TREGUESI I ÇËSHJEVE

I. DREJTSHKRIMI I ZANOREVE

ZANORJA E E THEKSUAR

§ 1 Shkrimi i e-së te fjalët ku ajo ndiqet ose ka qenë ndjekur nga një bashkëtingëllore hun dore.

§ 1 Shkrimi i e-së te fjalët e prejardhura ose të përbëra, të formuara prej fjalëve të tipit të mësipërm.

ZANORJA E E PATHEKSUAR

§ 2 Rënia e -e-së fundore të patheksuar tek emrat femërorë në trajtën e emërores së shquar dhe shkrimi i saj në trajtat e tjera rasore.

ZANORJA Ë E THEKSUAR

§ 3 Shkrimi i ë-së te fjalët ku kjo zanore e thek- suar i përgjigjet historikisht një a-je hundore dhe te fjalët e prejardhura ose të përbëra, të formuara prej tyre.

§ 3 Shkrimi me a i disa fjalëve të kategorive të mësipërme, që kanë hyrë me këtë trajtë

në gjuhën letrare.

§ 4Shkrimi i ë-së te fjalët me prapashtesën –llëk.

ZANORJA Ë E PATHEKSUAR

ë-ja paratheksore

§ 5 a Shkrimi i ë-së paratheksore te fjalët e panne dhe te fjalët e formuara prej tyre.

§ 5 a Shkrimi i ë-së paratheksore te fjalët ku ajo i takon rrokjes së parë dhe te fjalët e formuara prej tyre.

§ 5 a Shkrimi pa ë i fjalëve arsye, arsej, arsim, arsimtar dhe i fjalëve që formohen prej tyre.

§ 5 b Shkrimi i ë-së paratheksore te fjalët e prejardhura, të formuara nga një temë më -ë me anë prapashtesash që nisin me bashkëtingëllore.

§ 5 b Shkrimi i ë-së paratheksore te fjalët e përbëra dhe të përngjitura që kanë si pjesë të parë një temë më -ë, të ndjekur nga një temë që nis me bashkëtingëllore.

§ 5 b Shkrimi pa ë paratheksore i përemrave të pakufishëm, i ndajfoljeve dhe i lidhëzave të përngjitura që kanë si pjesë të parë fjalët gjithë e kurrë.

§ 5 b Shkrimi pa ë paratheksore i pjesës së parë të fjalëve vetvete, vetvetiu dhe i fjalëve të formuara prej tyre.

§ 5 b shën. 1 Shkrimi pa ë paratheksore i fjalëve të prejardhura si amtar, besnik, zyrtar etj.,për shkak të ngulitjes prej kohësh të shqiptimit dhe të shkrimit të tyre në gjuhën letrare.

§ 5 b shën. 2 Shkrimi pa ë paratheksore i fjalëve të përbëra, kur gjymtyra e dytë fillon me zano- re.

§ 5 c Shkrimi me ë paratheksore i fjalëve të prej ardhura nga tema më bashkëtingëllore, por me strukturë fonetike-fjalëformuese të ngjashme me ato të § 5 b.

§ 5 shën. a Shkrimi pa ë paratheksore i fjalëve të prej ardhura, të formuara prej temash më një bashkëtingëllore me anë të prapashtesave -tar(e), -tor(e), -ti, -toj.

§ 5 shën. b Shkrimi pa ë paratheksore i fjalëve të prej ardhura, të formuara prej temash më bashkë tingëllore të lëngëta (-r, -1, -II) me theks mbi rrokjen e parafundit.

§ 5 ç Shkrimi pa ë paratheksore i fjalëve të prej ardhura, të formuara prej temash më -r, -err, -ël, -ës, -ëz me anë prapashtesash që fillojnë me zanore.

§ 5 ç Shkrimi me ë paratheksore i disa shumë- save me trajtë fonetikisht të ngjashme me f jalët e tipit të mësipërm.

§ 5 ç shën.Shkrimi me ë paratheksore i fjalëve të prejardhura, të formuara prej temash më -ër me anë prapashtesash që fillojnë me za nore, kur para ë-së ndodhet një nga bash- këtingëlloret b, d, f, j, k, p, t, v ose grupet -nd-, -st-.

§ 5 ç Shkrimi më ë i fjalëve dhëndëri, dhëndëroj, gjëndërohem, motëri, sipërore, sipëri.

ë-ja pastheksore

§ 6 a Shkrimi i ë-së pastheksore tek emrat femërorë më -ëz, tek emrat e mbiemrat mashkullorë më -ës, -ësh dhe te femërorët përkatës në të gjitha trajtat e lakimit.

§ 6 b Shkrimi i ë-së pastheksore te mbiemrat më -ët në të gjitha trajtat e lakimit të tyre.

§ 6 b shën. Shkrimi me -të (dhe jo me -ët) i mbiemrave të formuar prej një teme më –h.

§ 6 c Shkrimi i ë-së te trajta e vetës së dytë njëjëse së tashmes lidhore të foljeve me temë më bashkëtingëllore.

§ 7 a Shkrimi pa ë pastheksore i emrave e i mbiemrave më -ël, -ër, -err dhe i emrave mashkullorë më -izëm, -azëm gjatë lakimit, kur pas këtyre fundoreve vjen një zanore.

§ 7 a Shkrimi i ë-së pastheksore të mbaresës -ër të shumësit të emrave mashkullorë në të gjitha rasat gjatë lakimit (etër-etërit, etërve etj.).

§ 7 b Shkrimi pa ë pastheksore i mbiemrave më -ëm e më -shëm gjatë lakimit, kur pas këtyre pra passhtesave vjen një zanore ose një -j.

§ 7 c Shkrimi pa ë para prapashtesave -shëm dhe –të i mbiemrave të formuar prej tyre në të gjitha trajtat e lakimit.

§ 7 ç Shkrimi pa ë pastheksore i trajtave të përngjitura të habitores.

ë-ja fundore

§ 8 Shkrimi i ë-së fundore te fjalët me theks që në krye të herës në rrokjen e parafundit, si edhe në rasat ku ajo s'është më fundore.

§ 8 a Shkrimi i ë-së fundore te emrat femërorë si

bukë, fjalë dhe në trajtat e lakimit të tyre.

§ 8 a Shkrimi i ë-së fundore te numërorët si dhjetë, mijë dhe në trajtat e lakimit të tyre.

§ 8 a Shkrimi i ë-së fundore te emrat mashkullorë që shkojnë pas lakimit të emrave femërorë (dajë etj.).

§ 8 b Shkrimi i ë-së fundore te disa emra mashkullorë (burrë etj.) dhe te shumica e emrave mashkullorë që përdoren edhe si asnjanës (ujë etj.).

§ 8 c Shkrimi i ë-së fundore te mbiemrat dhe te ndajfoljet e tipit (i, e) mirë - mirë.

§ 8 c Shkrimi më -ë i mbiemrave dhe pa -ë i ndajfoljeve në çiftet si (i, e) drejtë - drejt.

§ 8 ç Shkrimi i ë-së fundore te mbiemrat e formuar me anën e prapashtesës -të nga emra e numërorë njërrokësh ose me theks në rrokjen fundore, si edhe nga folje që mbarojnë me zanore.

§ 8 d Shkrimi i ë-së fundore te trajtat e shumësit të emrave dhe të mbiemrave mashkullorë si partizanë, ushtarë etj.

§ 8 d Shkrimi i ë-së fundore të shumësit të emrave e të mbiemrave mashkullorë në trajtat rasore kur ajo nuk është më fundore.

§ 8 d shën. Shkrimi pa ë fundore i emërores dhe i kallëzores së pashquar shumës të emrave të njësive të masave që burojnë nga emra njerëzish dhe shkrimi me -ë- i tyre në rasat e tjera të shumësit të pashquar (120 volt - 120 voltësh).

§ 8 dh Shkrimi i ë-së fundore tek emërorja dhe te kallëzorja e shquar shumës e emrave dhe e mbiemrave mashkullorë që në njëjësin e pa shquar mbarojnë më një bashkëtingëllore dhe që janë njërrokësh ose e kanë theksin në rrokjen e fundit.

§ 8 e Shkrimi i ë-së fundore te trajtat e shquara njëjës të rasave të zhdrejta dhe tek emërorja e kallëzorja shumës e emrave femërorë që mbarojnë me zanore të theksuar.

§ 8 e Shkrimi i ë-së fundore te shkurtimet e gjinisë femërorë që në emëroren e pashquar shqiptohen me theks mbi rrokjen e fundit.

§ 8 ë Shkrimi i ë-së fundore tek emrat e formuar me prapashtesën -zë prej temash që mbarojnë me zanore të theksuar.

§ 8 ë Shkrimi i ë-së fundore tek emrat e formuar me prapashtesën -zë dhe me shpërngulje theksi në rrokjen e parafundit.

§ 8 f Shkrimi i ë-së fundore tek emrat femërorë më -më.

§ 8 g Shkrimi i ë-së fundore te përemrat pronorë si

ynë, jonë, të mitë etj.

§ 8 gj Shkrimi i ë-së fundore te numërorët themelorë.

§ 8 h Shkrimi i ë-së fundore te foljet me temë më zanore në vetën e parë dhe të tretë shumës të së tashmes dëftore e lidhore.

§ 8 h Shkrimi i ë-së fundore te foljet me temë më grup zanoresh të ndjekur nga një -j në vetat dhe mënyrat e mësipërme.

§ 8 i Shkrimi i ë-së fundore te trajtat foljore të shumësit të së kryerës së thjeshtë që dalin më një zanore.

§ 8 j Shkrimi i ë-së fundore te veta e tretë njëjës e mënyrës lidhore të të gjitha foljeve.

§ 8 k Shkrimi i ë-së fundore te pjesoret e folje ve me temë më zanore a më -l, -ll, -r, -rr dhe te mbiemrat e nyjshëm të formuar prej tyre.

§ 8 k Shkrimi i ë-së fundore te pjesoret si dhënë, ngrënë etj.

§ 8 k Shkrimi pa -ë fundore i pjesoreve me temë më tog zanor, të cilat theksin e kanë në rrokjen e parafundit.

§ 9 a Shkrimi pa ë fundore i emrave dhe i mbiemrave më -ël, -ër, -ërr, -ëz, -ull, -ur që nuk e kanë theksin në rrokjen e fundit.

§ 9 b Shkrimi pa ë fundore i emrave dhe i mbiemrave që në shumësin e pashquar dalin më një nga bashkëtingëlloret -gj, -q, -j, -nj, të prira nga një zanore.

§ 9 b shën. Shkrimi pa ë para nyjës -të dhe mbaresave rasore të shumësit i emrave si cjep, desh etj.

§ 9 c Shkrimi pa ë i trajtave rasore të shumësit të emrave dhe të mbiemrave që në emëroren e pashquar të shumësit mbarojnë me dy bashkëtingëllore ose me -l, -r, -s, -z.

§ 9 c Shkrimi me -l- para nyjës -t të trajtës së shquar dhe para mbaresës -sh të rrjedhores i emrave dhe i mbiemrave të mësipërm.

§ 9 ç Shkrimi pa ë fundore i rrjedhores së shquar të emrave që në shumës mbarojnë me zanore të theksuar.

§ 9 d Shkrimi pa ë fundore i mbiemrave të formuar

me prapashtesat -(ë)m, -shëm.

§ 9 dh Shkrimi pa ë fundore i mbiemrave të formuar nga emra, numërorë e ndajfolje me theksin mbi rrokjen e parafundit.

§ 9 e Shkrimi pa ë fundore i pjesoreve (dhe i mbiemrave përkatës) më -ur, -ier, -yer, -uar.

§ 9 ë Shkrimi pa ë fundore i trajtave të vetës së parë e të tretë shumës të së tashmes dëftore e lidhore të foljeve që dalin më bashkëtingëllore ose më -ie.

§ 9 f Shkrimi pa ë fundore i trajtave të shumësit të së pakryerës së dëftores e të lidhores te të gjitha foljet.

§ 9 g Shkrimi pa ë fundore i shumësit të së kryerës së thjeshtë të foljeve me temë më bashkëtingëllore.

§ 9 g Shkrimi pa ë fundore i shumësit të së kryerës së thjeshtë të foljeve që përmbajnë një grup zanoresh.

§ 9 gj Shkrimi pa ë fundore i trajtave të urdhërores të foljeve që te kjo mënyrë e kanë temën më bashkëtingëllore.

§ 9 h Shkrimi pa ë fundore i përemrave dëftorë (i, e) atij, (i, e) këtij, (i, e) asaj, (i, e) kësaj.

§ 9 h Shkrimi pa ë fundore i përemrave pronorë (i, e) tij, (i, e) saj.

ZANORJA U

§ 10 Shkrimi me u në të gjitha rasat i emrave dhe i mbiemrave më -ull, -ur.

§ 10 Shkrimi me u i emrave dhe i mbiemrave të formuar prej emrash dhe mbiemrash më -ull, -ur.

ZANORET I DHE Y

§ 11 Shkrimi me i (dhe jo me y) i fjalëve si ai, bilbil, direk etj.

§ 11 Shkrimi me y i fjalëve si byzylyk, çyrek, dy- sheme etj.

ZANORET U DHE Y

§ 12 Shkrimi me u dhe jo me y i fjalëve si bufe, bulmet, bulmetore etj.

§ 12 Shkrimi me y dhe jo me u (as me i) i fjalë ve si bërryl, bylyk, byrek etj.

GRUPE ZANORESH DHE DIFTONGJE -IE- / -JE-

§ 13 a Shkrimi me -ie- i emrave tek të cilët ky grup ndiqet nga bashkëtingëlloret -1, -11,-r dhe i fjalëve të formuara prej tyre.

§ 13 b Shkrimi me -ie- i foljeve tek të cilat ky grup zanoresh ndiqet nga mbaresa -j.

§ 13 b Shkrimi me -je- i trajtave të njëjësit të së kryerës së thjeshtë të dëftores dhe i trajtave të dëshirores të foljeve të mësipërme.

§ 13 b Shkrimi me -je- në të gjitha trajtat i foljes ndjej (ia fal fajin dikujt), si edhe i formimeve prej saj.

§ 13 b Shkrimi me i i trajtave pësore-vetvetore të foljeve të mësipërme.

§ 13 b shën. Shkrima me -je- i të gjitha fjalëve të formuara nga folja ndiej.

§ 13 c Shkrimi me -ie i foljeve te trajta përfaqësuese e të cilave ky grup ndodhet në rrokje të hapur

§ 13 c Shkrimi me -j- i këtyre foljeve në vetën e tretë njëjës të lidhores e të urdhërores dhe në trajtat e shumësit që bashkohen me trajtat 9 shkurtra të përemrit vetor.

§ 13 a. Shkrimi më i i këtyre foljeve në vetën e dytë shumës të së tashmes dëftore, lidhore dhe urdhërore, në të pakryerën e dëftores e të lidhores dhe në trajtat pësore-vetvetore.

§ 14 Shkrimi ime -je- i foljeve me temë më -1, -11, -rr dhe i fjalëve të formuara prej tyre.

§ 14 Shkrimi me i i foljeve të mësipërme në vetën e dytë shumës të së tashmes dhe në të gjitha vetat e së pakryerës së dëftores e të lidhores, në urdhërore dhe në trajtat pësore-vetvetore.

GRUPI YE

§ 15 Shkrimi i grupit ye te fjalë si arsye, dyer etj.

GRUPET UA, UE

§ 16 a Shkrimi i grupit ua te emrat dhe mbiemrat si buall, dragua, i huaj etj.

§ 16 b Shkrimi i grupit ua te foljet me temë më -ua si bluaj, dua etj., si edhe te shumësi i së kryerës së thjeshtë, te habitorja dhe te pjesoret e foljeve me temë më -o.

§ 16 b Shkrimi pa grup zanoresh i trajtave pësore-vetvetore si kryhet, bluhet etj.

§ 17 Shkrimi me ue i emrave dhe i mbiemrave foljorë të formuar me prapashtesat -s dhe -shëm nga folje me temë më -o / -ua, si edhe i fjalëve të formuara prej tyre.

TAKIMI I DY ZANOREVE TË NJËJTA

§ 18 Shkrimi i dy zanoreve të njëjta, kur ato takohen në formim fjalësh.

APOSTROFI

Përdorimi i apostrofit për të shënuar rënien e ë-së fundore:

§ 19 a te trajtat e shkurtra përemërore më dhe të;

§ 19 a te pjesëza të e trajtave foljore, kur pas tyre vijnë trajtat e shkurtra përemërore i, u, ia, iu, ja, jua, ua ose pjesëza u e trajtave pësore-vetvetore të foljeve.

§ 19 a shën. Shkrimi pa apostrof i trajtave përemërore ma, ta.

§ 19 b Përdorimi i apostrofit pas pjesëzës mohuese s dhe pas përemrit ç.

§ 19 b shën.Shkrimi pa apostrof i përemrit të pakufishëm çdo, i përemrit pyetës çfarë dhe i fjalëve të formuara prej tyre.

§ 19 c Përdorimi i apostrofit tek nyjat të, së me kuptim pronor në rasat e zhdrejta të emrave i ati, e ëma.

§ 20 a Mospërdorimi i apostrofit kur ë-ja fundore e patheksuar ndiqet nga një fjalë që fillon me zanore.

§ 20 b Mospërdorimi i apostrofit te fjalët që mbarojnë me a, e, i, kur ato ndiqen nga një fjalë që nis me zanore.

§ 20 c Mospërdorimi i apostrofit në vetën e tretë njëjës e shumës të përemrave vetorë të thjeshtë (pa parashtesë), kur vijnë pas një parafjale

§. 20 ç Mospërdorimi i apostrofit te trajtat e përemrave pronorë që nisin me s ose t (sime, tim).

THEKSI

§ 21 Mospërdorimi i asnjë lloj theksi në shkrim.

§ 21 Përdorimi në raste të veçanta i theksit të mprehtë (').

II. DREJTSHKRIMI I BASHKËTINGËLLOREVE

BASHKETINGELLORET E ZËSHME NË FUND E NË TRUP TË FJALËS

§ 22 Shkrimi i bashkëtingëlloreve të zëshme b, d, dh, g, gj, v, x, xh, z, zh si të tilla, kur gjenden në fund të fjalës.

§ 22 Shkrimi i bashkëtingëlloreve të zëshme si të tilla, kur gjenden në trup të fjalës përpara një bashkëtingëlloreje të shurdhët a përpara bashkëtingëllores n.

§ 22 shën. 2 Shkrimi me -s i ndajfoljeve të formuara me prapashtesën -as.

SH / ZH / Ç NISTORE

§ 23 a Shkrimi i fjalëve me sh nistore, kur kjo ndiqet nga një bashkëtingëllore e shurdhët (f, k, p, q, t, th).

§ 23 b Shkrimi i fjalëve me zh nistore, kur kjo ndiqet nga një bashkëtingëllore e zëshme (b, d, g, gj, v).

§ 23 b shën. Shkrimi me ç i të gjitha fjalëve të formuara me këtë përemër, pavarësisht nga bashkëtingëllorja që e pason.

§ 23 c Shkrimi i fjalëve me ç nistore, kur kjo ndiqet nga një zanore ose nga një bashkëtingëllore e tingullt (l, ll, r, rr, m, n, nj, j).

S, Z NISTORE

§ 24 a Shkrimi i fjalëve me s nistore, kur kjo ndiqet nga një bashkëtingëllore e shurdhët ose nga një bashkëtingëllore e tingullt (m, n, l).

§ 24 b Shkrimi i fjalëve me z nistore, kur kjo ndiqet nga një bashkëtingëllore e zëshme.

§ 24 b Shkrimi me z nistore i fjalëve zmadhoj, zmbraps dhe i formimeve prej tyre.

SHKRIMI I J-SË

§ 25 a Shkrimi me j i emrave ku j-ja ndërzanore i përket temës, si edhe i fjalëve të formuara prej tyre.

§ 25 b Shkrimi me j i emrave femërorë që dalin më zanore të theksuar (përveç i-së) në trajtat ku zanorja e theksuar ndiqet nga një zanore tjetër.

§ 25 c Shkrimi me j i emërores njëjës të shquar të emrave që dalin më -o të patheksuar, si edhe i gjinores, dhanores e rrjedhores njëjës të pashquar.

§ 25 c Shkrimi me j i emrave të përveçëm të tipit Koço.

§ 25 ç Shkrimi me j i përemrave (i, e) tij, (i, e) atij, (i, e) këtij dhe i trajtave të ndryshme të tyre.

§ 25 d Shkrimi me j i trajtës së shkurtër të përemrit vetor të vetës së tretë (i), kur i prapangjitet foljes, e bashkuar me një tjetër trajtë të shkurtër ose me pjesëzën u të pësore-vetvetores.

§ 25 dh Shkrimi me j i vetës së parë e të tretë shu mës të së tashmes së dëftores të foljeve më -aj, -ej, -ëj, -ij, -oj, -uj, -yj, -iej, -uaj, -yej.

§ 25 dh Shkrimi me j i vetës së parë e të tretë njëjës e shumës të së tashmes së lidhores dhe të së :ardhmes së foljeve më -aj, -ej, -ëj, -ij, -oj, -uj, -yj, -iej, -uaj, -yej.

§ 25 dh Shkrimi me j i vetës së parë e të dytë njëjës të së pakryerës dëftore, lidhore e kushtore të foljeve më -aj, -ej, -ëj, -ij, -oj, -uj, -yj, -iej, -uaj, -yej.

§ 25 dh shën. Shkrimi pa -j i foljeve si ha, fle, që në vetën e parë të së tashmes dëftore dalin më zanore.

§ 26 a Shkrimi me i dhe jo me j i trajtave rasore të njëjësit të shquar (me përjashtim të kallëzores), si edhe i trajtave të gjinores, të dhanores e të rrjedhores së njëjësit të pashquar të emrave mashkullorë më -ua ose më -a të theksuar.

§ 26 b Shkrimi me i dhe jo me j i trajtës së shkurtër përemërore i, kur bashkohet me një trajtë tje- iër të shkurtër ose me pjesëzën u të pësore-vetvetores.

§ 26 c Shkrimi me -i i vetës së tretë njëjës të së kryerës së thjeshtë të foljeve më -oj ose -uaj.

§ 26 ç Shkrimi me -i- i fjalëve të formuara prej temash më -i të theksuar me anë prapashtesash që fillojnë me zanore.

SHKRIMI I BASHKËTINGËLLORES H

§ 27 a Shkrimi i h-së në fillim të fjalës.

§ 27 a Shkrimi i h-së në fillim të fjalëve të burimit turk.

§ 27 b Shkrimi i h-së në fund të fjalës.

§ 27 c Shkrimi i h-së në mes të fjalës te trajtat pësore-vetvetore të foljeve me temë më zanore.

§ 27 c Shkrimi i h-së në mes të fjalës në raste të tjera.

§ 27 shën. Fjalë që nuk shkruhen me h.

FJALËT ME RR

§ 28 a Shkrimi i rr-së në fillim të fjalës.

§ 28 b Shkrimi i rr-së në mes të fjalës.

§ 28 c Shkrimi i rr-së në fund të fjalës.

§ 28 shën.Fjalë që shkruhen me r (dhe jo me rr).

NJ-JA NË TRUP E NË FUND TË FJALËS

§ 29 a Shkrimi me nj në trup të fjalës i emrave femërorë si banjë, finjë.

§ 29 b Shkrimi me nj i mbiemrave të formuar nga një temë më -nj.

§ 29 c Shkrimi me -nj i shumësit të emrave mashkullorë më zanore të theksuar ose më -ua.

§ 29 c Shkrimi me -nj i shumësit të disa emrave mashkullorë si gjarpër, lumë etj.

GRUPE BASHKËTINGËLLORESH MB, ND, NG, NGJ

§ 30 Shkrimi i plotë i grupeve të bashkëtingëlloreve mb, nd, ng, ngj në fillim, në trup dhe në fund të fjalës.

TAKIME BASHKËTINGËLLORESH

TAKIMI I T-SË ME SH-NË

§ 31 Shkrimi me tsh i mbiemrave të formuar me prapashtesën -shëm, kur sh-ja e prapashtesës takohet me t-në e temës.

§ 31 Shkrimi me tsh i trajtave të dëshirores, ku sh-ja e prapashtesës takohet me t-në e temës.

TAKIMI I G-SË OSE I N-SË ME J-NË

§ 32 Shkrimi me i i fjalëve ku takohet g-ja ose n-ja e temës me j-në e prapashtesës a të mbaresës.

TAKIMI I D-SË, S-SË, T-SË OSE I Z-SË ME H-NË

§ 33 Shkrimi pa shenjë ndarëse midis pjesëve përbërëse i fjalëve të prejardhura ose të përbëra, ku d-ja, s-ja, t-ja ose z-ja takohet me një h që vjen pas.

§ 33Shkrimi pa shenjë ndarëse i emrave të përveçëm ku d-ja, s-ja, t-ja ose z-ja takohet me një h.

TAKIMI I D-SË ME T-NË

§ 34 Shkrimi me dt, kur në formim fjalësh ose trajtash takohen këto bashkëtingëllore.

TAKIMI I DY SHKRONJAVE TË NJËJTA

§ 35 Shkrimi i të dyja shkronjave të njëjta (njëra prej të cilave mund të bëjë pjesë në një dyshkronjësh), kur ato takohen në formim fja lësh.

§ 35 shën. 1 Shkrimi vetëm me rr i fjalëve ku takohen r me rr.

§ 35 shën. 1 Shkrimi vetëm me 11 i fjalëve ku takohen 1 me 11.

§ 35 shën. 3 Shkrimi me -st dhe jo me -tt i trajtës së vetës se tretë njëjës të së pakryerës dëftore, lidhore e kushtore të foljeve me temë më -t.

III. DISA TIPA FJALËSH ME PREJARDHJE TË HUAJ DHE EMRASH TË PËRVECËM TË HUAJ

§ 36 a Shkrimi me -ia-, -ie-, -io-, -iu- i fjalëve të huaja që kanë -ia-, -ie-, -io-, -iu- me i të patheksuar në trup të tyre, si edhe i emrave të përveçëm të huaj të këtyre tipave.

§ 36 a shën. Shkrimi me -ja-, -je-, -jo-, -ju- i një numri fjalësh si havjar, objekt, fjord etj.

§ 36 b Shkrimi me ja-, je-, jo-, ju- i fjalëve që nisin me togjet e mësipërme, si edhe i emrave të përveçëm të huaj të këtyre tipave.

§ 36 c Shkrimi me j i fjalëve dhe i emrave të përveçëm me aj, ej, oj, uj, kur këto grupe janë në trup të tyre.

§ 36 c Shkrimi me i i fjalëve dhe i emrave të përveçëm të mësipërm, kur këto grupe janë fundore.

§ 36 ç Shkrimi me i i fjalëve me burim prej greqishtes së vjetër, që në këtë gjuhë kanë y.

§ 36 ç Shkrimi me i i emrave të përveçëm me burim prej greqishtes së vjetër, që në këtë gjuhë ka në y, si edhe i fjalëve të formuara prej tyre.

§ 36 d Shkrimi edhe në gjuhën shqipe me au, eu i fja lëve dhe i emrave të përveçëm me burim grek, latin a iliro-trak me au, eu.

§ 36 d shën. Shkrimi me v i një numri fjalësh si Evropë,

nevralgji etj.

§ 36 dh Shkrimi me ua, ue, ui, uo i fjalëve dhe i emrave të përveçëm të burimit latin-roman me kua, kue, kui, kuo.

§ 36 e Shkrimi në shqipen me -oo- i fjalëve të huaja me -oo-.

§ 36 e Shkrimi me c i fjalëve me burim nga latinishtja, nga gjuhët romane, si edhe nga greqishtja, të cilat në gjuhën shqipe kanë një c të ndjekur nga e ose i.

§ 36 ë Shkrimi me c i emrave të përveçëm të huaj që në gjuhën shqipe kanë një c të ndjekur nga një e ose i.

§ 36 f Shkrimi me d, t (e jo me dh, th) i fjalëve ndërkombëtare me burim nga greqishtja e vjetër.

§ 36 f Shkrimi me d, t i emrave të përveçëm grekë e romakë.

§ 36 f shën. Shkrimi me dh, th i një numri fjalësh dhe emrash të përveçëm të përdorimit popullor.

§ 36 g Shkrimi me gj i fjalëve që burojnë kryesisht nga greqishtja, latinishtja a nga gjuhët romane e që në shqipen kanë një gj të ndjekur nga e ose i, si edhe i emrave të përveçëm të huaj të tipit të mësipërm.

§ 36 g shën. Shkrimi me xh e jo me gj i një numri fjalësh si inxhinier, xhiro etj.

§ 36 gj Shkrimi me j (dhe jo me zh ose xh) i fjalëve si adjutant, juri etj.

§ 36 gj Shkrimi me zh i fjalëve që janë marrë drejtpërdrejt nga frëngjishtja.

§ 36 h Shkrimi me gn i fjalëve si agnosticizëm, gneis etj. Disa tipa fjalësh me prejardhje të huaj

§ 36 h Shkrimi me nj i fjalëve si dinjitet, linjit etj.

§ 36 i Shkrimi me h- i fjalëve që në greqishten e vjetër fillonin me zanore të aspiruar dhe në latinishten me h-.

§ 36 i Shkrimi me h- i emrave të përveçëm që në greqishten e vjetër fillonin me zanore të aspiruar dhe në latinishten me h-, si edhe i emrave të tjerë të përveçëm, fonetikisht të ngjashëm me ta.

§ 36 j Shkrimi me k i fjalëve të terminologjisë tekniko-shkencore ndërkombëtare me burim nga greqishtja e vjetër dhe që përmbajnë tema të cilat në greqishte kanë pasur një x» si edhe i emrave të përveçëm të huaj të tipit të mësipërm.

§ 36 k Shkrimi me ks i fjalëve të huaja që në gjuhën shqipe kanë një -ks- të ndjekur nga një -io.

§ 36 l Shkrimi me ks i fjalëve me burim grek a la tin që përmbajnë elementin eks të ndjekur nga një bashkëtingëllore.

§ 36 lShkrimi me kz i fjalëve me burim grek a latin që përmbajnë elementin eks të ndjekur nga një zanore.

§ 36 l Shkrimi me kz i fjalëve të burimit grek që përmbajnë temat ekzo a hekza.

§ 36 ll Shkrimi me 1 i fjalëve me burim nga greqishtja e vjetër, nga latinishtja ose nga gjuhët ro- mane dhe që në këto gjuhë kanë një 1 të thjeshtë ose dyfishe.

§ 36 ll Shkrimi me 1 i emrave të përveçëm me burim nga greqishtja e vjetër, nga latinishtja ose nga gjuhët romane dhe që në këto gjuhë kanë një 1 të thjeshtë ose dyfishe.

190 Disa tipa fjalësh me prejardhje të huaj

§ 36 11 shën. 1 Shkrimi me ll, në pajtim me shqiptimin popullor të ngulitur prej kohësh, i disa fjalëve me burim të huaj të tipit të mësipërm.

§ 36 11 shën. 2 Shkrimi me l dhe me ll i fjalëve me burim nga anglishtja.

§ 36 11 shën. 3 Shkrimi me l dhe me ll i fjalëve të reja të burimit sllav.

§ 36 m Shkrimi me rr i fjalëve të huaja, kryesisht romane, që në këto gjuhë kanë rr.

§ 36 n Shkrimi me -z- i fjalëve me burim nga greqishtja e vjetër, nga latinishtja a nga gjuhët romane ose të formuara në shqipen me elemente të këtyre gjuhëve, tek të cilat ato kanë një s ndërzanore, si edhe i emrave të përveçëm të huaj të tipit të mësipërm.

§ 36 n shën. Shkrimi me s i një numri emrash të përveçëm të tipit të mësipërm.

§ 36 nj Shkrimi me -z- i fjalëve me -izëm e -azëm.

§ 36 o Shkrimi me -zm- i fjalëve me burim nga greqishtja e vjetër ose të ndërtuara me elemente të kësaj gjuhe.

§ 36 p Shkrimi me -z- i fjalëve të huaja, të formua ra me parashtesën dez- (des-), kur s-ja e para- shtesës gjendet në pozicion ndërzanor.

§ 36 q Shkrimi me s i fjalëve me parashtesën dis- përpara një bashkëtingëlloreje.

§ 36 q Shkrimi me s i fjalëve me parashtesën trans.

§ 36 r Shkrimi me s i fjalëve të huaja që në gjuhën e burimit kanë ss.

§ 36 rr Shkrimi me -s- i fjalëve të huaja të formuara me parashtesën a- prej fjalësh me s nistore.

§ 37 Shkrimi i emrave të përveçëm të huaj sipas shqiptimit të tyre në gjuhët përkatëse dhe në përshtatje me sistemin grafik të shqipes.

§ 37 Mosruajtja në shkrim e bashkëtingëlloreve dyfishe të emrave të përveçëm të huaj me përjashtim të rr-së.

§ 37 Shënimi në kllapa, në shfaqjen e parë, i emrave të përveçëm të huaj sipas grafisë së gjuhës nga burojnë.

§ 37 shën. 1 Shkrimi me 1 i emrave të përveçëm të gjuhëve sllave, pavarësisht nga mënyra e shqiptimit të l-së në këto gjuhë.

§ 37 shën. 2 Shkriimi me -i i emrave të përveçem më -ij të burimit rus.

§ 37 shën. 3 Shkrimi sipas traditës së ngulitur prej kohësh në gjuhën shqipe i disa emrave të përveçëm të huaj.

IV. ÇËSHTJE GRAMATIKGRE

DISA TRAJTA TË SHUMËSIT TË EMRAVE DHE TË MBIEMRAVE

§ 38 a Shkrimi me -a në shumës i emrave femërorë më -ë (arra-t, rroba-t).

§ 38 b Shkrimi me -ë në shumës, ashtu si në njëjës, i emrave femërorë më -ë (anë-t, fletë-t).

§ 38 b shën. Shkrimi me dy trajta shumësi, sipas kuptimeve me të cilat përdoren, i një numri emrash femërorë si brinjë-t, brinja-t.

§ 39 Shkrimi në shumës njësoj si në njëjës i emrave femërorë me zanore të theksuar (një hardhi - shumë hardhi).

§ 39 Shkrimi në shumës njësoj si në njëjës i emra ve femërorë më -e dhe -o të patheksuar (një lule - shumë lule, një pako - shumë pako).

§ 39 Përdorimi në gjuhën letrare edhe i shumësit më -ra te disa nga emrat e tipave të mësipërm për qëllime të caktuara stilistike-shprehëse.

§ 40 Shkrimi në shumës zakonisht me -ë i emrave mashkullorë më -al, -an, -ar, -ec, -el, -er, -et, -ez, -II, -ir, -ol, -on, -oz, -un.

§ 40 a Shkrimi në shumës me -a i disa emrave nga tipat e mësipërm.

§ 40 b Shkrimi në shumës me -e i disa emrave nga tipat e mësipërm.

§ 40 shën. 1 Shkrimi në shumës rregullisht me -ë i emrave më -ac, -aç, -af, -ak, -ap, -aq, -ash, -eç, -ek, -en, -esh, -ik, -in, -ist, -jan, -jot, -ok, -or, -osh, -ot, -tar, -tor, -uk.

§ 40 shën. 2 Shkrimi në shumës me -ë i emrave më -ant, -at, -az, -ent, -id, -it, -ont, kur shënojnë frymorë.

§ 40 shën. 2 Shkrimi në shumës me -e i emrave më -ant, -at, -az, -ent, -id, -it, -ont, kur nuk shënojnë frymorë.

§ 40 shën. 3 Shkrimi në shumës me -e i emrave më -azh,

-ezh, -ël, -im, -ion, -(i)um, -ozh, -us.

§ 40 shën. 4 Shkrimi në shumës me -a i disa emrave si bërryla, cepa etj.

§ 40 shën. 4 Shkrimi në shumës me -e i disa emrave si djepe, kryqe etj.

§ 41 Shkrimi në shumës njësoj si në njëjës i emrave mashkullorë më -ës, -ues e -yes.

§ 42 Përdorimi në shumës i trajtës së gjinisë femërore të mbiemrave që përcaktojnë emra mashkullorë me shumësin më -e (dete të thella).

§ 43 Përdorimi në shumës i trajtës së gjinisë mashkullorë të mbiemrave që përcaktojnë emra me temë më -r, të cilët e formojnë shumësin me mbaresën -a (emra të përveçëm).

§ 43 Përdorimi në shumës i trajtës së gjinisë femërore të mbiemrave që përcaktojnë emra ma shkullorë e asnjanës me shumësin më -ra (ujëra të ftohta).

§ 44 Shkrimi me fundoren -qe i shumësit të emrave më -llëk.

SHKRIMI I NYJËS SË PËRPARME

§ 45 Shkrimi me nyjë të përparme (i, e, të, së) i emrave në rasën gjinore.

§ 46 Shkrimi me nyjën e përparme të i një emri të rasës gjinore, kur vjen pas një emri tjetër të rasës gjinore a dhanore të pashquar njëjës, pavarësisht nga gjinia që ka ky i fundit.

§ 47 Shkrimi me nyjën e përparme të i një emri të çfarëdo gjinie në rasën gjinore, kur vjen pas një emri mashkullor në rasën gjinore a dhanore të shquar njëjës.

§ 47 Shkrimi me nyjën e përparme së i një emri të çfarëdo gjinie në rasën gjinore, kur vjen pas një emri femëror në rasën gjinore a dhanore të shquar njëjës.

§ 48 Shkrimi me nyjën të i mbiemrit të dytë dhe i të tjerëve pas tij (po ashtu edhe i numërorëve rreshtorë), kur dy a më shumë mbiemra për caktojnë një emër femëror të rasës gjinore, dhanore a rrjedhore njëjës.

§ 48 shën. Përdorimi i nyjës së kur dy a më shumë mbiemra të nyjshëm ose numërorë rreshtorë ndodhen përpara emrit.

§ 49 Shkrimi me nyjën të i fjalës përcaktuese të dytë dhe i të tjerave pas saj (emra ose mbiemra), kur përcaktojnë një emër femëror në rasën gjinore, dhanore a rrjedhore njëjës.

§ 50 Shkrimi me nyjën së i emrit të dytë femëror njëjës e i të tjerëve pas tij, në rastet kur pas një emri femëror të shquar të rasës gjinore, dhanore a rrjedhore njëjës vijnë dy a më shumë emra femërorë në gjinore njëjës, që përcaktojnë secili emrin që ndodhet menjëherë para tyre.

§ 50 Shkrimi me nyjën të i emrit të dytë femëror njëjës e i të tjerëve pas tij në rastet kur pas një emri femëror të shquar të rasës gjinore, dhanore a rrjedhore njëjës vijnë dy a më shumë emra femërorë në gjinore njëjës, që përcaktojnë jo emrin në gjinore që ndodhet menjëherë përpara tyre, por atë që ndodhet para atij.

§ 51 Përdorimi i nyjës të përpara emrit të dytë e të tjerëve pas tij të rasës gjinore, kur një emër femëror në gjinore njëjës përcaktohet nga dy ose më shumë emra të bashkërenditur.

§ 52 Përdorimi i nyjës së përparme i për gjininë mashkullore dhe e për gjininë femërore përpara emrit të dytë nga dy emra në rasën gjinore, që ndjekin një emër në emërore njëjës.

§ 52 Përdorimi i nyjës së përparme të përpara emrit të dytë nga dy emra në rasën gjinore, që ndjekin një emër në kallëzore njëjës.

§ 53 Përdorimi i nyjës së për trajtën e shquar dhe i nyjës të për trajtën e pashquar përpara emrave femërore të nyjshëm në gjinore, dhanore e rrjedhore.

§ 53 Përdorimi i nyjës së në gjinore, dhanore e rrjedhore të shquar përpara emrave femërore të farefisnisë, kur përdoren me nyjë.

§ 54 Përdorimi i nyjës së përparme përpara secilit nga dy a më shumë emra të bashkërenditur të rasës gjinore që përcaktojnë një emër.

§ 54 Shkrimi ose jo, duke u mbështetur në arsye të caktuara kuptimore a stilistike, i nyjës së për parme te emri i dytë e te të tjerët pas tij, kur vijnë njëri pas tjetrit më shumë se tre emra të rasës gjinore të bashkërenditur pa lidhëza.

§ 55 Përdorimi i nyjës të pas një emri femëror, kur ndeshen dy nyja të përparme të rases gjinore të gjinisë femërore (së së).



196

Çështje gramatikore

§ 56 Shkrimi i nyjës i midis emrave mashkullorë në emërore, të cilët lakohen si femërorët, dhe emrave ose mbiemrave që i përcaktojnë ata.

§ 56 Shkrimi i nyjës së midis emrave mashkullorë në gjinore, dhanore e rrjedhore, të cilët la kohen si femërorët, dhe emrave ose mbiemra ve që i përcaktojnë ata.

§ 57 Shkrimi i nyjës të te mbiemrat e nyjshëm të shkallës pohore, kur vijnë pas një emri femë- ror në gjinore a dhanore të pashquar njëjës.

§ 57 Shkrimi i nyjës së te mbiemrat e nyjshëm të shkallës pohore, kur vijnë pas një emri femëror të shquar.

§ 58 Shkrimi me nyjën e përparme të në rasat e zhdrejta të njëjësit i mbiemrave të shkallës krahasore dhe sipërore të formuar me pjesëzën më, kur vijnë pas një emri femëror.

§ 58 Shkrimi me nyjën e përparme së në rasat e zhdrejta të njëjësit i mbiemrave të shkallës krahasore dhe sipërore të formuar me pjesëzën më, kur ndodhen para një emri femëror.

§ 59 Përdorimi me nyjën e i mbiemrit të nyjshëm me funksion cilësori, kur ndjek një kundrinë të drejtë të shprehur me emër në kallëzore të shquar.

§ 59 Përdorimi me nyjën të i mbiemrit të nyjshëm me funksion kallëzuesori, kur ndjek një kundrinë të drejtë të shprehur me emër në kallëzore të shquar.

§ 60 Përdorimi i nyjës të para mbiemrave të nyjshëm që ndjekin një emër në rrjedhoren e pashquar shumës.

§ 61 Shkrimi pa nyjë i përemrave pronorë im, ime, yt, jote, ynë, jonë, juaj me përdorim thjesht si përemra ose si përcaktues të një emri.

§ 61 Shkrimi me nyjë të përparme i përemrave pronorë e (të) mi, e (të) tu etj. në të gjitha trajtat dhe përdorimet e tyre.

SHKRIMI I DISA PJESËZAVE DHE PARAFJALËVE

§ 62 Shkrimi zakonisht i plotë i trajtave foljore që formohen me do të.

§ 63 Shkrimi i pjesëzës të para lidhores ose pjesores gjatë përsëritjes së trajtave foljore përkatëse bashkë me parafjalët që mund të ketë përpara.

§ 64 Shkrimi i pjesëzës duke të përcjellores në të gjitha rastet e përsëritjes së kësaj trajte foljore.

§ 64 Përsëritja, në raste mohimi, edhe e pjesëzës mos bashkë me pjesëzën duke.

§ 65 Shkrimi i pjesëzës pa përpara pjesores në të gjitha rastet e përsëritjes së kësaj trajte foljore.

§ 66 Përsëritja në shkrim e parafjalëve në, te (tek), me, nga, prej etj. gjatë bashkërenditjes së dy a më shumë emrave a përemrave me të cilët ato lidhen.

§ 66 Mospërsëritja në shkrim, për arsye të caktuara kuptimore ose stilistike, e parafjalëve në, te (tek), me, nga, prej etj. gjatë bashkërenditjes së dy a më shumë emrave a përemrave me të cilët ato lidhen.

V. SHKRIMI I FJALËVE NJËSH, NDARAS DHE ME VIZË NË MES

§ 67 Shkrimi njësh i të gjitha atyre njësive që nga pikëpamja leksikore përbëjnë një fjalë të vetme.

§ 67 Shkrimi ndaras i të gjitha atyre njësive që janë pjesë të një togfjalëshi, të një lokucioni ose të një emërtimi të përbërë.

§ 67 A a Shkrimi njësh i fjalëve me parashtesa.

§ 67 A b Shkrimi njësh i fjalëve të përbëra me lidhje përcaktore ndërmjet gjymtyrëve të tyre.

§ 67 A b shën. Shkrimi me vizë midis tyre i pjesëve të njërës gjymtyrë të një fjale të përbërë, kur ato pjesë lidhen midis tyre me lidhëzat e ose a.

§ 67 A b shën. Shënimi me vizë i gjymtyrës së dytë të përbashkët të dy a më shumë fjalëve të përbëra të bashkërenditura, kur për arsye shkurtimi, ajo shkruhet vetëm te fjala e fundit.

§ 67 A c Shkrimi njësh i fjalëve të përbëra me lidhje këpujore ndërmjet gjymtyrëve të tyre, të njësuara plotësisht si nga ana leksikore, ashtu edhe nga ana gramatikore.

§ 67 A ç Shkrimi njësh i fjalëve të përbëra e të për- ngjitura (emra, mbiemra, numërorë, përemra të pakufishëm, ndajfolje, parafjalë, lidhëza, pjesëza, pasthirrma), të ngulitura prej kohësh si të tilla në gjuhë si nga ana leksikore, ashtu edhe nga ana gramatikore.

§ 67 A ç Shkrimi njësh i numërorëve themelorë që nga 11 deri më 19 dhe i atyre që tregojnë dhjetë- she, qindëshe.

§ 67 A ç Shkrimi njësh i numërorëve rreshtorë, pavarësisht nga numri i pjesëve përbërëse të tyre.

§ 67 A ç shën. Dallimi në shkrim i ndajfoljeve atëherë, një- herë, përse, qëkur (qyshkur) nga përdorimet e pjesëve përbërëse të tyre si fjalë të veçanta.

§ 67 A ç shën. Dallimi në shkrim i lidhëzave ngase, nëse, sesa e i pjesëzës seç nga përdorimet e pjesëve përbërëse të tyre si fjalë të veçanta.

§ 67 A d Shkrimi njësh i mbaresës e i nyjës së prapme tek emrat e mbiemrat e huaj të personave e të vendeve.§ 67 B a Shkrimi ndaras i togfjalëshave të tipit emër në emërore + emër në rrjedhore.

§ 67 B a Shkrimi ndaras i togfjalëshave me kuptim mbiemëror të përbërë nga emrat bojë ose ngjyrë + emër në rrjedhore.

§ 67 B a shën. Shkrimi edhe njësh, edhe ndaras i emërtimeve gjel deti, lule dielli, panxhar sheqeri.

§ 67 B b Shkrimi ndaras i ndajfoljeve dhe i lokucioneve ndajfoljore si së afërmi, së bashku etj.

§ 67 B c Shkrimi ndaras i lokucioneve ndajfoljore të formuara nga dy fjalë të njëjta ose të ndryshme, të lidhura në mes tyre me parafjalë ose me lidhëzën e.

§ 67 B ç Shkrimi ndaras i ndërtimeve të tipit me ose për + emër në kallëzore të pashquar me vlerë kryesisht ndajfoljore.

§ 67 B d Shkrimi ndaras i numërorëve themelorë të formuar me fjalët mijë, milion, miliard.

§ 67 B d Shkrimi ndaras i pjesëve përbërëse të një numërori themelor, të lidhura me lidhëzën e.

§ 67 B dh Shkrimi ndaras i lokucioneve parafjalore ose lidhëzore si aq sa, deri ku, edhe pse, gjer te, si edhe, sado që etj.

§ 67 B e Shkrimi ndaras i shprehjeve emërore për qind, për mijë etj.

§ 67 B ë Shkrimi ndaras i pjesëzës u të trajtave pësore-vetvetore, kur ndodhet para foljes.

§ 67 B f Shkrimi ndaras i lokucioneve pasthirrmore, pjesët përbërëse të të cilave e ruajnë pavarësinë e tyre gramatikore.

§ 68 a Shkrimi me vizë lidhëse në mes i formimeve të përftuara nga përsëritja e një fjale në të njëjtën trajtë.

§ 68 a Shkrimi me vizë lidhëse në mes i formimeve të përftuara nga përsëritja e një fjale në trajta të ndryshme.

§ 68 a Shkrimi me vizë lidhëse në mes i formimeve të përftuara nga bashkimi i dy antonimeve.

§ 68 a Shkrimi me vizë lidhëse në mes i formimeve të përftuara nga bashkimi i dy numërorëve themelorë për të shënuar një sasi të përafërt.

§ 68 a Shkrimi me vizë lidhëse në mes i formimeve onomatopeike të përftuara nga përsëritja e një fjale në të njëjtën trajtë ose në trajtë të ndryshuar.

§ 68 b Shkrimi me vizë lidhëse në mes i emërtimeve të përbëra të njësive të matjes.

§ 68 b Shkrimi me vizë lidhëse në mes i emërtimeve të përbëra të njësive të ndryshme të klasifikimit.

§ 68 c Shkrimi me vizë lidhëse në mes i emërtimeve jo të thjeshta me lidhje këpujore plotësuese ose me lidhje përcaktore-ndajshtimore ndër- mjet pjesëve përbërëse të tyre.

§ 68 ç Shkrimi me vizë lidhëse në mes i formimeve terminologjike të tipit (raketa) ajër-ajër.

§ 68 d Shkrimi me vizë lidhëse në mes i formimeve jo të thjeshta, kryesisht mbiemërore, pjesët e të cilave kanë midis tyre lidhje këpujore që shprehin marrëdhënie plotësuese ose të ndërsjellta.

§ 68 d Shkrimi pa vizë në mes, si fjalë të vetme, i formimeve të këtij tipi që shënojnë njësi etnike ose gjuhësore të ngulitura historikisht.

§ 68 dh Shkrimi me vizë lidhëse i pjesëzës ish- përpara emërtimeve të ndryshme.

§ 68 e Shkrimi me vizë lidhëse në mes i emërtimeve të përbëra të pikave të horizontit, të formuara prej një fjale të thjeshtë dhe prej një fjale të përbërë.

§ 68 ë Shkrimi me vizë lidhëse në mes i emrave të përbërë të krahinave e të fshatrave të vendit tone, me lidhje bashkërenditëse, ndajshtimore ose me lidhje përkatësie.

§ 68 f Shkrimi me vizë lidhëse i emrave të përbërë gjeografikë të huaj, edhe kur pjesët përbërë se lidhen midis tyre me parafjalë, lidhëz ose nyjë.

§ 68 f Shkrimi pa vizë i emërtimeve gjeografikë të huaja që si pjesë të parë kanë një nyjë të përparme në gjuhët përkatëse.

§ 68 g Shkrimi me vizë lidhëse në mes i emrave ose i mbiemrave të huaj të personave, të përbërë prej dy a më shumë pjesësh.

§ 68 g shën. 1 Shkrimi veç i nyjës ose i pjesëzës, kur ato ndodhen midis emrit dhe mbiemrit të një personi të huaj.

§ 68 g shën. 2Shkrimi pa vizë lidhëse dhe pa kllapa i pjesëve përcaktuese të mbiemrave të personave.

§ 68 g shën. 3Shkrimi njësh me emrin i pjesës -ogllu te emrat e përveçëm me burim turk.

§ 68 g shën. 4Shkrimi veç i gjymtyrëve përbërëse të emrave dhe të mbiemrave kinezë, koreanë, vietnamezë e birmanë.

§ 68 gj Shkrimi me vizë lidhëse i numërorëve rreshtorë, kur vetë numri ose një pjesë e tij shënohet me shifra arabe.

§ 68 gj Shkrimi pa prapashtesë dhe pa nyjë të për- parme i numërorëve rreshtorë të shkruar me shifra romake.

§ 68 gj shën. Shkrimi me shkronja e jo me shifra romake i numërorëve rreshtorë që shënojnë shkallët e përgjegjësisë në organizatat shoqërore, në ushtri etj.

§ 68 h Shkrimi me vizë lidhëse i emërtimeve të përvjetorëve dhe i formimeve të ngjashme me to, kur numërori shënohet me shifër.

§ 68 h Shkrimi pa vizë, si një fjalë e vetme, i emërtimeve të përvjetorëve dhe i formimeve të ngjashme me to, kur numërori shënohet me shkronja.

§ 68 i Shkrimi me vizë lidhëse i emërtimeve të veçanta të mjeteve teknike si edhe i emërtimeve të ngjashme konvencionale, në përbërjen e të cilave hyn edhe një numër i shënuar me shifra.

§ 68 i Shkrimi me vizë lidhëse i numrave të telefonave dhe të targave të automjeteve, kur përbëhen nga grupe shifrash.

§ 68 j Përdorimi i vizës lidhëse midis emërtimeve të shkurtuara të institucioneve, të zyrave, të ndërmarrjeve, të organizatave dhe nyjës së prapme ose mbaresës.

§ 68 k Shkrimi me vizë lidhëse i emërtimeve të përbëra nga një pjesë e shkurtuar dhe nga një pjesë e plotë.

§ 68 1 Shkrimi me vizë lidhëse i shkronjave, numrave (kur shprehen me shifra), i pjesëve të pa-ndryshueshme të ligjëratës, si edhe i elementeve që nuk janë pjesë të ligjëratës, kur përdoren si emra dhe marrin tregues të trajtave rasore.

§ 68 11Përdorimi i vizës lidhëse midis pjesëve përbë- rëse në komandat ushtarake të përbëra nga dy ose më shumë pjesë.

§ 69 a Përdorimi i vizës së gjatë midis emrave të përveçëm që shënojnë caqet e një hapësire gjeografike.

§ 69 a Përdorimi i vizës së gjatë midis emrave që shënojnë caqe kohore.

§ 69 b Përdorimi i vizës së gjatë midis numërorëve që tregojnë caqet e një hapësire kohore.

§ 69 ç Përdorimi i vizës së gjatë midis dy a më shumë emrash të veçantë ose emërtimesh, fjalësh a togje fjalësh të veçanta, të cilat kanë ndërmjet tyre marrëdhënie të ndërsjellta, janë elemente përbërëse të njësive kuptimore shumëpjesëshe ose shënojnë kalime nga një gjendje në një tjetër.

§ 69 ç Përdorimi i vizës së gjatë midis emrave të bashkautorëve të një vepre.

VI. PERDORIMI I SHKRONJAVE TË MËDHA

§ 70 Përdorimi i shkronjës së madhe për të dalluar emrat e përveçëm dhe emërtimet e barasvlershme me ta nga emrat e përgjithshëm.

§ 71 Shkrimi me shkronjën e parë të madhe i emrave dhe i mbiemrave të personave, si edhe i epiteteve ose i ofiqeve (nofkave) që janë pjesë përbërëse e tyre.

§ 71 Shkrimi me shkronjën e parë të madhe i pseudonimeve.

§ 71 shën. 1 Shkrimi me shkronjë të vogël i nyjave dhe i pjesëzave të mbiemrave të huaj, kur jepet i plotë emri dhe mbiemri i personit.

§ 71 shën. 1 Shkrimi me shkronjë të madhe i nyjave dhe i pjesëzave të mbiemrave të huaj të personave, kur përdoret vetëm mbiemri dhe kur nyja ose pjesëza është element i domosdoshëm i tij.

§ 71 shën. 1 Shkrimi me shkronjë të madhe i pjesëve O, Mdk, San, Sen të mbiemrave të huaj të personave.

§ 71 shën. 2 Shkrimi me shkronjën e parë të madhe i të gjitha pjesëve të emrave dhe të mbiemrave kinezë, koreanë, vietnamezë e birmanë.

§ 72 Shkrimi me shkronjën e parë të madhe i emrave e i mbiemrave të përveçëm që përdo- ren për të shënuar një kategori të caktuar njerëzish, por që nuk janë kthyer në emra të përgjithshëm.

§ 72 shën. Shkrimi me shkronjë të vogël i emrave të përveçëm, kur janë kthyer në emra të për- gjithshëm që shënojnë tipin përkatës.

§ 72 shën. Shkrimi me shkronjë të vogël i emërtimeve të njësive të matjes, të mjeteve teknike, të sendeve etj. me burim nga emra të përveçëm.

§ 73 Shkrimi me shkronjë të vogël i emërtimeve të funksioneve shtetërore, politike e ushtarake, të gradave, të titujve fetarë etj.

§ 73 Shkrimi me shkronjë të madhe i emërtimeve të mësipërme, kur ato përdoren më vete (jo në fjali), siç ndodh zakonisht në rastet kur u drejtohemi personave përkatës, në nënshkrimet, si edhe në renditjen e emërtimeve në fjalë në dokumentet zyrtare.

§ 73 Shkrimi me shkronjë të madhe i emërtimeve të funksioneve shtetërore, politike, ushtarake, të gradave, të titujve fetarë etj., kur janë bërë pjesë e pandarë e një emri të përveçëm.

§ 74 Shkrimi me shkronjë të madhe i të gjitha fjalëve përbërëse të emërtimeve të funksioneve zyrtare e shoqërore më të larta.

§ 74 Shkrimi me shkronjë të madhe i të gjitha fjalëve përbërëse të emërtimeve të titujve më të lartë të nderit të RPSH.

§ 74 Shkrimi me shkronjë të madhe i të gjitha pjesëve përbërëse të emërtimeve të urdhrave e të medaljeve shtetërore.

§ 74Shkrimi me shkronjë të madhe vetëm i fjalës së parë të emërtimeve të titujve të tjerë të nderit.

§ 74 Vënia ndërmjet thonjëzash e emërtimeve të titujve të nderit, kur përdoren menjëherë pas fjalës «titull», si ndajshtim i paveçuar me presje.

§ 75 Shkrimi me shkronjë të madhe i emrave të përveçëm të botës mitologjike e fetare.

§ 75 Shkrimi me shkronjë të madhe i emrave të përveçëm të figurave e të tregimeve popullore.

§ 75 Shkrimi me shkronjë të vogël i emrave të përgjithshëm të sferave të mësipërme si allah, perëndi, shenjt, zanë etj.

§ 76 Shkrimi me shkronjë të madhe i emrave të përveçëm të kafshëve.

§ 77 Shkrimi me shkronjë të madhe i emërtimeve të planetëve, të yjeve, të yjësive e të trupave të tjerë qiellorë.

§ 77 shën. Shkrimi me shkronjë të vogël i emrave diell, dhe, hënë, tokë, kur nuk përdoren si terma të astronomisë.

§ 78 Shkrimi me shkronjë të madhe i emërtimeve gjeografike e territoriale-administrative, si edhe i emrave të tjerë të vendeve.

§ 78 Shkrimi me shkronjë të madhe i pjesëve përbërëse të një emërtimi gjeografik a të një emri vendi prej dy a më shumë fjalësh.

§ 78 shën. 1 Shkrimi me shkronjë të vogël i emrave të përgjithshëm gjeografike që përdoren si përcaktues të një emri të përveçëm ose përcaktohen Prej tij.

§ 78 shën. 2 Shkrimi me shkronjë të madhe i mbiemrave që janë pjesë përbërëse të emrave gjeografikë.

§ 78 shën. 3Shkrimi me shkronjë të madhe i pjesëve përbërëse të emërtimeve zyrtare të shteteve.

§ 78 shën. 4 Shkrimi me shkronjë të madhe i emrave të anëve të horizontit dhe i mbiemrave të formuar prej tyre, kur përdoren si emërtime njësish territoriale ose si pjesë të këtyre emërtimeve.

§ 78 shën. 4 Shkrimi me shkronjë të vogël i emrave të anë ve të horizontit dhe i mbiemrave të formuar prej tyre, kur shënojnë një drejtim ose një pike të horizontit.

§ 78 shën. 5 Shkrimi me shkronjë të madhe i emërtimeve gjeografikë, edhe kur përdoren me kuptim të figurshëm.

§ 79 Shkrimi me shkronjë të madhe i emërtimeve të periudhave, të ngjarjeve, të akteve e dokumenteve historike, të monumenteve historike e të monumenteve të kulturës.

§ 79 shën. S hkrimi me shkronjë të vogël i emërtimeve të epokave gjeologjike, historike e të formacioneve historiko-shoqërore, që nuk janë emra të përveçëm.

§ 80 Shkrimi me shkronjë të madhe i emërtimeve zyrtare (të sotme ose historike) të institucioneve të shtetit dhe të partisë të vendit tone, të organizatave shoqërore dhe të njësive ushtarake kryesore.

§ 80 Shkrimi me shkronjë të madhe i një pjese të emërtimit zyrtar të një institucioni, organizate etj., kur ajo përdoret për të përfaqësuar gjithë emërtimin.



§ 80 shën. Shkrimi me shkronjë të vogël i emërtimeve të kategorive të mësipërme, kur përdoren si emra të përgjithshëm.



§ 81 Shkrimi me shkronjë të madhe i fjalës së parë të një emërtimi të përveçëm, kur ajo përdoret si përfaqësuese e gjithë emërtimit.



§ 82Shkrimi me shkronjë të madhe i pjesëve për-bërëse të emërtimeve të festave kombëtare e ndërkombëtare.

§ 82 shën. Shkrimi me shkronjë të vogël i emërtimeve të festave fetare.

§ 83 Shkrimi me shkronjë të madhe i fjalës së parë të titujve të gazetave, të revistave e të librave.

§ 84 Shkrimi me shkronjë të madhe dhe pa pika i emërtimeve të shkurtuara të shteteve, partive, organizatave etj.

§ 85 Shkrimi me shkronjë të madhe i emrave të përgjithshëm, kur përdoren për të shënuar qenie të personifikuara.

§ 86 Shkrimi me shkronjë të madhe i një emri të përgjithshëm për qëllime të veçanta stilistike.

§ 87 Shkrimi me shkronjë të madhe i përemrit ve- tor ju dhe i përemrave pronorë juaj, (i, e) tij, (i, e) saj, në shenjë nderimi për personin të cilit i drejtohemi ose për të cilin flasim.

§ 87 Shkrimi me shkronjë të madhe i emërtimeve të bartësve të funksioneve shtetërore e shoqërore, kur u drejtohemi atyre.

§ 88 Shkrimi me shkronjë të madhe i emërtimeve shkencore të tipave, klasave, rendeve etj. të botës bimore e shtazore në trajtën latine të tyre.

§ 89 Shkrimi me shkronjën e parë të madhe i simboleve të elementeve kimike.

§ 90 Shkrimi me shkronjë të vogël i emrave të përgjithshëm si rrugë, ndërmarrje, shkollë, roman, brigade etj., që përcaktohen nga një emër a emërtim i përveçëm në rasën emërore, i vënë ndërmjet thonjëzash.

§ 90 Shkrimi me shkronjë të madhe i emërtimeve të mësipërme, kur përdoren më vete (jo në fjali) në tabelat, dokumentet e shpalljet zyrtare.

§ 90 Shkrimi me shkronjë të madhe i emrave shesh, rrugë, lagje etj., kur janë pjesë e emërtimeve të përveçme përkatëse.

§ 91 Shkrimi me shkronjë të vogël i emrave të popujve dhe të banorëve të një vendi.

§ 92 Shkrimi me shkronjë të vogël i emrave të ditëve të javës, të muajve e të stinëve.

§ 93 Shkrimi me shkronjë të madhe ose të vogël i fjalës së parë të çdo vargu.

§ 93 Shkrimi me shkronjë të madhe, në citime, i fjalës së parë të vargjeve, kur shkruhen vijueshëm njëri pas tjetrit.

§ 94 Fillimi me shkronjë të madhe i fjalës së parë të çdo teksti.

§ 94 Fillimi me shkronjë të madhe i fjalës së parë të një fjalie ose periudhe që vjen pas pikës, shumëpikëshit, pikëpyetjes, pikëçuditjes dhe dy pikave, kur këto shënojnë mbarimin e një fjalie.

§ 94 shën. Shkrimi me shkronjë të vogël i fjalës së parë pas pikëpyetjes, pikëçuditjes ose shumëpikëshit, kur ato vihen pas ligjëratës së drejtë dhe në fjalët e autorit që vijojnë, tregohet se kujt i takon ligjërata.

§ 94 shën. Shkrimi me shkronjë të vogël i fjalës së parë pas shumëpikëshit që shënon ndërprerje gjatë ligjëratës dhe jo mbarimin e fjalisë a të periudhës së mësipërme.

§ 95 a Shkrimi me shkronjë të ma dhe i fjalës së parë pas dy pikave, kur fillon një ligjëratë e drejtë a një citat i vënë ndër thonjëza.

§ 95 b Shkrimi me shkronjë të madhe i fjalës së parë pas dy pikave, kur pas tyre, zakonisht në tekste zyrtare (statute, ligje etj.), radhiten paragrafë të veçantë që nisin me kryerresht dhe mbarojnë me pike.

§ 95 b shën. Përdorimi i shkronjës së vogël pas dy pikave në të gjitha rastet e tjera.

VII. NDARJA E FJALËVE NË FUND TË RRESHTIT

§ 96 Mbështetja e ndarjes së fjalëve në fund të rreshtit kryesisht në ndarjen e fjalëve në rrokje dhe në strukturën morfologjike të fjalës.

§ 97 Mosndarja në fund të rreshtit e fjalëve njërrokëshe.

§ 98 a Kalimi te zanorja pasuese i bashkëtingëllores që ndodhet ndërmjet dy zanoresh.

§ 98 b Ndarja e lire në fund të rreshtit, kur ndërmjet dy zanoresh ndodhen dy a më shumë bashkë tingëllore.

§ 98 b Parapëlqimi nga dy ose më shumë ndarje të mundshme në fund të rreshtit i asaj që ruan më të qartë kufijtë e pjesëve të kuptimshme të fjalës.

§ 98 b shën. Kalimi i bashkëtingëllores j, të ndjekur nga një bashkëtingëllore tjetër, te zanorja që i prin.

§ 98 c Mundësia e ndarjes në fund të rreshtit të dy zanoreve që vijnë njëra pas tjetrës në një fjalë.

§ 98 c Parapëlqimi i ndarjeve mësuesi, i pathyeshëm te fjalët e këtij tipi.

§ 98 ç Ndarja në fund të rreshtit, te kufiri i pjesëve përbërëse, e fjalëve të përbëra, të përngjitura, si edhe e: fjalëve të formuara me parashtesa që përdoren edhe si fjalë më vete në gjuhën e sotme.

§ 99 a Mosndarja në fund të rreshtit e fjalëve të për bëra të shkurtuara.

§ 99 b Mosndarja në fund të rreshtit e prapashtesës së një numërori rreshtor të shënuar me shifra arabe.

§ 99 b Mosndarja në fund të rreshtit e nyjës së prapme dhe e, mbaresave në rastet kur shkruhen me vizë lidhëse.

§ 99 c Mosndarja në fund të rreshtit e shkurtimeve të tipave a.i., d.v., p.sh. etj.

§ 99 ç Mosndarja në fund të rreshtit e emërtimeve të veçanta të mjeteve teknike, si edhe e emër timeve të ngjashme konvencionale, në përbërjen e të cilave hyn edhe një numër i shënuar me shifra.

§ 99 ç Mosndarja në fund të rreshtit e shkurtimeve të njësive të masave dhe e shenjave të për- qindjes e të përmijës nga shifra që u prin.

§ 99 d Mosndarja në fund të rreshtit e shenjës së paragrafit nga numri e shkronja që vijnë pas saj.

§ 99 d Mosndarja në fund të rreshtit e shkurtimeve që shënojnë nënndarje të kapitujve, të neneve etj.

§ 99 dh Mosndarja në fund të rreshtit e numrave që përmbajnë një thyesë dhjetore.

§ 99 e Mosndarja në fund të rreshtit e një dyshkronjëshi.

§ 100 a Moslënia në fund të rreshtit dhe moskalimi në rreshtin tjetër i një shkronje të vetme, edhe kur është zanore.

§ 100 b Ndarja në fund të rreshtit e dy shkronjave të njëllojta që takohen në një fjalë.

§ 100 c Përsëritja e vizës lidhëse, kur kalon në rreshtin tjetër pjesa e dytë e një fjale a e një emërtimi të përbërë që shkruhet me vizë lidhëse.

§ 101 Moslejimi i hapjes së kllapave dhe të thonjëzave në fund të rreshtit dhe i mbylljes në fillim të rreshtit tjetër.

§ 101 Moskalimi në rreshtin tjetër i shenjave të pikësimit me përjashtim të vizës së gjatë.

VIII. SHKRIMI I DATAVE

§ 102 Përdorimi i pikës pas shënimit të ditës e të muajit në datat e plota, kur muaji shkruhet me shifra (arabe ose romake).

§ 103 Mospërdorimi i asnjë shenje midis ditës, muajit dhe vitit, kur në datat e plota muaji shkruhet me shkronja.

§ 104 Përdorimi i presjes pas emrit të vendit në shkrimin e datave.

§ 104 Shkrimi i parafjalës më pas emrit të vendit dhe para shifrës që shënon datën, në shkresat zyrtare.

§ 104 Shkrimi i parafjalës më para datave, kur ato përdoren si plotës kohe brenda një fjalie.