Këshilla të përgjithshme për edukim të fëmijëve



1. Kuptoi veçoritë e fëmijës tënd!

2. Gabimet e fëmijës i përmirëson duke e udhëzuar, me butësi, me shembuj, qortim, injorim, vaz (ligjërim), pastaj goditje!

3. Ia mëso fëmijës betejat e Pejgamberit [sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem], le t'i mësojë përmendësh emrat e sahabëve, prijësve dhe komandantëve muslimanë dhe veprimet e fëmijës gjithnjë lidhi me ta!

4. Askush të mos e puthë dhe përqafojë fëmijën pos prindit, pa ndonjë nevojë të madhe!

5. Përpiqu që fëmija juaj të jetë me besim të drejtë, me ibadet të drejtë, i stolisur me edukatë dhe të jetë i kulturuar, me moral të lartë, trup të fuqishëm, i dobishëm për të tjerët, që kujdeset për kohën e vet, luftëtar kundër pasioneve të veta, i organizuar, i aftë për të siguruar jetesë!

6. Është e mundur që të jesh i varfër materialisht dhe fëmijës tënd nuk je në gjendje që t'i sigurosh ushqim dhe veshmbathje, por është e pamundur të jesh i varfër në edukatë dhe këtë mos t'ia ofrosh fëmijës!

7. Fëmijës jepja zanatin në dorë që nga fëmijëria më e hershme!

8. Mësuesi duhet të ketë bashkëpunim me kujdestarin e fëmijës në procesin e edukimit të tij!

9. Me cilin je, i tillë je, njeriu është në fe të mikut të vet: "Prandaj, fëmijën tënd udhëzoje që t'i zgjedhë shokët më të mirë!"

10. Shfrytëzoje çdo situatë, posaçërisht gabimin e fëmijës tënd për edukim dhe korrigjim të tij!

11. Kur fëmija gabon, korrigjoje me të mirë, kurrsesi me vrazhdësi!

12. Fëmija është një vorbë boshe që mbushet me të mirë ose të keqe!

13. Kur fëmijët të grinden, interveno ose të korrigjosh dhe të udhëzosh ose mos interveno fare!

14. Lavdëroja fëmijës shkollën dhe mësimdhënësit, edhe nëse janë gabim!

15. Duhet të kihet kujdes që të mos lihet anash fëmija për shkak të foshnjës së porsalindur!

16. Mos bën dallim në raport ndaj fëmijëve tuaj, posaçërisht kur është fjala për gjëra materiale!

17. Mos i bërtit fëmijës kur pyet, edhe nëse e tepron me këtë!

18. Lavdëroja fëmijës leximin dhe librat dhe udhëzoje që të jetë favorit!

19. Prapambetja në shkollë nuk nënkupton që fëmija është i marrë!

20. Fëmija gjenial dhe i talentuar, është problematike gjendja e tij, njësoj si edhe fëmija i keq - marrë, sepse ndjenë mërzi kur mësuesi e përsërit shpjegimin e mësimit disa herë për shokët e tij, kurse ai e ka kuptuar që herën e parë, por edhe për shkak se i nënçmon moshatarët.

21. Televizioni është më shumë i dëmshëm sesa i dobishëm, prandaj mos e le fëmijën tënd të shikojë çka të dëshirojë, e mirë apo e keqe!

22. Ofroi fëmijës ndjenjën e lirisë dhe mos u bën dominues, duke e përzier në çdo çështje të madhe apo të vogël të tij!

23. Mos nënçmo asgjë te fëmija yt, si idetë dhe shprehitë e tij!

24. Kujdesu për jetën sportive të fëmijës tënd, posaçërisht atë kolektive, sepse kjo është fitim i përvojës dhe i miqësive, ngopje e dëshirave dhe pjesëmarrje me pasion!

25. Nëse i ngop të gjitha nevojat e fëmijës, por nuk e angazhon me asnjë detyrë, tek ai do të nxitet egoizmi dhe narcisoizmi si dhe lidhja e fuqishme për ty, por nëse i ngop nevojat e tij dhe e angazhon me një detyrë, do të krijosh baraspeshë dhe respektin e detyrave dhe të të drejtave. Nëse i ngop nevojat e tij, por e angazhon me detyra të rënda, tek ai do të ngjallësh ndjenjën e nënshtrimit dhe të poshtërimit!

26. Krijo lidhje në mes fëmijës dhe All-llahut të Madhërishëm dhe Pejgamberit [sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem] dhe shpërblimit në botën tjetër. Nëse një punë e kryen si duhet, thuaj: "Kjo është ajo me çka All-llahu është i kënaqur, ndërsa nëse bën diçka që është e keqe i thuaj: "Kjo e zemëron All-llahun dhe mos i thuaj që është turp dhe e gabuar!"

27. Krijo lidhje në mes fëmijës, Islamit dhe parimit dhe mos i lidh për personalitetin tënd! Përndryshe nëse futesh në ndonjë gabim, nuk do ta akuzoj Islamin apo parimin për këtë.

28. Kujdesi i tepruar dhe lazdrimi i fëmijës, krijon te ai egoizëm dhe personalitet të dobët, derisa kujdesi i tepruar me dominim krijon te fëmija frikë dhe mungesë të vetëbesimit, rënie në dilema, tendosje dhe turpërim. Injorimi ndërkaq lind te fëmija nënçmimin e vetvetes, mbylljen në vete dhe urrejtje ndaj njerëzve.

29. Ruaju mirë nga kujdesi i tepruar dhe nga ashpërsia e tepruar.

30. Kujdesu për ushqimin e drejtë të fëmijës.

31. Mësoje fëmijën tënd të mbështetet në vetvete, por me orientim konstant.

32. Ke kujdes që mos të mungosh dy ditë me radhë nga fëmija yt.

33. Duhet pasur kujdes zhvillimin fizik të fëmijës: Vajzat fitojnë në peshë, kurse fëmijët në shtat (lartësi)!

34. Librat dhe revistat që nuk janë edukative, të fantastikës shkencore, magjisë, fantazmave dhe egërsirave si ato të drurit të jetës, Alaudinit dhe llambës magjike e të ngjashme, janë të ndaluara.

35. Filmat dhe filmat vizatimor si Supermeni, filmat e tmerrit dhe të frikës dhe fantastika shkencore janë të ndaluara plotësisht!

36. Nëse fëmijës i ndodhë që nga diçka e frikëson, mos provo t'i ndihmosh që ta harrojë, sepse harresa mbulon frikën e fëmijës dhe nuk është larg nga ajo që të bëhet shkak i brengës dhe i tendosjes shpirtërore. Është më mirë të kuptohesh me fëmijën dhe t'i sqarosh gjërat në mënyrën që i përgjigjet moshës dhe psikës së tij!

37. Mos e privo fëmijën nga ajri i mëngjesit dhe të paktën shkurt le të qëndrojë në diellin e mëngjesit!

38. Në sjellje me fëmijën duhet të jesh fëmijë dhe loja me të është rrugë dhe praktikë e Pejgamberit [sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem] me Hasanin dhe Husejnin.

39. Duhet pasur kujdes për dallimet individuale në mes fëmijëve!

40. Me fëmijën tënd, pavarësisht se çfarë janë aftësitë e tij, sillu si fëmijë!

41. Me fëmijën bisedo në pajtim me aftësitë e tij mentale!

42. Merr pjesë me fëmijën tënd në zgjidhjen e problemeve të tij!

43. Fëmijën këshilloje menjëherë pa u vonuar!

44. Kur mos e këshillo dhe mos e udhëzo fëmijën para dikujt!

45. Fëmija problematik në aspektin shoqëror dhe natyror është më inteligjent se ai i urtë dhe i tërhequr!

46. Ndaji fëmijët në shtrat, t'i ndash ata në mes vete dhe kurrë mos të flenë me një mbulesë!

47. Fëmijën e pjekur mësoje për papastërtinë dhe si eliminohet ajo, pa turp!

48. Është obligim të bëhen kontrollimet e rregullta të fëmijës!

49. Largoji prej tyre ujin e nxehtë, thikën, zhiletin, aparatet elektrike, posaçërisht nxehëset dhe ventilatorin për freskim, larg duarve të fëmijës!

50. Fëmijët nuk duhet të kryejnë punë për të cilat kërkohet përqendrim i syrit për detaje të vogla, siç janë punët me gjilpërë, shkronja të vogla etj., sepse është dëshmuar se 80 % e fëmijëve vuajnë nga largpamësia!

51. Mos i plotëso dëshirat e fëmijëve në momentin kur zemërohet, qanë dhe dënesë që të mos e bëjë shprehi!

52. Mos i premto fëmijës shpërblim dhe pastaj të mos e plotësosh premtimin!

53. Shpërblimi ditor është më i mirë se ai mujor, në mënyrë që fëmija të takojë çdo ditë, çdo mëngjes dhe të ndjejë nevojë konstante për ty. Gjithashtu edhe për arsye se shpërblimi mujor ndikon në prishjen e fëmijës, kur e vëren se ka shumë para në dorë. Pos kësaj, është e mundur që të mos dijë si të veprojë me ato para dhe t'i shpenzojë shumë shpejt!

54. Ruaju nga tregimet e imagjinuara dhe destruktive!

55. Diskutoi pikëpamjet e tua me të gjithë fëmijët, kur ti bisedon me ta!

56. Mos e qorto fëmijën para të tjerëve!

57. Kur mos u ndaj me bashkëshorten (bashkëshortin) ose mikun para fëmijëve!

58. Mos bisedo me fëmijët tuaj për problemet e fikhut dhe lëvizjet e drejtimet islame!

59. Mos e ndërpre fëmijën derisa flet!

60. Fëmija nuk duhet të dale jashtë pos në shoqëri me fëmijët e mirë dhe të edukuar dhe kur je i sigurt se nuk do të dëgjojë biseda të paturpshme dhe shfrenuese!

61. Mbështete fëmijën tënd në kërkim të synimeve dhe interesimeve, pastaj zhvilloi dhe nxite për to, ndërsa nuk ka ndonjë synim të caktuar, zgjidhja vetë një punë ose sport ku do ta gjejë veten dhe nuk do të ndjehet i lënë anash!

62. Mësoje fëmijën që në djep gjithnjë që ta ketë një Mus'haf, misvak, laps e letër dhe fasuleta!

63. Konsultohu me fëmijën tënd dhe mësoje si si të përgjigjet, dhe jo si të bëhet diktator!

64. Angazhimi dhe orientimi i fëmijëve është shumë me rëndësi, le të ndahen në ekipe, të organizojnë piknikë dhe përmbaju udhëzimeve të tyre!

65. Memoria e fëmijës është aparat jashtëzakonisht preciz. Ai mban mend shpejt dhe kupton shumë, pa kuptuar domethënien, prandaj shfrytëzoje këtë në mësim të Kur'anit, hadithit, duave, ilahive dhe këngëve islame!

66. Largoje fëmijën nga gjuhët e huaja para moshës së tij gjashtëvjeçare, sepse kjo është mosha e zhvillimit linguistik, andaj ose duhet ta mësojë gjuhën e vet amtare dhe ta forcojë vokabularin e saj ose do ta devijojë gjuhën e cila do të mbetet e mangët dhe e urryer!

67. Fëmija duhet të korrigjohet në fjalët që i flet mbrapshtë, si p.sh: "koçolatë" në vend të "çokolatë"!

68. Mësoje fëmijën të luaj vetëm lojëra të dobishme, si shah, katrorë, plastelinë e të ngjashme dhe jo të luajë me tulla, zinxhirë, tapa të shisheve, letra bixhozi e gjëra të tjera prej cilave nuk ka dobi!

69. Urinimi i pakontrolluar mund të jetë pasojë e sëmundjes së mëshikëzës urinore e cila është pasojë e ushqimit të dobët. Shkak i kësaj mund të jetë edhe frika ose xhelozia apo lazdrimi i tepruar ose vrazhdësia e tepruar ndaj tij, si dhe ndonjë e metë, ndjeshmëri e tepruar, humbja e vetëmohimit etj. Prandaj, ke kujdes të mos e dënosh dhe qortosh fëmijën për këtë!

70. Mos e friko fëmijën nga errësira, therja me thikë, mal, njeri gogol, polic!

71. Mos shpreh frikë para fëmijës, posaçërisht jo frikë nga terri ose nga shtazët e egra ose, p.sh. nga qeni!

72. Problemet shpirtërore mësoji nga specialistët, në mënyrë që t'i eliminosh te fëmija juaj!

73. Kujdes! Fëmija juaj të shikojë dhe të përpiqet të imitojë në gjithçka: në ecje, në mënyrën e të ndenjurit, të folurit etj., prandaj zgjidh për vete një pamje të mirë të cilën fëmija do ta shikojë para vete, në të kundërtën e akuzon pastaj vetveten!

74. Edukatori që nuk është shembullor është si ai që shkruan në ujë; fëmija i harron fjalët, por nuk i harron veprimet. Për këtë arsye, ke kujdes që gjithnjë të jesh shembull në çdo lëvizje, qëndrim, fjalë dhe vepër, ngase fëmija është si pasqyra kur e shikon vetveten, prandaj shihe si dëshiron të dukesh!

75. Pranoje gabimin dhe kërko falje për të kur të gabosh para fëmijës, edhe nëse gabimi është fare i parëndësishëm!

76. Kontrollimi i reagimit është tejet me rëndësi në kontakt me fëmijën, sidomos në situata të befasishme dhe të papritura!

77. Tregimi dhe kënga krahas dhuratës dhe zbritjes në nivel të fëmijës, rruga më e shpejt deri te zemra e tij!

78. Fëmija nuk guxon të ngrihet mbi të tjerët, pos në rast shpërblimit dhe nxitjes!

79. Mësoni, por mos u bëni të ashpër, sepse kryesore me fëmijën është butësia!

80. Me fëmijë tënd përmbaju rregullit të artë që e ka preferuar Omer ibn El-Hattabi: "Ashpërsi pa dhunë dhe butësi pa dobësi!"

81. Shfrytëzimi i shpeshtë dhe i dendur i tregimeve përmes audio dhe video kasetave është shumë me rëndësi për fëmijët e vegjël!

82. Ledhatoje jetimin dhe afroju pa i lënduar emocionet e tij!

83. Ofroja fëmijës ndjenjën se për ty është diç i posaçëm në zemrën tënde!

84. Fëmijën quaje me emrin (nofkën) më të dashur!

85. Fëmija e do animin, prandaj shpesh i thuaj: Faleminderit, bravos, All-llahu të shpërbleftë, bukur, mirë, shkëlqyeshëm, të lumtë etj.

86. Gjatë bisedës, me fëmijën është me rendësi të tërhiqet vëmendja e tij dhe interesimi i tij!

87. Fëmijën nxite edhe kur pyet, edhe kur përgjigjet!

88. Mësoje fëmijën ta kryejë namazin në xhami që nga mosha me e re dhe merre me vete në çdo namaz!

89. Mësoje vajzën tënde me hixhab (shami, shall) dhe veja atë!

90. Mësoje fëmijën gradualisht të agjërojë që nga fëmijëria: së pari ia ndalo mëngjesin, pastaj drekën, pastaj darkën!

91. Ndëshkimi nuk guxon të lë gjurmë fizike ose në psikën e fëmijës, prandaj nuk ka dënim me përqeshje dhe turpërim, as nuk ka dënim me shpërthim me gjilpërë, shkop të trashë etj.!

92. Mësoje fëmijën tënd që të jetë trim në thënien e të vërtetës dhe që të mos frikësohet asnjërit kur ta thotë atë.

93. Mësoje fëmijën të jetë i mëshirshëm me atë që është me i ri dhe ta respektojë atë që është më i vjetër!

94. Thuaji fëmijës: të lutem ma sjell ose ma jep atë nëse mundesh, ose mos e bën këtë nëse ka mundësi, madje edhe kur je i zemëruar!

95. Mësoja fëmijës moralin e bukur, kulmi i të cilit është sinqeriteti dhe besnikëria!

96. Nxite fëmijën të dëgjojë drejt dhe mirë, në mënyrë që të jetë më vonë orator elokuent.

97. Te fëmija mbille urrejtjen ndaj armiqve të Zotit, në veçanti ndaj çifutëve!

98. Është e domosdoshme të përdoret njësoj metoda e shpërblimit dhe e ndëshkimit gjatë edukimit të fëmijës!

99. Barazia në shfrytëzimin e metodës së shpërblimit është: fëmijën mos e shpërble vetëm materialisht, por edhe me diçka domethënëse dhe të brendshme. Disa prej metodave të shpërblimit janë:

- Lavdërimi,

- Mos e ndëshkoni një fëmijë tjetër për shkak të tij,

- Fillon me të kur të zgjedhësh gjatë fillimit në lojë e në piknik.

- Merre me vete dhe bisedo me të.

- Rritja e dhuratave, shpërblimeve,

- Falja kur gabon,

- Përshëndete shpesh,

I thuaj fjalë të mira, faleminderit, shumë bukur, të lumtë, All-llahu të shpërbleftë etj.

100. Shuplaka nuk është metoda e vetme e ndëshkimit, por është vetëm një prej tyre, e cila nganjëherë mund të jetë e dobishme, por nganjëherë jep rezultat të kundërt me atë që e kemi pritur. Disa nga metodat e ndëshkimit janë:

- Tërheqja e veshit,

- Kanosja,

- Qortimi me zë,

- Injorimi dhe largimi (jo më shumë se tri ditë),

- Ndalimi i harxhimeve dhe i kënaqësive apo nga diçka që e dëshiron,

- Shikimi i ashpër ose qortues,

- Shuplaka, me kusht që të kihet kujdes për këto gjëra:

- Lavdërimi jo para syve.





Nga libri "Arti i edukimit të fëmijëve",

Muhammed Mursi