Bazat e sunnetit


Imam Ahmedi, radijall-llahu anhu, ka thënë: Bazat e sunnetit te ne janë:

1- Të kapurit për ate në të cilën kanë qenë shokët e Pejgamberit, sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem;

2- Pasimi i tyre;

3- Lërja e bidateve;

4- اdo bidat është devijim;

5- Braktisja e hasmive dhe ndejës me ithtarët e epsheve;

6- Braktisja e polemikave sterile dhe hasmive në fe.

7- Tek ne sunnet janë gjurmët e Pejgamberit, sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem.

8- Sunneti e komenton Kur'anin dhe është udhërrëfyes (për kuptimin e) Kur'anit;

9- Në sunnet nuk ka analogji, nuk i sillen shembuj, nuk perceptohen me logjikë dhe epshe, por është pasim dhe flakje tej e epshit.

11- Prej sunnetit të domosdoshëm, nga e cila nëse e lë ndonjë gjë, nuk e pranon dhe i beson, nuk mund të jeshë prej ithtarëve të tij është:

12- Besimi në Kaderin, të mirën dhe të keqen dhe besimi i haditheve që flasin për te. Nuk thuhet: pse? Dhe si? Por është vetëm vërtetim dhe besim. Ai që nuk e di komentin e hadithit, por ia arrinë që ti kuptojë, i mjafton kjo dhe bëhen vendimtare për te, andaj duhet ti besojë ato dhe tu nënshtrohet. Si në shembullin e hadithit të “Sadikul Masduk” (ai që flet të vërtetën dhe i vërtetuari, Pejgamberi, hadithi i njohur me këtë emërtim e që flet për ymrin, rizkun dhe se a do të jetë njeriu fatlum ose fatzi.) Ose hadithet që flasin për kaderin, të pamurit Zotin, Kur'anin, e shumë sunnete tjera për gjëra që janë mekruh ose të ndaluara. Njeriu nuk mund të bëhet Ehli Sunnet (ithtar i sunnetit), edhe nëse në fjalët e tija ka sunnet, përderisa nuk e le polemikën sterile dhe nuk i dorëzohet sunnetit, e tu besojë gjurmëve.

13- Kur'ani është Fjala e All-llahut, e nuk është i krijuar, nuk duhet të jeshë i dobët e të mos thuash: nuk është i krijuar. Fjala e All-llahut nuk është e ndarë nga Ai dhe në Te nuk ka asgjë të krijuar.
Kujdes nga polemika me ata që kanë shpikur në këtë gjë, që flasin për fjalën e të tjera. E edhe nga ata që ndalohen në këte e thonë: “nuk e di a është i krijuar ose nuk është i krijuar, por është Fjalë e All-llahut.” Ky është bidatçi, mu sikur ai që thotë se Kur'ani është i krijuar. Por është Fjala e All-llahut, e cila nuk është e krijuar.

14- Besimi në të pamurit Zotin në Ditën e Kijametit, siç transmetohet nga Pejgamberi, sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem, në hadithe të vërteta.

15- Dhe se Pejgamberi, sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem, ka parë Zotin e vet, pasi që tregohet me transmetime të vërteta nga Pejgamberi, sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem,. Transmeton Katadeja nga Ikrimeja, nga Ibën Abbasi. E transmeton Hakemi nga Ebani nga Ibën Abbasi. E transmeton Ali ibën Zejdi nga Jusuf ibën Mehrani nga Ibën Abbasi. Hadithi tek ne kuptohet sipas kuptimit të dukshëm, ashtu siç ka ardhur nga Pejgamberi, sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem, kurse të folurit në këtë çështje është bidat. Por e besojmë ashtu siç ka ardhur dhe në te nuk polemizojmë me askend.

16- Besimi në Mizanin (peshorën) e cila do të vëndohet në Ditën e Kijametit, sikur ka ardhur (në hadithin): "Do të llogaritet njeriu në Ditën e Kijametit, e nuk do të jetë i rëndë as sa një krah i mushkonjës". Do të peshohen veprat e njerëzve siç ka ardhur në hadithe. Duhet tu besojmë dhe ti vërtetojmë dhe të ikim nga ata që i refuzojnë këto gjëra dhe duhet lënë polemikën me ta.

17- All-llahu u flet robërve në Ditën e Kijametit, e duke mos patur mes tyre dhe Atij përkthyes (përcjellës). Besimi në këte dhe vërtetim i së njëjtës.

18- Besojmë në ekzistimin e Pishinës (Haudit) dhe se ky i takon Pejgamberit, sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem, pishinë, ku do të vijë ummeti i Tij Ditën e Kijametit. ثshtë i gjërë sa i gjatë, aq sa mund të ecë njeriu për një muaj. Numri i enëve të saj është sa yjet në qiell, siç na kanë treguar lajmet e sakta në më shumë burime.

19- Besojmë në dënimin e varrit.

20- Besojmë se ky ummet do sprovohen në varret e tyre, do të pyeten për imanin islamin, Zotin dhe Pejgamberin e tyre. Do tu vjen Munkeri dhe Nekiri, ashtu siç dëshiron All-llahu... Besimi në këte dhe vërtetim i së njëjtës.

21- Besojmë në Shefatin e Pejgamberit, sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem, për ata njerëz që do të dalin nga zjari pasi që të jenë djegur e të jenë bërë shkrum. Do të urdhërohet që të dërgohen në një lum te dera e xhennetit, siç ka ardhur në gjurmë, ashtu siç dëshiron All-llahu. Besimi në këte dhe këtë duhet vërtetuar.

22- Besojmë se Mesihu Dexhalli do të del, mes syve të tija do të shkruan Kafir, u besojmë haditheve që flasin për këtë çështje dhe besojmë se kjo do të ndodhë.

23- Besojmë se Isai, alejhisselam, i biri i Merjemes, do të zbret dhe do ta vret ate (Dexhallin) në Bablud.

24- Besimi është fjalë dhe vepër, shtohet dhe pakësohet, siç ka ardhur në lajm: "Besimtari me iman më të plotë është ai që është me moral më të mirë".

25- "Ai që e le namazin ka bërë kufër" dhe "Nuk ka vepër, e cila kur lihet bëhet kufër, përpos namazit". Ai që e le namazin ai është kafir. All-llahu e ka lejuar vrasjen (luftimin) e tij.

26- Besojmë se më të mirët e këtij ummeti pas Pejgamberit, sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem, janë: Ebu Bekri, pastaj Omeri, pastaj Othmani. Këtyre tre personave u japim përparësi ashtu si u ka dhënë përparësi Pejgamberi, sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem. Në këto tre askush nuk ka divergjenca. Pas këtyre treve vijon pesëshja e konsultimit: Ali ibën Ebu Talibi, Talha, Zubejri, Abdur-Rahman ibën Aufi dhe Sadi, që të gjithë të vlefshëm për të qenë halife dhe secili prej tyre është Imam. Këtë qëndrim kemi nga hadithi i Ibën Omerit, radijall-llahu anhu: "I numëronim sahabet, kurse Pejgamberi, sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem, ishte gjallë dhe shokët e tij të pranishëm: Ebu Bekri, pastaj Omeri, Pastaj Othmani, e pastaj heshtnim". Pastaj pas pjesmarësve në konsultim, bedranët prej muhaxhirëve, pastaj bedranët nga ensarët, sipas hixhretit që kanë bërë dhe hershmërisë së ardhjes tyre në Islam, një pas një.

27- Pastaj njerëzit më të mirë pas këtyre, shokët e Pejgamberit, sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem, gjenerata në të cilën është dërguar Pejgamberi, alejhisselam. Secili që e ka shoqëruar një vit, ose një muaj, ose një ditë, ose një orë, ose e ka parë, është prej shokëve të tij, aq sa e ka shoqëruar, nëse kontributin e ka patur me vehte, ka dëgjuar prej tij dhe e ka shikuar së paku një herë. Shoku më i ultë i tij është më i mirë se tërë gjenerata që nuk e kanë parë, edhe në qoftë se e takojnë All-llahun me të gjitha veprat e tyre. Ata të cilët e kanë shoqëruar Pejgamberin, sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem, që e kanë parë dhe e kanë dëgjuar, ai që e ka parë me sytë e veta dhe i ka besuar qoftë edhe një orë është më i mirë përshkak të shoqërisë se sa tabiinët edhe po qese këta i kanë vepruar të gjitha veprat e mira.

28- Dëgjimi dhe respekti janë për ummetin dhe të parin e besimtarëve, qoftë ai i mirë ose i keq, dhe për ate që e ka marë përsipër hilafetin, janë mbledhur njerëzit rreth tij dhe janë dakord me te, edhe për ate që e ka marë këtë me shpatë, gjersa është bërë halife dhe është quajtur Emirul-Muminin.

29- Besojmë se beteja vazhdon deri në Ditën e Kijametit, me udhëheqës, qofshin ata të mirë ose të këqinjë dhe nuk duhet lërë.

30- Ndarja e pasurisë së luftës, zbatimi i kodit penal vazhdon të jetë detyrë e imamëve, askush nuk duhet ti akuzon në këtë dhe ti kundërshton.

31- Lejohet dhe zë vend sadakaja/zekati që u paguhet atyreve. Kush ua jep atyre ajo i pranohet, pa marë parasysh se a janë ata të mirë ose të këqinjë.

32- Falja e namazit të xhumasë pas tyre, pas atij që ai e ka caktuar si guvernator, mbetet si obligim dhe vepër e lejuar. Falet dy rekate, kurse ai që i përsërit ato ai është mubtedi' (bidatçi), njeri që i ka lënë pas shpinde gjurmët, që e kundërshton sunnetin, nuk ka asgjë nga vlera e xhumasë. Edhe po nuk e sheh të arsyeshme namazin pas prijësve, qofshin këta të mirë ose të këqinjë, është sunnet që të falet me ta dy rekate dhe të beson se janë të plota. Nuk duhet të ketë aspak dyshim për këte në zemrën e tij.

33- Ai që del kundër prijësit prej prijësave të muslimanëve, rreth të cilit janë mbledhur njerëzit, të cilit ia kanë konfirmuar njerëzit hilafetin, në çfarëdo mënyre qoftë kjo, me pajtim ose me fuqi, ky dalës ka ça fuqinë e muslimanëve, ka kundërshtuar argumentet nga Pejgamberi, sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem, e nëse vdes duke qenë kundër prijësit, vdes me vdekje injorante.

34- Nuk lejohet lufta kundër sulltanit, e as dalja kundër tij për asnjë njeri. Ai që e bën këtë ai është shpikës, është jashta sunnetit dhe rrugës.

35- Lufta kundër hajnave dhe havarixhëve është e lejueshme. Nëse synojnë ate apo pasurinë e njeriut, atij i takon ta mbrojë vehten dhe pasurinë e tij, ta mbrojë ate me krejt mundësitë që ka, kurse nëse e lënë ose ndahen prej tij, atij nuk i takon ti kërkojë, apo të shkon pas tyre. Kjo si takon askujt përveç imamit ose prijësve të muslimanëve. Atij i takon ta mbron vehten në atë pozitë, kurse e bën nijet që me mundin e tij mos ta vret askend. Nëse e mbyt ate me dorën e tij, duke e mbrojtur vehten në përleshje, të vrarin e largon Zoti (nga mëshira e Tij), e nëse vritet ky gjatë kësaj përleshjeje, duke e mbrojtur vehten dhe pasurinë, kam shpresë të jetë shehid. Siç është treguar në hadithe dhe në të gjitha gjurmët, ky njeri është urdhëruar ta lufton, e jo ta vret ose ta përcjellë, andaj atij nuk i lejohet që nëse e mund ose e lëndon, ose e robëron, që ta vret, e as të zbaton dënimin fetar për te, por çështjen e tij e ngritë deri tek ai që All-llahu i ka dhënë pushtet, e ata gjykojnë për te.

36- Për askend nga njerëzit e kibles nuk dëshmojmë për shkak të veprave të tija se është i xhennetit ose i zjarit, por shpresojmë për të mirin kemi frikë për te dhe frikohemi për të keqin dhe mëkatarin, dhe shpresojmë për te mëshirën e Allahut.

37- Ai që takon All-llahun me një mëkat, për të cilin e meriton nga Zoti zjarin, mirëpo pendohet dhe nuk insiston në këtë mëkat, All-llahu ia pranon pendimin. All-llahu e pranon pendimin nga robërit e Tij dhe i fal gabimet.

38- Ai që takon All-llahun, pasi që i është ekzekutuar atij në dynja dënimi për shkak të mëkatit, ajo është shpagim i atij mëkati, siç na ka ardhur në lajmet nga Pejgamberi, sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem.

39- Ai që e takon All-llahun duke insistuar në mëkate, pa u penduar nga mëkatet, të cilat sjellin denime, çështja e tij është tek All-llahut, nëse Do e dënon, e nëse Do ia fal.

40- Ai që e takon All-llahun, si kafir, atë Ai e dënon dhe nuk e fal.

41- Gurrëzimi (er-rexhm) është hak i merituar për ate që ka bërë zina (imoralitet) dhe ka qenë i martuar, nëse ai e pranon këte ose ka dëshmi kundër tij.

42- Pejgamberi, sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem, ka gurrëzuar (në cilësi të prijësit ka urdhëruar ekzekutimin e këtij dënimin sh.r.)

43- Imamët e drejtë pas tij poashtu kanë gurrëzuar.

44- Ai që nënçmon ndonjërin nga shokët e Pejgamberit, sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem, ose e urren ate për shkak të ndonjë ndodhie që e ka bërë, ose ia përmend të këqijat, është bidatçi, derisa të dërgon rahmet mbi të gjithë ata dhe të ketë zemër të shëndoshë ndaj tyre.

45- Nifaku është kufër: ta mohon Zotin dhe të adhuron të tjerët, kurse haptazi të shfaq islamin, sikur munafikët në kohën e Pejgamberit, sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem.

46- Fjala e Pejgamberit, sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem: "Kush i ka tre gjëra është munafik". Kjo është për frikësim. E transmetojmë ashtu siç na ka ardhur dhe nuk e komentojmë.

47- Fjala e Pejgamberit, sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem: "Mos u ktheni pas meje në mosbesimtarë e të devijuar, ta vritni njëri tjetrin". "Kur të takohen dy muslimanët me shpatat e tyre: vrasësi dhe i vrari janë në zjar". "Sharja e muslimanit është mëkat, kurse vrasja e tij kufër". "Kush i thotë vëllaut të vet: o kafir, ka marë njërën prej të dyjave". "ka bërë kufër ai që diferencohet nga prejardhja e tij edhe nëse e bën këte imët".

48-Këto dhe shumë hadithe të ngjajshme, nga ato që janë të vërteta dhe të ruajtura, i pranojmë ashtu si janë edhe nëse nuk ua dimë komentin, nuk flasim për to e as që polemizojmë. Këto hadithe i komentojmë ashtu siç kanë ardhur dhe nuk i kthejmë pos me hadithe më meritore se ato.

49- Xhenneti dhe xhehenemi janë të krijuara, siç ka ardhur nga Pejgamberi, sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem: "Hyra në xhennet dhe pashë një pallat". "..pash Keutherin". "Shikova në xhennet dhe pashë shumicën e banorëve të saj…", "shikova xhehenemin e pashë…kështu". Ai që supozon se nuk janë krijuar akoma, ai përgënjeshtron Kur'anin dhe hadithet e Pejgamberit, sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem, dhe nuk e mendoj si njeri që beson në xhennetin dhe zjar.

50- Ai nga njerëzit e kibles që vdes si monoteist, i falet namazi i xhenazes dhe kërkohet falje për te, nuk ndalohet kërkimi i faljes për te, nuk lihet falja e namazit (të xhënazes) atij për te për shkak të ndonjë mëkati që ka bërë, qoftë (ky mëkat) i vogël ose i madh. اështja e tij është te All-llahu.

Imam Ahmed

Traktati “Usulu s-Sunne” nga Imam Ahmed ibën Hanbel esh-Shejbani sipas transmetimit të Abdus ibën Malik El-Attari.