Sunetet janë ato fjalë apo vepra që vërtetohet se janë nga Profeti (a.s), por nuk është kusht që t`i perbaheni vazhdimisht dhe nuk duhet qortuar ai që nuk i kryen ato.Ato janë si më poshtë.1. Përmendja e emrit të Allahut në fillim të abdesit

Në fillim themi: “Bismilahi Rrahmani Rrahim”.

Në lidhje me këtv transmetohen disa hadithe të dobëta, të cilat kur tubohen së bashku e shtojnë besueshmërinë e tyre. Vetvetiu përmendja e emrit të Allahut në fillim është një çështje e mire dhe përgjithësisht llogaritet e ligjshme.

2. Pastrimi i dhëmbëve me misvak
Kjo nënkupton përdorimin e një druri apo një objekti të ngjashëm me të, pvr pastrimin e dhëmbëve. Lloji më i mire për t`u përdorur është ai I drurit erak që rritet nv Hixhaz. Një praktikë e tillë I forcon mishrat e dhëmbëve, I parandon sëmundjet e tyre, ndihmon tretjen dhe lehtëson urinimin. Ky sunet përmbushet dhe duke përdorur një object, i cili I heq njollat e verdha nga dhëmbët dhe pastron gojën (si furça e dhëmbëve etj).
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (a.s) ka thënë: “ Nëse nuk do t`ia vështirësoja umetit tim, atëherv do t`i kasha urdhëruar të përdorin misvakun sa here që marrin abdes”.[Hadith Sahih]
Aishja (r.a) transmeton se i Dërguari I Allahut ka thënë: “Misvaku e pastron gojën dhe kënaq Allahun”.[Hadith Sahih Transmeton Ahmedi, Nesaiu dhe Tirmidhiu].
Përdorimi i misvakut (Në mungesë tv misvakut, tek ne përdoret furça e dhëmbëve si zëvendësuese e tij – Shënim I redaktorit) pëlqehet në çdo kohë, por në mënyrë të veçantë ne pesë raste:
(1) Para abdesit
(2) Para namazit
(3) Para leximit të Kuranit
(4) Pas zgjimit nga gjumi
(5) Kur goja mban erë të keqe

Si agjëruesi ashtu edhe ata që nuk agjërojnë mund të përdorin këtë object në fillim, në fund ose në çdo kohë tjetër gjatë ditës. Amër ibn Rabie ka thënë: “E kam pare të Dërguarin e Allahut në shumë raste, duke përdorur misvakun, ndërkohë që ai agjëronte”.[Hadith Daif; Daif Ebi Daif 2364]
Kur përdoret misvaku (apo furça e dhëmbëve), është sunet larja e tij më pas. Aishja (r.a) tregon: “Kur Profeti (a.s) e përdorte misvakun e tij, ma jepte mua e unë e laja. Pasi e përdorja e laja përsëri dhe ia ktheja atij”.[Hadith Hasen :Sahih]. Është pjesë e sunetit se për atë nuk ka dhëmbë mund të pvrdorë gishtat e tij për pastrim e gojës. Aishja (r.a) ka pyetur: “O i Dërguar I Allahut! A duhet ta pastrojë gojën e tij ai që nuk ka dhëmbë?” Profeti (a.s) tha: “ Po”. Unë i thashë: “E si vepron ai?” Ai është përgjigjur: “ Duke futur gishtat në gojën e tij”. [Hadith Munker; Temamul Minneh]

3.Larja e duarve tre here në fillim
Një gjë e tillë bazohet në hadithin e Aus ibn Aus El Thekafiut, I cili ka thënë:
“E pashë të Dërguarin e Allahut që po merrte abdes dhe ai I lau duart e tij tre here”.[Hadith Sahih Sahih En-Nesai 83]
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (a.s) ka thënë: “Kur ndonjëri prej jush zgjohet nga gjumi, nuk duhet të fuse duart e tij në enë pvrpara se t`i ketë larë ato tre here, pasi ai nuk e di se ku ka rënë dora e tij (gjatë kohës së gjumit)”.

4.Shpëlarja e gojës tre here
Lakit ibn Sabra transmeton se Profeti (a.s) ka thënë: “ Kur të marrësh abdes, shpëlaje gojën !”.[Hadith Sahih, Temamul Minneh]

5.Larja e hundës (tre here)
Ebu Hurejra transmeton se Profeti (a.s) ka thënë: “ Kur ndonjëri prej jush merr abdes ai duhet tëthithë ujin nga vrimat e hundës së tij dhe pastaj ta shfryjë atë”.
Po ashtu, është sunet futja e ujit në vrimat e hundës me dorën e djathtë dhe shfryrja e tij me të majtën. Një here Aliu (r.a) kërkoi ujë për të marrë abdes, a shpërlau gojën e tij, futi ujë nv vrimat e hundës dhe pastaj e shfryu atë me dorën e majtë. Ai e bëri këtë gjë tre here rresht dhe pastaj tha: “Në këtë mënyrë pastrohej Profeti (a.s)”.[Sahih: Sahih En-Nesai)
Ky sunet përmbusht duke future ujë në gojë dhe në hundë njëherësh.Praktika e Profetit ishte kryerja e të dyja veprimeve në të njëjtën kohë.
Abdullah Ibn Zejdi ka thënë: “ Profeti (a.s) e shpërlante gojën dhe hundën e tij me njërën dorë ( të dyjat në të njëjtën kohë). Ai e bënte kë gjë tre here radhazi”. Në një trasmetim tjetër thuhet: “ Ai e shpërlante gojën dhe hundën e tij me tre grushte ujë”.
Gjithashtu prej sunetit ështv dhe përdorimi i ujti të bollshëm duke e tërhequr thellë, përveçse në raste kur personi që merr abdes është agjërueshëm. Njëherë Lakiti e pyeti Profetin (a.s): “Më trego se si e merr abdesin.” Profeti (a.s) iu përgjigj: “ Plotësoje e përsose abdesin dhe hidh ujë mes gishtërinjve të tu. Përdor shumë ujë kur pastron hundën, pvrveç në rastet kur je duke agjëruar”.[Hadith Sahih : Sahih Ibn Maxhe 407, 448]

6.Kalimi i gishtërinjve nëpër mjekër
Othmani (r.a) transmeton se i Dërguari i Allahut e krihte mjekrën me gishtërinjtë e tij.
Eneri (r.a) ka thënë se kur i Dërguari I Allahut merrte abdes, ai merrte njv grusht ujë, e hidhte atë poshtë nofullës dhe e kalonte nëpër mjekrën e tij.
Pr këtë ai thoshte: “Kështu më ka urdhvruar Zoti im i Lartmadhëruar”.
[Hadith Sahih: Sahih Ebu Daud 145]

7.Kalimi i ujit perms gishtërinjve të duarve dhe të këmbëve
Ibn Abasi ka thënë se kur i Dërguari I Allahut merrte abdes, ai e lante pjesën mes gishtërinjve të duarve dhe të këmbëve të tij.”
Transmeton Mustevrid ibn Shedad dhe thotë: “ E kam pare Pejgamberin (a.s) duke larë gishtat e këmbëve me gishtin e tij të vogël”[Hadith Sahih]
Transmetohet gjithashtu se është e preferushme lëvizja e stolive (e unazave, byzylykvve etj) gjatë marrjes së abdesit. Edhe pse këto hadithe nuk kanv arritur shkallën e atyre autentike, muslimani duhet t`I zbatojë ato, sepse hyjnë në kategorinë e përgjithshme të plotësimit dhe të përsosjes së abdesit.

8.Përsëritja tre here radhazi e secilës prej larjeve
Një veprim I tillë është sunet, të cilin Profeti (a.s) e kryente pothuajse gjithmonë. Nëse transmetohet ndryshe, e bënte vetëm për të treguar se edhe veprimet e tjera janë të lejuara.
Amr ibn Shuajbi ka transmetuar nga babi I tij e ai nga gjyshi I tij, se ku i fundit ka thënë:
“Një beduin erdhi tek i Dërguari i Allahut dhe e pyeti at në lidhje me abdesin. Profeti (a.s) i tregoi atij se sit a lante secilën prej pjesëve të trupit nga tre here dhe i tha: “Ky është abdesi. Kushdo që bën më shumë se kjo, ka vepruar gabim, ka kaluar kufijtë dhe e ka dëmtuar veten”.
Othmani (r.a) ka transmetuar se i Dërguari i Allahut e përsëriste secilën prej larjeve nga tre here.
Ka edhe transmetime të tjera që tregojnë se ai e kryente secilën prej larjeve vetëm një apo dy here. Sipas shumicës së transmetimeve, Profeti (a.s) i binte mes`h kokës së tij vetëm një here.

9.Fillimi i çdo veprimi me anën e djathtë
Aishja (r.a) tregon: “I Dërguari i Allahut pëlqente fillimin me të djathtën kur vishte këpucët, kur krehte flokët , kur pastrohej dhe në të gjitha çështjet e tij”.
Ebu Hurejra (r.a) transmeton se i Dërguari i Allahut ka thënë: “Kur visheni apo merrni abdes, filloni me anën tuaj të djathtë”.[Hadith Sahih: Sahih Ebu Daud 4141]

10.Larja e gjymtyrëve me ujë
Një gjë e tillë nënkuptohen fërkimin e gjymtyrëve me ujë ose pasi t`i hidhet ujë.
Abdullah Ibn Zejdi transmeton se i çuan njëherë të Dërguarit të Allahut një enë me pak ujë, të cilën ai e përdori pët të marrë abdes dhe fërkoi krahët me të” [Hadith Sahih: Temamul Minneh]

11.Larja e gjymtyrëve të trupit njëra pas tjetrës pa ndërprerje
Secila prej pjesëve të trupit duhet të lahet sipas radhës dhe njëra pas tjetrës. Kjo nënkupton që ai që merr abdes të mos e ndërpresë atë pvr shkak të ndonjë veprimi të jashtëm e që zakonisht mund të llogaritet largimi prej tij. Kjo është praktika e Sunetit dhe kështu kanë vepruar gjeneratat e para dhe të fundit të muslimanëve.

12.Fshirja e veshëve
Sunet është fërkimi i pjesës së brendshme të veshëve me gishtërinjtë tregues dhe i pjesës së jashtme me gishtërinjtë e mëdhenj të duarve. Uji I përdorur për mes`hin e kokës përdoret gjithashtu edhe për veshët, pasi veshët janë pjesë e kokës . El Mikdam Ibn Madikerib trasnsmeton se Profeti (a.s) kur merrte abdes, e fërkonte kokën dhe veshët nga Brenda dhe jashtë.
Ai gjithashtu I vendoste gishtat e tij në pjesën e brendshme tv veshit.
[Hadith Sahih; Sahih Ebu Daud 121, 123]
Duke përshkruar mënyrën se si merrte abdes i Dërguari i Allahut, Ibn Abasi ka thënë se ai e fërkonte kokën dhe veshët e tij përnjëherë.[Hadith Daif; Daif Ebu Daud 133]
Në një transmetim tjetër thuhet: “Ai e fërkonte kokën dhe veshët me dy gishtat e tij tregues dhe pjesën e jashtme me dy gishtat e mëdhej”..

13.Zgjerimi i abdesit
Kjo ka të bëjë me larjen e pjesës së përparme të kokës, praktikë që përbën diçka më tepër nga çfarë është e detyruar në larjen e fytyrës dhe që do t`i forcojë rrezet e dritës së besimtarit në Ditën e Gjykimit.Ajo I referohet larjes së pjesës mbi bërrylat dhe nyjeve të këmbës.
Ebu Hurejra (r.a) transmeton se i Dërguari i Allahut ka thënë: “Ditën e GJykimit umeti im do të shkëlqejë me rrezet e dritës nga gjurmët e abdesit”.
Pastaj, Ebu Hurejra (r.a) vazhdon: “Nëse ndonjëri prej jush mundet t`I forcojë rrezet e dritës, atëherë le ta bëjë këtë gjë”.
Ebu Zur`ata thotë se ebu Hurejra (r.a) kërkoi ujë që të merrte abdes, ai i lau krahët deri mbi bërryla dhe këmbët deri mbi pupla. Unë i thashë:”çështë kjo?” Ai u përgjigj: “ Ky është forcimi I zbukurimit në ditën e shpërblimit”. Sipas Buhariut dhe Muslimit, zinxhiri i këtij hadithi është sahih.[Hadith Sahih]

14.Duaja pas abdesit
Umeri (r.a) transmeton se i Dërguari I Allahut ka thënë: “Nëse ndonjëri prej jush merr abdes dhe pastaj thotë: “Dëshmoj se nuk ka Zot tjetër përveç Allahut, Një, i Vetëm i pa shok dhe dëshmoj se Muhamedi është rob dhe i dërguar i Tij”, do të happen për të dyert e xhenetit dhe aim und të hyjë në të nga cila derë të dëshirojë”. Transmeton Muslimi.

15.Falja e dy rekateve namaz pas marrjes së abdesit
Ebu Hurejra (r.a) transmeton se i Dërguari i Allahut i ka thënë Bilalit: “O Bilal më trego se cila punë të jep më shumë shpresë nga ato që ke bërë gjatë kohës tënde në Islam! Vërtet, unë e degjoj zhurmën e këpucëve të tua në xhenet”.Bilali iu përgjigj: “Puna të cilën e kam bërë dhe prej së cilës shpresoj shpërblimin më të madh, është se pasi marr abdes nv çfarëdo kohe, unë fal me atë abdes atë çka Allahu ka dashur për mua të fal”.
Ukbe ibn Amir trasmeton se i Dërguari i Allahut ka thënë: “Nëse ndonjëri prej jush merr abdes dhe më pas fal dy rekate namaz me zemrën dhe fytyrën e tij ( të përqendruar në namaz), atëherë ai ka pvr të hyrë patjetër në xhenet.[Transmeton Muislimi, Ebu Daudi, Ibn Maxhe dhe Ibn Huzejme në Sahihun e tij].

Prakikat e tjera (mbrojtja e syve, lëvizja e unazave, fërkimi i qafvs etj,) nuk janë përmendur këtu, pasi hadithet rreth tyre ende nuk e kanë arritur shkallën e saktësisë. Por, personi qv merr abdes mund t`I zbatojë ato, si pjesë të pastërtisë së përgjithme. Allahu e din më së miri.

Marre nga: Veprimet sunet të abdesit - teuhid.NET - Ta mësojmë TEUHIDIN...

__________________