Kategoritë e El-Iradeh [vullnetit]

Shejh Muhamed bin Salih el-Utheimin
Fetaua Arkanul-Islam, f.136


Pyetje: Cilat janë kategoritë e El-Iradeh?


Përgjigje: El-Iradeh ndahet në dy lloje:

1. Iradeh Kaunije [Vullneti universal]
2. Iradeh Sheri'eh [Vullneti Sheriatik]

Ajo që bën pjesë në domethënien e Vullnetit/urdhrit/caktimit të Allahut është Iradeh Kaunije, ndërsa ajo që bën pjesë në domethënien e Dashjes [së Tij të ndonjë gjëje] është Iradeh Sheri'eh. Një shembull i Iradeh Sheri'eh gjendet në fjalët e Allahut, më të lartit:

"Allahu dëshiron t'jua pranojë pendimin". [En-Nisa, 27]

Ngaqë, këtu, folja 'dëshiron' do të thotë dashje. Kjo s'do të thotë që ai e vendos/cakton këtë, sepse, nëse domethënia do të ishte:'Allahu vendos që Ai t'jua pranojë pendimin', Ai do ta pranonte pendimin e të gjitha krijesave të veta, dhe kjo nuk qëndron, sepse shumica e bijve të Ademit janë mosbesimtarë, ndaj:

"... dëshiron t'jua pranojë pendimin". [En-Nisa, 27]

Domethënë që Ai dëshiron t'jua pranojë pendimin dhe nuk është e domosdoshme që, për shkak të dashjes së Allahut për ndonjë gjë, ajo të ndodhë, sepse urtësia hyjnore e pafund mund të kërkojë që kjo të mos ndodhë.

Një shembull i Iradeh Kaunije është në fjalët e Allahut, më të lartit:

"... nëse caktimi/urdhri i Allahut është që t'ju humbasë". [Hud, 34]

Allahu nuk dëshiron t'i humbasë adhuruesit e vet, andaj s'është me vend që kuptimi të jetë: nëse Allahu dëshiron t'ju humbasë.

Por, për ne mbetet të themi: Çfarë është dallimi mes Iradeh Kaunije dhe Iradeh Sheri'ije, në lidhje me ndodhjen e çështjes në diskutim? Themi: Për sa i përket Kaunije, ajo çfarë dëshirohet, duhet të ekzistojë; nëse Allahu cakton/urdhëron që diçka të ndodhë, atëherë ajo duhet të ndodhë:

"Vërtet, Urdhri i Tij, kur Ai do diçka, është vetëm të thotë 'Ji!', dhe ajo bëhet". [Ja-Sin, 82]

Për sa i përket Iradeh Sheri'ijeh, ajo çfarë dëshirohet mund të ndodhë apo mund të mos ndodhë: mundet që Allahu ta dëshirojë dhe ta dojë këtë gjë, por nuk ndodh, sepse ajo që është e dëshirueshme, mund të ndodhë dhe mund të mos ndodhë.

Nëse dikush thotë: A cakton/urdhëron Allahu që mëkatet të ndodhin? Themi: Ai cakton/urdhëron të ndodhë kjo, por nuk e dëshiron këtë. Kjo, sepse Iradeh Sheri'eh do të thotë dashje, kurse Allahu nuk i do mëkatet, por cakton që ato të ndodhin, kështu që gjithçka në qiej dhe në tokë është me caktimin/urdhrin e Allahut.