa kjo (nėnshtrueshmėria ndaj saj) nuk pėrmbanė mosbindje ndaj All-llahut, nė ēdo kohė dhe nė ēdo vend."
Menxhu' Fatava el-Sheikh Ibn Uthejmin, 2/301
burimi: www.kurandhesunet.net