Shtatë versetet që përsëriten

Nga
Sheikh Selman Bin Fahd El-Audah
përktheu:[Ammar] Ardit Kraja

Me emrin e Allahut,i Gjithëmësishmi,Mëshirëploti
Gjithë lajvdërimet dhe falenderimet janë për Allahun,Zotin e botërave
I Gjithëmëshirshmi, Mëshirëploti
I vetmi zotërues i ditës së shpërblimit
Vetëm ty të adhurojmë dhe vetëm tek ti ndihmë kërkojmë
Drejtona në rrugën e drejtë
Në rrugën e atyre të cilëve Ti u ke dhuruar mëshirën tënde,
jo në rrugën e atyre të cilët merituan zemërimin Tënd mbi vete
dhe as në rrugën e atyre të cilët u humbën [Surah El-Fatiha]
Falenderimi i takon Allahut,Zotit të gjithë botërave,Mëshirëbërësin,Mëshirëplotin dhe Sunduesin e ditës së Gjykimit.Dhe paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi robin dhe të dërguarin e Tij-Profetin tonë Muhammed salallahu alejhis ua selam mbi të gjithë familjen dhe shokët e tij.
Një musliman e lexon këtë kapitull të mrekullueshëm të Kur'anit shumë herë përmes ditës në cdo falje që ai ose ajo kryen.Kjo është sepse Profeti salallahu alejhis ua selam ka thënë:
"Nuk ka falje pa kapitullin e hyrjes së librit".[Bukhari:741] dhe [Muslimi:595]
Komentatorët e këtij hadithi na kanë shpjeguar neve që ky kapitull duhet të lexohet në cdo rekatë të faljeve.
Kjo na tregon sesa e rëndësishme dhe me vlerë është ky kapitull.
Të gjthëmuslimanët duke mospërmendur studentët e dijes midis tyre duhet të meditojnë në kuptimin që gjendet brenda tij sepse Allahu e ka zgjedhur nga të gjitha kapitujt dhe versetet e Kur'anit për ne për ta përsëritur në faljet tona dhe Ai veproi kështu nga Urtësia e Tij hyjnore.
Titujt e shumtë të këtij kapitulli
Ky kapitull ka tituj të shumtë,i cili është edhe një shenjë tjetër sesa i rëndësishëm është ai.
është quajtur Hyrja [El-Fatiha]-ibid-unanimisht e pranuar.
Profeti salallahu alejhis ua selam e ka quajtur "Hyrja e librit".Arsyeja për këtë është sepse është kapitulli i parë që dikush mund të lexojë kur ai hap Kur'anin ndërsa ai nuk është kapitulli i parë që është shpallur.
Profeti salallahu alejhis ua selam gjithashtu e ka quajtur "Nëna e Kur'anit"[Bukhari:433]
Arsyeja për këtë dhe Allahu e di më së miri është që përmban përbrenda vetes kuptimin e përgjithëshëm të Kur'anit.Përfshin të gjitha principet dhe temat më të mëdha që Kur'ani drejton.
është quajtur "Shtatë versetet që përsëriten"[El-Sab el-Mathani] sepse shtatë versetet e saj lexohen dhe lexohen hera herës.Nga mënyra tjetër që këto versete janë të përsëritura përmes përsëritjes së kuptimit të tyre të përgjithshëm në mbarë Kur'anin.
është quajtur "Recitimi i Lavdishëm"[El-Kur'an El-Adhim].Profeti salallahu alejhis ua selam ka thënë:"Ato janë shtatë versetet më të përsëriturat dhe recitimi i lavdisëm që më është dhënë".[Bukhari:4114]
është "Kapitulli i Falenderimit"[Surah el-Hamd]sepse fillon duke falenderuar Allahun:"Falenderimi i takon Allahut,Zotit të të gjitha botërave".
Allahu i referohet asaj si Falja [el-Salah].Kjo vjen në një hadith kudsi [një hadith ku Profeti transmeton fjalët e Zotit të tij] ku Allahu thotë:
"E kam ndarë Faljen [el-Salah] në dy pjesë një për mua dhe një për Robin Tim dhe Robi Im do të marrë atë për cfarë më kërkon.Kur robi thotë:"Falenderimi i takon Allahut,Zotit të të gjitha botëve".Unë them:"Robi Im më ka falenderuar Mua.Kur ai thotë:I Gjithëmëshirshmi, Mëshirëploti"Unë them:"Robi Im më ka madhëruar Mua"ose "Robi Im më është përulur Mua"
Kur ai thotë:"Vetëm ty të adhuroj dhe vetëm tek ti kërkoj ndihmë".Unë i them:"Kjo është midis Mejet dhe Robit Tim dhe Robi Im do të ketë atë që më kërkon.Kur ai thotë:"Udhëzona në rrugën e drejtë në rrugën e atyre që i begatove me të mira dhe jo në rrugën e atyre që morën zemërimin Tënd as në rrugën e atyre që humbën veten".Unë them:"Kjo është për robin Tim dhe Robi Im do të ketë atë që më kërkon".[Muslimi 598]
Allahu e quan atë "falja".Një arsye për këtë është që Kapitulli është pjesë e përkujtimit [dhikrit] dhe lutjes [duas].Përmban një lutje në devotshmërinë më të madhe për gjërat më të mëdha që mund të kërkohet - udhëzim hyjnorë.Kjo është e përfshirë në versin:"Udhëzona në rrugën e drejtë".Në këtë mënyrë kapitulli është i emëruar "falja" për pjesën e asaj që përmban përderisa lutja quhet falje në gjuhën arabe.
Allahu në një vend tjetër në Kur'an thotë:
Me të vërtetë Lutjet tuaja janë një burim i sigurie për ata".[Surah El-Teubeh:103]
Ai është duke iu referuar këtu lutjeve për ata.
Ky përdorim është gjithashtu i gjetur në versetet e poezisë klasike të shkruar nga el-A'sha:
Vajza ime më thotë kur unë jam gati për tu nisur
"O zot largoja babait tim të gjitha vështirësitë dhe mundimet"
Qoftë edhe për ty ajo për të cilën më je lutur për mua
dhe fle.....sepse me të vërtetë ky njeri është duke u mbështetur në anën e tij.
Versi:"Qoftë edhe për ty ajo për të cilën je lutur për mua" do të thotë "ti ke nga lutjet e mija të njëjtën sic ti je lutur në të tuajat [lutje]".Fjala arabe [salah] falje ishte përdorur në versin për të kuptuar lutjen.
Gjendet edhe një mundësi pse ky kapitull i Kur'anit është quajtur "Falja" dhe ajo është që faljet janë të pavlefshme përderisa ajo nuk lexohet përbrenda tyre.Sic e përmendëm më përpara recitimit të këtij kapitulli është një pjesë themelore e faljeve të detyruara.
Ky kapitull i Kur'anit ka tituj të tjerë gjithashtu të cilët të gjithë tregojnë statuset e shumta dhe vlerën në të cilën ajo mbahet.Këto emra gjithashtu tregojnë sa e rëndësihme është reflektimi mbi këtë kapitull dhe për t'i dhënë asaj një konsideratë të vecantë.Një shenjë e qartë për statusin e saj është fakti që nuk gjendet një musliman në botë i cili nuk e ka memorizuar atë.
Madje edhe kur një person i cili së pari pranon islamin dhe thotë Shehadetin e para gjë që ai ose ajo memorizon është kjo hyrja e Kur'anit-Fatiha-ja.
Kjo është kështu që ai ose ajo kryen faljet e detyruara.Nëse një person reciton vetëm këtë kapitull në falje është e mjaftueshme për faljen të jetë e vlefshme.Recitimi i saj më tepër është akt vullnetarë dhe nuk është i detyrueshëm.
Për shkak të rëndësisë së saj ne do të shqyrtojmë dhe studjojmë versetet e Fatiha-s duke e shkëputur studimin tonë në pjesë të ndara.Ne do të shpjegojmë kuptimin e këtyre verseve dhe i kërkojmë Allahut të na garantojë sukses në këtë.
ANALIZIMI I DËSHMISË SË ALLAHUT
"Me emrin e Allahut,Gjithëmëshirshmit,Mëshirëplotit"
Dijetarët ndryshojnë në mendime nëse këto fjalë llogariten si një vers i Fatihasë ose nëse ai është një vers i Kur'anit ndërsa disa dijetarë e konsiderojnë atë të jetë një vers i cdo Kapitulli të Kur'anit.Unë nuk do të ndalem në këtë cështje është një pikë e ligjit islam por unë do ta trajtoj atë si pjesë të leksioneve të mija mbi librin Bulugh el-Maram,inshallah.
Cfarë është e rëndësishme për tu shënuar është që cdo kapitull i Kur'anit fillon me fjalët."Me emrin e Allahut,Mëshiruesit,Mëshirëplotit".Në Fatiha më tepër ai është i ndjekur nga "Falenderimi i takon Allahut Zotit të të gjitha botëve,Mëshirëplotit dhe Gjithëmëshirshmit" kështu dy atributet e Allahut përsëriten.Në Fatiha pesë nga Emrat e Allahut përsëriten.Ata janë Allah,el-Rabb [Zot],el-Rahmen [I Gjithëmëshirshmi],el-Rahim [Mëshirëploti] dhe el-Melik [Sunduesi].
Allahu
Ky është emri më i madhëruar i Allahut.Të gjithë emrat e Tij të tjerë vijnë pas tij.Askush nuk është quajtur me këtë emër.Një kuptim i emrit Allah është që zemrat e njerëzimit e njohin dhe adhurojnë Atë - ata kërkojnë dhe dëshirojnë takimin me Të dhe ta shohin Atë.Ata qetësohen duke përkujtuar Atë.Ai është Allahu të Cilit të gjitha zemrat kthehen në devotshmëri të lartë dhe të përhershme deri aty që një musliman duke shprehur fjalët e të dërguarit të Tij salallahu alejhis ua selam duke iu drejtuar Allahut:"Unë kërkoj nga Ti kënaqësinë e të shikuarit mbi fytyrën Tënde të ndershme duke pritur me padurim takimin me Ty...."
Një tjetër kuptim i emrit të ndershëm të Allahhut është që Ai është përtej imagjinatës njerëzore.Dija njerëzore nuk mund kurrë ta përfytyrojë Atë.Asgjë nga natyra e Tij ose nga Esenca e Tij mund të njihet përvecse asaj cfaarë Ai na ka shpallur ne në Librin e Tij ose në gjuhën e Profetit salallahu alejhis ua selam.Mendja asnjëhere nuk mund të imagjinojë ose ta dijë sesi Esenca e Tij me të vërtetë është.Mendja do të dështojë gjithmonë për ta përfytyruar Atë dhe do të bie në gabim.
Aftësitë racionale të njerëzimit bëhen mahnitura kur meditojnë disa nga ato se cfarë ai ka krijuar brenda qiejve,në tokë dhe det.Kështu si mundet që ata të shpresojnë se ndonjëhere do ta kuptojnë Allahun?
Mendja,nga lodhja e tepërt duhet ti largohet cdo tentative për të kuptuar esencën e Tij.kjo është sepse Allahu thotë:"Ata nuk do ta kuptojnë kurrë Atë me dijen e tyre".[Surah Taha:110]
Në hadithin ku i Dërguari i Allahut salallahu alejhis ua selam ndërmjetsimin që Allahu do ti garantojë atij në ditën e Ringjalljes ai thotë:
"Unë do të kërkoj leje nga Zoti im dhe ai do të ma garantojë atë mua.Atëhere Ai do të më frymëzojë me fjalë lavdërimi që unë tani nuk i di dhe unë do ta lavdëroj Atë me ato dhe do të gjunjëzohem me kokën në tokë përpara Tij".
Në këtë hadith Profeti salallahu alejhis ua selam na informon që Allahu do ta mësojë atë për fjalët e lavdërimit që ai nuk i di përpara asaj kohe.Kjo do të thotë që Allahu do t'i garantojë atij dije për Vetveten e Tij që ai [profeti] nuk e ka poseduar më parë.
Një tjetër kuptim i emrit Allah është koncepti që Ai është Hyjnija i Cili ka të drejtën ekskluzive për tu adhuruar.Kjo është pse emri Allah është i vetmi i përmendur në dëshminë e fesë-Shehadetin.Një besimtarë duhet të dëshmojë:
"Unë dëshmoj që nuk ka Zot tjetër përvec Allahut" dhe nuk tha në vend të kësaj:"Dëshmoj që nuk ka Zot tjetër përvec të Gjithëmëshirshmit-Rahmen-it"ose "Mëshirëplotit-Rahim-it" megjithëse "I Gjithëmëshirshmi-Rahmeni] dhe "Mëshirëploti-Rahimi" janë të përkufizuar si emra të Tij.
Ai duhet vetëm të përdorë emrin e përshtatshëm Allah ai është burimi final i të gjithë emrave të tjerë.Kur Ai thotë:'Unë dëshmojë që nuk ka Zot tjetër përvec Allahut" ai pohon që nuk ka objekt të vërtetë adhurimi në ekzistencë përvec për Allahun.
Ka shumë gjëra të tjera që njerëzit marrin si objekte adhurimi por ata janë të gjitha fallse.
Allahu thotë:'Kjo është sepse Allahu është e vërteta dhe gjithcka që ata [politeistët] lusin në vend të Allahut ose përkrah Tij është Batil [e rreme,e humbur,e kotë]".[El-Haxh:62]
El-Rabb [Zoti]
Ai është Zoti i të gjitha botëve,Zoti i cdogjëje në ekzistencë.Ai ka krijuar cdo gjë dhe ka fuqi absolute mbi të.Asjë nuk mund t'i largohet Sundimit të Tij dhe cdogjë në qiej dhe mbi tokë janë robër të Tij.Ata janë nën fuqinë dhe autoritetin e Tij.
El-Rahmen [I gjithëmëshirshmi] dhe El-Rahim [Mëshirëploti]
Emri El-Rahmen si emri Allah është i përdorur vetëm për Allahun.Askush nuk mund të thirret me këtë emër.Allahu dhe El-Rahmen janë emrat ekskluziv.Kjo është sepse Allahu thotë:
"Lutjuni Allahut apo lutjuni Rahmenpit me cfarëdo emri [nga emrat e Tij] që t'i drejtoheni Atij pasi Atij i takojnë emrat më të mirë:.[Surah Isra:110]
Të tjerë nga emrat e Allahut mund të përdoren për të përshkruar të tjerët:Fjalët si Rahim[I Gjithëmëshirshëm],Sami [që dëgjon] dhe Basir [që shikon].Rreth profetit salallahu alejhis ua selam Allahu thotë:
"Me besimtarët Ai është i sjellshëm dhe i Gjithëmëshirshëm [Rahim]".[Surah Teubah:128]
Allahu thotë:"Vërtetë që Ne e krijuam njeiurn nga nutfah [pika] lëngu i bashkuar me qëllim që ta provojnë atë,kështu që Ne e bëmë atë degjues [dhe] shikues".[Surah Insan:2]
Këta janë të ndryshëm nga Allah dhe el-Rahmen emra që mund të përdoren vetëm për Allahun. Të dy emrat el-Rahmen dhe el-Rahim janë të derivuara nga fjala arabe "rahmah" që do të thotë "mëshirë".është thënë nga disa që el-Rahmen e ka kuptimin si "mëshira e përgjithshme për të gjithë krijimin" ndërsa el-Rahim e ka kuptimin si "mëshirë të vecantë vetëm për besimtarët".
Allahu thotë:
"Dhe Ai është i gjithëmëshirshmi [el-Rahim] ndaj besimtarëve".[Surah el-Ahzab:43]
Një opinion tjetër është që ndryshimi midis atyre është që el-Rahmen i referohet shprehjes së mëshirës së Allahut dhe efektet e saj mbi krijimin.Ky është opinioni i Ibn el-Kajim rahimahullah i bazuar mbi këtë opinion Allahu është el-Rahmen dhe el-Rahim përsa i përket të dyjave kësaj bote dhe tjetrës.
Ne duhet të marrim shënim një pikë përsa i përket përsëritjes së këtyre dy emrave el-Rahmen dhe el-Rahim.Një person i cili dëshiron të hyjë në një dhomë ose të dalë nga ajo thotë:"Me emrin e Allahut-Bismilah".Një person fillon të hajë me të njëjtat fjalë.Nëse nje përson dëshiron të flasë ose t'i drejtohet dikujt ai ose ajo fillon duke thënë:"Me emrin e Allahut-Bismilah".
Profeti salallahu alejhis ua selam ka thënë:"Cdo cështje me rëndësi që nuk fillon me emrin e Allahut-Bismilah është e privuar nga bekimet".[në një transmetim tjetër të hadithit thuhet:"...me falenderimin e Allahut..."
Megjithatë është e mirënjohur që fjalët e përdorura janë:"Me emrin e Allahut,Mëshiruesit dhe Mëshirëbërësit".[Bismilahirr-rrahmenirr-rrahim]
Askush nuk ka thënë ndonjëherë:"Me emrin e Allahut,të ashpër në dënim, i Gjithëshkatërruesi" ose "Me emrin e Allahut,Të plotëfuqishmit dhe të Urtit" megjithëse janë emra të vërtetë të Allahut.Kjo është treguese e kuptimit të shprehur në hadithin e mëposhtëm kudsi që është transmetuar nga el-Bukhari ku Allahu thotë:"Me të vërtetë mëshira Ime përfshin zemërimin Tim".
Në një hadith tjetër autentik i Dërguari i Allahut salallahu alejhis ua selam ka thënë:"Mëshira e Allahut ka një qind ndarje vetëm një nga ato Ai ka zbritur për tu ndarë nga qëniet njerëzore,xhinët dhe të gjithë llojet e kafshëve.Me këtë ndarje mëshire ata janë të aftë për të shfaqur dashuri dhe mëshirë midis njëri tjetrit dhe me të një kafshë e egër është e aftë për të shfaqur dashuri për të voglin të saj.Allahu i ka ruajtur të nëntëdhjetënëntat ndarje për robërit e Tij në Ditën e Ringjaljes".
Kjo tregon sesa e madhe është mëshira e Tij dhe sesi vjen përpara zemërimit.
Kjo është pse jë person nuk duhet kurrë të dëshpërohet nga mëshira e Allahut s'ka rëndësi sesa të mëdhenj të jenë mëkatet e tij.Allahu thotë:"Thuaj:"O robërit e Mi që keni tejkaluar caqet kundër vetvetes [duke kryer ligësi e gjynahe]!Mos i humbni shpresat nga Mëshira e Allahut,vërtetë që Allahu i fal gjynahet.Vërtetë që është Ai gjithnjë Falësi i madh, Mëshirëploti".[Ez-Zumer:3]
Allahu thotë:"...Dhe kush dëshpërohet nga përkujtimi i Zotit të Tij përvec atyre që janë në rrugë të humbur?"[Surah el-Hixhër:56]
Dhe Ai thotë:
"....askush nuk humb shpresat për mëshirën e Allahut përvec jobesimtarëve".[Surah Jusuf:87]
Për këtë arsye dëshpërimi nga mëshira e Allahut dhe të ndjerët i sigurtë nga Plan i Allahut janë karakteristika të hipokritëve.Kjo është pse një person duhet vazhdimisht dhe në mënyrë intensive të kërkojë mëshirën e Allahut.
Më tepër ai ose ajo duhet të mësojnë të tjerët rreth sesi të jenë konfident me mëshirën e Zotit të tyre.
Profeti salallahu alejhis ua selam gjithmonë i ka mësuar shokët e tij të vendosin shpresat e tyre tek Allahu dhe të kenë më tepër konfidencë tek Allahu dhe në Mëshirën e Tij më tepër se ata kanë tek vetë veprat e tyre.Arsyeja për këtë është që veprat e tyre nuk janë të pranueshme.Veprat e mira të një personi mund të jenë të përlyera me tëndencë për tu shfaqur ose nga mendjemadhësia.
Ata nuk janë në përputhje me mënyrën e përshkruar nga i dërguari i Allahut salallahu alejhis ua selam dhe për këtë arsye refuzohen.Për këtë arsye një person duhet ti mbështetet mëshirës së Allahut.
Profeti salallahu alejhis ua selam ka thënë:
"Veprat e mira askënd nuk e cojnë në Parajsë as madje të miat përderisa Allahu nuk i mbulon me mëshirën e Tij".
Si rezultat të gjithë njerëzit vecanërisht mëkatarët duhet të ftohen për tek Allahu duke iu kujtuar atyre mëshirën e Tij gjithashtu edhe dënimin e Tij.
Allahu thotë:
"Tregoji robëve të Mi [Muhammed] se Unë vërtet që jam Unë gjithnjë Falësi i mahd, Mëshirëploti.Dhe se ndëshkimi im,ai është me të vërtetë ndëshkim i dhimbshëm".[Surah El-Hixhër:49-50]
Për njerëzit është e nevojshme përkujtimi i vazhdueshëm i mëshirës së Allahut,vecanërisht përderisa shumë njerëz duke përfshirë disa student dijet dhe ata të cilët ftojnë të tjerët në islam-sfidojnë kaq shumë me sfida dhe cështje të frikshme sa që efekti i tyre është i kundërt më atë cfarë ata kanë menduar.
Mëkatarët si rezultat dëshpërohen nga mëshira e Allahut dhe në vend që të reformojnë vetet e tyre humbin shpresën dhe bien në mosbindjen e tyre duke rënë edhe më tepër në mëkate.
Në anën tjetër duke i frymëzuar me shpresë në zemër njerëzit është një mënyrë e përdorur nga Kur'ani.Ne së pai folëm për fillim e Kur'anit ku ai na mëson ne të fillojmë "me emrin e Allahut,Mëshirëbërësit dhe Mëshirëplotit".
Madje edhe nëse një person dëshiron të flasë rreth zjarrit të xhehennemit ai duhet të fillojë ligjëratën e tij duke thënë këto fjalë.sikurse një person që dëshiron të flasë për shkaqet e largimit të një personi nga islami duhet të bëjë të njëjtën gjë.Nëse një person dëshiron të flasë për dënimet e përshkruara të Allahut,ai akoma duhet të fillojë duke thënë."Me emrin e Allahut,Mëshiruesit dhe Mëshirëbërësit"
Këtyre fjalëve duhet t'i jepet një konsideratë e vecantë kur i flitet njerëzve.Atyre duhet t'iu kujtohet sesi duhet të qëndrojë gjithmonë të lidhur me Allahun,Mëshiruesin dhe Mëshirëbërësin.
Emrat që formojnë bazat për të gjithë emrat e bukur të Allahut janë të përmendur në këtë kapitull Allah - El-Rabb - El-Rahmen.
Emri Allah nënkupton të gjithë atributet e të qënurit të Tij,Zoti i vetëm i vërtetë;emri El-Rabb [Zot] nënkupton të gjithë cilësitë e Sundimit të Tij ndërsa emri El-Rahmen nënkupton të gjitha cilësitë e bujarisë,këndshmërisë dhe mëshirës së Tij drej njerëzimit.
Sundimi i Allahut është nga Ai tek robërit e Tij;Adhurimi i Tij është nga robërit e Tij.Dhe mëshira e Tij është e lidhur midis atyre dhe Zotit të tyre.
Në llogari të mëshirës së Tij,Ai i dërgoi të Dërguarin e Tij njerëzimit dhe ia shpalli atyre librat e Tij.Për shkak të furnizimit faljes dhe begative që Ai ka vendosur mbi ta ata kanë cdo arsye për ta adhuruar Atë dhe midis tyre ekziston arsyeja për mëshirë.
El-Melik [Sundimtari]
Kjo vjen në dëshminë e Tij" Sundimtari në ditën e Gjykimit".Kjo është dita që njerëzit do të shpërblehen sipas veprave të tyre.Ata do të pyeten për të mirat dhe të këqijat që kanë bërë.
Kur lexohet ky kapitull i Kur'anit robi duhet së pari të njoh Allahun duke thënë:'Falenderimi i takon Allahut".
Pastaj ai thekson dhe shton në këtë njohje duke e lartësuar Atë në emrat dhe atributet e Tij duke thënë:"Zotit i të gjitha botërave;Mëshirëbërësit,Mëshirëplotit,Sundimtarit në ditën e Gjykimit".
ANALIZIMI I DëSHMISë Së ALLAHUT
"Falenderimi i takon Allahut,Zotit të botërave,
Mëshirëbërësit,Mëshirëplotit.
Sundimtarit në ditëne Gjykimit".
Kapitulli fillon me falenderim,me fjalët:"Falenderimi i takon Allahut,Zotit të të gjitha botërave".
Kjo është pse ky kapitull është nganjëherë i quajtur "Kapitulli i falenderimit".
Falenderimi është akti i drejtimit të meritës së falenderimit për mëshirën e tij ose asaj dhe aktet e këndshme.është i ndryshëm nga akti i lavdërimit të dikujt [që është i madh arabisht] përderisa lavdërimi është gjithmonë i bërë duke kujtuar virtytet,karakteristikat e mira dhe bukurinë e të qënurit i lavdëruar.
Si rezultat duke falenderuar përfshin lavdërimin e Tij për begatitë e mëdha që ai ka vendosur mbi ju dhe të mirat që Ai ju ka dhënë ju.
Fjalia "filani dhe filani ka falenderuar filanin dhe filanin" do të thotë që disa persona kanë falenderuar dikënd tjetër për disa gjëra të mira që ai ose ajo kanë bërë për atë person.Në anën tjetër fjalia:"Ai e lavdëroj atë" nuk është kusht që ai që lavdërohet të ketë bërë ndonjë të mirë atij të cilit po e lavdëron.
Ai mund të lavdërohet për elukuencën,bukurinë ose fuqinë e tij.
Lavdërimi është më tepër i përgjithshëm sesa nocioni arab i falenderimit[ham] sepse ai përfshin të gjitha tipet e cilësive të mira.Falenderimi në anën tjetër nënkupton falenderimet dhe pranimit të dikujt tjetër të sjelljes së mirë.
Ibn el-Kaj-jim e ka vështruar një tjetër diferencë midis të dyve.Ai thotë:"Kur dikush përmend cilësitë e mira të dikujt kjo përmendje mund të shoqërohet me dashuri dhe madhëngjim për atë që flitet ose mund që të mos shoqërohet nga ndjenja të tilla.Kur nuk është e shoqëruar nga ndjenjat e dashurisë dhe madhëngjimit është lavdërim dhe kur është shoqëruar nga këto ndjenja dhe nga një përkujtim i herë pas hershëm është falenderim".
Kapitulli fillon me njohjen e një kuptimi të madh rrëfimin e robit të përmendurit të dobësisë,varësisë dhe nevojës së tij ndërsa duke njohur perfeksionin,mëshirën dhe këndshmërinë e Allahut.
Kjo është njëra nga cilësitë më të mëdha të adhurimit të vërtetë sepse nje përson mund të adhurojë në një mënyrë të gabuar duke u mashtruar nga veprat e tij të devotshme.Një adhurim i tillë do të refuzohet dhe do të asgjësohet për shkak të mashtrimit e cila është e kundërt me njohjen e Allahut dhe përuljen ndaj Tij.
Një rob nuk mund t'i afrohet Zotit të Tij përmes një dere të gjërë sesa dera e përuljes.Kjo është kuptim i nxjerr nga fjalët "Vetëm ty të adhurojmë".
Kur arabët duan të thonë:"Rruga e rregulluar mirë nga këmbët që kalojnë mbi të" ata përdorin fjalën muabbad për ta përshkruar atë një fjalë që nënkupton nënshtrim dhe përulje që vjen nga rrënja e njëtë entologjike si fjala arabe për adhurimin [ibada].
Këshu përulja përpara Allahut është njëra nga konceptet më të rëndësishme për tu kuptuar nga kuptimi i adhurimit.
Kjo pse Profeti salallahu alejhis ua selam ka pranuar gabueshmërinë dobësitë dhe paaftësinë e tij përpara Allahut.Ai thoshte-dhe-ai e mësoi Ebu Bekrin të bënte të njëjtën gjë:
"O Allah i kam bërë padrejtësi vetë shpirtit tim dhe se askush nuk mundësi të mi fal gjynahet përvecse Ti kështu më garanto faljen tënde dhe ki mëshirë për mua.Me të vërtetë Ti je shumëfalës, Mëshirëplot".
Ai gjithashtu thoshte:
"O Allah,Ti je Zoti im.Nuk ka zot tjetër përvec teje.Ti më ke krijuar dhe unë jam robi yt dhe unë i qëndroj urdhërit dhe premtimit Tënd aq sa të jem i aftë të veproj ashtu.Unë kërkoj strehim tek Ti nga e keqja që bëj.Unë ktheva tek Ti nga mëshira Jote mbi mua dhe Unë kthhem tek Ti me gjynahet e mija.Kështu më fal sepse askush nuk fal përvec Teje".
Madje edhe fjala:"O Allah,Më fal" përfshin një pranim të një personi për gjynahet e Tij dhe gabueshmërinë dhe njohjen e faktit se Allahu është Shumëfalës,Mëshirëplotë.
Kapitulli fillon me fjalët:"Falenderimi i takon Allahut,Zotit të botërave" që përmban përbrenda tyre njohjen e begative të mëdha të Allahut.
Pa dyshim e kundërta e një njohje të tillë është mohim dhe mosmirënjohje.
Gjynahi që e ktheu djallin në një jobesimtarë nuk ishte tjetër përvec këtij përderisa djalli e dinte se kush ishte Zoti dhe e thërriste Atë me emrin e Tij.Ai madje betohej në Allahun sic mund të shihet në versetin e mëposhtëm ku Allahu thotë për të:"Ai"djalli" tha:Atëhere me fuqinë tënde padyshim që unë do t'i fus të gjithë në rrugë të shtrembur".[Surah Sad:82]
Djalli gjithashtu beson te Allahu dhe beson tek Dita e Ringjalljes.Kur'ani e bën këtë të qartë:
"Djalli ka thënë:"O Zoti im!Më jep pra mua afat deri ditën kur të ringjallen [të vdekurit]".[Surah Sad:79]
Gjynahi i tij pastaj është mohimi këmbëngulës dhe mendjemadhësia e tij që e mbajtën larg nga të bindurit të Allahut dhe adhurimit të Tij.Allahu thotë të njëjtën gjë për Faraonin dhe popullin e tij:"Dhe ata i përgënjeshtruan ato [ajetet tona] padrejtësisht dhe me mospërfillje në vetë veten e tyre ishin të bindur për to[për ato ajete se janë nga Allahu]".[Surah el-Naml:14]
Kur një rob thotë:"Falenderimi i takon Allahut,Zotit të botëve" ai heq dorë për veten e Tij nga gjthë kjo.është sic nëse ai do të thoshte"Unë e di se jam një rob në nevojë.Unë jam i varur,i përulur dhe i gabueshëm dhe Ti je Allahu Zoti im i Gjithëmëshirshëm dhe Mëshirëplotë".
Kjo përfshin kuptimin e fjalës sepse robi e falenderon Zotin e Tj për begatitë e mëdha që Ai ka vendosur mbi të në besimin e tij dhe jetën e kësaj botë.
ANALIZIMI I DËSHMISË SË ALLAHUT
"Vetëm ty të adhurojmë dhe vetëm prej Teje kërkojmë ndihmë"
Ky vers shpreh një nga konceptet më të mëdha në ekzistencë.është njohja e nënshtrimit ndaj Allahut dhe që Allahu është fokusi i gjithë adhurimit.Ky është themeli i monoteizmit.të dërguarit ishin gërguar për asnjë arsye tjtër për të përcjellur këtë ide.Allahu thotë që mesazhi i Profetëve ishte:"...që ju të mos adhuroni tjetër përvec Allahut".[Surah Hud:26]
Politeizmi në adhurim është një nga manifestimet më serioze të politeizmit.
Madje ka gjetur rrugën e saj edhe në shoqëritë muslimane aq shumë sa që shumë musliman mund të gjenden duke adhuruar të tjerë përvec Allahut.Kjo është pse kjo lloj forme është politeizmi më i rrezikshëm.Koncepti i Sundimit absolut të Allahut është pjesë edespozitës natyrale të një personi.është e njohur instiktivisht bga shprti njerëzorë.Si rrjedhim nuk ka nevojë të mbitheksohet.Disa devijime ekzistojnë në të kuptuarit e atributeve dhe emrave të Allahut por nuk është asgjë në krahasimme devijimin që ekziston në adhurimin e të tjerëve përvec Allahut.Për këtë arsye thirrja e njerëzve në adhurmin e Allahut të Vetëm është një rëndësi prioritare.Ky koncept është themelimi i fesë dhe bazat e monateizmit.
Allahu thotë:
"Vetëm ty të adhurojmë".Në këtë dëshmi objekti i foljes i paraprin foljes.Në arabisht kjo trasmeton kuptimin eksluzivitetit.
Dëshmia:"....dhe nga vetëm Ti kërkojmë ndihmë" tregon që Allahu është i vetmi që ndihma e të Cilit duhet të shihet.është sikur të thonim:"Ne nuk kërkojmë asgjë tjetër përvec mbështetjes Tënde,Ne nuk kërkojmë ndihmë askujt tjetër përvec Teje,Ne nuk mund të jemi kurrë të pavarur nga mëshira jote".
Ka njerëz të cilët kërkojnë ndihmë nga të tjerë përvec Allahut dhe të tjerë të cilët kërkojnë ndihmë nga Allahu dhe nga të tjerë në të njëjtën kohë.Ende ka të tjerë që thjeshtë nuk kërkojnë ndihmën e Allahut aspak.Asnjë nga këta njerëz nuk e përmbushin kërkesën e fjalëve:"....dhe nga vetëm Ti kërkojmë ndihmë".
Kjo është pse Allahu thotë rreth këtij versi [sic ne e kemi tashmë parë në hadithin kudsi]:
"Kjo është midis Meje dhe Robit Tim"
Dëshmia:"Vetëm Ty të adhurojmë" tregon të drejtën e Allahut mbi robin e Tij.Profeti salallahu alejhis ua selam ka thënë:"E drejta e Allahut mbi robërit e Tij është që ata ta adhurojnë Atë dhe të mos i shoqërojnë asnjë partner me Të".
Përsa i përket dëshmisë:"....dhe nga vetëm Ti ne kërkojmë ndihmë" tregon mbështetjen e robërve tek Allahu përderisa robi madje nuk ka aftësinë për të besuar në Allahun e vetëm ose të kryej ndonjë gjë përvec se me ndihmën e Allahut.
Për këtë arsye Allahu ka thënë:
".....ata thonë:"Gjithëlavderimet dhe falenderimet janë për Allahun i Cili na udhëzoi ne për këtë vend.Kurrë nuk do të kishim gjetur ne drejtim po të mos na kishte udhëhequr Allahu". [Surah Araf:43]
ANALIZIMI I DËSHMISË SË ALLAHUT
"Udhëzona në rrugën e drejtë"
Kërkesa jonë për udhëzim ka shumë kuptime midis të cilave janë të mëposhtmet:
Kuptimi i parë:
Ne kërkojmë të bëhemi të qëndrueshëm në rrugën e drejtë,kështu ne nuk do të devijojmë ose humbim nga ajo.Kjo është sepse është e mundshme për një person të udhëzohet një ditë dhe të devijojë ditën tjetër.Si rezultat kërkesa jonë është e ndjekur menjëherë nga fjalët:"....në rrugën e atyre të cilëve Ti u ke dhuruar Mëshirë Tënde,Jo në [rrugën] e atyre që morën zemërimin e as në [rrugën] e atyre cilët humbën".Ne atëhere i kërkojmë Allahut të na bëjë të qëndrueshëm në rrugën e atyre që ia ka dhuruar Mëshirën e Tij.
Kuptimi i dytë
Ne i kërkojmë Allahut të forcojë nivelin e udhëzimit.Udhëzimi ka grada të ndryshme dhe ata që janë të udhëzuar janë të udhëzuar në nivele të ndryshme.Disa arrijnë nivelin e devotshmërisë së vërtetë [el-sidikijah në arabisht] ndërsa të tjerët janë të udhëzuar në nivele më të ulëta.Statusi i një personi që do të ketë në Parajsë do të bazohet mbi nivelin e udhëzimit të atij personi në këtë botë.
Janë aktualisht dy [rrugë të drejta] njëra në këtë botë dhe njëra në botën tjetër.Ajo në botën tjetër është një urë që duhet kaluar dhe suksesi i një personi në kalimin mbi këtë urë do të ketë lidhshmëri në atë sesi ai person i është përputhur rrugës së drejtë gjatë jetës së tij ose saj mbi tokë.
Rruga e drejtë e kësaj bote është rruga e Allahut.Përfshin bindjen e urdhëresave të Tij dhe shmangjes se cfarë ai ka ndaluar.Allahu thotë:
"Në udhën e Allahut të Cilit i takon gjithë c'është në qiej dhe gjithë c'është në tokë". [Surah el-Surah:53] dhe "Që Allahu të të falë gjynahet e tua të kaluara dhe të ardhshmet dhe të plotësojë Mirësitë e Tij mbi ty dhe të të udhëzojë ty në rrugën e drejtë".[El-Feth:2]
Robi do të lëviz përmes urës në botën tjetër në të njëjtën mënyrë sesi ai ka lëvizur në rrugën e drejtë në jetën e kësaj bote.
Kjo urë në botën tjetër është e vendosur mbi zjarrin e xhehen-nemit dhe është e rrezikshme, urë e rrëshqitshme.Njerëzit do ta kalojnë atë sipas veprave të tyre që kanë bërë në këtë botë.Disa do ta kalojnë atë me shpejtësinë e dritësë.Disa do të lëvizin si era.Disa do ta kalojnë me shpejtësinë e kalërimit.Disa do të ecin dhe të tjerët me hapa të ngadalë.ende të tjerë do të jenë më keq.
Kështu "Udhëzona në rrugën e drejtë" nënkupton forcona në udhëzimin dhe shtona besimin.
Allahu na mëson ne duke thënë:"Thuaj:"O Zoti im,shtoma dijen".[Surah Taha:114]
Dija është nga besimi kurdo që të lidhurit pas rrugës së drejtë shtohet-dija jonë shtohet.
Allahu thotë:
"Sa për ata që besojnë ajo e ka shtuar besimin e tyre dhe ndjenjë kënaqësi".[Surah Teube 124]
Ky shtimi i besimit është fakt një forcim në përmbajtjen ndaj rrugës së drejtë.Allahu e bën atë të qartë kur Ai thotë:
"Ndërsa për ata që drejtohen Ai ua shton edhe më udhëzimin e tyre [në të vërtetën] dhe u dhuron atyre përkushtimin [në këtë udhë]".[Surah Muhammed:17]
Allahu i përshkruan banorët e shpellës duke thënë:"Me të vërtetë ata ishin të cilët besuan Zotin e tyre dhe Ne ua shtuam besimin"[Surah el-Kahf:13]
është e mundshme për një person të udhëzohet drejtë ende t'i shtohet dëshira për të drejtë,dija dhe kuptimi.I tillë person si rrjedhim do të ketë nivel më të lartë devotshmërie,durimi dhe cilësi të tjera të mira dhe pastaj ti thërras të tjerët tek e vërteta me energji të madhe.E gjitha kjo është e përfshirë në dëshminë:
"Udhëzona në rrugën e drejtë".
Kuptimi i tretë
Rruga e drejtë kërkon që robi dhe të bëjë cdogjë që Allahu e ka urdhëruar atë të bëjë në cdo kohë ndërsa duke iu shmangur asaj cfarë Allahu e ka ndaluar atë të bëjë.
Kjo kërkon vigjilencë të vazhdueshme dhe veprim në të gjitha kohërat kështu që një dëshirë e flakët mund të ushqejë në zemër të bëjë atë cfarë Allahu e ka urdhëruar dhe një urrejtje mund të fshihet në zemër kundër të kryerit të asaj cfarë Allahu e ka ndaluar.
Kjo dituri e detajuar dhe dëshira e madhe duhet të mbahen për Allahun në zemrën e robit gjatë gjithë kohës kështu ai ose ajo mund të udhëzohen në rrugën e drejtë.
Ibn el-Kajim rahimahullah thotë:"Robi është në nevojë të vazhdueshme për udhëzim për të trajtuar cdogjë që i del rrugës së tij.Ka disa gjëra që ai i ka bërë pa udhëzim kështu ai duhet të pendohet prej tyre.Ka gjëra të tjera ku ai përmban udhëzim të përgjithshëm por ai ka nevojë të udhëzohet në detaje.Pastaj ka gjëra në të cilat ai ka udhëzim të pjesëshëm ku atij i duhet të udhëzohet në mënyrë të kompletuar.Ka prej atyre gjërave që ai ka qenë i udhëzuar në të kaluarën por ai do të ketë nevojë për të njëjtin udhëzim në të ardhmen.Ende ka prej atyre gjërave rreth të cilave ai nuk posedon aspak besim kështu që ai ka nevojë të udhëzohet për to që në fillim.Ka vepra që ai nuk i ka kryer ende kështu ai ka nevojë të udhëzoht për t'ia dalë mbanë.Ka prej atyre gjërave rreth të cilave ai tashmë ka besime të rregullta dhe sillet në mënyrë të rregullt kështu ai ka nevojë për udhëzim kështu ai mund të qëndrojë i palëkundshëm në to.Mbas tërë kësaj ka shumë forma të tjera udhëzimi.Përderisa robi është në nevojë për gjithë këtë Allahu e ka bërë obligim mbi të për të pyetur për udhëzim në rrethanat më të mira të tj,shumë herë përmes mëngjezit dhe natës".
NATYRA E UDHËZIMIT
Të mëposhtmet janë të nevojshme për realizimin e udhëzimit:
1.Gjykimi mbi cështjen duhet të njihet;ajo është cfarë Allahu dhe i dërguari i Tij duan nga robi mbi këtë cështje?
2.Gjykimi duhet të kryhet mbi bazat e besimit të fortë në zemër që e frymëzon robin të veprojë.
Kështu kur roni thotë "Udhëzona në rrugën e drejtë" ai është duke thirrur te Zoti i Tij duke thënë:"O Zoti im na drejto në atë cfarë Ti do dhe tek ajo cfarë të kënaq Ty në cdogjë që do të na qetësojë ne në jëtët tona".
Pastaj të na forcojë dhe mbështes ne të veprojmë në përputhje me cfarë ne kemi mësuar sepse Ti na ke drejtuar dhe treguar për të.
Të gjitha humbjet dalin nga një nga dy gjëra;një mungesë e diturisë ose një dështim për të vepruar mbi të.
E kuindërta e dijes është injoranca.Një person mund të ketë dëshirëtë kryejë vepra të drejta por ai është i paditur përsa i përket mënyrës korrekte te islamit mbi atë cështje.Ai pastaj ndjek një rrugë të shtrembër nga mendja e tijmbi të cilin ai përpiqet pa dobi.Sa janë ata musliman të cilët kanë rënë në të gjitha llojet e shpikjeve në fe [bidateve] dhee devijimet ndërsa besojnë që janë duke u sjellur në më të mirën mënyrë.Arsyeja për këtë është mungesa e diturisë [fetare].Kështu kur robi thotë:
"Udhëzona në rrugën e drejtë" ai është duke kërkuar nga Zoti i tij ta mësojë dhe ta drejtojë atë kështu që ai nuk do të qëndrojë në injorancën e humbjes [të zhytur në terrin e kufrit-mosbesimit].
Krahas injorancës janë edhe dëshirat e kota.Dija mund të largojë injorancën por personi që posedon dije nuk ka dëshirë për të vepruar sipas saj.Ai mund me qëllim të neglizhojë obligimet e tija ose të bie në gjërat e ndaluara megjithëse ai e di gjykimin [që i jep islami] atyre por përshkak të besimit të dobët pasionet e zjarrta,dëshirave e tij të gutshme dhe kënaqsive të kësaj bote ai i kryen.
Kështu robi duhet të recitojë:
"Udhëzona në rrugën e drejtë" në cdo rekatë të faljes.Kjo na tregon ne që nevoja për udhëzim është e vazhdueshme dhe e qëndrueshme.
ANALIZIMI I DËSHMISË SË ALLAHUT
"Në rrugën e atyre të cilëve Ti u ke dhuruar mëshirën Tënde,Jo në rrugën e atyre që merituan zemërimin Tënd mbi vete dhe as në rrugën e atyre të cilët humbën"
Ky vers thekson dhe shton detaje për kuptimin e versit të mëparshëm.Allahu e përsërit atë kuptimin këtu sepse Kur'ani përdor një stil të të përsëriturit.Allahu thotë:
"Allahu ka shpallur fjalën më të shkëlqyer;një libër pjesët e të cilit i përngjasin njëra tjetrës në mirësi dhe vërtetsi [në përputhje të plotë me tërësinë e tij që përsërit mësimet e tij".
[Surah el-Zumër:23]
Dëshmia e Allahut:"Në rrugën e atyre të cilëve u ke dhuruar mëshirën Tënde" i referohet atyre të cilëve kanë përfituar një udhëzim të plotë me mëshirën e Allahut nga mesi i Profetëvem të devotshëm të cilët kanë fituar epitetin sidik,martirët dhe të drejtët.Këta janë me tëë vërtetë shoqëria më e mirë.
Ai pastaj thotë:"......Jo në rrugën e atyre që meritojnë zemërimin Tënd mbi vete dhe as në rrugën e atyre të cilët u humbën".
ATA TË CILËT FITUAN ZEMËRIMIN E ALLAHUT
Këta njerëz janë ata të cilët e dinë të vërtetën por i largohen asaj duke përfshirë cifutët dhe të tjerë.Allahu thotë:
"A t'ju njoftoj për një gjë akoma më të keqe se ajo duke pasur parasysh shpërblimin nga ana e Allahut ata [cifutët] të cilët morën mbi vete mallkimin e Allahut dhe zemërimin e Tij;ata [disa] prej të cilëve.Ai i ndryshoi në majmuna dhe në derra ata të cilët adhuruan tagutin [cdo gjë tjetër që adhurohet përvec Allahut] të këtillë janë në shkallën më të keqe".[Surah el-Meidah:60]
Profeti salallahu alejhis ua selam ka thënë:
"Cifutët janë ata të cilët merituan zemërimin e Allahut dhe të krishterët janë ata të cilët u humbën".
Kjo nuk do të thotë që zemërimi i Allahut është i kufizuar vetëm tek cifutët sepse Allahu thotë:
"Dhe kushdo që vret besimatrin qëllimisht,shpërblimi i tij është xhehen-nemi për të banuar atje.Dhe zemërimi e mallkimi i Allahut është mbi të".[Surah el-Nisa:93]
Profeti salallahu alejhis ua selam ka thënë:
"Kur dikush grabit pasurinë e një muslimani duke u betuar me një betim të rrejshëm e takon Allahun të zemëruar me të".
Në historinë e Profetit salallahu alejhis ua selamtë lidhur me tre njerëz nga Beni Israilët [fëmijët e izraelit] të calin[sakatin],tullacin dhe të verbërin;ai ka thënë:"Me të vërtetë Allahu është i kënaqur me ty dhe i zemëruar me dy shokët e tu".
Kjo tregon që zemërimi i Allahut është për cifutët gjithashtu edhe për të tjerët.është për ata të cilët nuk ishin të udhëzuar në rrugën e drejtë jonga mungesa e dijes por sepse për dëshirat e tyre të kota.Cifutët kishin dituri [fetare] por ata nuk vepruan sipas saj.
Disa nga të parët tanë [selefët] kanë thënë:"Dijetarët e popullit tonë të cilët largohen nga feja i ngjajnë cifutëve".
Kjo është sepse ata kanë dituri fetare bëjnë gabime me qëllim dhe vendosmëri.Ne duhet ti kërkojmë strehim Allahut nga të ndjekurit e rrugës së tyredhe të rënit në gjëndjen e tyre.
Pjesë e të qënurit të udhëzuar është të kesh një qëllim të vendosur dhe një qëndrueshmëri të fortë për ta bërë atë cfarë është e drejtë dhe t'i largohemi gënjeshtrës.
Allahu përmend ata prej të cilëve Ai është i zemëruar përpara se të përmend ata të cilët u humbën sepse gjëndja e tyre është shumë më serioze dhe gjynahi i tyre është më i madh.
Një person i cili u humb nga injoraca mund të rregullhet duke përfituar dituri.Nëse megjithatë që personi është i humbur për shkaktë dëshirave të tij të kota pastaj është e pamundshme për atë ta tërheq vehten nga gabimi.
Një person i cili dështon nga të vepruarit mbi atë dituri që aktualisht posedon përbrenda vehtes të gjitha faktet që mund tiofroheshin i janë ofruar atij si rezultat ky personi ia kthen shpindën [fesë] kur këto fakte i prezantohen atij.
Përshembull të marrim një person i cili pi duhan nga shkaku se ai pi duhan ai bëhet i shqetësuar për cështjen e duhanit.Ai lexon për atë dhe lexon lajmet të lidhura me të.Ai mëson rreth rreziqeve të duhanit.
Ai lexon rreth asaj me c'ka është përbërë brenda paketës së duhanit që ai tymos.Ai mëson aq shumë rreth duhanit sa që mund aktualisht të jap një ligjëratë mbi këtë subjet.Përkundër gjithë kësaj ai vazhdon të tymos duhan.Cfarë mund të veprohet me një person të tillë? Cështja nuk është mungesa e dijes.është thjeshtë që ky person nuk do të largohet nga duhani dhe nuk ka dëshirë për të vepruar kështu.Kjo është situata më e rrezikshme.
Për këtë arsye kërcënimi më i madh bie mbi atë të cilin nuk vepron sipas dijes së Tij.Profeti salallahu alejhis ua selam ka thënë:
"Një njeri do të sillet në ditën e Ringjalljes dhe të hidhet në Zjarrin e Xhehen-nemit.Banorët e xhehen-nemit do të grumbullohen rreth tij dhe tha:"Cila është historia jote?"Anuk ishe ti që na urdhëroje të bënim cfarë është e drejtë dhe na ndaloje nga të kryerit të veprave të gabuara?
Ai do të përgjigjet:"Unë ju urdhërova ju në cfarë është e drejtë po nuk e bëja vetë dhe unë ju ndaloja nga cfarë është e gabuar [e keqe] dhe e bëja vetë atë".
Ky njeri ishte i ditur.Ai e dinte të dallonte të drejtën nga e gabuara.Më tepër për këtë ai urdhëronte në atë cfarë është e drejtë dhe ndalonte të tjerët në atë cfarë është e gabuar.por ai nuk veproi mbi dijen e tij,kështu ai meritoi dënimin që mori.
Njeri nga manifestimet më të mëdha të mosbidjes së cifutëve është që ata e dinë të vërtetën por i largohen asaj dhe merren me të shrëmburën.
Kjo është pse Allahu i përmend ata si të cilët kanë merituar zemërimin e Tij përpara se të përmendë ata të cilët humbën duke thënë:
"Jo në rrugën e atyre të cilët merituan zemërimi Tënd mbi vete dhe as në rrugë e atyre të cilët u humbën".
ATA TË CILËT U HUMBËN
Këta janë njerëzit të cilët i largohen të vërtetës nga injoranca.Si të krishterët dhe të tjerët.Të krishterët u humbën nga injoranca.Kjo nuk nënkupton që insistimi dhe këmbëngulja nuk u zhvilluan përbrenda tyre pasi disa prej tyre dolën nga injoranca e tyre [u informuna për të vërtetën].
TRE RRUGËT
Ne kemi përpara nesh tre rrugë për të vazhduar.E para prej këtyre është rruga e drejtë,rruga e atyre të cilëve Allahu i ka dhuruar mëshirën e Tij nga mesi i Profetëve,të devotshmëve të cilët fituan epitetin sidik [besnik],martirët dhe të drejtët.Rruga e tyre është rruga e dijes së vërtetë të shoqëruar me vepra të drejta.Allahu thotë:
"është Ai i cili dërgoi të dërguarin e Tij me udhëzim dhe fenë e vërtetë".[Surah el-Saf:9]
Me këtë ai do të thotë dijen e dobishme dhe veprat e drejta.kjo është rruga e drejtë.
Rruga e dytë është rruga e atyre të cilët mërituan zemërimin e Allahut.Kjo përfshin cifutët gjithashtu të tjerët [të cilët kanë të njëjtat karakteristika me ta].Ata janë ata të cilët e dinë të vërtetën por nuk e zbatojnë atë.
Rruga e tretë është rruga e atyre të cilët u humbën.Këta janë njerëz të cilët veprojnë por bëjnë kështu nga padituria.Për këtë arsye disa nga të parët tanë të drejtë [selefët] kanë thënë:
"Adhuruesit midis popullit tonë të cilët largohen nga feja janë si të krishterët.Adhuruesit nga mesi i muslimanëve të cilët largohen nga feja si përkrahës të disa grupeve sufiste [këtu mund të hynë edhe bektashjanët] të cilët e adhurojnë Allahun në injorancë dhe në rrugë të devijuara i ngjajnë të krishterëve sepse ata e adhurojnë Allahun në një mënyrë që është e dështuar dhe e devijuar".
Kjo është kuptimi i madh që është përcjellur nga fjalët:"Udhëzona në rrugën e drejtë në rrugën e atyre të cilëve Ti u ke dhuruar mëshirën Tënde".
Megjithëse një musliman është udhëzuar në silam përkundër kësaj ai duhet të kërkojë më tepër udhëzim e cila përkthehet si më tepër dije dhe më tepër korrektësi në vepra gjithashtu mbështetje hyjnore në cdogjë që ai përballohet në jetën e tij.
Allahu e përsërit këtë kuptim duke thënë:
"...Jo në rrugën e atyre të cilët merituan zemërimin Tënd dhe as në rrugën e atyre të cilët u humbën".
Për të parin grup ata dështuan të veprojnë sipas diturisë së tyre dhe grupi i dytë dështoi për ta përfituar atë.
PËRFUNDIM
Unë dëshiroj ta mbyll këtë duke kërkuar nga Allahu të na bëjë ne midis atyre të cilëtjanë të udhëzuar në rrugë të drejtë dhe të na furnizojë ne me dituri të dobishme dhe të na begatojë me kryerjen e veprave të drejta.Qoftë Ai që do të na ndihmojë t'i shmangemi rrugës së atyre të cilët merituan zemërimin e Tij dhe rrugën e atyre të cilët u humbën.

__________________
“Indeed Allah has purchased from the believers their souls and their wealth, in exchange for Paradise…”(Kur'an)