Me emrin e All-llahut, Mëshiruesit, Mëshirbërësit. Falenderimi i takon All-llahut, Atë e falenderojm dhe prej Tij ndihmë dhe falje kërkorjmë. Kërkojm strehim tek All-llahu prej të keqës së vetvetës dhe të veprave tona të shëmtuara. Kë e udhëzon All-llahu ska kush e lajthit dhe kë e humb Ai, s'ka kush e udhëzon. Dëshmoj se përveç All-llahut, Një dhe që nuk ka ortak, s'ka hyjni tjetër, dhe dëshmoj se Muhammedi është rob i Tij dhe i Dërguar i Tij.

"O ju që besuat, kini frikë All-llahun me devotshmëri të vërtetë dhe mos vdisni pos vetëm duke qenë muslimanë" (3:102)

"O ju njerës! Kini frikë Zotin tuaj që ju ka krijuar prej një veteje (njeriu) dhe krijoj nga ajo të shoqën e saj, e prej atyre dyve shtoi burra shumë e gra.
Dhe kini frikë All-llahun në të cilin betoheni, dhe kini kujdes akraballëkun, vërtet All-llahu është mbikqyrës mbi ju" (4:1)

"O besimtarë, jini të devotshëm ndaj All-llahut dhe fjalë që thuani. Ai do ua bën veprat e juaja të mira, do ju shlyej juve mëkatet tuaja, e kush respekton All-llahun dhe të Dërguarin e Tij, ai ka bërë një fitore të madhe" (33:70,71)

Desha dhe të ju tregoj se kjo sipër është hutbeja e emërtuar si "Hutbetul-Haxhe", të cilën i Dërguari (sal-lAll-llahu alejhi ve sel-lem) ua mësonte sahabëve, All-llahu qoftë me ta i kënaqur, dhe ata me këtë fillonin fjalimet e rastit, hutbet, këshillat etj. "..dhe këtë e përforcon veprimi i të parëve të mirë, ku ata fillonin librat e tyre me këtë hutbe...", Albani, N, Hutbetul-Haxhe, f. 31.

Sunneti konsiderohet burimi i dytë i sheriatit Islam, pas Kur'anit Famëlart. Për shkak të rëndësisë së tij që ka në fenë Islame, dijetarët në të kaluarën dhe të tashmën kanë qenë dhe janë shumë të interesuar për studimin e tij. Rreth haditheve të Muhammedit (sal-lAll-llahu alejhi ve sel-lem) literatura në gjuhen arabe është shum e bujshme, ndërkaq në gjuhen shqipe deri para disa viteve kemi pasur fare pak literatur të tillë. Në dekadën e fundit, hulumtues të ndryshëm nga Kosova, Maqedonia dhe Shqipëria kan shkruar disa vepra rreth këtij burimi të rëndësishëm të fesë Islame. Është përkthyer Sahihu i Buhariut, disa pjesë të Sunenit të Ebu Davididt, Tirmidhiut dhe aty-këtu komente të ndryshme të haditheve.Prej librave të hadithit që janë përkthyer në gjuhen shqipe është edhe "El-Erein En-Nevevijetu" (Dyzet hadithe të Neveviut).

Vazhdon...

Hadithi i parë

VEPRAT VLERËSOHEN SIPAS NIJETIT

Nga emiri i besimtarëve Ebu Hafsi, Omer ibnul-Hattabi, (radijAll-llahu anhu), transmetohet të ketë thënë: "E kam dëgjuar të Dërguarin e All-llahut (sal-lAll-llahu alejhi ve sel-lem), duke thënë:
Veprat vlersohen sipas qëllimit dhe se çdokujt i takon ajo që e ka pasur për qëllim. Prandaj, kush shpërngulet (bën hixhret) për hir të All-llahut dhe të Dërguarit të Tij, shpërngulja (hixhreti) e tij është për All-llahun dhe të Dërguarin e Tij. Ndërkaq, shpërngulja e të cilit është të fitojë disa të mira të kësaj bote, ose të martohet me ndonjë femër, i atilli nuk do të fitojë tjetër përveç çka ka pasur për qëllim'."

Këtë hadith në dy sahihet e tyre e transmetojnë dy imamët e muhaddithinëve: Ebu Abdullah Muhammed ibn Ismail ibn Ibrahim ibn El Mugrieh ibn Berdizbe El-Buhari dhe Ebul-Husejn Muslim ibn El-Haxhaxh ibn Muslim El-Kushejrij En-Nisaburi. Dy sahihat, konsiderohen si dy përmblehjet më të sakta të shkruara të haditheve.

Buhariu këtë hadith e ka transmetuar në fillim të Sahihut të vetë, në pjesën El-Iman (babu:ma xhae ennel-e'male binnijjetil-haseneti ve likulimriin ma neva). Ndërsa Muslimi në temën El-Imara (babu: thënia e Muhammedit (sal-lAll-llahu alejhi ve sel-lem): Innemel-e'malu binnijjeti), nr.1907.



Transmetuesi i Hadithit: Omer ibnul-Hattabi

Ai është Emirul-Mu'minine, Omer inul-Hattab El-Kureshij El Adevij, Ebu Hafsi. I dyti prej hulefairr-rrashidinëve. Në fillim të shpalljes ishte i ashpër ndaj muslimanëve, mandej pranoi Islamin. Abdullah Ibn Mesudi thotë: "Nuk kishim mundësi të faleshim në Qa'be, deri atëher kur Omeri e pranoj Islamin". Islamin e pranoj pas 40 burrav dhe 11 grave, në vitin e gjashtë të hixhretit. Ishte pjesëmarrës në të gjitha luftërat me Muhammedin (salAll-llahu alejhi ve sel-lem). Diten e vdekjes së Ebu Bekrit u caktua për halife të muslimanëve në vitin e 13.h. Në kohën e tij është qliruar Shami, Iraku, Palestina me Kudusin, Egjipti dhe i tërë Gadishulli Arabik. Vdiq Shehid, në vitin 23 h. pasi që Ebu Li'lue el-Mexhusi e kishte shpërthyer me thikë, në kohë kur ishte duke e fal Namazin e sabahut. Pas këtij sulmi jetoi tri netë. All-llahu e mëshiroftë. (Amiiiiiiiiin)


Rëndësia e hadithit:


Ky hadith konsiderohet një ndër hadithet më të rëndësishëm sepse është bazë e Islamit dhe rreth tij shtjellohen të gjitha dispozitat islame. Kjo shihet qartë nga fjalët e dijetarëve : Ebu Davudi thotë :" Ky hadith është gjysma e Islamit, sepse feja përbëhet prej gjërave të dukshme që janë veprat dhe ato të brendshme siç është nijeti".
Ahmedi dhe Shafiu thonë: "Në këtë hadith përfshihen 1/3 e diturisë, arsyeja në atë se veprat e njeriut realizohen me zemër, me gojë dhe me gjymtyrë, pra nijeti me zemer është njëra prej këtyre tri pjesëve".
Për këtë arsye, dijetarët e kan parë të arsyeshme që librat ose përmbledhjet e tyre të fillohen me këtë hadith. Buhariu, këtë hadith e ka paraqitur në fillim të Sahihut të tij. Me këtë hadith, imam Neveviu i ka filluar tri veprat e veta: "Radijus-Salihin", "Edh-Dhikr" dhe "El-Erbeine hadithen En-Nevevje".
Dobia e këtij fillimi është që ky t'ia tërheq vëmendjen ¨nxënësit dhe studiusit, që ai të ketë nijetin e pastër për All-llahun e Madhërishëm, gjat studimit dhe kryesjes së veprave të mira.


Shkaku i paraqitjës së këtij hadithi:

Transmeton Teberaniu në "El-Mu'xhemul-Kebir" me isnad, në të cilin të gjithë transmetuesit janë të besueshëm, nga Ibn Mesudi (radijAll-llahu anhu), i cili ka thënë: "Në mesin tonë ishte një njeri i cili ishte fejuar me një femër, e cila quhej Ummi Kaj. Kjo femër kishte refuzuar qëtë martohet me të, derisa ai të emigrojë. Më vonë ai emigroj dhe ishte martuar me të. Ne e quanim atë, emigruesi i Ummi Kajsit.


Kuptimi i Hadithit dhe udhëzimet e tij:


1.Kushtëzimi i nijetit: Të gjithë dijetarët islam janë të mendimit se veprat e besimtarëve janë pa vlerë dhe se nuk meritojnë¨shpërblim, përpos me nijet. Nijeti në gjitha ibadetet, siç janë: Namazi, Haxhi, Agjërimi etj., është kusht kryesor, që do të thotë se, pa nijet vepra e tillë është e pavlefshme. Ndërsanë badetet që konsiderohen si mjete, siç është abdesi ose pastrimi, hanefitë thonë: Nijeti është kusht për plotësimin dhe për përfitimin e sevapit, ndërsa shafiitë dhe të tjerët thonë se është kusht për pranimin e tij.

2.Koha dhe vendi i nijetit: Koha e nijetit është në fillim të çdo ibadeti, siç është tekbiretul-ihram në fillim të gjdo namazi dhe ihrami në haxh. Vendi i nijetit është zemra që do të thotë se nuk është farz që nijeti të shqiptohet, por është mustehab. Është kusht që nijeti të përcaktohet dhe të dallohet, do të thotë se nuk mjafton të bëhet nijeti vetëm për faljen e namazit p.sh., por duhet të përcaktohet për cilin namaz, drek ose ikindi e kështu me radhë.

3. Hadithi na mëson se përsoni, i cili ka bërë nijet për ta kryer ndonjë vepër të mirë, mirpo është penguar nga ndonjë pengesë qoft sëmundje, vdekje ose diç tjetër, ai do të shpërblehet për të.

4. Hadithi na udhëzon që të jemi të sinqert në vepra dhe ibadete, për të arritur sevape e shpërblime në ahiret dhe shpetim e suksese në këtë botë.

5. Cdo punë e dobishe, me nijet të pastër dhe sinqeritet, duke kërkuar pëlqimiin e All-llahut të Madhërishëm konsiderohet ibadet.

Fundi i Hadithit të Parë

Hadithi i dytë

ISLAMI, IMANI DHE IHSANI

Nga Omeri (radijAll-llahu anhu), gjithashtu, transmetohet se ka thënë: "Një ditë derisa ishim ulur tek i Dërguari i All-llahut (sal-lAll-llahu alejhi ve sel-lem), rastësisht u shfaq një njeri, me rroba shumë të bardha me flokë shumë të zeza. Nuk shiheshin në të shenja të udhëtimit dhe askush prej nesh nuk e njihte. U ul pranë të Dërguarit (sal-lAll-llahu alejhi ve sel-lem), duke i mbështetur gjunjët e vet në gjunjet e tij, i vendosi duart e veta në kofshën e tij dhe tha: "O Muhammed më trego ç'është Islami? I Dërguari (sal-lAll-llahu alejhi ve sel-lem), i tha: "Islami është të dëshmosh se nuk a zot tjetër përveç All-llahut dhe se Muhammedi është i Dërguari i All-llahut, ta kryesh Namazin, ta japësh zekatin, ta agjërosh Ramazanin, ta kryesh haxhin nëse ke mundësi ta bëshë këtë". Ai tha:"Të vërtetën e the". Ne u çuditëm po e pyet dhe po ia vërteton. Ai tha: "Më trego ç'është imani? (Muhammedi (sal-lAll-llahu alejhi ve sel-lem) tha: 'Ta besosh All-llahun, Melekët e Tij, Librat e Tij, të Dërguarin e Tij, Ditën e fundit dhe të besosh në caktimin e Tij të të mirës dhe të keqës (kaderin)'. Tha: ' Të vërtetën e the'. Tha: 'Më trego ç'është Ihsani? (Muhammedi (sal-lAll-llahu alejhi ve sel-lem) tha: Ta adhurosh All-llahun sikur e sheh Atë, sepse edhe pse ti nuk e sheh Atë, Ai vërtet të sheh ty'. Tha: 'Më trego kur është çasti i fundit (Dita e Kijametit)? (Muhammedi (sal-lAll-llahu alejhi ve sel-lem) tha: 'Për këtë i pyeturi nuk di më shum nga ai, i cili pyet'. Tha: 'Më trego për shenjat e tij? (Muhammedi (sal-lAll-llahu alejhi ve sel-lem) tha: Kur robëresha të lind zonjushen e vet, kur të shihen barinjtë këmbëzbathur, të zhveshur e të mjerë se si garojn në ndërtimin e godinave të mëdha'. Pastaj shkoi. Unë qëndrova për një kohë, pastaj (Muhammedi (sal-lAll-llahu alejhi ve sel-lem) tha: 'O Omer: A e din se kush ishte pyetësi? Thashë: All-llahu dhe i Dërguari i Tij më së miri e dinë. Tha: 'Ky ishte Xhibrili, erdhi t'ua mëson juve fenë tuaj".

Transmeton Muslimi në fillim të Kitabul-Iman, nr.8

Rëndësia e hadithit:

Ibn Dekik El-Ijd ka thënë: Ky hadith është një hadith madhështor, i cili ka përfshirë të gjitha që shihen dhe që nuk shihen. Të gjitha shkencat elementare dhe sekondare të sheriatit burojnë prej tij, ngase ka përfshirë shkencën e Sunnetit. Ky hadith është nëna e Sunnetit, ashtu siç është emërtuar surja "El-Fatiha", ummul-Kur'an (nëna e Kur'an-it ngase kjo sure i përfshin t'gjitha kuptimet e Kur'an-nit".


Kuptimi i hadithit dhe ushëzimet e tij:

Nga ky hadith mund të nxjerrim udhëzime shumë të rëndësishme, ndër të cilat më me rëndësi janë:

1- Zbukurimi i rrobave dhe pamjes së jashtme: Preferohet veshja e rrobave të pastra dhe parfumosja me erëra të këndshme për të hyrë në xhami dhe gjatë prezantimit të ligjeratës fetare-shkencore, si dhe mexhlise të ndryshme. Po ashtu preferohet sjellja e mirë dhe korrekte në mexhlise shkencore dhe me dijetarët, sepse Xhibrili (alejhis-selam), siç e paraqet hadithi, erdhi për t'ua mësuar njerëzve si duhet të sillen ata në raste konkrete.

2- C'është Islami? Islami në aspektin etimologjik do të thotë nënshtrim dhe dorëzim i plotë ndaj All-llahut të Madhërishëm. Ndërsa në aspektin terminologjik do të thotë: fe, e cila ngrihet mbi pesë shtyllat: dëshmia se nuk ka zot tjetër pos All-llahut dhe se Muhammedi është i Dërguari i All-llahut, falja e Namazit në kohë të caktuar, duke përfshirë të gjitha ruknet, kushtet, sunnetet dhe rregullat e ndryshme, dhënia e zekatit, agjërimi i muajit të Ramazanit, kryerja e obligimit të haxhit një herë në jetë për atë që ka mundësi dhe ka pasuri për udhëtim, për t'u furnizuar me ushqim për vete dhe për fëmijët e tij.

3- C'është imani? Imani në aspektin etimologjik do të thotë besim dhe bindje. Ndërsa në aspektin terminologjik do të thotë: Bindje e fortë dhe e paluhatur në ekzistimin e All-llahut të madhërishëm, Krijues, dhe se Ai është Një, i pashoq.

-Bindje dhe besim në ekzistimin e disa krijesave të All-llahut të njohura me emrin "Melaike". Ata janë krijesa të ndershme, nuk refuzojn urdhërat e All-llahut dhe veprojn ashtu siç urdhërohen. All-llahu i ka krijuar prej drite. Nuk hanë, e as nuk pinë. Nuk i takojn as gjinisë mashkullore e as asaj femërore si dhe nuk martohen. Numrin e tyre nuk e di askush tjetër përveç All-llahut të Madhërishëm.

-Bindje dhe besim në librat hyjnore të zbritura nga ana e All-llahut të Madhërishëm, dhe se ato kanë qenë sheriati i All-llahut para falsifikimit dhe ndryshimit të tyre.

-Bindje dhe besim në gjithë Pejgamberët, të cilët i ka zgjedhur All-llahu për udhëzimin e robërve të Tij, dhe se All-llahu u ka zbritur atyre libra hyjnore. Po ashtu duhet pasur besim të paluhatshëm se pejgamberët janë njerëz të pagabuar.

-Bindje në Ditën e fundit dhe se All-llahu i Madhërishëm të gjith njerëzit do t'i ringjallë prej varreve të tyre, i Cili do t'i llogaritë veprat e tyre dhe do t'i shpërbej për veprat e mira, ndërkaq do t'i dënon për veprat e këqija.

-Bindje se çdo gjë që ndodh në këtë jetë ëstë me caktimin dhe dëshirën e All-llahut të Madhërishëm.

Këto janë konditat e imanit. Kush i beson do të shpëtoj dhe do të fitojë, ndërsa ai që i mohon do të devijojë dhe do të humbë. All-llahu i Madhërishëm thotë: "O ju që besuat, besoni vazhdimisht All-llahut, të Dërguarit të Tij, librit që gradualisht ia shpalli të Dërguarit të Tij dhe librit që e patë zbritur më parë. Kush nuk i beson All-llahut, engjëjve të Tij, librave të Tij, të dërguarve të Tij dhe botës tjetër, ai ka humbur tepër larg". (En-Nisa':136)

4-Islami dhe Imani: Nga ajo që u theksua më lartë shihet qartë se Islami dhe Imani janë dy të vërteta të ndryshme në aspektin etimologjik dhe atë terminoligjik. Mirpo, shpeshherë në sheriat, përdoret njëra në vend të tjetrës. Duhet ditur se nuk mund të paramendohet imani i plotë pa Islam si dhe nuk mund të paramendohet Islami pa iman, sepse që të dyja janë të lidhura mes vete. C'është patjetër që të egzistoj imani (bindja) me zemeër dhe veprimi me gjymtyrë.

5-C'është ihsani (bamirësia)? Ihsani do të thotë sinqeritet dhe kryerje e obligimit në formën më të përsosur. D.m.th njeriu gjat kryerjës së ndonjë ibadeti duhet të jetë i sinqertë, ta kryej atë vepër vetëm për All-llahun duke zbatuar në formën më të përsosur, sikur të jetë duke e parë Atë. Po nëse të pamurit e All-llahut është e pamundur atëher duhet të jetë i bindur se All-llahu e sheh atë dhe i sheh veprat e tij qofshin të mëdha ose të vogla.

6-Dita e Kijametit dhe shenjat e saj: Koha se kur është Dita e Kijametit ështëështë prej gjërave që i di vetëm All-llahu i Madhërishëm. All-llahu këtë gjë nuk ia ka treguar askujt prej robërve të Vet, qofshin melek ose pejgamber. Për këtë Muhammedi (sal-lAll-llahu alejhi ve sel-lem) iu përgjigj Xhibrilit (alejhis-selam)) i tha: "Për këtë i pyeturi nuk di më shumë nga ai i cili pyet". Mirëpo Muhammedi (sal-lAll-llahu alejhi ve sel-lem), i theksoi disa shenja të asaj dite të cilat paralajmrojnë se ajo është afër, ndër ato shenja ka theksuar:
a) Prishja e moralit. Do të përhapet shumë mosrrespektimi i prindërve, dhe se fëmijët do të sillen me prinderit e tyre sikur që sillet zotriu me robërit e vet.
b) Përzierja e gjërave, kështu që njerëzit më të poshtër do të bëhen mbretër dhe kryetar të popujve. Gjërat do t'i marrin në duart e tyra ata që nuk u takojnë. Do të shtohet pasuria në duart e njerëzve si dhe do të bëhen harxhime të panevojshme. Njerëzit do të garojnë mes vete se kush do të ndërtojë godina më të mëdha dhe kush do të posedojë më shumë mjete luksoze. Njerëzit do t'i udhëheqin ata të cilët ishin të varfër dhe të mjerë, të cilët jetonin nga ndihmat e të tjerëve.

7-Pyatja për të përfitauar dituri:Muslimani duhet të pyes rreth gjërave që i sjellin dobi në këtë botë dhe botën tjetër. Ai nuk duhet të pyes për gjërat që nuk kanë dobi. Ai përson, i cili prezanton në ndonjë ligjeratë ose mexhlis të ilmit dhe heton se të pranishmit kan nevoj për ndonjë mes'ele (çështje) për të cilën nuk ka pyetur askush, duhet të pyes edhe nëse vetë ai e di përgjigjën e saj, me qëllim që ti sjell dobi të pranishmive. Nëse pyet dikush për diçka që nuk di, e ka për obligim që të thotë: Nuk di. Ky është një argument se ky njeri është i sinqertë, i devotshëm dhe posedon njohuri të sakta.


FUNDI I HADITHIT TË DYTË

Hadithi i tretë

KONDITAT E ISLAMIT DHE SHTYLLAT MADHËSHTORE TË TIJ

Nga Ebu Abdurrahman Abdullah ibn Omer ibnul-Hattab, [radijall-llahu anhu], Trasmetohet të ketë thënë: "E kam dëgjuar te Derguarin e All-llahut, [sal-lall-llahu alejhi ue sel-lem], duke thënë:

"Islami ngrihet mbi pesë ( shtylla ): ne te deshmuarit se nuk ka zot tjetër, perveç All-llahut dhe se Muhammedi është i Dërguar i All-llahut, ne kryerjen e namazit, ne dhenien e zekatit, ne te vizituarit e Qa'bes dhe ne argjerimin e Ramadanit '."



Transmetojnë Buhariu dhe Muslimi

Këtë hadith e ka transmetuar Buhariu në temen El-Iman(babu:el-imanu dhe thënia e Muhammedit [sal-lAll-llahu alejhi ve sel-lem]: "Islami ngritet mbi pesë (shtylla)", nr.8. Ndërsa Muslimi në El-Iman (babu: bejan erkanil-islam ve deamihil idham), nr. 16.

Transmetuesi i hadithit:Abdullah ibn Omeri

Ebu Abdurrahman, Abdullah ibn Omeri ibnul-Hattab. është sahabij i Muhammedit [sal-lAll-llahu alejhi ve sel-lem]. Ka lindur pas shpalljes dhe qysh i ri ka pranuar Islamin. Nuk kishte marrë pjesë në luftën e Bedrit dhe atë të Uhudit për shkak se ishte i ri, ndërsa në të gjitha luftërat e tjera ka qenë pjesëmarrës. Me që vazhdimisht ishte me Muhammedin [sal-lAll-llahu alejhi ve sel-lem], ai kishte përfituar shumë dituri. Ka qenë një ndër hafizët e Kur'anit. Ka transmetuar 1630 hadithe.
Në lidhje me të Muhammedi [sal-lAll-llahu alejhi ve sel-lem] ka thënë: " Abdullahu është njeri i mirë".
Ka vdekur në Mekë, në vitin 73h., në moshën 84 vjeçare.

Rëndësia e Hadithit

Hadithi që trajton " Konditat e Islamit" është hadith madhështorë.
Ky është një nga bazat themelore të Islamit. Hadithi në vete përfshinë gjitha dispozitat. Hadithi trajton njohjën e plotë të fesë, përfshinë gjëra të dobishme si dhe tërësinë e konditave. I ka përfshirë të njejtat kondita që i ka përshkruar dhe Kur'ani Famëlartë.


Kuptimi i hadithit dhe udhëzimet e tij

1- Konstruksioni i Islamit: Me këtë hadith Muhammedi [sal-lAll-llahu alejhi ve sel-lem]e përshkruanin konstruksionin e Islamit me të cilin ai ishte dërguar prej anës së All-llahut të Madhërishëm. Muhammedi [sal-lAll-llahu alejhi ve sel-lem] me anë të këtij hadithi e përshkruan Islamin si një ndërtes e cila është e përqendruar mbi pesë shtylla të forta e të sigurta. këto kondita, nëse njeriu i reslizon në jetën e tij, do të shpëtojë nga mosbesimi dhe meriton të hyjë në Xhennet.

Ato kondita mbi të cilat është ngritur Islami dhe që është plotësuar me to, janë:

a) Shehadeti: Dëshmia se nuk ka zot tjetër përveç All-llahut Një dhe se Muhamemdi [sal-lAll-llahu alejhi ve sel-lem] është i Dërguari i All-llahut. D.m.th të konfirmuarit për ekzistimin e All-llahut të Madhërishëm dhe të njohurit e Tij të vetëm. Të vërtetuarit e pejgamberisë së Muhammedit [sal-lAll-llahu alejhi ve sel-lem] dhe shpalljes së tij. Nga ky aspekt kjo konditë është bazë e konditave tjera...Në lidhje me shehadetin Muhammedi [sal-lAll-llahu alejhi ve sel-lem] ka thënë: " Jam urdhëruar t'i luftoj njerëzit, derisa të dëshmojnë se nuk ka Zot tjetër përveç All-llahut dhe se vërtetë i Dërguari i Tij".(Transmetojn Buhariu dhe Muslimi) Në një hadith tjetër Muhammedi [sal-lAll-llahu alejhi ve sel-lem] ka thënë: Kush thotë La ilahe il-lall-llah me sinqeritet e bindje të plotë do të hyjë në Xhennet". (El-Bezzari, hadith Sahih)

b)Falja e Namazit:Me këtë synohet zbatimi i plotë më kushte dhe kondita gjegjës duke pasur në konsideratë rregullat dhe sunnetet e namazit, respektivisht të falurit e tij në kohë të vetë. Kështu që Namazi të jep frytin e duhur në shpirtin e muslimanit, duke u shmangur nga veprat e shëmtuara dhe të irituara.
Në lidhje me këtë All-llahu i Madhërishëm thotë:
"Dhe falë namazin, vërtetë namazi largon nga të shëmtuarat dhe të irituarat".(El-Ankebut:45)
Namazi është simboli i cili dallon muslimanin nga të tjerët. Këtë qartë e përshkruan ky hadith i Muhammedit [sal-lAll-llahu alejhi ve sel-lem] ku thotë: "Mes njeriut (muslimanit dhe shirkut e kufrit është lënia (mosfalja) e namazit"? (Ebu Neimi, hadithi hasen.)

c)Dhënia e zekatit: Kjo do të thotë se ai, i cili e posedon "nisabin" dhe kushtet tjera të cilat obligojnë dhënien e tij, duhet të jepë një sasi të caktuar nga pasuria për të varfërit nevojtarët. Bësimtarët e vërtet, All-llahu i Madhërishëm i ka cilësuar duke thënë:
"Dhe ata të cilët rregullisht e japin zekatin".(El-Mu'minun:4)
Në ajetin tjetër All-llahu i Madhërishëm thotë:
"Dhe ata që në pasurinë e vet kanë ndarë një pjesë të caktuar. Për lypësin dhe për nevojtarin që nuk lype".(El-Mearixh: 24-25)
Zekati është adhurim, i cili realizohet përmes aspektit material. Përmes zbatimit të tij, arrihet solidariteti shoqëror, luftohet varfëria dhe skamja, kështu që mbisundon dashuria dhe respekti i ndërsjellë mes muslimanëve.

ç) Haxhi: Fjala haxhxh do të thotë të mësyerit Shtëpis së Shenjtë, Qa'bës, në muajin e caktuar për Haxhxh. Ato janë: Shevval, Dhulka'de dhe dhejtë ditët e para të Dhul-Hixhës.
Haxhxhi zbatohet duke i realizuar porositë e Muhammedit [sal-lAll-llahu alejhi ve sel-lem] që i ka thënë në lidhje me haxhxhin. Haxhxhi është adhurim, i cili kryhet fizikisht dhe materialisht, nëpërmes të cilit arrihen dobi të shumta si për individin ashtu eshe për shoqërinë. Mbi të gjitha, haxhxhi është kongres i madh islam, i cili i tubon të gjithë muslimanët nga mbarë bota. Në anën tjetër, është moment shumë i volitshëm, i cili iu mundëson muslimanëve që të njoftohen mes vete, me vëllezërit e tyre të të gjitha vendeve të botës.
Në lidhje me Haxhxhin All-llahi i Madhërishëm thotë:
Dhe thirr ndër njerëz për haxhin, se të vijnë ty këmbësorë e edhe kalorës me deve të rraskapitura që vijnë prej rrugëve të largëta.
(Vijnë) Për të qenë të pranishëm në dobitë e tyre dhe që ta përmendin All-llahun në ato ditë të caktuara (në shenjë falënderimi) dhe për që i ka furnizuar me kafshë. Hani pra prej tyre (kurbanave) dhe ushqeni të ngushtuarin e të varfërin.(El-Haxhxh 27-28)

Për atë se Haxhxhi është adhurim i rëndë, prandaj dhe spërblimi për të është i madh. Muhammedi [sal-lAll-llahu alejhi ve sel-lem] thotë: "Për haxhxhin e prenuar nuk ka shpërblim tjetër pos Xhennetit" (Transmeton Buhariu)
Haxhxhi është bërë Obligim në vitin e dytë të hixhretit, me këtë fjalë të All-llahut Madhërishëm ku thotë:
Për hirë të Axhll-llahut, vizita e shtëpisë (Qabës) është obligim për atë që ka mundësi udhëtimi te ajo". (Ali Imran:97)

d)Agjërimi i Ramazanit: Ramazani është bërë obligim në vitin e dytë të hixhretit me anë të këtij ajeti, në të cilin All-llahu i Madhërishëm thotë: "Muaji i Ramazanit që në të (filloi të) shpallet Kur'ani, që është udhërrëfyes për njerëz dhe sqarues i rrugës së drejtë dhe dallues (i të vërtetës nga gënjeshtra), E kush përjeton prej jush këtë muaj, le të agjëroj". (El-Bekare:185)
Agjërimi është adhurimi që pastron shpirtin e njeriut, ngritë lartë edhe është shëndet për organizimin. Ai që e kryen këtë obligim me ndërgjegje dhe për hirë të All-llahut, do ti falen mekatët dhe do të hyjë në xhennet, Muhammedi [sal-lAll-llahu alejhi ve sel-lem] thotë: Ai që e agjëron Ramazanin meë beson mue me besim të përkryer dhe për hirë të All-llahut, do ti falen mekatët e mëparshme".

Hadithi i katërt

ETAPAT E KRIJIMIT TË NJERIUT DHE FUNDI I JETËS SË TIJ

Transmetohet nga AbduRrahmani, Abdullah Ibn Mes’udi[radijAll-llahu anhu] ka thënë: N ka treguar i Dërguari i All-llahut[salAllahu alejhi ve selem] i cili gjithnjë fliste drejt dhe besoheshin fjalët e tij, se:

“Secili prej jush formohet në barkun (mitrën) e nënës dyzet ditë si ‘nutfe’ (pikë), pastaj shëndërrohet në ‘alaka’ (gjak i ngjizur), në një periudhë të afërt me të parën, pastaj transformohet në ‘mudga’ (copë mishi), në një periudhë të afërt me të parën. Pastaj Allahu dërgon një engjëll, i cili fryn në të shpirtin dhe urdhërohet të shkruaj katër gjëra: riskun e tij, sa do të jetojë, punët që do të kryejë dhe a do të jetë i lumtur apo i mjerë. Betohem në Allahun, përveç të Cilit nuk ka Zot tjetër, dikush prej jush do të punojë prej punëve të njerëzve të Xhennetit, derisa të mbetet mes tij dhe Xhennetit vetëm një pëllëmbë, por pastaj ndodh ajo që është caktuar më parë në libër dhe ai punon prej punëve të banorëve të Zjarrit, ndaj dhe futet në të. Dikush tjetër do të punojë prej punëve të banorëve të Zjarrit, derisa të mbetet mes tij dhe Zjarrit vetëm një pëllëmbë, por pastaj ndodh ajo që është caktuar më parë në libër, dhe ai punon prej punëve të njerëzve të Xhennetit, ndaj dhe futet në të”. Transmeton Buhariu dhe Muslimi

Rëndësia e hadithit

Ky hadith ka një rëndësi të veçantë, sepse shpjegon fazat, në të cilat kalon embrioni në barkun e nënës, pra në mënyrën se si krijohet njeriu, krijesa më e nderuar dhe më e lartë. Gjithashtu, në hadith flitet edhe për caktimin e Allahut, besimi në të cilin është shtylla e gjashtë e besimit, ndaj dhe besimi i muslimanit nuk plotësohet pa të.

Fazat e krijimit të njeriut

Fazat e krijimit të njeriut në barkun e nënës, siç shpjegohen në hadith, janë si më poshtë:

1.Nutfe – pikë: Kjo është faza e parë, nëpër të cilën kalon embrioni në barkun e nënës, pas bashkimit të qelizës mashkullore, spermatozoidit dhe qelizës femërore, vezës. Kuptimi original i fjalës ‘nutfe’ është ‘ujë i pastër’, ndërsa në hadith ka kuptimin ‘spermë’. Kjo fazë, ashtu siç thotë dhe Profeti [salAllahu alejhi ve selem] zgjat dyzet ditë.

2.Aleka – gjak i trashë i mpiksur: Kjo është faza e dytë, nëpër të cilën kalon embrioni në barkun e nënës. Edhe kjo fazë zgjat dyzet ditë, siç përmendet dhe në hadith.

3. Mudga – copë mishi në madhëesinë e kafshatës: Kjo është faza e tretë, nëpër të cilën kalon embrioni në barkun e nënës. Kjo fazë është quajtur me këtë emër, pasi embrioni në këtë kohë ka madhësinë e një kafshate. Edhe kjo periudhë zgjat dyzet ditë.

4. Fryerja e shpirtit.

Ne nuk jemi në gjendje të përcaktojmë me ekzaktësi se ç’është shpirti, por mund të themi që shpirti është ajo gjë që i jep jetë njeriut. Allahu në Kur`an thotë:

“Të pyesin ty për shpirtin. Thuaj, shpirti është prej çështjeve që i përkasin vetëm Zotit tim, ndësa juve nuk u është dhënë veçse një pjesë fare e vogël e dijes”. (El Isra, 85)

Besimi në Caktimin e Allahut

“…dhe urdhërohet të shkruajë katër gjëra: riskun e tij, sa do të jetojë, punët që do të kryejë dhe a do të jetë i lumtur apo i mjerë…”

Në këtë pjesë të hadithit përmenden disa çështje që kanë të bëjnë me Caktimin e Allahut. Duhet të kemi parasysh se kjo gjë ka lidhje me dijen e plotë dhe të pakufizuar të Allahut, i Cili e di se ç’ka ndodhur në të shkuarën dhe se ç’do të ndodhë në të ardhmen. Duke u bazuar në dijen e Tij të plotë, Allahu i Lartësuar ka shkruar në Libër 1, çdo gjë që do t’i ndodhë njeriut. Por shkrimi i kësaj gjëje nuk do të thotë se njeriu nuk është në gjendje të zgjedhë me vullnetin e tij të lirë, pasi dija e Allahut nuk e pengon njeriun që të zgjedh atë që dëshiron. Nga ana tjetër, argumentet që vërtetojnë faktin se njeriu mund të zgjedhë me vullnetin e tij të lirë, janë të shumta sin ë Kur`an ashtu edhe në Sunnet.

Punët janë në varësi të përfundimit

Veprat që kryejnë njerëzit në këtë botë, duhet të jenë patjetër në përputhje të plotë me atë që ka shkruar më parë Allahu në Librin që e përmendëm më parë:

- njeriu, për të cilin është shkruar në libër se është prej banorëve të Xhennetit, do të mundësohet që të kryejë prej atyre veprave që e fusin në Xhennet, edhe nëse gjatë një periudhe të jetës së tij kryen vepra të banorëve të Xhehennemit.

- Në të njejtën mënyrë, njeriu, për të cilin është shkruar në libër se është prej banorëve të Xhehennemit, do të mundësohet që të kryejë prej atyre vepra që e fusin në Xhehennem, edhe nëse gjatë një periudhe të jetës së tij kryen vepra të banorëve të Xhennetit.

Çfarë mësojmë nga ky hadith?!

1. Muslimani duhet t’i lutet gjithmonë Allahut që t’ia forcojë besimin dhe ta ndihmojë në vazhdimin e rrugës së Imanit deri në vdekje. Profeti [salAllahu alejhi ve selem] gjithmonë ka pasur zakon që të bënte këtë dua:

“O Zoti im! Ti je Ai që i ndryshon zemrat e robërve të Tu. Forcoi zemrat tona në fenë Tënde”. Transmeton Hakimi2

2. Punët që kryen njeriu janë shkaku i hyrjes në Xennet apo në Xhehennem.

3. Njeriu duhet ta falenderoj Krijuesin e tij, i Cili e krijoi nga asgjëja e përsosi, duke zbatuar urdhërat e Tij e duke u larguar nga ato vepra të këqija që na ka ndaluar Ai.

4. Mjerimin dhe lumturinë nuk mund t’i dijë kush përveç Allahut.

5. Muslimanit i lejohet që të betohet për t’i vërtetuar dikujt një lajm të vërtetë.

6. Njeriu duhet të jetë i bindur plotësisht që furnizimi është në dorën e Allahut. Ai duhet të përpiqet që ta fitojë atë duke përdorur mjetet dhe mënyrat e lejuara pa e tejkaluar kufirin siç veprojnë ata njerëz, të cilët janë gati të sheshin fenë, nderin dhe familjen për përfitime materiale, sado të vogla qofshin, pasi Islami e hedh poshtë thënien: ‘Qëllimi justifikon mjetin’.

7. Jeta e njeriut është në dorën e Allahut. Njeriu nuk mund të vdesë para se të plotësohet mosha e caktuar nga Allahu, pastaj ai s’duhet të frikësohet nga askush dhe duhet të jetë i guximshëm.

8. Nuk ka dyshim se Allahu do t’i ringjallë njerëzit, pasi Ai që i krijoi ata për herë të parë është në gjendje që t’i krijojë për së dyti.

9. Të bazuar në këtë hadith, disa dijetarë kanë thënë se nëse gruaja dështon pasi kanë kaluar katër muaj nga fillimi i shtatëzanisë, është e lejuar që t’i falet namazi i xhenazes foshnjës së vdekur.