Marre nga "Shpjegimi i tre themeleve baze" i Enes Abdurrahim ibn Abdullah Albanit

(Te thirrurit ne fene e Allahut)

Kjo thirrje konsiston në të thirrurit sipas mënyrës që Allahu ka përcaktuar. Pa dyshim se dawah më e mirë është dawah e Rrasulit. Allahu thotë:

"Ju keni tek i Dërguari i Allahut një shembull të shkëlqyer..." (33:21)

"...E gjithçka që i dërguari u jep merreni e gjithçka që ai u ndalon hiqni dorë nga ajo..." (59:7)

"Ai s'flet nga mendja e tij, s'është tjetër veç shpallje që i shpallet." (53:3)

Allahu i shpalli Rrasulit mënyrën e dawahs:

"Thirr për në rrugën e Zotit tënd me zgjuarsi dhe qortim të drejtë dhe arsyeto me ta me mënyrën më të mirë. Padyshim Zoti yt është i Gjithdijshëm rreth atij që shmanget nga rruga Tij e drejtë dhe Ai është i Gjithdijshëm ndaj atyre që udhëzohen" (16:125).

"Dhe mos debato me ithtarët e librit veçse në mënyrën më të mirë, përveç zullumqarëve" (29:46)

"Thuaj (O Muhamed)! Kjo është rruga ime. Unë thërras tek Allahu (me tewhid) me dije të sigurt, unë dhe ata që më ndjekin mua dhe Allahu është i pastër nga ajo që ata i përshkruajnë dhe unë jam larg atyre që i bëjnë shirk Atij" (12:108).

Pra Allahu ka përmendur katër faza të dawahs:

1) Të thirrurit me zgjuarsi.

Të thirurit me zgjuarsi konsiston në të thirrurit duke e mbështetur të vërtetën me argumenta të qartë dhe preçizë.

2)Të thirrurit me qortim të drejtë.

Të prezantosh këto argumenta në mënyrë të pranueshme dhe që t'i zbusësh zemrën tjetrit.

3)Të debatuarit me mënyrën më të mirë.

Të debatosh me qartësi dhe siguri duke nxjerrë në pah të vërtetën dhe duke demaskuar kotësinë.

4)Përveç zullumqarëve.

Duke aplikuar xhihad për hir të Allahut . Prandaj shumë dijetarë Islamë e kanë cilësuar xhihadin si dawah me forcë.

Daijah (personi që bën dawah) i përdor këto faza sipas rastit që i paraqitet dhe mund të zbatojë një apo më shumë në varësi të situatës dhe të personave të cilëve ai u jep dawah. Dhe që të katra këto faza janë të kushtëzuara nga: "me dije të sigurt".

Po ashtu duhen pasur parasysh rrethanat në të cilat bëhet kjo dawah dhe në varësi të tyre zgjidhet edhe mënyra e dawahs. Kështu, nëse shkon të bësh dawah tek ehlul-kitabët, atëherë i referohesh hadithit të Muadh ibn Xhabal që trasmetohet nga Bukhari nga Abu Mabad se kur Rrasuli dergoi Muadhin në Jemen i tha atij:

“Ti do të shkosh tek ehlul-kitabet, prandaj kur te arrish atje, ftoji të deshmojne se nuk ka zot veç Allahut dhe Muhamedi është i dërguari i Tij. Nëse ata të binden ty në këtë, thuaju se Allahu ka obliguar për ta pesë namaze në cdo ditë dhe natë. Nëse të binden në të atëherë thuaju se Allahu ka obliguar për ta që të paguajnë zekate që do të merret nga të pasurit prej tyre dhe do tu jepet të varfërve prej tyre. Nëse të binden në të, atëherë shmangiu marrjes (si zekatë) të pasurisë së tyre më të mirë dhe ki frikë nga duaja e të shtypurit ngase nuk ka pengesë mes duasë së tij dhe Allahut”.

Po ashtu Bukhari transmeton nga Abu Musa se Rrasuli u tha Abu Musës dhe Muadhit kur i dërgoi për në Jemen: “Lehtësojini gjërat për njerëzit dhe mos i vështirësoni. Përgëzoni dhe mos i mbushni ata me urrejtje dhe punoni të dy në kooperim dhe mirëkuptim me njëri-tjetrin, bindjuni njëri-tjetrit....”

Sipas versionit të Abu Burdës po në Bukhari, Rrasuli u tha atyre: “Trajtoni njerëzit me butësi dhe mos jini të ashpër me ta. Përgëzoni dhe mos i mbushni me urrejtje. Duajeni njëri-tjetrin dhe mos u përcani”.

Bukhari transmeton nga Amri se kur Muadhi arriti në Jemen, u priu njerëzve ne namazin e sabahut dhe në të recitoi: “Vërtetë Allahu e mori Ibrahimin si khalil”. Dikush nga prapa tha: “Sa e lumtur është nëna e Ibrahimit”.

Pra sikurse vërehet jo vetëm që duhet butësi dhe arsyetim i drejtë në dawah të tillë por në të njëjtën kohë duhet që edhe thirrësit të kenë të qartë se po thërrasin për të njëjtin qëllim dhe thirrja e tyre duhet të jetë një, të mos përcahen, ta ndihmojnë njëri-tjetrin, ti binden njëri-tjetrit, ta këshillojnë njëri-tjetrin, ta duan njëri-tjetrin e kështu me rradhë. Dhe ajo që është më e rëndësishmja është të thërrasin sipas asaj që Allahu dhe Rrasuli kanë përcaktuar dhe jo sipas dëshirave dhe epsheve të tyre. T’i përmbahen sunetit dhe jo mendimeve të filan sheikhu apo filan thirrësi. Të këshillojnë njëri-tjetrin me hak dhe me sabr.

Por hadithi i Muadhit nuk është i vetmi hadith në lidhje me dawahn sikur keqkuptohen disa dhe ky hadith nuk ndiqet nëse ushtria muslimane është përballë ushtrisë qafire. Në këtë rast veprohet sipas hadithit të Burejdit që transmetohet nga Muslimi në sahihun e tij ku thuhet: “Kur Rrasuli caktonte dikë si emir ushtrie apo grupi të vogël luftarak, ai, në mënyrë të veçantë e këshillonte që t’i frikësohej Allahut dhe të ishte i mirë ndaj muslimanëve që ishin me të. Ai thoshte: Luftoni në emër të Allahut dhe për hir të Allahut. Luftoni kundër atyre që nuk besojnë në Allah. Bëni xhihad dhe mos vidhni nga plaçka e luftës. Mos e thyeni premtimin. Mos i prishni kufomat dhe mos vrisni fëmijë. Kur të takoni armiqtë tuaj nga idhujtarët thirrini në tre gjëra. Nëse ata pranojnë, pranoje prej tyre dhe mos i shkakto atyre asnjë dëm. Thirri që të pranojnë Islamin. Nëse të përgjigjen (pranojnë), pranoje prej tyre dhe mos i lufto ata. Pastaj bëju thirrje të bëjnë hixhrah në tokën e muhaxhirinëve dhe njoftoji se nëse e bëjnë këtë ata do të kenë të tëra privilegjet dhe obligimet e muhaxhirinëve. Nëse refuzojnë (të bëjnë hixhrah) thuaju se ata do të kenë të njëjtin status sikurse beduinët muslimanë dhe ata do tu nënshtrohen të njëjtave urdhëra të Allahut sikurse edhe muslimanët e tjerë por ata nuk do të marrin asnjë pjesë të plaçkës së luftës apo të Fej-it përveç nëse marrin vetë pjesë në luftë. Nëse ata refuzojnë të pranojnë Islamin, atëherë kërkoju që të paguajnë xhizjah-n. Nëse pranojnë të paguajnë atë, pranoje atë dhe mbaji duart larg tyre (mos i lufto). Nëse refuzojnë të paguajnë xhizjah-n, kërko ndihmën e Allahut dhe luftoji ata. Kur të rrethosh ndonjë fortesë dhe ata të kërkojnë që tu japësh siguri në emër të Allahut dhe të Rrasulit, mos jep sigurinë e Allahut dhe Rrasulit por jepu atyre garancinë tënde dhe të shokëve të tu (të ushtrisë tënde). Është mëkat më i vogël nëse nuk mbahet garancia jote dhe e shokëve të tu se sa garancia e Allahut dhe e Rrasulit. Kur të rrethosh ndonjë fortesë dhe ata të kërkojnë që t’i lësh të dalin sipas komandës së Allahut, mos u lejo të dalin sipas komandës së Allahut por sipas komandës sate, ngase ti nuk e di nëse ti do të jesh apo jo në gjendje të zbatosh komandën e Allahut në lidhje me ta”.

Pra sikurse shihet, komanda e Muadhit eshte ndryshe nga kjo ngase edhe situata është ndryshe. Po ashtu nëse njerëzit të vijnë dhe të pyesin dhe duan që tu tregosh se ç’është feja dhe ç’duhet të bëjnë ata, atëherë vepro sipas hadithit të fisit te abdulkaisit (një fis) që transmetohet nga Bukhari dhe ndërthure këtë me porositë që Rrasuli u dha Abu Musës dhe Muadhit.

Bukhari transmeton nga Ibn Abaz se kur delegacioni i abdulkaisit erdhi tek Rrasuli ata thanë: “O Rrasulullah! Mes nesh dhe teje është fisi Mudar (me të cilin jemi në luftë dhe nuk mund të vijmë përveç se në kohë paqe) pra na urdhëro me diçka të mirë me të cilën të mund të hyjmë në xhenet dhe po ashtu tu themi edhe atyre që kemi lënë pas. Ata po ashtu e pyetën Rrasulin rreth pijeve. Ai i urdhëroi ata me katër gjëra dhe u ndaloi katër gjëra. Ai i urdhëroi ata me besim në Allah dhe i pyeti: A e dini se ç’është besimi në Allah?! Ata thanë:- Allahu dhe i Dërguari i Tij e dinë më mirë. Ai tha; Të dëshmosh se askush s’ka të drejtë të adhurohet veç Allahut që është i Vetëm e pa partner dhe se Muhamedi është i Dërguari i Tij. Të falni namazin dhe të jepni zekatën. (Transmetuesi mendon se është përmendur edhe agjerimi i Ramadanit). Të paguani 1/5 e plaçkës së luftës. Pastaj u ndaloi katër. Ed-Duba’, El-Hantam, El-Mazafat dhe En-Nakir ose mbase El-Mukajar (Të tëra këto janë enë që përdoreshin për fermentimin dhe pirjen e Alkoolit). Më pas Rrasuli u tha: Mësojini mirë këto dhe ua thoni atyre që keni lënë pas”.

Pra sikurse vërehet në situata të ndryshme edhe mënyra e dawahs është ndryshe dhe suneti i Rrasulit është i gjerë prandaj në varësi të situatës edhe zgjedhja e mënyrës së dawahs sipas sunetit.

Sheikh Ibn Uthejmin thotë në “ Sharh thalathat ul-usul”: “Dija e sigurtë (basirah) është në lidhje me atë për të cilën po thërret dhe do të thotë që thirrësi ka dije rreth gjykimeve të sheriahs dhe si duhet bërë thirrja dhe po ashtu njeh gjendjen e atyre të cilëve u drejtohet thirrja”.

"Thuaj (O Muhamed)! Kjo është rruga ime. Unë thërras tek Allahu (me tewhid) me dije të sigurt, unë dhe ata që më ndjekin mua dhe Allahu është i pastër nga ajo që ata i përshkruajnë dhe unë jam larg atyre që i bëjnë shirk Atij" (12:108).

Në “Fet’h ul-Mexhid” thuhet se Ibn Kajjim thotë rreth këtij ajeti: “Ai (Allahu), ka përmendur të gjitha gradat e thirrjes së njerëzve në Allah dhe i ndau në tre kategori në varësi të situatës së atij që thirret. Kështu ai ose po pyet për vërtetësi dhe drejtësi e nga dashuria për to (për t’u udhëzuar) duke i preferuar ato ndaj të tjerave nëse përballohet me të tjera e kjo quhet hikma (zgjuarsi); Ky person nuk ka nevojë për predikim apo debatim.

Ose vepron në kundërshtim me të vërtetën dhe drejtësinë por nëse ndesh të vërtetën dhe drejtësinë ai i ndjek dhe i përvehtëson ato; ky person ka nevojë për thirrje me nxitje dhe me qortim të drejtë.

Ose ky person mund të jetë duke kundërshtuar të vërtetën dhe drejtësinë me këmbëngulje; Ky person thirret me debat në mënyrën më të mirë. Nëse heq dorë nga këmbëngulja e tij, mirë. Përndryshe çoje tek prerësi i kokave (xhelati) po qe e mundur”.

 Karakteristikat e daijahs.

Dikush që bën dawah duhet të ketë si karakteristika të tij butësinë, drejtësinë, dijen dhe durimin.

Sufjan Eth-Thewri ka thënë: “Vetëm personi që ka tre karakteristikat e mëposhtme duhet të urdhërojë në të mirën dhe të ndalojë të keqen: butësi, drejtësi dhe dije”.

Sheikh Ul Islam Ibn Tejmia thotë në “Urdhërimi i së mirës dhe ndalimi i së keqes”: “… tre gjëra janë të domosdoshme: dije, butësi dhe durim. Dije përpara se të urdhërosh e ndalosh, butësi kur i bën ato dhe durim në vijim të kësaj. Kjo del qartë në thënien e disa selefëve: “Vetëm ai e urdhëron të mirën dhe ndalon të keqen, (vetëm ai) që ka dije rreth asaj që urdhëron dhe ndalon, ka butësi dhe durim në urdhërim dhe ndalim”. Duhet të kesh parasysh se këto kushte për urdhërim dhe ndalim e bëjnë të vështirë për shumicën e njerëzve që të ndërmarin këtë detyrë. Kështu që ata mendojnë se janë të shfajsuar nga urdhërimi dhe ndalimi dhe si rrjedhim e braktisin atë. Këta persona janë ata që dëmtojnë duke urdhëruar pa plotësuar këto kushte (pasi ata po urdhërojnë vehtet e tyre me braktisjen e obligimit). Braktisja e një obligimi është gjithashtu mosbindje dhe kryerja e të ndaluarave është mosbindje. Ai që hidhet nga një mosbindje në tjetrën është si ai që kërkon strehim nga i ftohti therës duke u hedhur në zjarr ose si ai që lëviz nga një fe fallco në tjetrën”.

Po ashtu Daijah duhet të flasë hakun dhe duhet të përpiqet që të kryejë vetë gjithçka që thotë. Allahu thotë:

“ A po i thërrisni të tjerët në devotshmëri dhe po harroni vehtet tuaja edhe pse po e lexoni shpalljen? A nuk keni llogjikë?” (2:44)

“ Shembulli i atyre që qenë ngarkuar me tewratin dhe nuk i zbatuan urdhëresat është si gomari që mban libra…” (62:5).

Shuajbi i tha njerëzve të tij: “Unë nuk dua t’u kundërshtoj ju dhe më pas të bëj atë që u ndalova ju. Unë vetëm dua të përmirësoj me sa kam mundësi….”(11:88).

Rrasuli ka thënë: “Natën e miraxhit kalova nga një grup njerëzish që po u prisnin buzët me gërshërë zjarri. Unë pyeta kush qenë ata dhe më thanë se ata ishin oratorë të ymetit tim që thërrisnin në devotshmëri dhe i harronin vehtet e tyre edhe pse e lexonin librin. A nuk kishin llogjikë?”.

Abu Darda ka thënë: “ Ndëshkimi për injorantin njëfish kurse për të diturin shtatë herë e më tepër.

Aliu ka thënë: “Dy lloje njerëzish më thyejnë kurrizin: një dijetar mëkatar dhe një injorant i devotshëm. Injoranti i mashtron njerëzit me devotshmërinë e tij kurse dijetari me mëkatet e tij.

Ibn Kajjim tha: “ Ulematë që zhyten në sjellje të këqia ulen tek dyert e xhenetit duke i ftuar njerëzit aty me fjalët e tyre ndërkohë që me veprat e tyre i ftojnë për në zjarr. Sa herë që gojët e tyre u thanë njerëzve: “Ejani hyni”, veprat e tyre thonin: “Mos ua vini veshin këtyre fjalëve”. Nëse ajo tek e cila këta i thërrasin njerëzit të kishte qënë e vërtetë, ata vetë do kishin qënë të parët në përgjigje dhe në vepra. Këta janë udhëzues vetëm në paraqitje por në realitet s’janë veç banditë”.

Trasmetohet se Isa t’u ketë thënë hawarijunëve: “ Më thoni: A na e ka dhënë Allahu sheriatin për t’a mësuar apo për t’a zbatuar? Vërtetë unë u them ju se gjithë dija ka si përfundim gjykimin se gjithçka që dihet duhet zbatuar. Më thoni nëse dikush është ulur për të ngrënë dhe me sy sheh gjithçka të shijshme e të mirë dhe me duart e tij merr pisllëqe dhe i han, a nuk është një person i tillë i çmendur? Hawarijunët iu përgjigjën: “Patjetër”. Ai tha: “I çmendur, më i çmendur se të çmendurit je ti o njeri që me dijen tënde njeh qiellin dhe me veprat e tua zgjedh tokën. Me dijen tënde njeh Allahun dhe me veprat e tua zgjedh dynjanë. Me dijen tënde njeh të mirat e xhenetit dhe me veprat e tua zgjedh vuajtjet e xhehenemit. Si ushtari që lë shpatën dhe merr kashtë për të luftuar”.

Megjithatë që të gjithë myslimanët duhet të këshillojnë njëri – tjetrin për të urdhëruar të mirën dhe ndaluar të keqen madje edhe ata që bëjnë mekate duhet t'i ndalojnë të tjerët që të bëjnë mëkate. Imam Melik trasmetoi nga Said ibn Xhubejr se ai tha: "Nëse dikush nga ne nuk do urdhëronte në të mirën dhe ndalonte të keqen derisa të qe i pastër vetë, askush nuk do të urdhëronte të mirën dhe të ndalonte të keqen"... Imam Melik shtoi: "Ku është ai person që s'ka asnjë njollë?"

Megjithatë kjo nuk do të thotë që të mos heqim dorë nga mëkatet tona por së bashku të përmirësojmë njëri- tjetrin. Kjo është sjellja e vërtetë e myslimaneve: përmirësimi i njëri- tjetrit derisa të gjithë të jemi të pastër dhe të devotshëm.

 A mund të bëjë gjithkush dawah?

Dawah ka nivele të ndryshme, më i ulëti i së cilës është thirrja e të tjerëve në besimin tek Allahu pa hyrë në thellësi dhe detaje rreth shpjegimit të ibadetit por duke folur në përgjithësi dhe duke përdorur argumenta të thjeshtë dhe të kuptueshëm nga të gjithë rreth egzistencës dhe adhurimit të Allahut. Për një thirrje të tillë në besimin në Allah pa i përshkruar partner Atij, nuk ka nevojë për studime të thella e të zgjeruara. Gjithkush mund të përdorë argumenta që hulumtohen nga të gjithë dhe hasen në jetën e përditëshme. Gjithkush mund të thërrasë në besimin se Allahu është Krijuesi i gjithçkaje dhe se Ai do t'i ringjallë njerëzit dhe do t'i marrë ata në përgjegjësi në Ditën e Gjykimit për veprat e tyre. Po ashtu ky Krijues është i vetmi ndaj të cilit duhet drejtuar adhurimi. Të gjithë të dërguarit e filluan thirrjen e tyre me të thirrurit në adhurimin e Allahut pa i përshkruar Atij partner.

" Adhuroni Allahun! S'keni Zot veç Tij! A nuk do t'i frikësoheni Atij?"

Prandaj kur bëhet fjalë për këtë lloj daweh pa hyrë në hollësi por duke folur përgjithësisht rreth Islamit atëherë gjithkush mund dhe duhet të bëjë dawah duke pasur parasysh se ka marrë disa njohuri esenciale mbi tewhidin e Allahut. Këtyre njerëzve u mjaftojnë disa ajete kuranore dhe disa hadithe dhe po qe se kanë mundësi të mësojnë diçka rreth interpretimit që dijetarët u kanë bërë atyre kjo do qe një bonus për ta. Natyrisht ky interpretim duhet marrë nga autorë për të cilët ka unanimitet rreth besueshmërisë së tyre nga njerëzit e ditur të Ahlus-sunah wal xhamasë si dhe duhet parë nëse ka unanimitet të shumicës së dijetarëve të Ahlus-sunah wal xhamasë në pranimin e këtij interpretimi apo jo pasi ata që nuk janë në gjendje të analizojnë argumentet e paraqitura nuk kanë rrugë tjetër veç të pranojnë fjalët e atyre që janë më të ditur se ata. Allahu thotë:

" Pyet ata që dijnë po qe se nuk di" (16:43)

Megjithatë duhet theksuar se dawah më e mirë është ajo dawah që bazohet në një program të parashtruar nga dijetarët e Synetit pasi ata e njohin dawah-n e Rrasulit më mirë se gjithkush tjetër dhe në formulimin e tij ata kanë parashtruar shumë argumenta dhe shumë shpjegime lidhur me to. Fatkeqësisht në ditët tona po vërejmë persona që mundohen që të kryejnë dawah sipas mënyrës dhe permbajtjes që ata mendojnë se është e drejtë dhe madje edhe theksojnë se për diçka të tillë nuk ka nevojë per referim ndaj dijetarëve "pasi këto janë çështje të thjeshta, (thonë ata) dhe dijetarët janë të nevojshëm të konsultohen vetëm për çështje të ndërlikuara" ose do shohësh se ata zgjedhin ndonjë libër të ndonjë autori, libër për të cilin dijetarët jo vetëm që nuk japin aprovimin e tyre por përkundrazi e qortojnë atë qoftë përsa i përket përmbajtjes, qoftë përsa i përket mënyrës së dawahs që këta libra apo autorë të tillë parashtrojnë . Persona të tillë gabojnë rëndë, Allahu i udhëzoftë e u dhëntë dije për shumë arsye.

Së pari: Ne jemi urdhëruar që për gjithçka që nuk dijmë të pyesim ata që dijnë dhe jo vetëm për çështje të mëdha por ajeti e le të pakufizuar natyrën e çështjeve për të cilat duhet pyetur prandaj për gjithçka që nuk dijmë duhet pyetur ata që dijnë qofshin këto çështje të vogla qofshin çështje të mëdha. Rrasuli e ka bërë të qartë që: "kura e injorancës është të pyeturit". Ndoshta ka çështje që ne i konsiderojmë si të vogla e pa rëndësi po Wallahi përpara Allahut kanë peshë të madhe. Nuk duhet menduar se fjalët janë gjë e vogël.

"Ju e pranuat në gojët tuaja dhe thatë gjëra për të cilat nuk kishit dije dhe menduat se qe diçka e vogël, ndërsa para Allahut ishte diçka tepër serioze" (24:15)

“Dhe kur dy engjëjt qëndrojnë pranë tij. E nuk ka fjalë që ai thotë por që është përcjellësi i gatshëm (për t’a shënuar)”. (50:17-18)

Trasmetohet në Sahih Bukhari nga Abu Hurreira  që Rrasulilahi  tha : ”Një rob i Allahut mund të thotë një fjalë pa i dhënë rëndësi nëse është e mirë apo e keqe, dhe për të ai rrëshqet në xhehenem sa një distancë mes lindjes dhe perëndimit”.

Imam Melik në El- Muwata, trasmeton nga Abu Hurreira që Rrasuli  tha: “Vërtetë njeriu thotë një fjalë që nuk i vë rëndësi dhe për të ai bie në zjarrin e xhehenemit, dhe po ashtu dikush thotë një fjalë që nuk i vë rëndësi dhe për këtë hyn në xhenet”.

Së dyti: Nuk flitet rreth Allahut, Kur'an-it apo Islamit sipas qefit apo hamendjes. Vetëm dëshira për të thirrur të tjerët në Islam nuk mjafton. Duhet që përmbajtja dhe mënyra e kësaj thirrje të jetë sipas kushteve të përcaktuara nga Sheriah. Urdhërimi i së mirës dhe ndalimi i së keqes është diçka që nuk mund të bëhet sipas hamëndjeve por sipas dijes së saktë.

Sheikh Ul-Islam Ibn Tejmia r.a thotë në librin e tij "Urdhërimi i së mirës dhe ndalimi i së keqes": " Në çështjet verbale rreth tewhidit e akidës, thirrësi duhet të jetë i saktë për çdo gjë që thotë rreth Allahut dhe Ditës së Gjykimit, rreth historive të së shkuarës dhe të së ardhmes. Ai duhet të urdhërojë dhe ndalojë sipas shpalljeve të të dërguarve (pasi të gjithë të dërguarit kishin akidah të njëjtë). Kjo është rruga e vetme që pranohet nga syneti dhe sheriah, ndjek Librin e Allahut dhe shembullin e të Dërguarit. E njëjta vlen edhe për ibadetin. Ato janë të vërteta dhe korrekt vetëm nëse janë ç’ka zbritur Allahu në Sheriah dhe ç’ka urdheruar Rrasuli. Çdo veprim tjetër, nuk është ibadet i pranuar. Ato nuk janë tjetër veç humbje, bidah dhe injorancë edhe nëse quhen teologjike, llogjike, ibadete, arritje fetare etj. Besimtari duhet të urdhërojë të tjerët siç është urdhëruar nga Allahu, që të kryejnë vepra të pranueshme dhe të sakta nga ibadeti dhe duhet t’i ndalojnë nga ç’ka Allahu ka ndaluar, t’i informojë ato që Allahu na ka mësuar sepse kjo është e vërteta dhe udhëzimi sikurse të dërguarit e kanë trasmetuar”.

Trasmetohet nga Ahmed, Abu Dawud dhe Ibn Maxhah nga Kethir ibn Kais  që Abu Darda  trasmetoi nga Rrasuli  që tha: “…Vërtetë dijetarët janë trashëgimtarët e profetëve që (profetët) nuk lënë pas as dinar as dirham. Ata lënë si trashëgimi vetëm dije, prandaj kushdo që e merr atë (dijen) ka marrë një pasuri të madhe.

Trasmetohet nga Bukhari nga Abdullah ibn Amr se Rrasuli tha: “ Allahu nuk do t’ua marrë dijen pasi ua ka dhënë, por do të merret me vdekjen e dijetareve me dijen e tyre. Pastaj do mbeten njerëz injorantë që kur të pyeten do përgjigjen sipas mendjes së tyre, kështu do çojnë të tjerët në rrugë të shtrembër dhe vehten e tyre.

 Ata që thonë se nuk kemi nevojë për dijetarët.

Kush thotë që nuk ka nevojë për dijetarët po bën një gabim të rëndë dhe as nuk duhet pranuar kjo fjalë e tij e as nuk duhet ndjekur në gabimin e tij dhe patjetër duhet këshilluar dhe korrigjuar në gabimin e tij. Të thuash se nuk ke nevojë për dijetarët bie në kundërshtim me tekstet Kuranorë, me hadithet dhe me konsensusin e Ymetit Islam. "Dijetarët janë trashëguesit e profetëve" dhe janë ata që kanë qartësuar dhe pastruar sheriatin nga shpifjet dhe trillimet e rëndomta të gënjeshtarëve, kufarëve, murtedinëve, zanadika-ve dhe munafikinëve. Dijetarët e hakut janë ata që kanë një pozicion të lartë përpara Allahut dhe janë ata që mbartin flamurin e synetit të Dërguarit të Rrahimit, Zotit të botëve, flamurin e Rrasulit. Janë ata që i janë kundërvënë dhe i kundërvihen bidateve dhe ploteve të shejtanit dhe ewlijave të tij. Janë ata që kanë konsoliduar besimin e drejtë Islam duke i ngjyer pendët e tyre me bojë dhe me gjakun e tyre. Janë ata që kurrë nuk janë tërhequr përpara vështirësive dhe kufrit e kufarëve por perkundrazi janë hedhur në mes të tyre duke u hakmarrë për të drejtën e Allahut sa herë ajo është cënuar dhe me veprat dhe trupat e tyre kanë fortifikuar mburojën e ymetit, Sunetin e Rrasulit. Janë më të afërmit me Rrasulin dhe sahabat e tij. Janë shehidët me të mirë (pasi konfrontojnë tiranët dhe si rrjedhim vriten). Janë ata për të cilët çdo besimtar ndihet krenar dhe i lutet Allahut për t'i shpërblyer ata me shpërblim madhor dhe luten që Allahu t'i bashkojë me ta në xhenetet e Adnit dhe Firdeusit të lartë. (Amin).

Megjithatë ne nuk kalojmë në ekstremin tjetër dhe të adhurojmë dijetarët siç veprojnë shiat apo sufinjtë. As nuk ndjekim mendimet e dijetarëve qorrazi pasi një status i tillë (për t'u ndjekur në gjithçka) i takon vetëm Rrasulit. Përsa i perket çështjeve tona ne konsultohemi me dijetarët dhe marrim gjithcka që është konform sheriatit dhe braktisim gjithçka që e kundërshton atë. Pasi siç e ka thënë Imam Shafi r.a: "Nuk është HALAL për askënd të cilit i është bërë i qartë një synet i stabilizuar i Rrasulit, që ai ta braktisë atë si rrjedhim i thënies apo mendimit të dikujt tjetër". Ai/Ajo që braktis një synet të stabilizuar të Rrasulit (pasi i është bërë e qartë diçka e tillë) për mendimin apo thënien e dikujt tjetër bie në kategorinë e asaj që Imam Ahmed r.a ka thënë: Kushdo që braktis një synet të Rrasulit, është në prag të shkatërrimit". Kjo ndodh si rrjedhim i arsyes që Imam Melik r.a ka përcaktuar: "Syneti i Rrasulit, është si arka e Nuhut. Kush hyp në të shpëton. Kush nuk hyp mbytet". Sjellja jonë ndaj thënieve të dijetarëve është përcaktuar nga Imam Abu Hanifa r.a: "Kur një thënie e imja kundërshton një hadith sahih (një synet të stabilizuar), hidheni thënien time pas murit". Dhe këta janë ata dijetarë shumë më të ditur e më të saktë se ata që vijnë më pas. Nëse mund të hidhet pas murit thënia e Abu Hanifës e Melikut, Shafit dhe Ahmedit (Allahu i mëshiroftë që të gjithë) po qe se kundërshton sherian, atëherë si i bëhet me thëniet e të tjerëve që janë më inferiorë se ata? Pozicioni jonë është ai që trasmeton Bukhari në Sahihun e tij, Muslim dhe të tjerë nga Aisha që Rrasulilahi  tha:

“ Kushdo që shpik (apo shton) diçka në këtë çështjen tonë (Islamin) që nuk i përket (Islamit), braktiset”.

Përsa i përket pozicionit tonë në lidhje me thënien se shumica e njerëzve i ndjek këto thënie që kundërshtojnë hadithet e madje ndjekja e tyre është kusht për të shprehur dashurinë ndaj dijetarëve, ne u përgjigjemi:

Trasmetohet në Sahih Bukhari nga Urwa  që Rrasulilahi  tha që: ” ...Si i bëhet me ata që vënë kushte që nuk gjenden në ligjet e Allahut? Kushdo që vendos kushte që nuk gjënden në librin e Allahut, këto kushte janë TË PA VLEFSHME edhe sikur këto kushte të vendosen 100 herë. Kushtet (Ligjet) e Allahut janë e vërteta absolute dhe janë më të forta.

 Nuk duhet thirrur me ç’nuk gjendet në sheria për të rritur shpresat e njerëzve.

Bukhari trasmeton nga Muhamed Ibn Xhubejr bin Mutim që Muawija tha: “...Kujdes nga shpresa (të kota) që i bëjnë njerëzit të shkojnë në rrugë të shtrembër...”.

 Dawah duhet bërë vetëm për hir të Allahut.

Thirrja në të besuarit në Allahun ka qenë misioni i të gjithë të dërguarve të Allahut dhe i të gjithë atyre që i ndoqën ata. Kushdo që adhuron Allahun, duhet të thërrasë edhe të tjerët në të pasi adhurimi i Allahut ka brënda tij të thirrurit e të tjerëve në besimin ndaj Allahut. Kjo thirrje duhet të jetë për Allahun dhe me sinqeritet dhe jo për interesa personale apo për të përfituar të mira materiale. Vërtetë që janë të shkatërruar ata që fshihen pas flamurit të dawahs për të mbushur xhepat e tyre apo për të fituar status social, ndere dhe favore. Ata që thërrasin të tjerët në të besuarit në Allah vetëm për hir të Allahut ata janë fitimtarët dhe ata janë të udhëzuarit dhe ata do të fitojnë mirësi pa fund, status të lartë, ndere dhe favore nga Ai që shpërblen më mirë dhe përjetësisht, nga Allahu. Të gjithë të dërguarit e Allahut thirrën në besimin në Allah dhe u bënë të qartë njerëzve që prisnin shpërblimin e tyre vetëm nga Allahu. Nuhu u tha njerëzve të tij: “..O njerezit e mi! Unë nuk po kërkoj pasuri për të. Shpërblimi im është vetëm nga Allahu...”(11:29). Hudi u tha njerëzve të tij: “... O njerëzit e mi! Unë nuk u kërkoj shpërblim nga ju. Shpërblimi im është vetëm nga Ai që më krijoi mua, a nuk po kuptoni?”(11:50-51). Të gjithë të dërguarit thanë të njëjtën gjë.

 Si duhet vepruar nëse pyetemi rreth diçkaje për të cilën nuk kemi dije?

Bukhari trasmeton nga Abu Hurreira se Rrasuli tha: “ Kush beson Allahun dhe ditën e fundit le të flasë drejt ose të heshtë”. Trasmetohet në Sahih Bukhari nga Masruk që: “Ne erdhëm tek Ibn Mas’ud dhe ai tha: O njerëz! Ai që din diçka (nga haku) mund t’a thotë atë por nëse nuk din duhet të thotë Allahu alem (Allahu e di më mirë) pasi është shenjë dije që dikush të thotë për diçka që nuk di: Allahu alem. Allahu i tha Rrasulit të tij: “Thuaj (o Muhamed)! Nuk kërkoj shpërblim nga ju për këtë (Kur’an) e as nuk jam nga ata që pretendojnë” (38:86).

 A mund të fshihet dija rreth diçkaje?

Dijetarët islamë kanë folur rreth kësaj çështje dhe pothuajse që të gjithë e kanë trajtuar këtë pikë. Sipas Ibn El-Arabit trasmetohet në “Ahkam Ul-Kur’an” se ata kanë arritur në konkluzionin se: “Nëse dijetari ka njet të sinqertë që të fshehë dijen e tij, sjellja e tij është mëkat dhe gabim (shtypje). Por nëse nuk kishte si njet fshehjen e dijes, ai nuk është i obliguar të trasmetojë dijen e tij të tjerëve kur ai e din se ka të tjerë dijetarë që mund t’a bëjnë këtë”.

Unë them: Ka pasur shumë nga sahabat që nuk kanë trasmetuar veçse një numër të pakët hadithesh dhe kjo ngase ka pasur të tjerë që trasmetonin dhe kështu ata nuk e ndien të nevojshme që të trasmetonin vazhdimisht.

Megjithatë nëse ata pyeteshin rreth diçkaje ata nuk e fshihnin të vërtetën. Po ashtu kur lindte nevoja për diçka për të cilën dikush dinte një trasmetim dhe këtë e kishte dëgjuar vetëm ai nga Rrasuli apo kishte nevojë për sqarim të diçkaje ata kurrë nuk fshihnin dijen që kishin.

Nga sahaba të tillë mund të përmendim më të mirin e sahabave të Rrasulit, khalifin e parë të drejtë e të udhëzuar Abu Bekrin khalifin e dytë të drejtë e të udhëzuar Umar Ibn El-Khatab apo Zubejrin.

Po ashtu ka pasur raste që disa kanë ndaluar të tjerët që të trasmetojnë dije që mund t’u prishë punë të tjerëve si në rastin kur Umari ndaloi Abu Hurreirën që t’u thoshte njerëzve që Rrasuli kishte thënë se kush thotë “S’ka zot veç Allahut” hyn në xhenet”. Ose siç ka qenë edhe syneti i Rrasulit që kur thoshte diçka për njerëzit e ndiqte atë me diçka më të mirë se ajo që t’i drejtonte njerëzit nga ajo që ishte më e dobishme për ta sikurse kur i informoi sahabat se: “Kushdo që beson në Allah dhe tek i dërguari i Tij, fal namazin dhe agjeron muajin e ramazanit, atëherë do të jetë për të një premtim mbi Allahun që t’a fusë atë në xhenet sikur të luftojë në rrugë të Allahut (kur xhihadi është obligim grupor), apo të mbesë në tokën ku është lindur. Njerëzit thanë: O Rrasulullah! A tu’a themi njerëzve këtë lajm të mirë? Ai tha: “ Xheneti ka 100 grada që Allahu ka caktuar për Muxhahidinët që luftojnë në rrugën e Tij dhe distanca mes dy gradave është sa distanca mes qiellit dhe tokës. Prandaj kur të lusni Allahun, lutuni për Firdeusin që është mesi dhe pjesa më e lartë e xhenetit” .

Me të drejtë lind pyetja: Si të kuptojmë ato hadithe që lejonë fshehjen e dijes kur ka hadithe që e ndalojnë një gjë të tillë?

Përgjigja është se është e vërtetë se ka tekste që e lejonë fshehjen e dijes si p.sh hadithi ku Umari ndaloi Abu Hurreirën dhe diçka e tillë ndodhi përpara Rrasulit dhe Ai e miratoi diçka të tillë. Po ashtu Jakubi i tha Jusufit që të mos ua tregonte ëndrrën e tij vëllezërve të tij . Thënia e Aishes rreth sureve të para të shpallura: “sikur Allahu të shpallte në fillim: Mos pini alkoholin, njerëzit do të thonin ne nuk do të heqim dorë nga alkoholi” . Apo kur Rrasuli dërgoi Muadhin në Jemen i tha që t’i thërriste njerëzit e librit me shkallë: në fillim tewhidi pastaj namazi etj… Apo thënia e Rrasulit, sikur të dinit atë që di unë shumë do të qanit e kështu me rradhë mund të përmendim shumë tekste. Por në të njëjtën kohë mund të përmendim thënien e Allahut : “Ata që fshehin shenjat e qarta që Ne kemi shpallur dhe udhëzimin pasi e kemi bërë të qartë për njerëzit në libër, mbi ta bie mallkimi i Allahut…..” (2:159-160). Këtë ajet e përmendi Uthmani kur tha: “Do t’u trasmetoj një hadith që nuk do t’ua kisha trasmetuar sikur të mos qe për ajetin “Ata që fshehin shenjat e qarta...”. Po ashtu ka vepruar edhe Abu Hurreira, Ibn Abazi dhe shumë sahaba kur kanë trasmetuar madje edhe në shtrat të vdekjes nga frika se mos fshihnin dijen që kishin duke pasur parasysh se Rrasuli i kishte paralajmëluar: “ Kush fsheh dijen që ka do të sillet ditën e gjykimit me gojë të lidhur (qepur) me lidhëse zjarri” apo do vishet me mantel zjarri etj… E vërteta është se tekste të tilla nuk bien aspak në kundërshtim me njëri – tjetrin por duhen kuptuar drejt. Dikush është i detyruar që të japë dijen që ka, vetëm kur pyetet në mënyrë të drejtpërdrejtë apo kur ai është i vetmi që ka dije të tillë. Përsa u përket të tjerëve ata janë të detyruar që të trasmetojnë sipas mundësive që kanë dhe sipas situatës që ndeshet. Ёshtë e vërtetë se Umari e ndaloi Abu Hurreirën të trasmetonte hadithin dhe Rrasuli e miratoi diçka të tillë por pasi arsyeja e ndalesës nuk egsistonte më sahabat e kanë trasmetuar këtë hadith dhe kjo është arsyeja që na ka arritur neve. Sikur një trasmetim i tillë të qe i lejuar të fshihej përgjithmonë, ne nuk do t’a mësonim kurrë pasi sahabat nuk do t’a trasmetonin kurrë atë nga frika se njerëzit do të mbështeteshin vetëm tek kjo dhe do t’i linin veprat e tjera të Islamit dhe fatkeqsisht diçka e tillë ka ndodhur me Murxhiat dhe Sufinjtë ekstremë. Po ashtu është e vërtetë se Jakubi e ndaloi Jusufin që t’u tregonte vëllezërve të tij ëndrrën e tij por kjo qe që mënjanonte dëmin që mund të vinte nga kjo. Pra kemi të bëjmë me të njëjtën arsye si edhe me atë të ndalesës se Umarit ndaj Abu Hurreirës. Përsa i përket thënies së Aishes: “Sikur të qe shpallur mos pini alkohol….” Duhet pasur parasysh se si u ndalua alkoholi: “ Të pyesin ty për pijet dehëse dhe bixhozin..”. Ibn Kethir thotë se kur iu lexua Umarit ai tha: “ O Allah! Na jep një shpjegim të qartë dhe preçiz rreth pijeve dehëse” atëherë u shpall ajeti: “ O ju që besoni! Pijet dehëse…..”(5:09-91) që e bëri alkoholin të ndaluar. Apo vërtetë që Rrasuli i tha Muadhit që t’i thërriste njerëzit e librit me shkallë por kur fisi i Abdul- Kaisit erdhi tek Rrasuli dhe e pyetën se me ç”farë i urdhëronte? Ai nuk u dha vetëm një urdhër por u tha: “U urdhëroj me katër gjëra dhe u ndaloj katër” edhe pse ishte hera e dytë që ky fis takohej me Rrasulin. Apo kur beduini e pyeti Rrasulin rreth namazit, zekatës, agjerimit dhe haxhit, Rrasuli iu përgjigj me përgjigje të plota dhe i tha gjithçka që beduini donte të dinte. Po ashtu Rrasuli ka thënë që gjykatësit janë tre llojesh dhe dy janë në xhehenem dhe ndër ta ka përmendur atë që e din të vërtetën por e fsheh atë. Po ashtu Rrasuli ka thënë që: “ Unë jam njeri e ju keni mosmarrveshje me njëri tjetrin (që m’i sillni mua për gjykim). Ndoshta disa nga ju janë më oratorë dhe janë në gjëndje t’a paraqisin anën e tyre në mënyrë më të besueshme se të tjerët dhe si rrjedhim unë jap gjykimin tim lidhur me atë që dëgjoj. Kini kujdes! Nëse unë i jap dikujt atë që i takon vëllait të tij (me të cilin pati mosmarrveshje dhe si rrjedhim i fjalëve bindëse që tha e shtyn gjykimin drejt vehtes duke e ditur që e vërteta është me anën tjetër) le të mos e marrë (atë që nuk i takon), pasi unë po i jap atij një pjesë zjarri”. Po ashtu kur Rrasuli u pyet nëse një mysliman mund të jetë frikacak u përgjigj tre herë “Po” dhe kur u pyet se a gënjen myslimani, u përgjigj “Jo”. Njerëzit nuk duhet të abuzojnë dhe të fillojnë e të pyesin sa për të kaluar kohën. Rrasuli ka thënë: “ Njerëzit me mëkate më të mëdha mes Myslimanëve do të jenë ata që pyesin për diçka që nuk është ndaluar por që bëhet e ndaluar si rrjedhim i pyetjes së tyre” . Shembuj të tillë janë të shumtë prandaj duhet të jemi të kujdesshëm dhe të mos shkaktojmë dëm në vend të së mirës.

 Si zgjidhet më e lehta mes dy çështjeve apo e keqja më e vogël?

Shumë njerëz pretendojnë se po zgjedhin më të lehtën në vendimet që marrin dhe justifikohen duke thënë se Aisha ka thënë se Rrasuli kur përballohej me dy variante zgjidhte më të lehtën. Persona të tillë shpesh i sheh të zgjedhin fjalët që u interesojnë nga fatwah-t e dijetarëve apo nga medhhebe të ndryshme pa u kujdesur se diçka e tillë është e saktë apo jo edhe pse dijetarë të tjerë kanë dhënë fatwah që bien në kundërshtim me zgjedhjen e tyre. Ata mendojnë se kanë mundësi që të zgjedhin lirshëm dhe pa kriter dhe mendojnë se thënia e Aishes i justifikon ata. Po a është e vërtetë diçka e tillë? Le të ndalemi për pak çaste tek thënia e Aishes.

Trasmetohet në Sahih Bukhari nga Aishja që: “Sa herë që Rrasulilahit i jepej e drejta të zgjidhte mes dy zgjidhjeve, ai zgjidhte më të lehtën për aq kohë sa nuk kishte haram në të por nëse konsistonte në haram, nuk i afrohej. Rrasulilahi kurrë nuk morri hak për vehten e tij por vetëm nëse të drejtat e Allahut shkeleshin. Atëherë ai merrte hak për hir të Allahut”. (Bajhaki trasmeton diçka me të njëjtin kuptim në “Degët e Imanit”).

Pra Rrasuli vërtetë që zgjidhte më të lehtën por kjo zgjedhje kufizohej nga të mos pasurit haram në të. Nëse kishte haram në të, atëherë Rrasuli nuk i afrohej asaj. Pra kriteri dallues mes lejimit apo mos lejimit është Sheriah pasi vetëm sheriah bën të qartë dallimin mes hallallit dhe haramit. Nuk mund të ndiqet hamendja në çështje të tilla. Pra gjëja e parë që duhet të vërehet nëse përballohemi me dy alternativa është që të shohim nëse që të dy alternativat janë hallall që të ndiqen apo jo. Nëse njëra është hallall që të ndiqet dhe tjetra është haram që të ndiqet, atëherë nuk diskutohet se cila është më lehtë por ndiqet hallalli dhe braktiset harami. Vetëm nëse që të dy alternativat janë hallall që të ndiqen, vetëm atëherë mund të zgjedhësh më të lehtën. Prandaj duhet të jemi më të kujdesshëm dhe të mos ndjekim interesin personal por hakun. Nuk mund të ndiqet haku duke iu nënshtruar epsheve dhe dëshirave por duke iu nënshtruar sheriatit të Rrahmenit, Zotit të botëve. Përsa i përket zgjedhjes mes dy të këqiave, është e vërtetë se ne zgjedhim të keqen më të vogël por kjo zgjedhje bëhet vetëm atëherë kur nuk është e mundur që të evitohen që të dyja të këqiat. Nëse është e mundur që të evitohen që të dy të këqiat atëherë ne i evitojmë që të dyja por nëse nuk mund të shmangemi veç se të zgjedhim një nga dy të këqiat atëherë zgjedhim të keqen më të vogël dhe për këtë provat janë të shumta. Megjithatë kjo zgjedhje duhet bazuar në sheria dhe jo në dëshirat tona apo në hamendje pasi ne nuk mund të përcaktojmë hakun sipas dëshirave apo epsheve tona por sipas sheriatit. Allahu thotë:

“Kjo (Kur’an-i) është fjala që e ndan të mirën nga e keqja”. (86:13)

“Njeriu falet për keq saç falet për mirë, se njeriu ngutet”. (17:11)

…”Ka mundësi që ju të urreni diçka e ajo është e mirë për ju dhe që të doni diçka e ajo është e dëmshme për ju, por Allahu e din e ju nuk dini”. (2:216)

“ Sikur haku të qe sipas dëshirave të tyre, qiejt, toka dhe ç’ka në to do ishin në kaos dhe korrupsion”… (23:71)

“Dhe kini parasysh që në mesin tuaj është i dërguari i Allahut. Nëse në shumë çështje ai do të ndiqte dëshirat tuaja, patjetër që do të vuanit”…(49:7)

“Ai s’flet nga mëndja e tij. S’është tjetër veç shpallje që i shpallet”.(53:3-4 )

“Dhe s’ka pyetje që ata të drejtojnë (ty o Muhamed), por Ne të shpallim të vërtetën dhe shpjegimin më të mirë për të. (25:33)

…”Dhe nëse keni ndonjë mosmarrveshje mes jush, referojani Allahut dhe të dërguarit të Tij po qe se besoni tek Allahu dhe dita e fundit. Ky është përfundimi më i mirë”. (4:59)

Pra Allahu na e ka bërë të qartë se kriteri është sheriati i Tij dhe duke ndjekur atë e kemi të siguruar suksesin në këtë botë dhe në tjetrën. Ky është përfundimi më i mirë.

 Mirësitë e dawahs.

Allahu thotë:

“E kush është më i mirë në të folur se ai që thërret për tek Allahu, vepron mirë, dhe thotë jam Mysliman?”(41:33)

Hasan El-Basri tha: “Ky është i dërguari i Allahut. Ky është i dashuri i Allahut, ky është i zgjedhuri i Allahut, ai është më i dashuri nga njerëzit e tokës nga Allahu, ai iu përgjigj thirrjes së Allahut dhe thirri njerëzit tek ajo që Allahu kërkoi nga ai që të bëhej, ai ka bërë vepra të drejta duke u përgjigjur: “unë jam nga myslimanët”. Po ashtu ai ka thënë: “Ky ajet i aplikohet gjithkujt që thërret njerëzit tek Allahu (sipas sheriatit)”

Unë thashë: “Përveç Rrasulit, ky ajet përshkruan të gjithë të dërguarit e Allahut dhe të gjithë ata që iu përgjigjën thirrjes së tyre dhe ndoqën rrugën e tyre pa devijuar aspak por duke iu nënshtruar dhe ndjekur atë me përpikmëri dhe këmbëngulje. Duke plotësuar gjithçka që qenë kërkuar të plotësojnë sipas maksimumit të mundësive që kishin, në mënyrën e kërkuar dhe të përcaktuar dhe duke braktisur kategorikisht gjithçka që u qe ndaluar dhe në të njëjtën kohë duke thirrur edhe të tjerët që të ndjekin këtë rrugë, e vetmja rrugë e pranuar nga Allahu: feja e drejtë e përcaktuar nga Ai dhe busulla orientuese për të qënë të saktë në ndjekjen e saj dhe për të qënë të sigurt në mos humbjen e rrugës dhe në të mos shkuarit huq: Sunnah e të dërguarve të Allahut e kursi final që duhet ndjekur për të arritur destinacionin e duhur: Sunnah e Rrasulilahit. Rruga e të dërguarve të Allahut për ne është përcaktuar qartë dhe në mënyrë perfekte dhe preçize nga Rrasuli dhe sahabat e tij e dijetarët e hakut të Synetit, rrugë kjo që në vetvehte është më e shndritur se dielli vezullues dhe e ndriçuar akoma më tepër nga syneti i të parëve tanë të udhëzuar (Selef es-salih), larg çdo mangësie, defekti apo paqartësie, e pa nevojshme për asnjë lloj shtese, reduktimi apo modifikimi, rrugë kjo, nata e së cilës është më e shndritur se dita e saj dhe rrugë nga e cila s’ka kush devijon përveç atyre që shkatërrohen dhe humbin vehtet e tyre duke i bërë padrejtësi shpirtërave, trupave, ndienjave, llogjikës dhe intelekteve të tyre duke braktisur më të mirën dhe duke zgjedhur më të keqen, duke braktisur udhëzimin dhe duke zgjedhur humbjen. Vëreni me kujdes Allahu u mëshiroftë, se si Allahu e ka qartësuar statusin e atij që plotëson ç’është esenciale rreth të thirrurit në Allah. Ai na e ka parashtruar këtë status në formë pyetje retorike dhe pyetja retorike është pyetje që nuk ka nevojë për përgjigje pasi mënyra e të pyeturit është aq udhëzuese drejt përgjigjes sa nuk mund t’i përgjigjesh asaj përveç në mënyrë të saktë dhe të drejtë. Allahu na paraqet një pyetje që askush nuk mund t’i japë përgjigje përveç në mënyrën që Allahu don që t’i përgjigjesh: “Askush nuk është më i mirë se persona të tillë”. Trasmetohet në Sahih Muslim nga Abu Hurreira se Rrasuli tha: “Kushdo që thërret në udhëzim, atëherë për të është shpërblim si i atyre që e ndjekin atë pa iu pakësuar atyre asgjë nga shpërblimi i tyre dhe kushdo që thërret në humbje, atëherë për të është mëkat si i atyre që e ndjekin atë pa pakësuar asgjë nga mëkatet e tyre”. Po ashtu trasmetohet po në Sahih Muslim nga Abu Mas’ud el-Ensari se Rrasuli tha: “... Ai që drejton për tek diçka e mirë, ka të njëjtin shpërblim si bërësi i saj”. Po ashtu trasmetohet në Sahih Bukhari nga Sahl bin Sad se Rrasuli i tha Aliut ditën e Khajbarit: “...Wallahi! Nëse Allahu udhëzon një person të vetëm nëpërmjet teje, është për ty më mirë se devetë e kuqe” .

__________________
Feja e pranuar tek Allahu eshte Islami