|
Rregullat e therrjes sė kurbanit
Therrja e kurbanit ėshtė dispozitė e sheriatit pėr tė gjallėt ashtu siē bėnte Pejgamberi a.s. dhe shokėt e tij, tė cilėt therrnin pėr vete dhe pėr familjet e tyre.
Nga ēka largohet personi i cili dėshiron tė therrė kurban?
Nėse dėshiron ndokush tė therrė kurban dhe ka hyrė mauji Dhu El-Hixhe me pamjen e hėnės sė re ose me plotėsimin e tridhjetė ditėve tė muajit Dhu El-Ka'de, ndalohet pėr personin qė therrė tė heqė diēka nga flokėt, thonjėt dhe lėkura e tij pėrderisa tė therrė kurbanin. Kjo vėrtetohet nga hadithi, tė cilin e transmeton Ummu Seleme r.a. se Pejgamberi a.s ka thėnė: "Nėse hynė tė dhjetat e Dhu El-Hixhes, dhe dėshiron dikush nga ju tė therrė mos tė heqė diēka nga flokėt apo thonjė e tij", kurse nė njė fjalė tjetėr thotė: "mos tė prek nga flokėt e as nga thonjėt e tij asgjė pėrderisa tė therrė".
Nėse personi e bėnė nijet pėr therrje gjatė dhjetė ditėve tė muajit Dhu El-Hixhe nuk guxon tė heqė diēka nga flokėt e tij qė nga koha e bėrjes nijet. Nuk ka mėkat ky person nėse ka marrė prerė nga flokėt e tij para bėrjes nijjet (vendosshmėrisė).
Urtėsia e kėsaj ndalese ėshtė se pėrsoni, i cili therrė e ka shoqėruar Haxhiun nė disa rituale fetare tė Haxhit, e ato janė afrim tek Allahu xh.sh., si p.sh.: Therrja e kurbanit dhe nė disa veēanti tė "ihramit", siē janė mosprerjėn e flokėve dhe tė ngjajshėm mė tė. Pra, nisur nga themi se lejohet pėr familjėn e pėrsonit, i cili therrė kurban qė tė heqė nga flokėt, thonjėt dhe lekurat e tyre nė dhjet ditėt e dhul-hixhes.
Kjo rregull ėshtė e veēantė pėr prsonin, i cili therrė kurban. Mirėpo, sa i pėrket pjestarėve tjerė nė kurban, nuk iu pėrkėt ky rregull, sepse Pejgamberi a.s. ka thėnė: nėse dėshiron dikush nga ju tė therrė
", e nuk ka thėnė ose tė therret pėr tė. Pejgamberi a.s. ka therrė kurban pėr familjen e tij e nuk ėshtė transmetuar hadith se ai e ka urdhėruar familjen e tij qė mos heqin prej flokėve apo thonjėve.
- Nėse personi i cili dėshiron tė therrė kurban heqė nga flokėt, thonjėt apo lėkura e tij duhet tė pendohet tek Allahu xh.sh. dhe tė mos pėrserisė kėtė.
Nėse dikush e bėnė kėtė vepėr tė ndaluar nuk detyrohet me kompenzim (kefaret). Poashtu nuk e ndalon kjo qė tė mos therrė kurban, siē mendojnė disa njerėz tė paditur.
- Nėse personi i cili dėshiron tė therrė kurban heq diēka nga flokėt apo thonjėt e tij me harresė apo padituri ose i kanė rėnė flokėt, ose ka nevojė pėr heqjėn e flokėve nuk ka mėkat pėr te. Psh: nėse i thehet thoni dhe e pėngon, me kėtė rast e pret atė. Apo i bijnė flokėt nė sy, i largon ato apo ka nevojė pėr prerjen e tyre.
Mirėpo, disa e veēojnė therrjen e kurbanit pėr tė vdekurit, e kjo nuk ka bazė nė sheriat
Therrja pėr tė vdekurit ėshtė tri llojesh:
E para: Qė tė therrėt pėr tė vdekurit sipas tė gjallėve. Psh: Personi cili therrė pėr vehte dhe pėr familjen e tij e bėnė nijet kėtė therrje pėr tė gjallurit dhe pėr tė vdekurit. Argument pėr kėtė ėshtė therrja e Pejgamberit a.s. pėr vetveten, familjen dhe pėr tė vdekurit e tij.
E dyta: Tė therrėt pėr tė vdekurit nė realizim tė testamenteve tė tyre nė shenjė rrespekti dhe nderi ndaj tyre. Argument pėr kėtė ėshtė fjala e Allahut xh.sh. ku thotė:
"Kush bėn ndryshimin e tij pasi qė ta ketė dėgjuar (ditur) atė, mėkati pėr tė u takon atyre qė ndryshojnė. Allahu dėgjon dhe di" (El-Bekare 181).
E treta: Qė tė therrėt pėr tė vdekurit vullnetarisht nga tė gjallėt. Pra kjo ėshtė e lejuar. Drejtimi (medh-hebi) Hanbeli ėshtė i mendimit se shpėrblimi i therrjės arrinė tek i vdekuri dhe i bėnė dobi atij duke e krahasuar kėtė therrje si lėmoshė ndaj tė vdekurit. Mirėpo, nuk e shohim se veēimi i tė vdekurit nė therrje ėshtė sipas sunetit, pėrarsye se Pejgamberi a.s. nuk ka therrur (kurban) pėr asnjė nga tė vdekurit e tij duke e veēuar atė. Nuk ka therrur as pėr axhėn e tij Hamzėn edhe pse ishte ndėr mė tė fuqishmit ndėr tė afėrmit e tij. Poashtu, nuk ka therrur edhe pėr fėmijėt e tij tė vdekur. Fėmijėt e tij tė vdekur ishin tri vajza tė martuara dhe tre fėmijė tė vegjėl.
Gjithashtu nuk ka therrur pėr gruan mė tė dashur ndėr gratė tjera Hatixhen r.a. Nuk ėshtė vėrejtur nė kohėn e tij se ndonjėri nga shokėt e tij ka therrur pėr tė vdekurit.
Gabim e shohim, poashtu siē veprojnė disa njerėz, tė cilėt therrin pėr tė vdekurin nė vitin e parė tė vdekjes sė tij dhe e quajnė kėtė therrje (therrja e gropės). Besojnė poashtu se nuk lejohet tė bashkohet askush me tė vdekurin nė tė mirat (sevapet) e tij nga ajo therrje, ose therrin pėr tė vdekurin vullnetarisht ose nė realizimin e testamenteve tė tyre e nuk therrin pėr vetveten dhe familjet e tyre. Po ta dishin tė tillėt se personi, i cili therrė kurban prej pasurisė sė tij pėr vete dhe familjen e tij ka mundėsi ta pėrfshin tėrė familjen e tij tė gjallurit dhe tė vdekurit nuk e kishin veēuar tė vdekurit me kėtė punė.
Muhamed bin Salih El-Uthejmin
__________________
O ju qė keni besuar, a tju tregoj pėr njė tregti tė bujshme qė ju shpėton prej njė dėnimi tė dhembshėm:
Ti besoni All-llahut dhe tė dėrguarit tė Tij, tė luftoni nė rrugėn e All-llahut me pasurinė tuaj dhe veten tuaj, e kjo ėshtė shumė mė e dobishme pėr ju, nėse jeni qė e dini.
ES-SAFF 10-11
|