Allahu i lartësuar thotë:"Dhe kur Ne ia treguam Ibrahimit, si strehë, vendin ku gjindet tempulli, thamë: 'Mos e konsidero askë të barabartë me Ne dhe pastroje këtë tempull Timin për ata që do ta vizitojnë, që do të qëndrojnë [në namaz] dhe sexhde e ruku do të bëjnë'. Dhe shpalle haxhin për njerëzit. Ata do të vijnë në këmbë dhe në deve të rraskapitura nga vende të largëta." [el-Haxh: 26-27]

I lartësuari, po ashtu, thotë:"Tempulli i parë që është ndërtuar për njerëz, është ai në Meke, që është i bekuar dhe udhëzim për botët. Në të ka shenja të qarta – vendi në të cilin ka qëndruar Ibrahimi. Ai që hyn në të, duhet të jetë i sigurt. Vizitimi i tempullit për hir të Allahut, është detyrim për çdonjërin që ka mundësi për këtë. Ai që s'do të besojë, atëherë, vërtet, Allahu nuk varet nga botët." [Ali Imran: 96-97]

Më pas, i lartësuari thotë:"Dhe kur Ibrahimin e sprovoi Zoti i tij me disa fjalë e ai i përmbushi ato, Allahu tha:'Do të të bëj shembull për njerëzit'. 'Edhe nga pasardhësit e mi!', u lut ai. 'Premtimi Im nuk përfshin tiranët', tha Ai. Dhe kur Ne e bëmë tempullin strehë dhe siguri për njerëz, thamë:'Le të jetë vendi i Ibrahimit vendfalja juaj!' Edhe Ibrahimin, edhe Ismailin e urdhëruam që ta pastrojnë tempullin Tim për ata që do ta vizitojnë atë, të cilët do të qëndrojnë aty dhe do të bëjnë ruku e sexhde. Dhe kur Ibrahimi u lut: 'Zoti im, bëje këtë vend një qytet të sigurt, dhe banorët e tij që do të besojnë në Allahun dhe botën tjetër, furnizoji me fruta!' Ai tha:'Atij që nuk do të besojë, do t'i jap kënaqësi të pakët e më pas do ta hudhi në zjarrin e Xhehenemit. Sa vendbanim i keq është ai!' Dhe, ndërsa po ngritnin themelet e tempullit, Ibrahimi dhe Ismaili luteshin:'Zoti ynë, pranoje këtë prej nesh, se vërtet Ti di çdo gjë dhe dëgjon çdo gjë! Zoti ynë, na bëj të devotshëm ne të dy, dhe nga pasardhësit tanë bëje një popull që janë të devotshëm nda Teje, dhe na i mëso ritualet tona e na fal, se Ti e pranon pendimin dhe je i mëshirshëm! Zoti ynë, dërgo ndër ta pejgamber nga vetë ata, i cili do t'ua mësojë ajetet Tua, do t'ua mësojë Librin dhe urtësinë, dhe do t'i pastrojë ata, se vërtet Ti je i fuqishëm dhe i urtë." [el-Bekare: 124-129]

I lartësuari, këtu, flet sesi robi dhe i dërguari i Tij, miku e i zgjedhuri, udhëheqësi i besimtarëve dhe stërgjyshi i të dërguarve të Allahut, Ibrahimi, ndërtoi Ka'ben, i cili është tempulli i parë i ndërtuar për të gjithë njerëzit, në të cilin ata do t'i bëjnë ibadet Allahut. Ibrahimi [alejhis-selam] e ndërtoi Ka'ben në vendin që ia tregoi Allahu.

Më herët, theksuam që Ali Ibn Ebi Talib dhe disa të tjerë kanë thënë se Allahu, nëpërmjet shpalljes, i ka treguar Ibrahimit se ku do ta dërtojë Ka'ben. Kur folëm për krijimin e qiejve, përmendëm se Ka'ba gjendet nën tempullin qiellor [el-Bejtu-l-Ma'mur], kështu që, po të binte ai, do të binte mbi të. Kështu është rasti edhe me shtatë tempujt qiellorë. Disa dijetarë nga gjeneratat e para kanë thënë se në çdo qiell ekziston nga një tempull, në të cilin bëjnë ibadet banorët e atij qielli. Këta tempuj për banorët e qiejve paraqesin gjënë e njëjtë që paraqet edhe Ka'ba për banorët e tokës.

Kështu, Allahu e urdhëroi Ibrahimin [alejhis-selam] që t'ia ndërtonte një tempull, i cili për banorët e tokës do të jetë ashtu siç janë tempujt për engjëjt në qiej. Allahu ia tregoi vendin e atij tempulli që do t'i kushtohej Atij, vend i cili është paracaktuar që nga krijimi i qiejve dhe Tokës. Këtë e vërteton edhe hadithi të cilin e kumtojnë Buhari dhe Muslim:"Këtë vend Allahu e ka bërë të shenjtë në ditën që krijoi qiejt dhe tokën, dhe do të mbetet i shenjtë, me urdhërin e Allahut, gjer në Ditën e Kijametit."

Në asnjë hadith të vërtetë të të dërguarit të Allahut [salallahu alejhi ue selam] nuk përmendet që Ka'ba është ndërtuar para Ibrahimit [alejhis-selam]. Atyre që për këtë e marrin si dëshmi thënien e të lartësuarit, "vendi ku gjindet tempulli" [el-Haxh: 26], duhet t'u thuhet se kjo s'është dëshmi dhe se kjo nuk mund të kuptohet nga këto fjalë. Me këto fjalë mendohet në vendin për të cilin Allahu e di që si i tillë është përcaktuar dhe shkruar. Këtë vend e kanë nderuar të gjithë të dërguarit, prej Ademit deri në kohën e Ibrahimit [alejhis-selam].

Ne tashmë kemi theksuar që Ademi, në këtë vend, ka ngritur një tendë, se engjëjt i kanë thënë atij që ata, qysh para tij, kanë bërë tauaf rreth këtij vendi, dhe se anija e Nuhut është sillur rreth e qark tij nja katërdhjetë ditë, apo afërsisht kaq.

Mirepo, të gjitha këto transmetime rrjedhin nga Çifutët, për të cilat tashmë kemi thënë se s'bën t'u besohet, por as nuk duhet mohuar ato. Këto nuk mund të merren si dëshmi, por, kur të bien ndesh me dëshmitë, ato duhet hedhur poshtë.

Allahu thotë:"Tempulli i parë që është ndërtuar për njerëz, është ai në Meke, që është i bekuar dhe udhëzim për botët" [Ali Imran: 96], domethënë, tempulli i parë që është ndërtuar ndonjëherë si bekim dhe udhëzim për njerëzit, është ai në Meke.

Në lidhje me vendin ku është ngritur Ka'ba, i lartësuari thotë:"Në të ka shenja të qarta," domethënë, atë e ka ndërtuar Ibrahimi [alejhis-selam], babai i të gjithë të dërguarve të mëvonshëm dhe shembulli i të gjithë besimtarëve pas tij, të cilët do ta imitojnë atë, dhe do t'i përmbahen sunetit të tij .

Për këtë Ai thotë:"Vendi në të cilin ka qëndruar Ibrahimi" [Ali Imran: 97], duke menduar në gurin ku ka qëndruar, kur ndërtesa e Ka'bes u ngrit mbi lartësinë e tij. Këtë gur të njohur e pat vendosur i biri i tij, që të hipte mbi të, kur ndërtesa nisi të lartësohej dhe nuk mund të bënte më mur. Kjo përmendet në hadithin e gjatë, të cilin e transmeton Ibn Abas.

Ky guri, që nga kohët e vjetra e gjer në kohën e Umer Ibn el-Hatab, ka qenë pranë murit të Ka'bes, kur ai e largoi pak, që ata të cilët faleshin të mos i pengonin ata që bënin tauaf.

Pas kësaj, edhe të tjerët e ndoqën në këtë, ndërsa e dimë që edhe Allahu në shumë gjëra e ka vërtetuar qëndrimin e tij. Kështu, ai njëherë i pat thënë të dërguarit të Allahut [salallahu alejhi ue selam]:"Sikur ta kishim marrë vendin e Ibrahimit si vendfalje!" Në lidhje me këtë, Allahu shpalli:"Le të jetë vendi i Ibrahimit vendfalja juaj!" [el-Bekare: 125]

Gjurmët e tabaneve të Ibrahimit në atë gur kanë ekzistuar gjer në nisjen e Islamit. Kështu, Ebu Talib, në kasiden e njohur të tij, këndoi:

Pasha Theurin dhe atë që e vendosi Thebirin në vendin e tij
Dhe pasha atë që është ngjitur përpjetë për të mirë në Hira dhe u lëshua!
Dhe pasha Ka'ben, tempullin e parë në mes të Mekes
Dhe pasha Allahun, ai s'është i paditur!
Dhe pasha gurin që është nxirë nga të prekurit, kur atë e rrethojnë mëngjes e mbrëmje!
Dhe pasha gjurmët, ende të freskëta, të Ibrahimit në gur nga këmbët e tija të zbathura!

Kjo do të thotë që këmba e tij fisnike sharroi në atë gur, dhe kështu ka mbetur shenja e tabaneve të tij, të zbathura, pa këpucë. Për këtë Allahu thotë:"Dhe, ndërsa po ngritnin themelet e tempullit, Ibrahimi dhe Ismaili luteshin, domethënë, ata njëkohësisht e thoshin du'an:"Zoti ynë, pranoje këtë prej nesh, se vërtet Ti di çdo gjë dhe dëgjon çdo gjë!" [el-Bekare: 127]

Pra, ata qenë të sinqertë dhe iu nënshtruan Allahut, dhe e lutën Atë, të lartësuarin, Atë që dëgjon çdo gjë dhe di çdo gjë, që ta pranonte nga ata nënshtrimin e shkëlqyer dhe mundin e denjë për lavdërim:"Zoti ynë, na bëj të devotshëm ne të dy, dhe nga pasardhësit tanë bëje një popull që janë të devotshëm ndaj Teje, dhe na i mëso ritualet tona [rregullat e ibadetit] dhe na fal, se Ti e pranon pendimin dhe je i mëshirshëm!" [el-Bekare: 128]

Me këtë është dashur të thuhet që Ibrahimi ka ndërtuar tempullin më të ndershëm në vendin më të ndershëm, në luginën e thatë, pas çka ai u lut për bekimin e familjes së tij, që ata të jenë të furnizuar mirë, pavarësisht mungesës së ujit, drunjëve, të mbjellave dhe frutave. Gjithashtu, u lut që ai vend të jetë i shenjtë, i mbrojtur, i sigurt dhe i rehatshëm.

Allahu iu përgjigj lutjes së tij dhe i dhuroi atë çfarë ai kërkoi. Kështu, i lartësuari thotë:"A nuk shohin ata sesi e kemi shenjtëruar tempullin dhe e kemi bërë të sigurt, ndërsa kudo përreth tyre bëhen grabitje dhe plaçkitje?" [el-Ankebut: 67]. I lartësuari, po ashtu, thotë:"A nuk u mundësuam Ne që të banonin në një vend të sigurt, ku sillen fruta të të gjitha llojeve si dhuratë nga ana Jonë?" [el-Kasas: 57]

Ai, po ashtu, e luti Allahun që t'u dërgojë një lajmëtar, njërin nga ata, dmth nga gjiri i tyre, i cili do të flasë në gjuhën e tyre, në gjuhën e qartë e të pastër, që me këtë të fitojnë dy gëzime: atë të kësaj bote dhe të jetës së përtejme, dmth të kenë fat në të dy botët.

Allahu ia pranoi edhe këtë lutje dhe u dërgoi një lajmëtar. Dhe çfarë lajmëtari! Me të vulosi të gjithë të dërguarit dhe pejgamberët e Tij, me të e plotësoi fenë, gjë që nuk i ka dhënë askujt para tij.

Me misionin e tij përshiu të gjithë njerëzit në tokë, pavarësisht racës gjuhës dhe cilësive të tyre, në të gjitha rajonet e botës dhe në të gjitha kohërat, gjer në Ditën e Gjykimit. Kjo është njëra nga cilësitë e tija, të cilën nuk e kanë pasur të dërguarit e tjerë, për shkak se ai ishte fisnik, për shkak të plotshmërisë së fesë në të cilën thërriste, për shkak të mjedisit të ndershëm jetësor të tij dhe të folmes së qartë të tij, për shkak të mëshirës së shumtë të tij, për shkak të prejardhjes fisnike të tij dhe për shkak të vlerës së zanafillës së tij dhe vendit të prejardhjes.

Për shkak se ndërtoi Ka'ben për të gjithë njerëzit në tokë, Ibrahimi [alejhis-selam] e meritoi që pozita, statusi dhe vendi i tij të jetë në një vend të lartë në qiell, tek tempulli i engjëjve [el-Bejtu-l-Ma'mur], i cili është Ka'be për banorët e bekuar fisnikë të qiellit të shtatë.

Në të, për çdo ditë, hyjnë shtatëdhjetë mijë engjëj dhe aty bëjnë ibadet pa dalur prej tij, gjer në Ditën e ringjalljes.

Ne në Tefsir, në suren el-Bekare, kemi përmendur se si ai e ndërtoi Ka'ben, ku cekëm edhe hadithet dhe transmetimet që kanë të bëjnë me këtë, gjë që mjafton lidhur me këtë temë, e kush të dojë, le të shikojë aty [Tefsirin]. Allahut i takon falënderimi për këtë.

Njëra nga këto transmetime janë fjalët e Sudejjit:"Kur Allahu e urdhëroi Ibrahimin dhe Ismailin që ta ndërtonte Ka'ben, ata nuk e dinin se ku gjindej vendi, gjersa Allahu nuk e dërgoi një erë, që quhej el-Haxhuxh". Ajo erë kishte dy krahë dhe kokën në formë të gjarpërit. Ajo, së pari, e shpërndau dheun nga themelet e Ka'bes së parë e, më pas, ata të dy, me anë të kazmave, bënë mihjen dhe i vendosën themelet. Në këtë mendohet me fjalët e Allahut:"Dhe kur Ne ia treguam Ibrahimit, si strehë, vendin ku gjindet tempulli." [el-Haxh: 26]

Kur ata ndërtuan themelet dhe nisën të bënin mur në këndin ku sot gjindet Guri i Zi, Ibrahimi i tha Ismailit: "O bir, shko dhe kërkoje një gur të mirë, që ta vendosi në këtë vend." "Baba," ia ktheu ai, "unë jam lodhur dhe plogështuar." Ibrahimi tha:"Nëse është ashtu, largohu!" Atëherë, Xhibrili ia solli Gurin e Zi prej Indisë, i cili, asokohe, ishte i bardhë, safir i bardhë, si segama [dru që ka fruta jashtëzakonisht të bardha].

Ademi e solli të tillë nga Xheneti, mirëpo është nxirë nga mëkatet e njerëzve. Kur Ismaili e solli një gurë tjetër dhe e pa këtë pranë këndit të Ka'bes, pyeti:"Baba, kush ta solli këtë?" Ibrahimi u përgjigj:"Ai që është më i zellshëm se ti!" Kështu, ata bënin mur dhe i luteshin Allahut:"Zoti ynë, pranoje këtë prej nesh, se vërtet Ti di çdo gjë dhe dëgjon çdo gjë!" [el-Bekare: 127]

Ibn Ebi Hatim përmend se ai e ndërtoi Ka'ben duke përdorur material nga pesë kodra. Më pas, thotë se erdhi Dhulkarnejni, i cili, asokohe, ka qenë sundues, ndërsa ata po bënin mur, dhe i pyeti:"Kush ju ka urdhëruar ta bëni këtë?" Ibrahimi u përgjigj:"Na ka urdhëruar Allahu." Ai tha:"Kush do ta vërtetojë këtë çfarë thua ti?" Atëherë, për këtë dëshmuan pesë deshë, kështu që edhe ai u bind dhe besoi. Ezreki shton se Dhulkarnejni, së bashku me Ibrahimin, ka bërë tauaf rreth Ka'bes.

Ka'ba ka mbetur një kohë të gjatë ashtu siç e pat ndërtuar Ibrahimi. Më pas e rindërtuan Kurejshitët, mirëpo ata e shkurtuan atë nga themelet e Ibrahimit, nga ana veriore, e cila është e kthyer nga Shami. E tillë është edhe sot.

Buhari dhe Muslim shënojnë hadithin që e transmeton Malik nga Ibn Shihab, e ai nga Salimi, që Abdullah Ibn Muhamed Ibn Ebi Bekr e ka dëgjuar nga Ibn Umer, e ai nga A'isha, se i dërguari i Allahut [salallahu alejhi ue selam] në një rast kishte thënë:"A nuk e ke vërejtur sesi populli yt e ka shkurtuar atë nga temelet e Ibrahimit me rastin e rindërtimit të saj?" Unë thashë:"O i dërguar i Allahut, a s'do ta kthesh atë në themelet e Ibrahimit?" Ai tha:"Po të mos kishte qenë populli yt deri vonë mosbesimtarë, do ta bëja këtë." Në një tjetër version thuhet:"Po të mos kishte qenë populli yt deri vonë në xhahilijet [injorancë]," ose ka thënë "në mosbesim," do ta shpenzoja thesarin e Ka'bes në rrugë të Allahut, do t'ia lëshoja dyert më poshtë nga toka, ndërsa Haxherin [Gurin] do ta bëja pjesë përbërëse të Ka'bes [pjesë e cila, sipas ndërtimit të Ibrahimit, edhe ka qenë pjesë e Ka'bes].

Ibn Zubejr [radiallahu anhu] e pat ndërtuar Ka'ben ashtu siç kishte thënë i dërguari i Allahut [salallahu alejhi ue selam], sipas asaj që ia kishte transmetuar tezja e tij, A'isha, nëna e besimtarëve. Haxhaxhi, pasi e kishte mbytur Ibn Zubejrin, në vitin shtatëdhjetë e tre sipas Hixhretit, lidhur me këtë e njoftoi halifen Abdul-Melik Ibn Meruan, duke menduar se Ibn Zubejri këtë e kishte bërë nga hamendja, kështu që urdhëroi që Ka'ba të kthehej në gjendjen e mëparshme. Kjo u realizua me shembjen e murit të Ka'bes nga ana e Shamit, ndërsa vetë Ka'ba është shkurtuar në anën në të cilën gjindet Haxheri. Teprica e gurëve është lënë në brendësi të Ka'bes, dyert lindore janë ngritur, kurse dyert nga ana e perëndimit krejtësisht janë murosur. E këtillë ka mbetur Ka'ba gjer më sot.

Kur dëgjuan më vonë se Ibn Zubejri këtë e kishte bërë bazuar në tregimin e A'ishes, nënës së besimtarëve, ata u penduan për atë çfarë bënë dhe u erdhi keq që nuk e kanë lënë Ka'ben ashtu siç kishte qenë.

Më pas, Mehdi Ibn Mensur, në kohën e vet, ka kërkuar opinionin e Imam Malik Ibn Enes në lidhje me kthimin e Ka'bes në gjendjen në të cilën kishte qenë kur Ibn Zubejri e pat rindërtuar atë, mirëpo ai iu përgjigj:"Kam frikë që sunduesit do të luajnë me Ka'ben!", dmth që mos ta rregullojë secili sundues sipas tekave të veta. Kështu, ajo ka mbetur siç është sot.

Shkoqitur nga 'el-Bidaje uen-Nihaje' i Ibn Kethir

__________________
“Dhe Fitneja është më e keqe se vrasja.“ (El Bekare 191)