|
Realiteti i Dunjas
Nė emėr tė Allahut,Mėshiruesit, Mėshirėbėrėsit
O ju njerėz dinie se jeta e kėsaj bote nuk ėshtė tjetėr vetėm se lojė,kalim kohe nė argėtim,stoli,krenari mes jush dhe pėrpjekje nė shtimin e pasurisė dhe tė fėmijėve ,e qė ėshtė si shembull i njė shiu prej tė cilit bima i habit bujqit ,e pastaj ajo thahet dhe e sheh atė tė verdhė ,mandej bėhet e thyer e llomitur,e nė botėn tjetėr ėshtė dėnimi i rendė,por edhe falje mėkatesh dhe dhurim i kėnaqėsisė nga Allahu;pra jeta e kėsaj bote nuk ėshtė tjetėr vetėm se pėrjetim mashtrues.
( Al-Hadid,57;20)
Nė librin e Ebu Hamid El-Gazalit "Perla e ēmuar nė dijen e botės sė ardhme",pėrshkruhet Dunjaja (kjo botė )si mė poshtė,kur ajo nė Ditėn e Re do t'iu praqitet njerėzve nė formėn e saj tė vėrtet.
"...Poashtu vjen Bota nė formėn e njė gruaje tė moshuar ,me flokė tė thinjura,mė e shėmtuara ,qė egziston,dhe pyeten njerėzit:"A po e njihni kėtė?"Ata u pėrgjigjen:"Ne strehohemi tek Zoti nga kjo!Dhe iu thuhet atyre:"Kjo ėshtė bota,nė tė cilėn e keni lakmuar dhe urryer njėri tjetrin."
Realiteti i Dunjas
Me tė vėrtet ,tė gjitha lavdėrimet i takojnė Allahut,ne e lartėsojmė dhe e falenderojmė Atė,ne kėrkojmė ndihmė nga Ai dhe i lutemi pėr falje.Ne kėrkojm strehim te Allahu nga tė kėqiat e vetes sonė dhe tė kėqijave tė veprave tona.Kėnd e udhėzon Allahu nuk ka kush e humb.Kėnd e lenė tė humbur ,atė askush nuk mund ta udhėzoj nė rrugė tė drejtė.
Dhe dėshmoj se nuk ka Zot tjetėr pėrveē Allahut,tė Vetmit,i Cili nuk ka shok,dhe dėshmoj qė Muhammedi ėshtė rob dhe i dėrguar i Tij.
Dhe dinie,ju robėr tė Allahut,qė libri mė i vėrtetė ėshtė libri i Allahut dhe udhėzimi mė i mire ėshtė udhėzimi i Muhammedit(s.a.w.s},dhe Veprat mė tė kėqija janė ato tė shpikurat, ēdo shpikje ėshtė bid'at dhe ēdo bid'at ėshtė lajthitje, e ēdo lajthitje tė ēon nė zjarr.
1.Pjesa e parė e Predikimit
"...kjo jetė e kėsaj bote nuk ėshtė tjetėr vetėm se njė pėrjetim i pėrkohshėm,ndėrsa bota tjetėr ėshtė ajo e pėrhershmja."(40;39)
Dhe,Ai i ka paralajmėruar njerėzit se do tė sprovohen me fėmijė dhe pasuri,me fjalėt e Tij:
"Dhe,dine mirė se pasuria e juaj dhe fėmijėt tuaj janė vetėm njė sprovė,dhe se te Allahu ėshtė shpėrblimi i madh."
Shumė ajete Kur'anore tėrheqin shikimin e njerėzve nga dunjaja dhe e ftojnė atė pėr tė punuar pėr frutet e Ahiretit.I Dėrguari Allahut {s.a.w.s}ka thėnė:"Jini nė kėtė botė si njė i huaj ose udhėtarė."
Ata ,tė cilėt kapen pėr iluzionin ,e jetės false tė kėsaj bote,dhe qė mundohen tė arrijnė mė tė mirėn,leht do tė zhvendosen nga ibadeti,qė t'i kryejn obligimet dhe pėrgjegjėsit ndaj Allahut ,nė kohė e caktuar dhe mėnyrėn mė tė mire.
Profeti{s.a.w.s}ka thėnė:"Ora ėshtė ofruar dhe njerėzit janė bėrė lakmues tė jetės sė kėsaj bote."
Tė dashur vllezėr/motra nė Islam,jeta nė kėtė botė ėshtė pėrplotė gjėra tė bukura dhe tė shėrbyeshme,dhe njeriu e ka njė dashuri natyrale drejt tyre.Ai qė merrė nga to ,vetėm atė qė i nevojitet ėshtė i sigurtė.Mirėpo,kush synon mė tepėr se kjo ,ai hynė nė rrezikė,qė tė largohet nga Allahu dhe Ahireti.
Amar ibn Abullahu(r) ka thėnė:"Dunjaja dhe Ahireti nė zemrėn e njeriut janė si dy anėt e njė peshoreje.Nėse njėra rėndohet ,tjetra anė lehtohet."
Omer ibn el-Hatabi(r) ka thėnė:Tė abstenuarit nga dunjaja ėshtė njė vepėr e mire pėr trupin dhe zemren e njeriut."
Hasan el Basriu(r) ka thėnė:"Njohė njerėz qė nuk ndjejnė kėnaqėsi nėse marrin diēka nga kjo botė,dhe nuk ndjejnė mėrzi nėse i ikėn diē nga ajo."
Jahja ibn Mu'adhi(r)pohonte qė e donė jetėn e kėsaj bote,pėr arsye se furnizimin ,rrizkun,pra e vetmja gjė qė i duhet me tė vėrtet dhe veq mė ėshtė e shkruar dhe pasi atij mė tepėr nuk i nevojitet,pėr tė praktikuar veprat qė e shpiejnė nė Xhennet..
Tė dashur vllezėr/motra nė Islam,ku qėndrojmi ne nė krahasim me kėtė?Enes ibn Ejubi(r)thotė:"E kamė pare Sufjan ibn Selimin,dhe nėse iu kishte thėnė atij:'Nesėr ėshtė dita e Ringjalljes'nuk do tė kishte qenė nė gjendje ,tė bėjė mė tepėr vepra tė mira."
A nuk ėshtė e ēuditshme kjo?Dunjaja ka filluar pėr tė na braktisur ,ajo ėshtė veq mė duke u pėrshėndetur nga ne,dhe ahireti qėndron tek dera ,mirėpo,neve pėrqėndrohemi nė atė ,qė na braktisė,do tė shkoj,dhe tėrhiqemi nga ajo qė do tė vij,sikurse mos tė ishim tė sigurt pėr ardhjen e saj.
Hasan el-Basriu(r)ka thėnė:Ruanu ,nga gjėrat e shumta qė ju habisin ,tė kėsaj bote .Nėse e hap ndonjėri,njė derė pėr to,mund tė hap kjo derė ndoshta dhjetė tė tjera."
Dhe Ibn As Somak(r)ka thėnė:"Kushė shijon ėmbėlsinė e Dunjas pėr arsye tė dashurisė qė ndjen ndaj saj,ai do ta shijon idhtėsinė e Ahiretit,pėr arsye se ėshtė larguar nga ajo."
Ėshtė pyetur Ibrahim ibn Adhani(r):"Si je ?"ai ėshtė pėrgjigjur:"Ne kujdesemi pėr dunjan,nė atė mėnyrė qė heqim diē nga feja jonė,dhe kėshtu s'na mbetėt as Feja jonė as ajo pėr tė cilėn kujdesemi.I bekuar ėshtė ai,qė i jap pėrparėsi Allahut ,Zotit tė vet,dhe e refuzon dunjan ,pėr atė ēka e prźt atė nė Ahiret."
Al-Fudail ibn Ayaddi (r)ka thėnė:"Mu'mini mirret vetėm me njė gjė:Tė mbledh sa mė tepėr nga ajo qė i shėrben kur ai tė kthehet nė Shtėpi."
Ne gjendemi nė njė udhėtim ,qėllimi i sė cilės ėshtė vdekja.Me secilėn ditė ,qė kalonė ,jeta jonė shkurtohet.Dhe,sėrish ndjejmė vėshtirėsi ,tė zgjohemi dhe ta shohimė Realitetin!
Seleme ibn Dinari(r) ka thėnė:"Nėse je i kėnaqur me dunjan,ēka mjafton,atėherė dije qė, minimumi i saj mjafton.Ndėrkaq,nėse nuk je i kėnaqur me atė,ēka mjafton,atėherė nuk do tė jeshė asnjėherė i kėnaqur."
Tė pasurit dhe tė varfėrit janė tė barabart,nė atė ,ēka ata nė atė moment marrin me vete,kur ata vdesin:Asgjė mė tepėr se sa njė qarqaf ,qė i mbulon.Ata dallohen vetėm nė atė se ēfarė i pretė ata nė varrė:njė kopshtė nga Parajsa ose njė gropė nė Ferr.
Dhe ne vrapojmė pas gjėrave tė kėsaj bote.Neve frikėsohemi nga varfėria dhe dėshirojm ta mbledhim pasurinė thuajse jetojmė aty pėrgjithmon.
Ne fikėsohemi nga varfėria ,por jo nga llogaria nė Ahiret.Ne i frikėsohemi urisė,por jo dėnimit nė Allahut.
Jahja ibn Mu'adhi(r) ka thėnė:"Sa i varfėr qė ėshtė njeriu,nėse i frikėsohet,Ferrit sikurse varfėrisė."
Tė dashur vllezėr/motra nė Islam,dunjaja tė shėrben vetėm nė njė mėnyrė dhe secila mėnyrė tjetėr ėshtė humbje:Nėse e arrijmė me hallall dhe e pėrdorim fisebililah.Sufjani(r) ka thėnė:"Frikėsohuni hidhėrimit tė Allahut nė tri ēėshtje:nė atė qė urdhėrat e Tij nuk i plotėson,nė atė qė nuk je i kėnaqur me atė qė Ai ta ka caktuar si furnizim dhe nė atė kur ti je i hidhėruar, kur Allahu nuk t'i plotėson dėshirat e Dunjas."
Furnizimi i kėsaj bote shpėrndahet nga Allahu{s..w..t.}dhe ne duhet ta pranojmė atė ,pa thėnė asnje fjalė tė vetme,qoftė shumė apo pak,tė jetė qė qėndron apo humbet.
Na mjafton neve qė ta dijmė nga kjo botė,qė ėshtė sikurse Arė,vjeljen e marrim nė Ahiret.Ėshtė njė kohė e adhurimit dhe dėgjueshmėris ndaj Allahut{s.w.t},njė kohė,nė tė cilėn ne kujdesemi pėr Ahiretin.
Al-Fudaili(r)ka thėnė:"Allahu,Fuqiplotė,e ka mbledhur tėrė tė keqen nė njė shtėpi dhe ēelės pėr kėtė shtėpi e ka bėrė dashurinė ndaj dunjas.Dhe, Ai{s.w.t} ka tubuar tėrė tė mirėn nė njė shtėpi dhe abstenimin nga kėnaqėsit e kėsaj bote e ka bėrė ēelės tė kėsaj shtėpije."
Tė dashur vllezėr/motra nė Islam,jeta ėshtė njė udhėtim,pėr tė cilėn ne duhet tė pėrgadisim valigjet,dhe ky udhėtim ka stacione tė ndryshme nga tė cilat, Jeta ėshtė vetėm stacioni i parė.Pastaj,vjen ajo e varrit ,ajo e Ringjalljes dhe stacioni pėrfundimtarė ėshtė Parajsa ose Ferri.Dhe stacioni i pare jeta, ėshtė shumė e shkurtė,dhe kalon pa e vėn re mire,sikur je me njė Anije dhe nuk e heton se sa shpejt lundron.
Salihinėt,kanė qenė njerėz sikur se ne ,dhe ata nuk ishin tė liruar tėrsisht nga dashuria pėr kėtė botė,mirėpo,dallimi qėndron nė bindjet e tyre,nė atė qė jeta kalon,pėr ē'arsye i kanė jap pėrparėsi jetės sė pėrjetshme nė Ahiret.
Njė njeri i thotė el Fudail ibn Ajadit(r):"Si je.?"Ai ėshtė pėrgjigjur:"Kur ti mė pyet pėr dunjan,na ke zhvendosur kėshtu nga rruga e vėrtetė dhe na ke drejtuar nė drejtime tė ndryshme.Kur ti pyet pėr boten e amshueshme ,tani si mund tė jetė ai,tė tė cilit mėkatet janė tė shumta dhe i janė pakėsuar veprat e mira,jeta e tė cilit pėrfundon,pa pėrgaditur furnizimin pėr ahiret dhe vdekja e takon papritur.Nė ditėt e sotme ,nėse i nevoitet dikuj ndonjė gjė prej kėsaj bote,shfrytėzon shumė kohė pėr kėtė,pėr ta kontrolluar dhe pėr ta shikuar me kujdes nga tė gjitha anėt ,pėr tė qenė i sigurtė qė funksionon si duhet.Ndėrkaq,nėse ai shkon nė Xhami,pėr ta falur namazin ėshtė Turp:Ai e bėn rukun dhe sexhden jo tė plota pa qetėsi dhe koncentrim."
Dhe tė dashur vllezėr/motra nė Islam,si mund tė jetė,qė dikush imanin nė jetėn e pėrjetshme nė ahiret e pėrbrendėson dhe largohet nga ajo,dhe admiron jetėn e kėsaj bote?Kur,Allahu e don njė njeri e mbron atė nga dunjaja dhe e shpėton pėr ahiret.Profeti{s.a.w.s}ka thėnė:"Me tė vėrtet,nuk ka krijuar,Allahu,Fuqiplotė,asgjė tjetėr qė e urren mė tepėr se sa dunjan.Dhe qė nga krijimi i saj nuk e ka shikuar Ai{s.w.t} mė atė."
Shunait ibn Ajani(r) ka thėnė:"Dy njerėz nė kėtė botė janė me tė vėrtetė tė dėnuar:Njeriu i pasur,qė aq shumė i ėshtė dhuruar pasuri ,sa qė vazhdimisht ėshtė i preukupuar me kėnaqėsit e kėsaj bote,dhe njeriu i varfėr,qė nuk i ka poseduar kėto kėnaqėsi,mirėpo ,i kėrkon me zemėr tė thyer."
Tė dashur vllezėr/motra nė Islam,vrapimi pas ahiretit dhe abstenimi nga kjo botė mund tė arrihen vetėm nė dy mėnyra:
1.Njė shikim i kujdesshmėm i Realitetit tė dunjas dhe se sa shpejt kalon jeta,sa shumė dhimbje,brengosje dhe situate tė vėshtira duhet qė t'i pėrvuan,kur njeriu vrapon mbas kėnaqėsive tė saja,tė cilat shpejt kalojnė ,dhe tė cilat s'lėjn gjė mbrapa pėrveē se njė zemėr tė thyer.Kush vrapon mbas bukurive tė kėsaj bote, ėshtė gjithnjė i preukupuar me to,deri sa nuk i ka nė dorė,dhe kur ,i posedon ato, ėshtė vazhdimisht nė hallė,nga humbja e tyre.Si mund tė jet njeriu i tillė i kėnaqur?
2.Njė shikim i vėmendshėm i realitetit tė ahiretit,qė ėshtė e pa shmangshme dhe e pėrjetshme dhe qė i mban tė gatshme dėnime dhe shpėrblime tė ndryshme dhe se sa i madh ėshtė dallimi ndėrmjet ndėshkimit dhe shpėrblimit nė dunja dhe ahiret.
Nė Kur'an thuhet qė:
"E dihet se jeta e botės tjetėr ėshtė mė e dobishme dhe e pėrjetshme."(87;17)
Hasan el Basriu(r) ka thėnė:"Sa e mire ėshtė kjo botė pėr Mu'minin ,pasi qė, ai e shfytėzon pėr ta pėrgaditur furnizimin pėr ahiret.Dhe,se sa e keqe ėshtė kjo botė pėr qafirin ,pasi ai,e shfytėzon pėr ta pėrgaditur furnizimin pėr Ferr."
Ai po ashtu ka thėnė:"Nė kėtė botė Mu'mini ėshtė si njė i burgosur,e bėn mė tė mirėn,pėr t'u ēliruar dhe ai ndjehet i sigurt,vetėm atėherė kur e takon Allahun Fuqiplotė."
Ibn Mesudi(r) ka thėnė:"Nė dunja ėshtė secili vetėm njė musafir dhe pasuria e tij ėshtė e huazuar.Musafiri do tė shkoj,sikur edhe pasuria duhet tė kthehet(shpaguhet).
Nė jetėn e Ringjalljes ėshtė vetėm kusuri,shpėrblimi i caktuar.Kur tė ngritet Dielli i ahiretit nuk ka mė vepra,por vetėm vlerėsimi,mirėpo tani nė kėtė jetė,kemi vetėm veprat,mirėpo pa vlerėsim.
Prandaj,neve duhet qė kohėn e jetės sonė,ta kalojmė duke bėrė vepra tė mira,para se tė kaloj koha,dhe ne duhet tė pėrgaditemi pėr vlerėsimin e tyre,para se tė filloj ajo.
Tė dashur vllezėr/motra nė Islam,shikoni njėherė vitet e jetės suaj,tė cilat tani mė kanė shkuar,dhe sa shpejt kanė kaluar me gėzime,brengosje,me kėnaqėsi dhe hidhėrime,ndėrsa gjykimi i tyre ka pėr tė ardhur.
Njė poet ka thėnė:"O ti qė i don kėnaqėsit e kėsaj bote,mos u gėzo pėr to,sepse ndryshon aq shpejt sa pėr secilin ėshtė e dukshme.Sa shumė njerėz kanė ngrėnė mjalt qė ua ka pėrgaditur vdekjen?"
"Mbronu nga dunjaja,sepse magjia(sihri)e saj ėshtė mė e fort se sa ,ajo e Harutit dhe Marutit.Kėta dy mund tė ndanin gruan nga burri i saj,ndėrsa dunjaja e ndanė njeriun nga Krijuesi i tij."
Ebu Derda(r) ka thėnė:"Secilit njeri i mungon dija dhe urtėsia:Nėse pasuria e tij shumohet,ai gėzohet edhe pse ai ditė e natė punon,pėr ta shkurtuar kohėn e tė jetuarit.ēfar i shėrben atij ,qė pasuria i shtohet dhe koha e tė jetuarit i zvogėlohet?"
Shumica brengosen dhe nevrikosen,nėse nuk arrijnė ndonjė kėnaqėsi tė kėsaj bote,mirėpo shumė pak brengosen pėr kohėn e tė jetės qė shumė shpejt kalon.
2.Pjesa e dytė e Predikimit
Tė dashur vllezėr/motra nė Islam,dine,se kjo jetė nuk ėshtė asgjė mė shumė se sa njė ėndėrr.Nėse ,i len ndonjėrit pak tė qeshura, i lenė atyre shumė tė qajtura.Nėse i sjellė ndonjėrit kėnaqėsi pėr disa ditė apo javė,iu sjelle kėshtu brenga dhe vuajtje pėr muaj dhe vite.Nėse i dhuron njeriut kėnaqėsi pėr njė kohė tė shkurtė,e ndal kėshtu kohė tė gjatė prapa.Hindi,vajza e Nu'manit ka thėnė:"Neve kemi qenė dikur njerėzit mė tė ngritur,me fuqin mė tė forte dhe tė gjithė arabėve iu nevoitej ndihma jonė.Tani jemi mė tė ultit dhe Arabėt qeshin me ne."
Hasan el Basriu(r) ka thėnė:"Betohem nė Atė nė dorė tė tė Cilit ėshtė shpirti im,njoh njerėz ,pėr tė cilėt kjo botė ka mė pak vlerė sa sa dheu nė tė cilėn ecin."
Allahu e mėshiroft Hasan el Basriun.Ai e ka thėnė kėtė nė kohėn e tij,mirėpo,ēfarė do t thoshte ai sot?Njerėzit vrapojnė pas gjėrave tė kėsaj bote dhe humbin kohėn,duke biseduar pėr pasurinė qė posedon njėri apo tjetri.Kur tė tubohen ,nuk e pėrkujtojnė Allahun apo ngushticėn e varrit dhe trishtimet qė do tė vin.
Shuajb ibn Ajlani(r) ka thėnė:" Kush e sheh vdekjen para syve,nuk brengoset se a jeton nė luks apo vėshirėsi."
Poashtu,hasan Basriu(r) ka thėnė:"Sa e ēuditshme se si mund tė qeshė njeriu edhe pse e din sigurtė qė Ferri egziston,apo dikush qė gėzohet dhe e din qė vdekja egziston."
Muhamed ibn Wasi(r)ka thėnė:"A nuk ėshtė e ēuditshme po ta shihje dikėnd duke qajtur nė Parajsė?Njerėzit thanė:" Po ."Tani tha ai:"A nuk ėshtė edhe mė e ēuditshme ,me pa dikėnd nė kėtė botė duke qeshur,meqense ,ai nuk e din se ku qėndron pėrfundimi i tij?."
Muhamed ibn Suxhahi(r) ka thėnė:"Janė dy vepra pėr tė cilat po tė dėnoheshim ,do ta meritonim me tė vėrtet dėnimin:Njė njeri qė merr diē nga kjo botė dhe ėshtė i lumturė pėr kėtė ,dhe Allahu e din,qė ai nuk ka qenė asnjėherė aq i lumturė,kur ka bėrė ibadet apo kur ka arritur t'i shėrbej Fesė sė tij.Dhe ai njeri qė ka humbur diē nga kjo botė dhe ėshtė hidhėruar aq shumė,dhe Allahu e din,qė ai asnjėherė nuk ėshtė hidhėruar aq shumė kur ka mėkatuar apo kur ka lėnė ndonjė urdhėresė tė fesė."
Jeta e kėsaj bote ėshtė shtėpi e dėshirave dhe kėnaqėsive tė rrejshme dhe ne duhet tė ruhemi prej tyre.Dėshirat e saj janė tė pa vėrteta,shpresat e saj false,kėnaqėsia e saj nuk ėshtė e gjatė.
Ebu Hurejre(r)ka thėnė:"Ju nuk jeni tė ēiltėr me vetėn tuaj:Ju shpresoni nė gjėra ,tė cilat nuk i arrini,ju mblidhni pasuri tė cilėn nuk e dhuroni,dhe ju ndėrtoni shtėpi,nė tė cilat nuk do tė jetoni."
Pėr kėtė thotė njėri ndėr poetėt:"Merrė nga kjo bote furnizimin(pėr atė botė),sepse ju nuk e dini nėse vjen mbrėmja,a do ta pėrjetoni mėngjesin.Sa shumė djemė tė rinj kanė qeshur ditėn,ndėrsa ka qenė duke iu pėrgaditur(pėr varrosje)qefini?Sa shumė fėmijė pėr tė cilėt prindėrit kanė shpresuar se do tė plaken,janė dėrguar nė varre?Dhe sa shumė bashkėshorte,tė cilat janė zbukuruar pėr bashkėshortėt e tyre,mirėpo nė natėn e martesės sė tyre i ka marrė vdekja tė dytė?"
Burimi:
*Unioni Islamik,Mynster
*"at Tafsir"njė studim filologjikė,islamologjik i tekstit tė Kur'anit ;Amar M. A. Zaidan.Shtėpia botuese ADIB,Ofenbah,2000
*"Perla e ēmuar nė dijen e botės sė ardhshme" Ebu Hamid el Gazali,shtėpia botuese Spohr,2003
Pėrktheu nga gjermanishtja:Lule Uka
__________________
Indeed Allah has purchased from the believers their souls and their wealth, in exchange for Paradise
(Kur'an)
|