Myzhde durimtarëve

**Usame_ibn_Zejd** · #1 (**permalink**) 24-02-2007, 13:44

Myzhde durimtarëve

Falënderimi i takon All-llahut. Atë e falënderojmë dhe prej Tij falje dhe ndihmë kërkojmë. Kërkojmë mbrojtje nga All-llahu prej të këqijave të vetvetes dhe të veprave tona. Kë e udhëzon All-llahu s'ka kush e lajthit dhe kë e largon nga rruga e vërtetë, s'ka kush e udhëzon. Dëshmoj se s'ka hyjni tjetër përveç All-llahut , i Cili është Një dhe dëshmoj se Muhammedi është rob dhe i dërguar i Tij.
"O ju që keni besuar, keni frikë All-llahun me një frikë të denjë dhe mos vdisni, pos duke qenë muslimanë!" (Ali Imran: 102)
"O ju njerëz! Keni frikë Zotin tuaj që ju ka krijuar prej një veteje dhe nga ajo krijoi palën e saj, e prej atyre dyve u shtuan shumë burra e gra. Dhe keni frikë All-llahun që me emrin e Tij përbetoheni, ruajeni farefisin, se All-llahu është Mbikqyrës mbi ju." (En-Nisa:1)
"O ju besimtarë, keni frikë All-llahun dhe thuani fjalë të drejta. Ai (All-llahu) ju mundëson të bëni vepra të mira, jua shlyen mëkatet e juaja,e kush respekton All-llahun dhe të Dërguarin e Tij, ka shpëtuar me një shpëtim të madh." (El-Ahzab:70:71)
Thënia më e vërtetë është thënia e All-llahut, kurse udhëzimi më i mirë - udhëzimi i Muhammedit sal-lall-llahu 'alejhi ve sel-lem. Veprat më të këqia janë ato të shpikurat, çdo shpikje është bid'at dhe çdo bid'at është lajthitje, e çdo lajthitje çon në zjarr...

Pasiqë sabri është gjysma e imanit, është moral i vyeshëm, të dërgon ta respektosh All-llahun, të largon nga haramet, meriton që të flasim rreth tij, duke e treguar realitetin dhe vlerën e tij, llojet dhe gjërat që e dëmtojnë dhe e asgjësojnë. Krejt kjo në kohë kur musibetet janë shtuar, sprovat kanë kaluar çdo kend, dyshimet vijnë nga të gjitha anët, ai që kapet për fe i ngjan atij që është kapur për gacë, andaj nevoja e njerëzve për durim është më e madhe se ajo për ushqim.
All-llahun e lusim që të na furnizojë me sabër për ibadete, me sabër për tu larguar nga mëkatet dhe sabër në caktimin e All-llahut. Amin.

Realiteti i sabrit

Sabër, sipas sherijatit është: mostrishtimi i shpirtit, mosankim me gjuhë dhe mospërdorja e gjymtyrëve për të shkyer rrobat dhe për të rrahur fytyrën. Sabri është një virtyt i vlefshëm, është forcë e shpirtit me të cilën rregullohet çeshtja e saj. Njeriu duhet të adhuron All-llahun si në bollëk ashtu edhe në sprova, andaj gjatë shëndetit duhet falëndeuar, kurse gjatë sprovimit duhet duruar.
- Kanë pyetur Xhunejdin për sabrin, kurse ky është përgjigjur: “të gëlltitish ithtësira, duke mos u mërrolur”.
- Kurse Dhennuni ka thënë: “sabër është largimi prej ndalesave, qetësi kur të përbishë vrazhdësi të sprovave dhe shfaqaje e pasurisë kur të kaplon fukarallëku”.
Sabri është frerë i njeriut, i cili e udhëheqë për në xhennet ose për në xhehenem, e nëse nuk e ka këtë frerë shkon nga do vet.
Disa dijetarë nga selefi kanë thënë: vëndoni frerë nefsit se ajo të çon në të keqe. I lumi ai që i ka vënduar nefsit të vet frerë i cili e dërgon në ibadete dhe e largon nga haramet, sepse durimi nga haramet është më i lehtë se durimi ndaj denimit të All-llahut.
Pra, realiteti i sabrit qenka që besimtari forcën e ecjes përpara ta orijentojë nga ajo që i bën dobi, kurse forcën e stagnimit ta orijentojë nga ajo që i bën dëm.
Njerëzit përballë sabrit janë në gjendje të ndryshme, disa durojnë për të bërë ibadete, mirëpo nuk kanë durim që të largohen nga haramet, tjerët kanë durim të largohen nga haramet, mirëpo nuk kanë durim të bëjnë ibadete, kurse tjerët skanë durim as për ibadete e as për tu larguar nga haramet.
Disa njerëz durojnë agjërimin kur është nxehtë dhe namazin e natës kur është ftohtë, mirëpo nuk duron nga shikimi haram.
Disa tjerë kanë durim për tu larguar nga shikimet harame dhe fotografitë lakuriqe, mirëpo nuk ka durim të urdhërojë në të mirë e të largojë nga e keqja dhe të bëjë xhihad kundër kafirave dhe munafikave.
Të shumtit janë ata që skanë sabër as për këtë e as për ate, kurse pakica janë që kanë sabër edhe për këtë edhe për ate, andaj kanë thënë: sabri është përqëndrim i nxitjes së mendjes dhe fesë përballë nxitjes së epshit”.

Vlera e sabrit

Vlera e sabrit është shumë e madhe, për kët flasin shumë argumente, prej tyre janë edhe këto:
- secilës vepër i dihet shpërblimi përveç sabrit, sepse llogaria e sabrit është pakufi. All-llahu thotë:
“Me të vërtetë shpërblehen durimtarët pa kufi…”. (Ez-Zumer: 10).
- All-llahu është në prani të durimtarëve:
“All-llahu është me durimtarët…”. (El-Bekare: 153).
Kurse Ali ibn Dekak thotë: “durimtarët fituan krenarinë e dy botërave, sepse fituan praninë e All-llahut me ta”.
- All-llahu i do durimtarët:
“All-llahu i do durimtarët…”. (Ali Imran: 146). Mjafton kjo që të jetë nxitje për durimtarët.
- Tregon All-llahu se durimi është gjë e mirë për durimtarët edhe ate duke u betuar:
“… e po të duronit kjo është më mirë për durimtarët…”. (En-Nahl: 126).
- All-llahu ia ka përgaditur durimtarët tre shpërblime për njëher që askujt sia ka pregaditur:
“Përgëzoi durimtarët, të cilët kur i godet ndonjë fatëkeqësi thonë: të All-llahut jemi dhe te Ai do të kthehemi. Atyreve u takojnë salavatet prej Zotit të tyre dhe mëshira dhe ata janë të udhëzuarit”. (El-Bekare: 155- 157). Një njeri nga selefi, të cili i kishte ndodhur një musibet ka thënë: pse mos të bëj sabër, kur All-llahu mi ka premtuar tre gjëra nëse duroj, secila gjë është ma e mirë se bota dhe çka përmbi te.
- shpëtimi i besimtarit në dunja dhe ahiret mvaret prej sabrit:
“O ju besimtarë, bëni durim, bëhuni të qëndrueshëm kundër armikut, rrini të përgaditur dhe, që të shpëtoni, ruajuni dënimit të All-llahut”. (Ali Imran: 200). Të flasim për vlerën e durim na nevojitet shumë kohë, andaj me këtë do të mjaftojmë, kursë kur të flasim për sabrin në Kur’an dhe sunnet do të flasim pak edhe më gjërë.

Llojet e sabrit

Dijetarët thonë se sabri është tre lloje:
Sabër në ibadet ndaj All-llahut, sabër në largim prej mëkateve dhe sabër në kader të All-llahut. Krejt kjo sepse robi në këtë dunja është në tre gjendje: para urdhërit të cilin duhet kryer, para ndalesës që duhet larguar dhe para kaderit të All-llahut që duhet duruar. Në të gjitha këto gjendje ka nevojë besimtari për sabër.
Më këto tre gjëra e porositë Llukmani djalin e tij duke i thënë:
“O djali im, fale namazin, urdhëro për punë të mira, e ndalo nga të këqiat, përballo me durim çdo gjë që të godet, vërtet, këto janë nga çështjet më të preferuara”. (Llukman: 17).
Përderisa sabër gjuhësisht dmth burgim dhe pengim, athëerë dmth burgim i nefsit në rrespekte, pengim nga mëkatet dhe pengim nga hidhërimi dhe mllefi nëse e godet ndonjë musibet.

1- sabri në ibadete është sabër në vështirësi, sepse nefsi sipas natyrës së saj ikë prej shumë ibadeteve, e urren namazin shkaku i dembelisë dhe dhënja përparësi rehatisë, e urren zekatin shkaku i kopracisë, kurse e urren haxhin dhe xhihadin për të dy shkaqet, e urren agjërimin shkaku se e do ushqimin dhe nuk e do urinë. Pra, durimi në ibadete është durim në vështirësi.
Njeriu ka nevojë për këtë lloj sabri në tre raste:
- para se ta fillon atë ibadet, duke e pastruar nijetin, duke vendosur që ta kryen këtë obligim dhe duke u larguar rijasë dhe dyftyrësisë. Për këtë All-llahu e përmendi sabrin para veprës kur thotë:
“Përveç atyre, të cilët kishin durim dhe bënin vepra të mira, të tillët kanë falje (të gabimeve) dhe shpërblim të madh”. (Hud: 11).
- gjatë ibadetit, duke mos e haruar All-llahun gjatë kësaj vepre, duke i plotësuar rregullat dhe sunnetet e kësaj vepre, e mos ta bënë të mangët dhe me të meta. Ta ketë parasysh nijetin dhe të jetë i pranishëm në këtë ibadet me zemër.
- Pasi ta kryesh ibadetin, sepse njeriu ka nevojë për sabër që mos ta shfqaë këtë ibadet për rija dhe syefaqësi, mos të mahnitet me këtë ibadet të vetin dhe të duron e mos të bën vepra të cilat mundet tia asgjësojnë këtë vepër, siç thotë All-llahu [subhanehu ve teala]:
“…mos i prishni lëmoshat tuaja me të krenuar e me ofendim siç bën ai që e jep pasurinë e vet sa par sy e faqe të njerëzve,…”. (El-Bekare: 264).
Pra, ibadeti paska nevojë për durim dhe përpjekje, andaj Pejgamberi [sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem] ka thënë: “është rrethekuar xhenneti me gjëra të rënda për njeriun…”. (Transmeton Muslimi).

2- sabri në largim prej mëkateve. Kjo gjë është e qartë, njeriu duhet të pengon nefsin të pason epshin e tij dhe të bejr në harame. Ma së shumti i ndihmon në këtë gjë, lënja e gjërave të zakonshme dhe gjërave që i ndihmojnë në mëkat, sepse adeti është natyrë e veçantë, e kur ti bashkangjitet epshit, atëherë bëhen dy ushtarë të shejtanit përballë ushtarit të All-llahut e ndoshta nuk mundet t’i mposhtë. Për këtë Pejgamberi [sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem] ka thënë: “është rrethekuar xhehenemi me epshe…”. Sepse nefsi i dëshiron dhe tenton të bjer në to, kurse po e pengoi vehten nga kjo gjë dhe bëni sabër, kjo është më mirë për te.

3- Sabër në bela dhe musibete. All-llahu [subhanehu ve teala] thotë:
“Ne do t’ju sprovojmë me ndonjë frikë, me uri, me ndonjë humbje nga pasuria e nga jeta e edhe nga frytet, po ti jepju myzhde durimtarëve”. (El-Bekare: 155).
Ky sabër bëhet duke mbyllur gojën nga ankimi drejtuar ndokujt tjetër përveç All-llahut, duke penguar zemrën nga trishtimi dhe hidhërimi, kurse gjymtyrët nga shkyerrja e robave dhe rrahja e fytyrës.
Nëse robi duron gjat sprovave që i vijnë, me këtë ai e pranon atë që e i ka ardhur nga All-llahu dhe shpreson shpërbilimin e tij. Ummu Seleme thotë: Pejgamberi [sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem] ka thënë: “Nëse ndokend e godit ndonjë musibet, le të thotë: inna lil-lah ve inna ilejhi raxhiun, të All-llahut jemi dhe te Ai do të kthehemi, më shpërble në këtë musibet dhe ma zëvendëso me ndonjë vepër ma të mirë”.
E kur vdiq Ebu Selemeja, Ummu Selem tha: inna lil-lah ve inna ilejhi raxhiun, të All-llahut jemi dhe te Ai do të kthehemi, më shpërble në këtë musibet dhe ma zëvendëso me ndonjë vepër ma të mirë, atëherë All-llahu ia zëvendësoi Ebu Selemen me Pejgamberin [sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem].

Gradat e sabrit

Ibn Kajjimi [rahimehull-llah] thotë se sabri është tre gradë:

1- Sabër prej All-llahut, dmth kërkimi ndihme te Ai për sabër dhe kuptimi se sabri i robit vjen nga All-llahu e jo nga vetvetja. All-llahu thotë:
“Pra, të jesh i durueshëm! Durimi yt është vetëm me ndihmën e All-llahut…”. (En-Nahl: 127). Dmth po mos të jep durim All-llahu, nuk mundesh të durosh.

2- Sabër për hirë të All-llahut. Dmth nxitës për këtë sabër të jetë dashuria ndaj All-llahut dhe shpresimi i Fytyrës së Tij, e jo shfaqja e forcës së tij ose kërkimi i lavdërimit nga njerëzit, ose për ndonjë qëllim tjetër.

3- Sabër me All-llahun. Dmth lëvizja e robit sipas dëshirës dhe rregullave të All-llahut, duke e duruar vehten në këto gjëra, lëvizë sipas tyre dhe ndalet ku ndalen ato, ecë nga ecin ato. Vehten e ka brë peng të urdhërave dhe dëshirave të All-llahut. Ky lloj i sabrit është lloji më i rënde dhe ky është sabri i të vërtetëve.
Xhunejdi thotë: ecja prej dunjasë në ahiret është lehtë për besimtarin, largimi prej njerëzve për hirë të All-llahut është gjë e rëndë, ikja prej vetvetes nga All-llahu është edhe ma rëndë, kurse durimi me All-llahun është edhe ma rëndë.

Sabri në Kur’an dhe Sunnet

Ibn Kajjimi [rahimehull-llah] përmend shumë ajete ku përmendet sabri dhe citon Imam Ahmedin se ka thënë: “All-llahu ka përmendur sabrin në mëse 90 vende”. Ne do ti përmednim vetëm disa vende ku përmendet sabi.

1- Si urdhër:
“Pra, të jesh i durueshëm! Durimi yt është vetëm me ndihmën e All-llahut…”. (En-Nahl: 127).
“Ti bën durim në vendimin e Zotit tënd…”. (Et-Tur: 48).

2- Ndalim i të kundërtës, që është nxitimi:
“Ti duro, ashu sikurse duruan të dërguarit e vendosur dhe mos kërko ngutjen e dënimit për ta…”. (El-Ahkaf: 35).
“Po ti, bëhu i durueshëm ndaj caktimit të Zotit tënd, e mos u bë si ai peshkut…”. (El-Kalem: 48).

3- Lavdërim për durimtarët:
“…dhe të durueshmit në skamje, në sëmundje dhe në flakën e luftës. Të tillët janë ata të sinqertit dhe të tillët janë ata të devotshmit”. (El-Bekare: 177).

4- Ndërlidhja e fitores dhe përkrahjes me sabër dhe takvallëk:
“Po, nëse jeni të qëndrushëm e të matur, e ata (armiqtë) t’ju vinë tash në këtë momoent, Zoti juaj ua vazhdon juve ndihmën me pesë mijë prej engjëjve të ushtruar (për luftë) ose të shënuar”. (Ali Imran: 125).
Andaj Pejgamberi [sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem] ka thënë: “Dijeni se fitoreja vjen me durim”. Transmeton Tirmidhiu, hadithi është sahih.

5- Lajmërim se fitimi i gjërave të kërkuara, shpëtimi prej gjërave të urrejtura, hyrja në xhennet dhe përshëndetja e melaqeve fitohet me sabër:
“(përfundimi i mirë është) Xhennete të Adnit (vende të përjetshme) ku do të hyjnë ata, edhe prindërit, gratë dhe fëmijët e tyre të cilët kanë qenë vepërmirë ata do t’i vizitojnë engjëjt duke hyrë në secilën derë. (u thonë) Selamun alejkum, me durimin tuaj gjetët shpëtimin; sa përfundim i lavdishëm është ky vend”.(Er-Ra’d: 23-24).

6- Lajmërim se durimtari është ai që përfiton dhe këshillohet me ajetet e All-llahut:
“Ne e patëm dërguar Musain me argumentet tona (dhe i thamë); nxirre popullin tënd prej errësirave në dritë dhe përkujtoju atyre të mirat e All-llahut (që u dhuroi), se vërtet në ato (përkujtime) ka argumente për secilin që është shumë i durueshëm dhe shumë falënderues”. (Ibrahim: 5).

7- Lajmërim se cilësitë e mira dhe dobitë e mëdha i përfitojnë durimtarët:
“E ata që ishin të zotët e diturisë thanë: “Të mjerët ju, shpërblimi i All-llahut është shumë më i mirë për atë që besoi dhe bëri vepër të mirë, po atë nuk mund ta arrijë kush përveç durimtarëve!”. (El-Kasas: 80).

8- Imamllëku në fe arrihet me sabër dhe jekin:
“Dhe prej tyre Ne bëmë prijës që me urdhërin Tonë udhëzojmë, pasi që ata (që i bëmë prijësa) ishin të durueshëm dhe ndaj argumenteve Tona ishin të bindur”. (Es-Sexhde: 24).

9- All-llahu e lavdëroi Ejubin [alejhis-selam] për sabrin e tij:
“Vërtet, Ne e gjetëm atë të durueshëm. Sa rob shumë i mirë ishte ai dhe i kthyer te Zoti”. (Sad: 44).
E vlerësoi se është rob shumë i mirë sepse e gjeti durimtar, e kjo tregon se ai që nuk duron kur të sprovohet, është rob i keq.

10- Në disa vende e ka përmendur sabrin me kushtet e fesë:
E në ajetet tjera All-llahu e ka bërë sabrin shkak të dashurisë, pranisë, fitores, ndihmës dhe shpërblimit të mirë nga Ai, mjafton kjo të jetë nder dhe vlerë.
Kurse në sunnetin e Pejgamberit [sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem] ka shumë hadithe që flasin për vlerën e sabrit, që nxisin në sabër, që flasin mbi ate që u ka përgaditur All-llahu durimtarëve në dunja dhe ahiret. Në vijim do ti përmendi disa hadithe:

1. Transmetohet nga Enesi [radijall-llahu anhu] që thotë: “Pejgamberi [sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem] kaloi pranë një gruaje e cila qante mbi një varr dhe i tha: “Frikësoju All-llahut dhe bëj durim”. Gruaja i tha: “Largohu prej meje, sepse ty nuk të ka goditur fatkeqësia ime!” Ajo nuk e njihte Të Dërguarin. Kur i treguan se ai ishte Pejgamberi [sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem] ajo shpejtoi deri te dera e shtëpisë së Pejgamberit dhe pasi nuk gjeti roje te dera, e hapi derën dhe tha: (O I Dërguari i All-llahut) “Unë ty nuk të kam njohur”. (Pejgamberi) Tha: “Durimi është në goditjen e parë (sepse atëherë është më së vështiri)”. (Muttefekun alejhi).
Befasia e fatëkeqësisë është ajo që e trishton njeriun dhe ia dridh zemrën,e nëse duron në goditjen e parë, ia thenë vështirësinë dhe pastaj bëhet ma lehtë durimi në këtë fatëkeqësi.

2. Transmetohet nga Ebu Seid El-Hudriu [radijall-llahu anhu], i cili thotë se Pejgamberi [sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem] ka thënë: “…e kush kërkon të jetë i pavarur (të këtë sa mos t’ia shtrijë dorën tjetërkujt), All-llahu do ta pavarësojë, e kush bën shumë durim, All-llahu do t’i ndihmojë në durim. Askujt nuk i është dhënë dhuratë më e mirë dhe më e rëndësishme se sa durimi (sabri)”. (Muttefekun alejhi).

3. Nga Ebu Hurejre [radijall-llahu anhu] përcillet se I Dërguari i All-llahut [sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem] ka thënë: “All-llahu i Madhërishëm thotë: “Shpërblimi i robit tim besimtar, kur t’ia merr të dashurin e tij nga banorët e kësaj bote, e ai bën durim për të duke llogaritur shpërblim, është me Xhennet”. (Buhariu).

4. Transmeton Buhariu dhe Muslimi se Pejgamberi [sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem] disa njerëzve u ndau diç prej pasurisë, atëherë disa njerëz thanë: me këtë ndamje s’është shpresuar fytyra e All-llahut. I treguan për këtë fjalë Pejgamberit [sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem], kurse ai tha: “All-llahu e mëshiroftë Musain [alejhis-selam], e patën ofenduar ma rëndë se kjo, por duroi”.
Hadithet që flasin rreth kësaj teme janë të shumta neve po mjaftohemi me këto që i përmendëm.

Disa thënie të selefit mbi sabrin

1- Omeri [radijall-llahu anhu] thotë: “jetën ma të mirë e kemi kaluar me sabër”. “Po të ishte sabri njeri, do të ishte fisnik”.

2- Hasan Basriu [rahimehull-llah] thotë: “Sabri është thesar i të mirës, All-llahu ia jep vetëm njeriut fisnik te Ai”.

3- Aliu [radijall-llahu anhu] thotë: “sabri në krahasim me imanin është sikurse koka me trupin, nëse i këputet koka, vdes trupi”, pasta e ngriti zërin duke thënë: “s’ka iman ai që s’ka sabër”.

4- Omer ibn Abdul-Azizi [rahimehull-llah] thotë: “Nëse All-llahu ia jep një dhunti besimtarit e pastaj ja mer, mirëpo ia kompenzon me sabër, gjëja e kompenzuar është më e mirë se ajo që ia ka dhënë fillimisht”.

5- Sulejman ibn Kasimi [rahimehull-llah] thotë: “secilës vepër i dihet shpërblimi përveç sabrit”.

6- Mejmun ibn Mihrani [rahimehull-llah] thotë: “Sabri është dy lloje: sabri në musibet, e kjo është një gjë e mirë dhe sabri në largim nga harami, kjo është edhe më e mirë”. “Njeriu të mirat mundet ti arrijë vetëm me sabër”.

Gjëra që e dëmtojnë dhe asgjesojnë sabrin

1- Ankesa drejtuar krijesave.
Nuk hynë në këtë grupë, ankimi drejtuar All-llahu dhe tregimi i situatës tënde ndonjë krijese, siç është mjeku, ose ndokush tjetër.

2- Në kundërshtim me sabrin është shkyerrja e rrobave dhe rrahja e fytyrës, vajtimi, ngritja e zërit me të qajtur etj.
Nuk është në kundërshtim me sabrin të qajturit pa zë.

3- Trishtimi është në kundërshtim me sabrin. All-llahu thotë:
“?shtë e vërtetë se njeriu është i prirur të jetë i padurueshëm. Pse kur e godit ndonjë e keqe, ai ankohet së tepërmi. Ndërkaq, kur e gjen e mira, ai bëhet tepër koprac”. (El-Mearixh: 19-21).
Ubejd ibn Umejri thotë: nuk konsiderohet trishtim nëse të qanë syri dhe të mërzitet zemra, mirëpo trishtim konsiderohet mendim i keq dhe fjalët e këqija”.
Në fund e lusim All-llahu [subhanehu ve teala] që të na dhurojë durim dhe të na bëjë prej durimtarëve të cilët i pret shpërblimi pa llogari. Amin.

Bekir Halimi,
11.8.2000