Këshilla

Të gjithë jemi dëshmitarë se shoqërinë tonë e ka kapur ndryshku dhe në disa raste është infektuar me sëmundje aq të rrezikshme, saqë janë edhe vdekjeprurëse.

Ajo që neve na brengos shumë është fakti se në anën tjetër nuk ka kush e alarmon gjendjen dhe situatën, nuk ka kush tregon se fati i atyre që infektohen me këto sëmundje është degjenerimi dhe shkatërrimi total.

Këtë rol më së miri e kanë luajtur pejgamberët, të gjithë ata, janë munduar të alarmojnë popujt e tyre se nëse vazhdojnë në rrugën e shtrembër dhe në ato avaze, detyrimisht do tu vijë shkatërrimi në dynja, e mos të flasim për dënimin e dhembshëm që i pret në ahiret.

Sot, pejgamberët nuk janë gjallë, andaj këtë rol duhet ta luaj secili të cilit Allahu, subhanehu ve teala, i ka dhënë ndonjë post apo vend me përgjegjësi. Andaj prindi, arsimtari, drejtori, hoxha, haxhiu, intelektuali, të gjithë këta duhet të jenë vazhdimisht të zgjuar dhe syçelë karshi fenomeneve dhe dukurive të reja degjeneruese dhe të alarmojnë popullin tonë se ato janë me pasoja të hatashme.

Një shok i Pejgamberit, sal-lall-llahu aljehi ve sel-lem, tregon se ka lidh një besëlidhje të madhe me Pejgamberin, sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem, për disa gjëra të mëdha, e cilat ishin ato, ishin namazi, zekati dhe këshillimi dhënë çdo myslimani.

Besëlidhja zakonisht bëhet për gjëra të mëdha, besëlidhja bëhet për beteja të rënda ku duhet rrezikuar edhe jetën, kurse ky shok i Pejgamberit bëri besëlidhje për të falë namazin, për të dhënë zekatin dhe për të këshilluar secilin mysliman, që tregon se roli i këshillimit është një rol shumë i madhe dhe me efekt shumë të madh në mesin e myslimanëve.

Për këtë shkak Pejgamberi, sal-lallahau alejhi ve sel-lem na ka treguar se e tërë feja rumbullakësohet dhe grumbullohet ne këshillë duke thënë:

“Feja është këshillë”, për kënd, i thanë shokët Pejgamberit, sal-lall-llahu aljehi ve sel-lem? Tha: Për Allahun, për Pejgamberin, për Kuranin, për prijësit e myslimanëve dhe për masën e gjerë". (Buhariu).

Këshilla duhet dhënë secilës shtresë të myslimanëve, nuk duhet bërë dallim mes atij që din dhe atij që nuk din, mes atij që ka pushtet dhe atij që s'ka pushtet, mes atij që ka ndonjë rol të madh në shoqëri dhe atij që s'ka ndonjë rol në shoqëri, sepse vetëm kështu ne mund të përmirësojmë shoqërinë tonë dhe ta stolisim me vlera.

Qëndrimi indiferent, sikurse e bëjnë shumë njerëz, edhe ata që janë të thjeshtë, po edhe ata që quhen intelektual dhe kanë tituj shkencor, do të jetë i dëmshëm sa për ata që degjenerohen aq edhe për ne që sillemi vetëm sikur tifozët në ndeshje të ndryshme sportive. Pasojat e gabimeve dhe mëkateve do të na kaplojnë të gjithëve.

Këtë shumë bukur e ka treguar Pejgamberi, sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem në një hadith ku në mënyrë figurative na e sqaron këtë gjë duke thënë:

“Shembulli i atyre që urdhërojnë në të mirë dhe ndalojnë nga e keqja është shembulli i një populli që ka hipur në anije. Anija është mbushur me njerëz edhe brenda edhe mbi. Ata që ishin brenda anijes kur kishin nevojë për ujë hipnin lartë dhe merrnin ujë. Kjo u përsërit disa herë. Andaj dikush prej atyre që ishte brenda tha: mos ti bezdisim njerëzit vazhdimisht duke hipur e zbritur, por ta bëjmë një vrimë këtu poshtë e të marrim ujë nga këtu. Pastaj thotë Pejgamberi, sal-lallahu alejhi ve sel-lem: poqë se këta që janë lart i lejnë këta që janë poshtë të veprojnë si dëshirojnë ata, do të fundosen edhe ata që janë lartë edhe ata që janë poshtë”. (Buhariu).

Pra, intervenimet tona me këshilla edhe pse në fillim i ruajnë ata që i këshillojmë por në fund na ruajnë edhe neve nga fundosja e anijes!

Pa dyshim se muaji i bekuar i Ramazanit ishte një shans shumë i mirë për të kryer këtë detyrë dhe për të vjelë frutat e këshillës sepse njerëzve u zbuten zemrat dhe pakësohet ndikimi i djallit të mallkuar. Por kjo assesi nuk domethënë se ne pas Ramazanit duhet t'i kthehemi avazeve të vjetra dhe të vazhdojmë letargjinë tonë dhe të presim vazhdimisht dikë i cili do të na i rregullon punë tona!

I lumtë atij që këshillon e mjerë për atë që vetëm ankohet dhe qorton e asgjë nuk ndërmerr!

Bekir Halimi

Këshilla ll

Edhe sot, në këtë takimin tonë do të flasim për këshillën, duke i përmendur disa rregulla që kanë të bëjnë me këshillën dhe disa fjalë të dijetarëve të mëhershëm rreth këshillimit.

Nevoja për të folur rreth këshillimit është e madhe, dhe kjo lind nga vet realiteti i hidhur në të cilin gjendet populli ynë, sidomos rina jonë.

Sipas dijetarëve islam fjala nasihat, apo këshillë domethënë dashamirësia e një njeriut ndaj atij që e këshillon, ose sipas fjalorit të gjuhës shqipe ka kuptimin e "porosisë që i jepet dikujt për ta ndihmuar ose për ta mësuar si duhet të sillet, si duhet të veprojë a çfarë duhet të bëjë; fjalë që i thuhen dikujt për ta ndihmuar që të zhdukë të metat, të ndreqë gabimet etj".

Kurse Ebu Amr ibën Salah ka thënë: "nasihati, këshilla është fjalë përmbledhëse që ngërthen në vetvete vullnetin dhe veprën e mirë të këshillëdhënësit ndaj atij që e këshillon".

Vet definicioni i këshillës na tregon se merret me këshillim dhe ndan këshilla ai njeri që ka një zemër të bardhë, ka dashamirësi, vullnet të mirë dhe dashuri ndaj njerëzve.

Disa fjalë të dijetarëve të parë rreth këshillës

Hasan Basriu, rahimehullah, duke treguar raportin mes shokëve dhe miqve, thotë:

"Nuk do ta arrish kulmin e këshillimit të mikut tënd derisa nuk e urdhëron me gjëra të cilat nuk ke mundësi të bësh ti vet".

Gjithashtu Hasan Basriu ka thënë:

"Disa shokë të Muhammedit, sal-lallahu alejhi ve sel-lem kanë thënë: Pasha Atë që në Dorë të Tij është shpirti ynë, nëse doni do t'ju betohemi në Allahun se njerëzit më të dashur te Allahu janëata që Allahun e bëjnë të dashur për njerëzit dhe njerëzit i bëjnë të dashur te Allahu dhe veprojnë për të këshilluar në rruzullin tokësor".

Prej veçorive me të cilat Ebu Bekri, radijallahu anhu, është dalluar prej tjerëve është dashuria ndaj Allahut që e ka patur në zemrën e tij dhe këshilla të cilën ua ka dhënë njerëzve vazhdimisht.

Fudajl ibën Ijadi, rahimehullah, ka thënë: "Nuk ka rritur grada të larta ai që ka arritur me shumë namaz e agjërim, por me bujarinë e shpirtit, zemërgjerësinë dhe këshillën që i jep ymetit".

Kur e kanë pyetur Abdullah ibën Mubarekun, cila vepër është më e mira? Ka thënë: këshilla për Allahun.

Mameri ka thënë: "Njeriu më këshillëdhënës ndaj teje është ai që frikohet për ty".

Myslimanët e parë kur i këshillonin të tjerët, i këshillonin në mënyrë private edhe në lidhje me këtë gjë kanë thënë:

"Kush e këshillon vëllanë e tij privatisht, e ka këshilluar, kurse ai që e këshillon botërisht, e ka qortuar".

Fudajl ibën Ijadi, rahimehullah, ka thënë:

"Besimtari mbulon dhe këshillon, kurse i prishuri turpëron dhe qorton".

Abdul-Aziz ibën Ebi Ruvad thotë:

"Ata që ishin para jush nëse shihnin ndonjë gabim te vëllai i vet e këshillonin me butësi dhe fitonte shpërblim për këtë vepër, kurse sot kur dikush hidhërohet me shokun e vet ia shpalos të metat".

Krejt këto porosi të dijetarëve të parë e kanë një konkluzë të vetmen e ajo është brenga ndaj myslimanit, dashuria ndaj tij, frika për te dhe kujdesi ndaj tij e shtyn besimtarin ta këshillojë dhe ta përmirësojë. Andaj edhe këshillën ia bën privatisht dhe me shpresë dhe dëshirë të flakur që ai të përmirësohet e jo që ta turpëron me këtë këshillë ose ta ofendon e nënçmon.

Disa veçori të këshillës

Në vazhdim duhet t'i përmendim disa veçori të këshillës, me qëllim që të ketë efektin sa ma të madh në mesin e myslimanëve dhe njerëzve në përgjithësi.

Prej tyre do t'i përmendim:

1- Sinqeriteti. Kjo vepër, duhet të mbështeten në sinqeritet e besimtarit që ka ndaj Allahut, subhanehu ve teala, duhet të jetë e pastër nga çdo njollë që i kundërvihet sinqeritetit, duhet të jetë e dëlirë nga çdo dëshirë e egos dhe pasionit dhe nënkupton ndjekjen e metodës pejgamberike gjatë këshilldhënies dhe përkujtimit.

2- T'ia duam të mirën atij që e këshillojmë, që nënkupton eliminimin e çdo gjëje që është në kundërshtim me këtë, sikurse është mashtrimi apo tradhtia.

3- Të mundohemi maksimalisht në procesin e këshillëdhënies, duke i përdorur të gjitha mënyrat dhe format e shprehjes së këshillës, të këshillojmë me fjalë, me dashuri dhe lojalitet, me largim të këqijave dhe qortim të tyre, me sjelljen e të mirave dhe inkurajimin në to edhe atë edhe në prani të njeriut edhe në mungesë të tij.

Këto veçori nënkuptojnë edhe cilësitë tjera të cilat i ngërthen në vetvete sinqeriteti dhe të cilat duhet t'i posedojë këshilluesi, sikurse është dhembshuria, mëshira, kujdesi, dashamirësia, pengimi i të keqes, etj.

Pse nuk e pranojmë nasihatin?

Aliu, radijallahu anhu, na tregon e na thotë: Pejgamberi, sal-lallahu alejhi ve sel-lem, na vizitoi, mua dhe Fatimen, e na tha: a nuk faleni? I thashë: Resulullah, shpirti ynë është në Dorë të Allahut, kur të do na aktivizon. Kur ia thash këtë gjë ai u kthye dhe e duke i rënë kofshës e dëgjova duke thënë: "Njeriu është polemizuesi më i madh". (Buhariu dhe Muslimi).

Dijetarët islam duke e komentuar këtë rast nga jeta e Pejgamberit, sal-lallahu alejhi ve sel-lem, kanë thënë:

"Nga natyra e njeriut është ta mbron vetveten me fjalë dhe vepra, andaj duhet ta detyron veten që të pranojë nasihatin edhe nëse është për gjëra të cilat nuk janë obligime".

Njeriu për nga natyra e do lëvdatën dhe e urren qortimin dhe kjo është normale. Kurse kritika dhe qortimi tregojnë se njeriu ka gabuar, e secili njeri për nga natyra e tij e urren gabimin dhe dëshiron vazhdimisht ta ketë tamam.

Porse gabimi është një gjë nga e cila nuk mund të ikë njeriu, sepse Pejgamberi, sal-lallahu alejhi ve sel-lem, ka thënë:

"Secili njeri është gabimtarë e më i miri prej tyre është ai që pendohet". (hasen, Tirmidhiu).

Pra, pasi që njeriu nuk mund t'i ikë gabimit, besimtari dëshiron që tani në dynja t'ia tregon gabimin dhe nuk parapëlqen të heshtë sepse dënimi i cili i vjen pastaj është i dhembshëm, pasi që të gjithë e dimë se konfirmimi i gabimit detyrimisht do të ndodhë në ahiret.

Edhe mynafikët, edhe idhujtarët edhe mosbesimtarët detyrimisht do të konfirmojnë gabimet e tyre:

(يَوْمَ تَشْهَدُ عَلَيْهِمْ أَلْسِنَتُهُمْ وَأَيْدِيهِمْ وَأَرْجُلُهُمْ بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ) [النور:24]

"Në atë ditë kur dëshmojnë kundër tyre gjuhët e tyre, duart dhe këmbët e tyre për atë që ata kanë punuar". (En-Nur: 24).

(وَمَا كُنْتُمْ تَسْتَتِرُونَ أَنْ يَشْهَدَ عَلَيْكُمْ سَمْعُكُمْ وَلا أَبْصَارُكُمْ وَلا جُلُودُكُمْ) [فصلت:22].

"Ju nuk fshiheshit (kur bënit mëkate) se do të dëshmojnë kundër jush dëgjimi juaj, shikimi juaj dhe lëkurat tuaja, bile ju menduat se All-llahu nuk di për shumë gjëra që ju i bënit". (Fussilet: 22).

Kjo do të jetë konfirmim dhe turpërim i detyruar, nga i cili nuk mund të ikë askush.

Për këtë shkak dëshmitarët në këtë ditë do të thonë:

(هَؤُلاءِ الَّذِينَ كَذَبُوا عَلَى رَبِّهِمْ أَلا لَعْنَةُ اللهِ عَلَى الظَّالِمِينَ) [هود:18]

"E kush është më mizor se ai që trillon gënjeshtër për Allahun? Të tillët paraqiten para Zotit të tyre, e dëshmitarët thonë: “Këta ishin të cilët gënjyen ndaj Zotit të tyre, pra mallkimi i Allahut qoftë kundër mizorëve!”. (Hud: 18).

Kështu ka për të ndodhur me këta njerëz, andaj besimtari, nuk dëshiron të ketë kësi lloj ballafaqimi, andaj e pranon gabimin që në dynja, kthehet nga gabimi që në dynja, dëshiron ti tregohet gabimi që në dynja dhe shpreson t'ia fal dhe mbulon Allahu në ahiret.

Pejgamberi, sal-lallahu alejhi ve sel-lem, na e tregon këtë moment dhe thotë:

[ يُدْنو الْمُؤْمِنُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مِنْ رَبِّهِ عَزَّ وَجَلَّ حَتَّى يَضَعَ عَلَيْهِ كَنَفَهُ فَيُقَرِّرُهُ بِذُنُوبِهِ فَيَقُولُ هَلْ تَعْرِفُ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ أَعْرِفُ قَالَ فَإِنِّي قَدْ سَتَرْتُهَا عَلَيْكَ فِي الدُّنْيَا وَإِنِّي أَغْفِرُهَا لَكَ الْيَوْمَ فَيُعْطَى صَحِيفَةَ حَسَنَاتِهِ وَأَمَّا الْكُفَّارُ وَالْمُنَافِقُونَ فَيُنَادَى بِهِمْ عَلَى رُءُوسِ الْخَلَائِقِ هَؤُلَاءِ الَّذِينَ كَذَبُوا عَلَى اللَّهِ ٍ]

"I afrohet besimtari Allahut, azze ve xhel-le, në Ditën e Kijametit dhe e detyron Allahu t'i konfirmojë mëkatet e veta, duke i thënë: a i di këto mëkate? Përgjigjet: i di o Zot. I thotë: t'i kam mbuluar në dynja e t'i fali sot, dhe i jepet fleta e veprave të mira. Kurse josbesimtarët dhe mynafikët do të thirren para krejt njerëzve duke u thënë: këta ishin të cilët gënjyen ndaj Zotit të tyre". (Buhariu dhe Muslimi).

Pasi që gabimi është i detyrueshëm, pranimi i nasihati është shenjë e plotësisë dhe nëse gabimi është pjesë përbërëse e njeriut, plotësi e njeriut është njohja e kësaj mangësie dhe veprimi për eliminimin e tij.

Njeriu përderisa është njeri ka mangësitë e veta e nëse edhe nuk i pranon këto mangësi, atëherë i bëhen dy mangësi, për dallim të atij i cili ka njeri për shkak të natyrës së tij njeri, mirëpo e pranon këtë fakt, atëherë këtij i mbetet vetëm një mangësi dhe vepron për eliminimin e tij me aq sa ka mundësi.

(vazhdon...)

Bekir Halimi,
18.10.2008