|
Rreziku i kamatės
Falėnderimet dhe lavdėrimet i takojnė vetėm Allahut xhele shanuhu. Salavatet qofshin mbi tė Dėrguarin e Tij, Muhamedin salallahu alejhi ue selem, mbi familjen e tij, mbi shokėt e tij dhe mbi tė gjithė muslimanėt qė ndjekin rrugėn e tij deri nė Ditėn e Gjykimit.
Fatkeqėsisht te shqiptarėt ėshtė pėrhapur shumė kamata me llojet e saj tė ndryshme, si kreditė, shitblerja me kėste (rata) nėpėrmjet bankave etj. Kamata ėshtė prej mėkateve mė tė mėdha, e cila ėshtė e ndaluar me Kuran dhe Sunet.
Allahu i Lartėsuar thotė: Ata qė e hanė kamatėn, ata nuk ngrihen ndryshe vetėm se si ngrihet ai ēmenduri nga tė prekurit e djallit. (Bėjnė) kėshtu ngase thanė: Edhe shitblerja nuk ėshtė tjetėr, por njėsoj sikurse edhe kamata! E, Allahu e ka lejuar shitblerjen, por e ka ndaluar kamatėn. (El Bekare, 275)
Ata tė cilėt merren me kamatė apo kredi ose me shitblerje me kėste, nė Ditėn e Gjykimit do tė ngrihen sikurse tė ishin tė sėmurė nga shejtanėt, nuk mund tė rrinė as nė kėmbė, as ulur e as shtrirė. Katade ka thėnė: Ai i cili ha kamatėn do tė ringjallet nė Ditėn e Gjykimit i ēmendur dhe kjo ėshtė njė cilėsi me tė cilėn do tė njihen nė Ditėn e Gjykimit. Tedhkire 1/115.
Transmeton Ebu Hurejra, Allahu qoftė i kėnaqur me tė, se Pejgamberi salallahu alejhi ue selem ka thėnė: Largojuni shtatė mėkateve shkatėrruese. I thanė tė pranishmit: Cilat janė ato, o i Dėrguar i Allahut? Pejgamberi salallahu alejhi ue selem tha: Ti bėsh shirk Allahut, sihri, vrasja e njeriut qė ta ka ndaluar Allahu, pėrveē me tė drejtė, ngrėnia e kamatės, ngrėnia e mallit tė jetimit, ikja nga fronti i luftės si dhe shpifja pėr motra muslimane tė pastra. Buhariu 2615, Muslimi 89.
Shumė vėllezėr muslimanė janė zhytur nė kėtė mėkat duke e zhvlerėsuar atė apo duke menduar se haram ėshtė vetėm marrja e kamatės, kurse Pejgamberi salallahu alejhi ue selem nė hadithin qė transmeton Ibn Mesudi ka thėnė: Pejgamberi salallahu alejhi ue selem e ka mallkuar atė i cili e ha (e merr) kamatėn, ai i cili e jep, dėshmitarėt dhe atė i cili e shkruan kėtė kontratė. Dhe ka thėnė: Ata janė njėsoj (nė mėkat). Muslimi 1597.
A jeni tė vetėdijshėm o muslimanė se sa mėkat i madh ėshtė kamata me tė gjitha llojet e saj? Pėr tė vetėdijesuar muslimanėt dhe pėr tu treguar mėkatin e madh tė kamatės, do tė sjell dy hadithe. Transmeton Ibn Mesudi, se Pejgamberi salallahu alejhi ue selem ka thėnė: Kamata ėshtė shtatėdhjetė e tre (73) lloje, mė e lehta prej tyre (mėkati mė i vogėl i kėtyre 73 llojeve) ėshtė sikur tė martohet njė njeri me nėnėn e tij. Bejhekiu, Ibn Maxhe dhe Hakimi nė mustedrekun e tij. Shejh Albani ka thėnė se hadithi ėshtė sahih, shih Sahih el Xhami 3539.
Gjithashtu transmeton Abdullah ibn Handhale, se Pejgamberi salallahu alejhi ue selem ka thėnė: Njė dėrhem i kamatės qė e ha njeriu duke e ditur (qė ėshtė haram) ėshtė mė i vėshtirė tek Allahu sesa tridhjetė e gjashtė (36) zina (amoralitete). Ahmedi dhe Taberaniu. Shejh Albani ka thėnė se hadithi ėshtė sahih, shih Sahih El Xhami 3375.
Kėto ishin disa prej argumenteve tė cilat flasin pėr mėkatin e kamatės, por ka shumė hadithe tė tjera qė flasin pėr tė njėjtėn tematikė. Sė fundi, secili prej nesh le ta pyesė veten: Edhe pas gjithė kėtyre argumenteve kemi karakter ti bėjmė mėkat Allahut tė Lartėsuar duke e ditur se kamata ėshtė mė e madhe se sa tė bėsh zina 36 herė dhe mė e madhe se sa tė martohesh me nėnėn tėnde? Duke e ditur se sa i madh ėshtė ky mėkat, a mund tė vazhdojmė nė tė?
Pėr tua sqaruar muslimanėve se ēfarė hyn nė kamatė, do tė cekim shkurtimisht disa lloje qė janė tė pėrhapura nė vendin tonė:
1. Tė gjitha kreditė qė merren nė banka tė ndryshme, edhe sikur tė jetė kamata 0.001 %.
2. Ti marrėsh dikujt borxh dhe ti kthesh mė shumė sesa shuma e parave qė i ke marrė. Pėr shembull, nėse huazon 1000 Euro pėr njė vit me kusht qė pas njė viti ti kthesh 1010 euro ose 1001 euro.
3. Blerja e sendeve, si p.sh. mobilie, vetura, motorė, telefona mobilė etj., me kėste (rata) nėpėrmjet bankave.
Tė gjitha kėto janė haram dhe janė kamatė dhe e kanė haramin tė gjithė ata qė merren me kėto lloje biznesi; ata e kanė haramin njėlloj sikurse ai i cili e merr ashtu edhe ai i cili ndėrmjetėson, dėshmitarėt etj.
E lusim Allahun e Lartėsuar qė tė na mbrojė nga ēdo lloj kamate dhe tė na falė mėkatet tona, tė prindėrve tanė dhe tė tė gjithė besimtarėve deri nė Ditėn e Gjykimit!
Pėrgatiti: Eroll Nesimi
1.8.2008
__________________
Kur All-llahu ka vendosur pėr njė ēėshtje, ose i dėrguari i Tij, nuk i takon (nuk i lejohet) asnjė besimtari dhe asnjė besimtareje qė nė atė ēėshtje tė tyre personale tė bėjnė ndonjė zgjidhje tjetėrfare. E kush e kundėrshton All-llahun dhe tė dėrguarin e Tij, ai ėshtė larguar shumė larg sė vėrtetės. (33:36)
|