Gjatë rrugës së saj historike, deri te zbulimet më të reja, linguistika ka hapëruar rrugë të gjatë. Interesimi për gjuhë ka qenë gjithmonë i madh.
E mërkurë, 06 Gusht 2008 08:48
Allahu i madhërishëm në Kur'anin famëmadh urdhëron e thotë:

"E Ai (Zoti) ia mësoi Ademit të gjithë emrat (e sendeve) , pastaj ata ua prezentoi engjëjve dhe u tha: "Më tregoni për emrat e këtyre (sendeve të emërtuara) , nëse jeni të drejtë (çka mendoni)?" (El Bekare, 31)

" Rrahmani - Mëshiruesi (Zoti ynë) . Ai ia mësoi Kur'anin. E krijoi njeriun. Ia mësoi atij të folurit (të shprehurit, të shqiptuarit) ." (Er Rrahman, 1-4)

"A nuk i dhamë Ne atij dy sy? Edhe gjuhë e dy buzë?" (El Beled, 8-9)

Gjatë rrugës së saj historike, deri te zbulimet më të reja, linguistika ka hapëruar rrugë të gjatë. Interesimi për gjuhë ka qenë gjithmonë i madh. Së pari, është kuptuar kryesisht si " gramatikë", si disciplinë e ngushtë normative, duke u zgjeruar epokë pas epoke.

Aftësia e të folurit është dhuratë e Allahut për njeriun.

Krijesat e tjera vërtet kanë një sistem të veçantë komunikimi, Kur'ani fisnik sjell shembullin e bletës:

"Zoti yt i dha instinkt bletës: "Ndërto shtëpi nëpër kodra (male) , nëpër drunj (pemë) dhe nëpër kulmet që ata (njerëzit) i ndërtojnë." (En Nahl, 68)

Ose buburreci:

"Deri atëherë kur arritën mbi luginën e buburrecave… Një buburrec tha: "O ju buburreca, hyni në vendet tuaja që të mos u coptojë Sulejmani dhe ushtria e tij, duke mos ju vërejtur". (En Neml,18)

Balenat lëshojnë zëra të njohur - deri në 32 sosh, delfinat etj. Por, edhe shtazët që përmenden në Kur'an nuk posedojnë gjuhë. Si të shpjegohet kjo? Ç'është në realitet gjuha?

Me sistemin komunikues të njeriut - gjuhën, me ndihmën e rregullave gramatikore dhe një fondi të fjalëve, njeriu mund të flasë dhe të kuptojë bashkëbiseduesin.

Pra, krijimi gjuhësor është një specifikë e llojit njerëzor. Njeriu mund të ndryshojë ngjyrën e zërit, gjatësinë, intensitetin, etj. Mijëra gjuhë dhe dialekte në Tokë janë prej argumenteve të mëdha të Allahut të plotfuqishëm; siç bën aluzion verseti i Kur'anit fisnik:

"Nga argumentet e Tij është krijimi i qiejve e i Tokës, ndryshimi i gjuhëve tuaja dhe i ngjyrave tuaja. Edhe në këtë ka argumente për njerëz." (Er Rrum, 22)

Secila gjuhë njerëzore ka dy nivele të strukturës gramatikore: shkallën e parë – sintaksën dhe shkallën e dytë – fonetikën.

Njësia themelore në strukturën e sintaksës është fjala. Fjalia është bashkim i fjalëve që janë së bashku të varura dhe kur renditen dhe bashkohen sipas rregullave të sintaksës, formojnë fjalinë e kuptuar dhe të argumentuar.

Fonologjia shërben për zbulimin e njësive sintaktike. Njësia themelore e saj është fonema (mbledhje e përshtypjeve akustike dhe lëvizjeve artikulare), me shenja distinktive, secila e ndryshme nga tjetra. Kështu, p.sh. a, k, dhe r janë fonema të ndryshme. Fonema nuk bart kuptim. Prandaj fjala është bashkim i drejtë i shumë fonemave. Marrë në përgjithësi të folurit është i shumëllojshëm , është i shumë popujve dhe i takon sferës individuale apo shoqërore.

Për ta kuptuar më mirë këtë konstatim, do të thjeshtojmë, duke e krahasuar gjuhën dhe të folurit me samaforin.

Meqë gjuha (lang) është sistem i elementeve gramatikore dhe fondit të fjalëve, i vendosur në mënyrë konvencionale (nga ana e shoqërisë) i secilit folës, atëherë rënditja e ngjyrave në semafor - e kuqja, e verdha, dhe e gjelbëra, ndezja e tyre, kuptimi dhe numri i tyre, në krahasimin tonë paraqet – gjuhën. Dhe meqë të folurit është realizim i gjuhës, përdorim i rregullave gramatikore dhe i të gjitha fjalëve të mundshme, atëherë vetëm ndezja (realizimi) i ngjyrave në semafor paraqet të folurit. Njerëzit gjenetikisht janë dhuruar me "fuqinë e gjuhës", siç janë të dhuruar me dashuri, brengë, humor etj.

Të gjitha gjuhët që fliten, që janë folur më herët ose që do të fliten më vonë, kanë disa karakteristika universale, por edhe specifike. Disa autorë bile thonë se ngjashmëria në mes gjuhëve është më e madhe se ndryshimi në mes tyre.

Secila gjuhë njerëzore posedon strukturën sipërfaqësore dhe atë të brendshme. Fjalia: Allahu i padukshëm e krijoi botën e dukshme, edhe pse është një strukturë sipërfaqësore, në strukturën e brendshme i ka tri fjalë (informacione, paraqitje):

Allahu është i padukshëm
Allahu e krijoi botën dhe
Bota është e dukshme

Struktura sipërfaqësore e gjuhës njerëzore paraqitet në planin e zërit ose të të shkruarit.

Ajo realizohet:

në formë lineare: të renditur, në një drejtim, në boshtin kohor - kur është fjala për zërin, ose në hapësirë - kur është fjala për të shkruarit.
në formë koherente: e harmonizuar, jokaotike; të folurit e njeriut normal dallon nga të folurit e maniakut dhe
në ndërdije.

Të gjitha gjuhët kompletohen me ndihmën e 25-30 fonemave, me variacione të ndryshme.

Në kuptimin semantik, e më shpesh në planin sintaktik, të gjitha gjuhët dallojnë gjininë mashkullore dhe femërore, emrin, foljet etj. Në këtë kontekst nuk ekzistojnë gjuhë të "pasura" dhe të "varfëra", gjuhë "civilizuese" dhe primitive.

Fëmija nuk lind i përcaktuar të mësojë këtë gjuhë apo atë gjuhë. Ai lind me "fuqinë e gjuhës" me predispozicion që të shërbehet dhe sistemin njerëzor të komunikimit.

Fonologjia studion fiziologjinë e zërave, organet dhe mekanizmin e artikulimit të tyre, të cilët gjithmonë janë të njëjtë e që i hasim te secili folës normal. Nëse janë të çrregulluar nga lindja ose më vonë, paraqitet afazioni (memec).

Në tru janë paraqitjet të lidhura me shenjat e imazheve linguistike (fotoakustike).

Pas kësaj lidhjeje fillon procesi kur truri imazhin e përcjell tek organet fonetike.

Shumë prej orageneve fonetike i përmend Kur'ani famëmadh:

"A nuk i dhamë Ne atij dy sy? Edhe gjuhë e dy buzë?" (El Beled, 8-9)

"Allahu ju nxori nga barqet e nënave tuaja (si foshnje) e nuk dinit asgjë. Ju pajisi me (shqisa për) të dëgjuar, me të parë dhe me zemër, ashtu që të jeni falënderues" (En Nahl, 78)

Roli i këtyre organeve varet nga lëvizja e tyre. Disa janë pasivë në artikulim (A, B, C, D...) ndërsa disa aktivë (g, b, a, r,...).

Goja pra kryen dy funksione: prodhimin e zërit dhe rezonatorit të zërit.

Myslimani qëndron i mahnitur me versetin e Kur'anit fisnik:

"Vërtet, Ne e krijuam njerin në formën më të bukur." (Et Tinë, 4)

Ai, i Cili e ka krijuar, mundet, sikur të dojë, të ia marrë dhuntitë. Këtë e vërtetojnë rastet e humbjes së të folurit (afazia).

"Vetëtima gati ua merr të parët dhe, saherë që ajo u bën dritë atyre, ata ecin në të, e kur u errësohet, mbesin aty. E sikur të donte Allahu, do t'ua merrte të dëgjuarit (me krismën e bubullimës) dhe të parët (me shkëndijën e vetëtimës) . Vërtet, Allahu është i plotfuqishëm për çdo gjë." (El Bekare, 20)

Po sikur Krijuesi të merrte fuqinë e të folurit?!

Është koha që, pas pranimit të njohurive të linguistikës moderne, t'i shpjegojmë ato me versetet kuranore.

Kur'ani nuk është libër shkencor, as filozofik e as artistik. Në realitet ai i tejkalon hapësirat dhe mundësitë e shpirtit njerëzor.

Tregimi për Ademin, a.s., të përmendur në versetin kuranor:

"E Ai (Zoti) ia mësoi Ademit të gjithë emrat (e sendeve) , pastaj ata ua prezentoi engjëjve dhe u tha: "Më tregoni për emrat e këtyre (sendeve të emërtuara) , nëse jeni të drejtë (çka mendoni) ?" (El Bekare, 31)

Duhet kuptuar se Allahu i madhërishëm e begatoi Ademin, a.s., por edhe llojin njerëzor, me gjuhë dhe fuqinë e të folurit.

Pra, Ademi, a.s., i ka ditur emrat e të gjitha gjërave: formën e tyre, funksionimin, emrat e tyre! Ta dish emrin d.m.th. të kesh dituri për një send nga realiteti, të kesh imazhin e tij akustik dhe në fund artikulimin.

Lexuesi i interesuar vëren se Kur'ani fisnik me këtë verset, faktikisht vetëm me një fjalë (es-esma), ka fshehur tërë interesimin e linguistikës moderne. Këtë e vërteton edhe verseti i katërt i kaptinës "Er Rrahman".

"Ia mësoi atij të folurit (të shprehurit, të shqiptuarit) ." (Er Rrahman,4)

"Bejan" paraqet dallim, ndarje. Pra, secila fjalë e gjuhës njerëzore dallon prej tjetrës me tingull (që paraqet shenjën gjuhësore). Këto, gjithsesi "bejan" nënkupton dhe të folurit, shqiptimin e fjalëve.

Në pikëpamje fonologjike, pjesë e fjalëve, është më e shprehur në kaptinën "Beled"

"A nuk i dhamë Ne atij dy sy? Edhe gjuhë e dy buzë?" (El Beled, 8-9)

Kur'ani shkon me rend - së pari përmend sytë, pastaj gjuhën, pastaj buzët. Shenjat gjuhësore janë të kushtëzuara me përceptim.

Shqisat me të cilat Krijuesi e begatoi njeriun:

"Allahu ju nxori nga barqet e nënave tuaja (si foshnje) e nuk dinit asgjë. Ju pajisi me (shqisa për) të dëgjuar, me të parë dhe me zemër, ashtu që të jeni falënderues." (En Nahl, 78)

i shërbejnë që nga burimet e ndryshme të përfitojnë përvojë. Në gjuhën e tij është mu ajo shprehja e tërë përvojës, të marrëdhënies së njeriut kundruall Zotit, botës dhe të tjerëve.

Dhe ja metafora mahnitëse e Kur'anit fisnik:

Ai që e mësoi (njeriun) të shkruajë me pendë. (El Alek, 4)

Nga sa u përmend më sipër mund të konkludohet se dhuntia e të shkruarit rezulton nga begatia e gjuhës dhe të folurit. Të shkruarit e zëvendëson të folurit; kjo është mediumi artistik i të folurit" . Në këtë bazohet Shpallja, gjegjësisht mundësia e zbritjes (teuzil) dhe më vonë kompenzimi dhe ruajtja. Pa fuqinë e gjuhës, i dërguari – njeriu nuk mund ta pranonte, kuptohet edhe t'ia transmetojë njerëzimit.

Dihet me siguri se Pejgamberi, s.a.v.s., së pari i mësonte përmendsh versetet e shpallura e pastaj ia transmetonte me shkrim Zejd ibn Thabitit, r.a.

Arritja e njohjes së Shpalljes rrjedh nga i njëjti burim sikurse gjuha – nga mendja. Njohja e saj është farz dhe kusht i besimit.

("Më së shumti urrej dy vetë: adhuruesin i cili beson pa njohje dhe dijetarin icili di e nuk beson " -hadith)

Duhet kuptuar versetin kuranor:

"Nuk janë të njëjtë ata që dinë dhe ata që nuk dinë!"

Dituria këtu ka kualitet të veçantë, e kjo është dituria mbi Shpalljen. Mosnjohja historike e Islamit është një prej shkaqeve më të mëdha të dekadencës myslimane.

Njeriu, duke e marrë Shpalljen (Emanetin), e barti gjatë kohës.

__________________

Forcojeni ju Islamin në zemrat tuaja që Allahu ta forcoj atë në tokë