A është bërë televizori ai që na rrëfen të gjithëve? A është mbledhja e anëtarëve të familjes rreth televizorit, zëvendësuese e mbledhjes së familjes rreth nënës apo gjyshes që rrëfen përralla?

Ejani me ne ta kërkojmë përgjigjen në këto rreshta!


A ka ikur koha e “Na ishte se ç’na ishte”?! kur rrëfenjat zinin vend të rëndësishëm në jetën tonë shoqërore, si për të vegjëlit, ashtu edhe për të rriturit?!

- Televizori pushton jetën tonë shoqërore

Kohët e kaluara kanë dëshmuar një zhvillim të madh të jetës sonë shoqërore. Qytetërimi i ri ka futur modele sjelljesh që nuk kanë qenë më përpara, si pasojë e zhvillimit teknologjik dhe e shpikjeve të reja, si televizori, kompjuteri, interneti etj.. Këto pajisje janë futur në shtëpitë tona dhe dalëngadalë po i drejtojnë këto shtëpi më shumë seç i drejtojmë ne, të zotët e tyre. Televizori është një nga mjetet më me ndikim në jetën tonë shoqërore, sepse gjendet lehtësisht tek të gjithë njerëzit dhe nuk ka nevojë për shumë njohuri për t’u përdorur. Butoni i ndezjes e nxjerr xhindin nga shishja. Ti kujton se ai është shërbëtori yt që të zbavit, të argëton dhe të mëson, por harron që këto lloje xhindësh ekzistojnë vetëm në përralla. Disa nëna kujtojnë se televizori është jelek shpëtimi për to, që i shpëton nga shumë probleme dhe detyra. Për shembull, tani nuk është më e nevojshme që të ulen e t’u rrëfejnë përralla fëmijëve, sepse kanë gjetur dikë që këtë punë e kryen me figura, ngjyra dhe muzikë, kështu që vetë pushojnë dhe ia lënë atij në dorë të kujdeset për fëmijët.

Por problemet që po hasim në edukimin dhe sjelljet e fëmijëve tanë, si dhe studimet e bëra, çdo ditë e më shumë na paraqesin rreziqet e televizorit. Ai e bën telespektatorin gjah të lehtë për çka promovojnë shoqëritë e reklamave dhe kanalet e fuqishme televizive, pra të gjitha këto na bëjnë të pyesim:

“A mundet televizori të luajë rolin e nënës në rrëfimin e historive dhe përrallave për fëmijët e saj?”




- Kur nëna u rrëfen një histori fëmijëve të saj, ajo ndërton një familje të lidhur dhe të rrethuar nga dashuria

Në të vërtetë, nëna duhet të kuptojë së pari se, kur ajo u tregon fëmijëve një histori, nuk bën thjeshtë rrëfim, por krijon ura komunikimi me ta, krijon një lidhje të fuqishme që do ta përdorë më pas në edukimin dhe orientimin e tyre. Në këtë mënyrë ajo ndërton një familje të bashkuar dhe ushqen farat e dashurisë, si një nga domosdoshmëritë e jetës. Argument për këtë janë dy situata: në njërën prej tyre, nëna ndodhet në dhomën e fëmijëve, u tregon histori, reciton me ta disa vargje kuranore dhe disa lutje, pastaj i vë të flënë të gëzuar. Në situatën tjetër, nëna ia lë këtë detyrë televizorit, merret me punët e veta personale dhe i lë fëmijët të shohin përralla në televizor të përgatitura nga një burim I panjohur, e pse jo, ndoshta nga njerëz imoralë e jobesimtarë.

Kur nëna i rrëfen fëmijës një përrallë, nxit fantazinë, e tij për përfytyrimin e personazheve, skenave, ngjarjeve, pra njerëzve dhe jetës. Nëpërmjet leximit apo rrëfimit ai praktikon mënyrën për të ushtruar kontrollin e tij mbi tregimin, sipas dijes dhe nivelit të kuptimit që ka. Njëkohësisht ai mund të praktikojë edhe njohuritë mbi shenjat e pikësimit, ka mundësi të bëjë pyetje, mund të kërkojë rileximin e një paragrafi nëse përralla lexohet nga ndonjë libër etj.

Po ashtu, kur nëna u lexon fëmijëve të saj, ajo i dallon aftësitë individuale të secilit prej tyre, për të kuptuar. Për këtë qëllim ajo ndonjëherë mund të ndalojë së rrëfyeri, mund të shtojë disa hollësi apo mund të heqë disa të tjera. Ndërsa televizori është makineri shurdhe që e shfaq përrallën apo rrëfenjën pa ndalim. Ai jep material të bollshëm në mënyrë të vazhdueshme por që është I pa asimilueshëm nga fëmija. Televizori nuk i jep shans imagjinatës së fëmijës që të punojë vetë. Faktorët e mësipërm e pengojnë fëmijën të stërvisë mendjen dhe të ketë një zhvillim të shëndetshëm.

Kur themi në një përrallë se Bardhi është një fëmijë i hijshëm, fëmija mundohet ta përfytyrojë atë sipas kritereve të bukurisë që ka vendosur në mendjen e tij. Po ashtu, kur themi se Bardhi është i varfër dhe me rroba të grisura, ai përfytyron një njeri, sipas njohurive që ka. Kështu, për çdo gjë, që përmendet, fëmija vë mendjen në lëvizje për të ndërtuar imazhin e asaj që ka dëgjuar. Kurse televizori i jep fëmijës një pamje të gatshme e të plotë, duke i hequr fëmijës kënaqësinë e të përfytyruarit dhe duke eliminuar dobinë e zhvillimit të imagjinatës së tij. Ndoshta televizori e argëton fëmijën, por pa dyshim që ai nuk e ndihmon në zhvillimin e tij intelektual, psikologjik dhe mendor.



- Programet mësimore ... mund ta shkatërrojnë fëmijën!

Shumë njerëz mendojnë se televizori mund të luajë rol edukativ, ndaj dhe disa nëna janë të kujdesshme që t’u blejnë fëmijëve të tyre kaseta me programe mësimore për fëmijët e vegjël.Ato janë të pregatitura me cilësi të lartë dhe japin njohuri për mësimin e shkronjave, numrave apo disa koncepteve abstrakte. Në të vërtetë, në këtë mënyrë, disa nëna duan të ruajnë fëmijët e tyre nga programe të pakontrolluara, të cilat mund të përmbajnë shumë ide të shtrembëra dhe të rrezikshme për mendësinë dhe psikologjinë e fëmijës. Por a janë me të vërtetë të dobishme këto programe për edukimin e fëmijës?

Nuk do t’i përgjigjemi kësaj pyetje, por do të citojmë librin “Lodrat dhe zhvillimi i fëmijëve” me autorë Maria Pirsin, specialiste e njohur në botë për zhvillimin e fëmijëve, dhe Xheneviv Lando, drejtoreshë e Qendrës Hasbru për Zhvillimin e Fëmijës. Në këtë libër, autoret i janë përgjigjur kësaj pyetjeje dukë thënë: “Ne nuk mendojmë kështu. Kjo rrahje ritmike e përsëritur dhe intensiviteti i pamjeve dhe i figurave nuk u jep këtyre fëmijëve të vegjël – të moshës parashkollore – asnjë shans për të reaguar nëpërmjet ndjenjave dhe mendimeve të tyre vetjake. Prandaj mund të thuhet se ndikimi i saj mund të jetë shkatërrues, sepse fëmija i vogël është ende në fazën fillestare, ku nuk mund të përdorë proceset e të menduarit dhe të të shprehurit me fjalë në formimin e koncepteve, veçanërisht të atyre abstrakte Po ashtu, ai është në fazën fillestare të të kuptuarit dhe të kontrollimit të ndjenjave të tij dhe aq më tepër të sjelljeve. Fëmija ka nevojë për kohë dhe liri të mjaftueshme, për të praktikuar të menduarit dhe mënyrat e sjelljes që rrjedhin vetvetiu prej tij, dhe jo prej të tjerëve”.



- Disa rregulla për shikimin e televizorit nga fëmijët

Pasi paraqitëm disa aspekte që lidhen me këtë temë, patjetër që shumë gra filluan të shqetësohen dhe gati sa nuk i dëgjoje pëshpëritjet e tyre që thonë: “çfarë të bëjmë tani që televizori është pjesë e sistemit tonë shoqëror?!”. Them se nëna duhet medoemos të vërë disa rregulla për përdorimin e kësaj pajisjeje, së cilës filluam t’ia ndiejmë rrezikun çdo ditë e më shumë, me qëllim që fëmijët tanë të mos dëmtohen nga përdorimi i tij dhe ai të mos kthehet në burim sëmundjesh për familjen. Disa nga rregullat më të rëndësishme janë:

1- Koha e qëndrimit të fëmijës para televizorit nuk duhet të zgjasë më shumë se një orë, sepse kjo kohë është një shkëputje prej lojërave dhe pushimit të tij, të cilët janë të domosdoshëm për shëndetin dhe zhvillimin e fëmijës.

2- Kur fëmija është në një moshë shumë të vogël , më pak se tre vjeç , rregulli bazë është që të mos shohë fare televizor. Nëse kjo nuk është e mundur, atëherë le të shohë vetëm programe që janë të përshtatshme për këtë moshë, në të cilat aktrojnë fëmijë të vegjël.

3- Programet mësimore duhet të jenë të përgatitura enkas për fëmijët sipas moshës që kanë. Ato janë të dobishme për fëmijë të moshës shkollore dhe jo për ata të moshës parashkollore.

4- Nuk ka problem nëse fëmijët shohin në televizor histori, përralla dhe serialë, por kjo duhet bërë në prani të prindërve, pasi këto programe mund të përmbajnë ndonjëherë ide dhe mesazhe të që kanë ndikim negativ.

5- Një nga rreziqet më të mëdha të televizorit është se ai u mëson fëmijëve pasivitetin. Prandaj nëna ka për detyrë që të tërheqë vëmendjen, të korrigjojë dhe të orientojë fëmijët gjatë procesit të shikimit të televizorit dhe më pas të diskutojë rreth asaj që panë.

6- Nganjëherë mbledhja e familjes rreth televizorit është e dobishme në krijimin e lidhjes familjare, ndaj ky lloj shikimi është shumë herë më i dobishëm sesa shikimi individual. Kështu që është mirë që familja të ketë vetëm një televizor. Nëna duhet t’i shoqërojë fëmijët në shikimin e programeve televizive që ata duan!

Të gjithë e dimë që kjo nuk është gjë e lehtë, por duhet t’ju kujtoj fjalën e urtë që thotë: “çka nuk mund të arrihet plotësisht, le të arrihet pjesa më e madhe e saj!”.
www.revfamilja.org/NR7/gjyshe.html