d) sa herë duhet ngritur duart gjatë namazit?




Dr. Shefik Kurdiq

Nuk ka dallime në mes shkollave juridike në lidhje me ngritjen e duarve me rastin e hyrjes në namaz. Të gjitha shkollat juridike kategorikisht pohojnë që duhet të ngrihen duart me rastin e shqiptimit të tekbirit fillestar. Dallimi është në atë se disa shkolla juridike rekomandojnë ngritjen e duarve edhe me rastin e shkuarjes në ruku’ dhe pas ngritjes nga ruku’a edhe me rastin e ngritjes nga rekati i tretë.1 Madje, disa dijetarë, sikur Ibn Hazmi, konsiderojnë që transmetimet mbi ngritjen e duarve tek të gjitha lëvizjet dhe ngritjet në namaz, arrijnë gradën e mutevatirit në të cilat nuk ka aspak dyshim.2

Qëllimi ynë, në asnjë mënyrë, nuk është që t’i përgënjeshtroj argumentet e pakontestueshme të cilat i shënojnë shkollat e tjera juridike, por vetëm nxjerrjen në shesh argumentet në të cilat medh’hebi hanefi e mbeshtet qëndrimin e tij.3


Sipas shkollës juridike hanefite duart do të ngrihen vetëm gjatë shqiptimit të tekbirit fillestar dhe asnjëherë më!!!

Duke analizuar në këtë çështje të namazit, Ebu Xhafer Et-Tehavi, përcjell nëntë transmetime të cilat trajtojnë ngritjen e duarve më shumë herë në namaz.4

Imam Buhariu, në Sahih përcjell rivajetin e Abdullah b. Omerit, r.a., në të cilin thuhet: E kam parë të Dërguarin e Allahun, s.a.v.s., që gjatë hyrjes në namaz i ngriti duart aq sa i kishte kundrruall shpatullave të tij. Ai e bëri atë kur e shqiptoi tekbirin për të shkuar në ruku’, dhe ashtu veproi edhe kur e ngriti kryen nga ruku’a, dhe shqiptoi: Semi’allahu li men hamideh!, ndërsa atë (ngritjen e duarve – M.A) nuk e bëri gjatë kryerjes së sexhdes.5

Në transmetimin e Ebu Kilabit thuhet se e ka parë Malik b. Muvejrisiun, se e ka shqiptuar tekbirin fillestar dhe i ka ngritur duart, kur ka dashur që të falet. Ai i ngrinte duart edhe kur dëshironte të shkonte në ruku dhe kur ngritej prej saj. Ai ka përcjellur që vërtetë ashtu ka vepruar edhe i Dërguari i Allahut, s.a.v.s.!6

Këto dhe transmetime të ngjashme i kanë marrë për argument tre imamët e njohur, përpos Imam Ebu Hanifes, si edhe një numër prej muhadithëve dhe juristëve. Madje edhe disa pasues dhe dijetarë të medh’hebit hanefi i kanë preferuar këto argumente dhe kanë pranuar ngritjen e duarve më shumë herë në namaz. I këtillë ka qenë, siç shënon shejh Muhamed Nasurudin el-Albani, nxënësi i imamit të njohur Ebu Jusufit, Isam b. Jusuf Ebu Ismet el-Belhi (vd. në vitin 210 sipas hixhretit).7

Ebu Hanife dhe dijetarët tjerë të shkollës juridike hanefite kanë marrë qëndrim të kundërt me atë që u theksua më lartë, duke konsideruar, në bazë të argumenteve, që ngritja e duarve është e nevojshme vetëm tek tekbiri fillestar. Në favor të kësaj shënojnë një numër hadithesh si dhe praktikën e as’habëve dhe tabiinëve. Ebu Xhafer et-Tehaviu, njëri nga dijetarët e mëdhenj të shkollës juridike hanefite, në veprën e tij të njohur të hadithit Sherhu Me’ani-l-asar shënon një numër transmetimesh dhe praktikën e as’habëve dhe tabiinëve me zinxhir të plotë të transmetuesve. Së pari ai shënon transmetimin e El-Bera’ b. Azibiut, r.a., në të cilin thuhet: Pejgamberi, s.a.v.s., kur e falte namazin e shqiptonte tekbirin fillestar, ngritke duart, ashtu që majat e gishtërinjve i ishin pranë pjesës së butë të veshëve, dhe pastaj ngritjen e tillë nuk e përsëriste.8

Pas këtij hadithi, Tahaviu shënon edhe disa rivajete të ngjashme nga i njëjti as’hab.

Më pas shënon transmetimin e Abdullah b. Mesudit r.a, në të cilin thuhet: Pejgamberi, a.s., i ka ngritur duart vetëm gjatë tekbirit fillestar dhe më nuk e ka përsëritur.9

Hadithin e shënon Tirmidhiu në Sunen dhe e vlerëson si transmetim hasen. Në komentin e Sunenit të Tirmidhiut, Ahmed Muhamed Shakiri, këtë hadith e vlerëson si autentik.10 Gjithashtu, edhe shejh Albani këtë transmetim e vlerëson si autentik. 11

Pas citimit të hadithit të lartpërmendur Ebu Isa Et-Tirmidhiu thotë: Sipas këtij hadithi veprojnë shumë dijetarë nga gjenerata e as’habëve dhe tabiinëve. Ky është, gjithashtu, qëndrim edhe i Sufja eth-Theurit dhe të dijetarëve nga qyteti Kufe. 12

Ibn Ruzhd el-Kurtubi, në veprën e tij të njohur, Bidajetu-l-muxhtehi d, pohon që, sipas të transmetimit të Ibnu-l-Kasimit, ky është edhe qëndrim i imam Malikut.13

Kur e ka pyetur el-Mugire Ibrahim en-Neha’ijun, dijetarin e madh nga gjenerata e tabiinëve: Cfarë thuash për transmetimin e Vail b. Huxhriut, i cili e ka parë të Dërguarin e Allahut, s.a.v.a., se si i ka ngritur duart edhe gjatë shqiptimit të tekbirit fillestar, po edhe gjatë shkuarjes në ruku dhe pas ngritjes nga ajo (ruku’a)?!, kurse ai është përgjigjur: Nëse Vail b. Huxhriu e ka parë të Dërguarin e Allahut, s.a.v.s., vetëm një herë që atë e vepron, Abdullah b. Mesu’di, r.a., e ka parë pesëdhjetë herë që atë nuk e vepron!14

Në transmetimin e Ali b. Ebi Talibin thuhet: I Dërguari i Allahut, s.a.v.a., duart i ka ngritur vetëm gjatë tekbirit fillestar, ndërsa atë nuk e ka përsëritur më.15

Muxhahidi, dijetari i madh i gjeneratës së tabiinëve, pohon: Jam falur pas Abdullah b. Omerit, r.a. Duart i ngriti vetëm tek tekbiri fillestar!16

El-Esvedi pohon që është falur pas Omerit b. El-Hatabit, r.a., dhe thekson, se ai i ka ngritur duart gjatë namazit vetëm tek tekbiri fillestar, duke mos e përsëritur atë gjatë namazit! Gjithashtu, thekson el-Evedi, i kam parë edhe Ibrahimin edhe Esh-Sha’biun. Këtë transmetim Tahaviu e vlerëson si autentik dhe shtron pyetjen: A mendon se Omeri, r.a., do ta fshehte atë që i Dërguari i Allahut, s.a.v.s., e ka vepruar gjatë ruku’as dhe sexhdes, kur është në pyetje ngritja e duarve?! A thua vallë, ata që ishin pranë Omerit, r.a., kanë mundur të lejojnë që ai të falet ndryshe nga i Dërguari i Allahut, s.a.v.s., e që të mos e paralajmërojmë në të?! Dhe përgjigjet: Jo, kjo është e pamundur!!!17

Krahas vërejtjeve dhe analizave të cilat i ka shënuar Tahaviu, kur janë në pyetje transmetimet të cilat favorizojnë ngritjen e duarve më shumë herë në namaz, ai nënvizon se nuk dëshiron që t’i nënçmojë asnjë nga ekspertet islam, pasi që nuk është traditë e tij, por thjeshtë, siç thotë ai, vetëm dëshiron të zbuloj padrejtësitë dhe armiqësitë të cilat bëhen ndaj shkollës juridike hanefite!

Andaj, të gjitha transmetimet e theksuara të cilat, siç duken, dallojnë diametralisht, mund të zgjidhen në mënyrë shumë të thjeshtë dhe racionale. Pra, megjithëse ka transmetime mbi ngritjen e duarve më shumë herë dhe vetëm një herë në namaz nga të njëjtit as’habë, dhe atë, transmetime autentike, atëherë, sipas tij, arsye e vetme është derogimi i haditheve të para të cilat tregojnë për ngritjen e duarve më shumë herë në namaz. Ai këtë e argumenton me atë që, të themi, Abdullah b. Omeri, r.a., në fillim i ka ngritur duart më shumë herë, por më vonë, pas vdekjes së të Dërguarit, s.a.v.s, është parë duke mos i ngritur duart.!!! Një rast i tillë është edhe me hazreti Aliun, r.a., dhe shumë as’habë të tjerë të cilët më vonë i kanë ngritur duart vetëm gjatë shqiptimit të tekbirit fillestar. Kjo, padyshim, orienton në atë se transmetimet që kanë të bëjnë me ngritjen e duarve vetëm një herë në namaz, përfundon Tahaviu, i kanë droguar transmetimet e para mbi ngritjen e duarve më shumë herë gjatë namazit. [18]

Përveç Tahaviut, qëndrim të këtillë kanë marrë edhe shumë dijetarë të tjerë. Kështu që, juristi bashkëkohorë hanefi Vehbi Sulejman Gavoxhi el-Albani, duke theksuar transmetimin e Abdullah b. Mes’udit, mbi ngritjen e duarve, përkitazi, vetëm se gjatë shqiptimit të tekbirit fillestar, në veprën e tij mbi namazin dhe rregullat e tij, e vlerëson këtë hadith si transmetim autentik dhe thekson: Këtë hadith të Abdullah b. Mesu’dit, r.a., si transmetim autentik e kanë vlerësuar këto heronj të islamit:

- në Musnedin e Ahmedit ekziston një transmetim,
- dy transmetime në Sunenin e Nesaiut,
- tek Suneni i Ebu Davudit katër transmetime autentike,
- tek Suneni i Tirmidhiut, të cilin e vlerëson si transmetim hasen,
- një transmetim tek Ibn Ebi Shejbe në Musannefin e tij,
- katër transmetime autentike tek Tahaviu në Sherhu Me’ani-l-asru, dhe
- dy transmetime autentike në Musnedin e Ebu Hanifes.

Është e rëndësishme të përmendet se janë edhe rreth 60 hadithe të transmetuara nga dhjetë as’habë të ndryshëm, me zinxhirë të ndryshëm të transmetuesve, mbi ndalimin e ngritjes së duarve më shumë herë në namaz, të cilat orientojnë kah derogimi i haditheve të cilat flasin për këtë (ngritjen e duarve më shumë herë M.A).[19]

Pas këtyre argumenteve autori thekson transmetimin e Omer b. el-Hatabit, r.a., të cilin e shënon Ibn Ebi Shejbe në Musannef, i cili është i vlerësuar edhe si autentik, kurse në të thuhet që: I Dërguari i Allahut, s.a.v.s., vetëm një herë i ka ngritur duart në namaz![20]

Në të njëjtën vepër autori, gjithashtu, shënon transmetimin autentik të Abdullah b. Omerit, r.a., në të cilin thuhet se i Dërguari i Allahut, s.a.v.s, vetëm një herë i ka ngritur duart në namaz! [21]

Gjithashtu, dijetari bashkëkohor islam, dr. Vehbe ez-Zuhajli, autori i veprës kapitale nga fusha e së drejtës së sheriatit në 8 vëllime të mëdha, të cilën e ka titulluar “El-Fikhul Islami ve edil-letuhu”, pohon që hanefitët dhe malikitët nuk e konsiderojnë sunnet ngritjen e duarve më shumë herë në namaz – përveç gjatë shqiptimit të tekbirit fillestar – për arsye se transmetimet të cilat kanë të bëjnë më ngritjen e duarve më shumë herë nuk i konsiderojnë autentike, kurse për ngritjen e duarve vetëm një herë përmendin transmetime autentike dhe argumente.[22] Këtu, me siguri, mendohet mbi qëndrimin e tyre se transmetimet që kanë të bëjnë më ngritjen e duarve më shumë herë në namaz janë të droguara dhe se ato transmetime, megjithëse janë autentike, i lënë anësh.

VIJON...

Perktheu:
Mehas Alija



Fusnotat:

[1] Për këtë shih: Es-Sejjid Sabik, Fikh-s-sunne, 1/121-123; Vehbe Ez-Zuhajli, El-Fikhu-l-islami ve edil-letuhu, 1/685-686., dhe Ali el-Hindi, Skracena zbirka fikhski propisa, fq. 39.
[2] Ahmed Muhamed Shakir, Koment i Sunnetit të Tirmidhiut, 2/42.
[3] Mbi argumentet e njërës dhe tjetrës palë ,shih: Tahavi, Sherhu Me’ani-l-asar, 1/222-228 dhe ez-Zejle’i, Nasbu-r-raje, 1/523-545.
[4] Shih: Sherhu Me’ani-l-asar, 1/222-224.
[5] Buharijina zbirka hadisa, 1/572.
[6] Burimi, vëllimi dhe faqja e njëjtë.
[7] Krahaso: Sifetu salati-n-Nebijji, fq. 96.
[8] Sherhu Me’ani-l-asar, 1/224.
[9] Burimi, vëllimi dhe faqja e njëjtë. Të njëjtin hadith e shënon edhe Ebu Davudi dhe Ahmedi.
[10] Krahaso: Sunen, 2/41.
[11] Shih: Ejmen Salih Sha’ban, në librin: Nasbu-r-raje, 1/524.
[12] Tirmizijina zbirka hadisa, 2/9.
[13] Shih: Bidajetu-l-muxhtehi d, 1/133. (Botim i: Daru-l-kutubi- l-ilmije, Bejrut, pa vit botimi)
[14] Këtë transmetim me zinxhirë të plotë e shënon Tahaviu. (Krahaso: Sherhu Me’ani-l-asar, 1/224.)
[15] Sherhu Me’ani-l-asar, 1/225.
[16] I njëjti burim, vëllim dhe faqe.
[17] I njëjti burim, 1/227.
[18] Analizo këtë vështrim interesant: Sherhu Me’ani-l-asar, 1/222-228.
[19] Es-Salatu ve ahkamuha, fq. 136. (Botim i: Muessesetu-r- risale, Bejrut, 1985.)
[20] I njëjti burim dhe faqe.
[21] Burimi dhe faqja e cituar.
[22] El-fikhu-l-islami ve edil-letuhu, 1/685. Gjithashtu, krahaso: El-Xheziri, Kitabu-l-fikhi ale-l-mezahibi- l-erbe’a, 1/250.