|
Shpirti i varfer
Shpirti i uritur, i pastrehuar, i zhveshur, i papastėr dhe i paedukuar
Trupi dhe shpirti
Ushqimi i shpirtit
Strehimi i shpirtit
Petku i trupit dhe petku i shpirtit
Pastėrtia e shpirtit
Shpirti komandues
Agjėrimi- Edukim i shpirtit
Vdekja, ringjallja dhe gjykimi.
I falėnderohemi Zotit xh.sh. Atij i mbėshtetemi dhe prej Tij kėrkojmė mbrojtje nga dėmet e epsheve tona dhe nga veprat e kėqija. Kerkojmė mbrojtje nga tė kėqijat e shejtanit dhe insanit. Atė qė Ti e udhėzon nuk ka kush ta humbė e atė qė Ti Allah Fuqiplot e humbė s'ka kush qė ta udhėzojė. Dėshmoj se s'ka zot tjetėr pos All-llahut xh.sh dhe se Muhammedi a.s ėshtė rob dhe i dėrguar i Tij!
Nga dėshira pėr ti kontribuar Islamit kemi menduar qė ta bėjmė kėtė shkresė nė lidhje me shpirtin. Por, kurrsesi nuk jemi pėrzier nė Diturinė e Allahut xh.sh nė lidhje me krijimin e shpirtit sepse vetė Allahu xh.sh nė Kuran thotė: 17:85. Tė pyesin ty pėr shpirtin; Thuaj: "Shpirti ėshtė ēėshtje qė i pėrket vetėm Zotit tim, e juve ju ėshtė dhėnė fort pak dije". Por vetėm kemi shkruar nė lidhje me mėnyrat e tė ushqyerit tė shpirtit. Hamdi (falėnderimi i pėrgjithshėm) i takon Allahut xh.sh, andaj nėse mendoni ta lavdėroni autorin e kėsaj shkrese atėherė mė mirė kishte me qenė qė ta lavdėroni dhe falėnderoni Allahun xh.sh pėr mundėsinė qė ia dha kėtij njeriu pėr bėrjen e kėsaj shkrese. Kemi parė tė nevojshme tė shkruajmė kėtė lloj materiali, ngase njeriu mendon se ai qė duhet tė jetė i pastruar ėshtė trupi. Qė ta dijmė se trupi ka nevojė pėr pastrim por jo mė shumė se shpirti.
Ju kėshilloj tė kapeni pas dijės, se nėse jeni tė varfėr, ajo tė bėhet pasuri, e nėse jeni tė pasur ajo tė bėhet bukuri (Zubejr ibn Ebu Bekr).
1. TRUPI DHE SHPIRTI
Zoti xh.sh njeriun e ka krijuar prej dy elementeve: Ana matriale (trupi) dhe ajo shpirtėrore (shpirti). Ne jemi tė njoftuar nga Allahu xh.sh se si Ai e ka krijuar njeriun: 15:26. Ne krijuam njeriun nga balta e argjilit, tė zi e tė prishur (me erė tė keqe)? (tė formuar-tė trajtuar-mesnun). 22:5. ...Ne u krijuam ju prej dheu, pastaj prej uji, pastaj prej njė gjaku tė ngjizur, pastaj prej njė sa kafshatė mishi, qė ėshtė krijesė e formuluar ose e paformuluar, nė mėnyrė qė t'ju sqarojmė. Ndėrsa atė qė e dėshirojmė Ne, e pėrqėndrojmė nė mitėr deri nė njė afat tė caktuar, e mandej u nxjerrim foshnje dhe ashtu tė arrini pjekurinė tuaj... (vazhdon). Por Allahu xh.sh nuk ka dhėnė detaje nė lidhje me krijimin e shpirtit. Ja siq thotė Allahu xh.sh nė Kuran: 17:85. Tė pyesin ty pėr shpirtin; Thuaj: "Shpirti ėshtė ēėshtje qė i pėrket vetėm Zotit tim, e juve ju ėshtė dhėnė fort pak dije".
Ky ajet tregon se ne nuk jemi tė njoftuar nė lidhje me krijimin e shpirtit andaj Allahu xh.sh thotė se kjo ēėshtje ėshtė ēėshtje e Tij.
Sa i pėrketė shpirtit ne as qė do tė flasim pėr krijimin e tij por ne do tė hulumtojmė dhe tiu tregojmė juve se ēfarė nevoja ka shpirti ose se me ēfarė ushqimi duhet tė mbahet shpirti dhe ēfarė roli ka shpirti i mirė (nė jetė-nė shoqėri) nė trup. Shpirti ėshtė ai i cili komandon trupin. (varet a e komandon nė mėnyren siq thotė Allahu xh.sh apo siq ka thotė shejtani i mallkuar).
Trupi dhe shpirti nuk kanė qenė bashkė, por ato i bashkon Zoti xh.sh nė mitrėn e nėnės duke ia dhėnė shpirtin fėmisė i cili gjendet ne mitėr. Kėtė e argumentojnė ajetet nė vijim: 23:14. Mė pas, atė pikė uji e bėmė copė gjaku, e atė gjak tė ngurtė e bėmė copė mishi, e atė copė mishi e shndėrruam nė eshtra, edhe eshtrave ua veshėm mishin, pastaj atė e bėmė krijesė tjetėr (me shpirt). I lartė ėshtė All-llahu, mė i miri Krijues!
3:6 Ai ėshtė qė ju krijon (formon) juve nė mitra ashtu si tė dojė. S'ka Zot pos Tij, e qė ėshtė fuqiplotė, i urti.
Ashtu siq Allahu xh.sh ia jep shpirtin njeriut nė fillim, nė mitrėn e nėnės, Ai Allahu xh.sh serish ia merr, atėherė kur njeriut i vie fundi i jetės nė kėtė botė (dunja), atė ditė kur vie vdekja. Qė nga njėherė ne friksohemi... e qė ėshtė e panevojshme frika nga vdekja sepse pas jetės sė pėrkohėshme (dunja) vjen jeta e pėrherėshme (ahiret).
56:83. Pėrse, pra kur arrin shpirti nė fyt,
56:87. (pėrse) Nuk e ktheni atė (shpirtin tė mos dalė).
Do tė thotė se ne nuk jemi nė gjendje as shpirtin tė ndalim e tė mos dal, por gjithashtu nuk guxojmė ta qesim shpirtin e tė dal (Ėshtė shirk ndaj Allahut). Trupi si trup vdesė por shpirti kurrė nuk vdesė. Shpirti jeton gjithmonė por varet nga veprat tona se ku: nė xhennet apo nė xhehennem.
Zoti xh.sh e krijojė njeriun prej dheu (tokės) dhe prej njė pikė uji. Do tė thotė trupin e krijojė kėshtu: nga toka dhe uji gjithashtu edhe ushqimin (e trupit) Allahu xh.sh e sjell nė tė njejtėn menyrė nga toka dhe uji qė do tė thotė ushqimi i trupit vjen nga i njejti vend sikur se edhe vet trupi nga ėshtė krjiuar.
Ushqimi i trupit vjen nga toka sepse toka ėshtė themeli i njeriut, se nga toka ėshtė krijuar edhe prej tokės ushqehet dhe nė tokė do tė kthehet pėr tu takuar me Zotin e vet.
Arrijmė nė pėrfundim se kėto dy elemente si trupi edhe shpirti qė e pėrbejnė njeriun kanė nevojė pėr ushqim. Por jo ushqim tė njejtė pėr tė dytė (shpirtin dhe trupin).
Ushqimi i shpirtit nuk vjen nga toka sepse shpirti nuk ėshtė i krijuar nga ajo. 17:85 Tė pyesin ty pėr shpirtin; Thuaj: "Shpirti ėshtė ēėshtje qė i pėrket vetėm Zotit tim, e juve ju ėshtė dhėnė fort pak dije". Dija pėr krijimin e shpirtėrave i takon vetėm Allahut xh.sh.
Ne, njerėzit nuk e dimė se si Zoti xh.sh e ka krijuar shpirtin. Ky ėshtė njė sekret i Zotit xh.sh
Por Zoti xh.sh shpirtit i ka sjellur edhe furnizimin-ushqimin Vet nga qielli. Do tė thotė se ne e dijmė se si ta ushqejmė atė. E ushqimi i shpirtit erdhi nga i Madhi Zot xh.sh nėpėrmjet Xhibrilit a.s. deri tek Muhammedi a.s. 26:193. Atė e solli shpirti besnik (Xhibrili). E ai ėshtė Libri i shenjtė; Kurani Famėlartė. Ushqimi shpirtit ėshtė Kurani, nė tė gjenden tė gjitha nevojat qė e ushqejnė shpirtin (butėsi, respekt, dituri, namaz, e shumė tė tjera).
Nė Kuran i gjejmė tė gjitha pėr tė cilat kemi nevojė. Nė tė gjejmė ushqim, strehim, shėrim, petka pėr veshje si tė trupit ashtu edhe tė shpirtit. Edhe shpirti ka nevojė pėr tė gjitha kėto qė janė cekur mė lartė. Shpirti ushqehet nga qielli sepse nga qielli ka ardhur edhe nė qiell do tė kthehet qė tė takojė Allahun xh.sh. Ashtu sikur trupi qė kthehet nė tokė.
2:46. Tė cilėt janė tė bindur se do ta takojnė Zotin e vet dhe se ata do t'i kthehen Atij.
Ne nuk do tė ikim anės matriale (trupit ) por mė shumė do tė spjegojmė pėr shpirtin dhe rolin e tij nė trup. Shpirti nė brendsinė e trupit mund tė sillet sipas edukatės sė Kuranit apo sipas arrogancės e cila ėshtė edukatė negative e hartuar nga shejtani e qė ėshtė njė aktrim negativ e kur ne e dijmė se roli negativ gjithmonė nė fund humb dhe pastaj vjen zjarri pėr atė shpirt qė ka luajtur rol negativ nė shoqėri. Ėshtė pėr ēudi sepse ai njeri i cili vepron gjėra negative nėse e pyetim atė se a ėshtė mirė kėshtu qė ti po vepron keq ai mė siguri se do tė gėnjej nuk do ta thotė tė vėrtetėn sepse ēdo njeri e din se ēfarė vepron dhe se ēėshtė keq dhe ēėshtė mirė mirėpo shumica e njerėzve po mendojnė se me sjellje tė tilla mund tė rrisin famėn jo por pėrkundrazi ata e ulin vetėn nė njė gradė tė ulėt mė tė ulėt se sa kafshėt.
2. USHQIMI I SHPIRTIT
Prej ushqimeve tė shpirtit janė ; pesė kushtet e Islamit (dėshmija apo shahadeti, namazi, agjėrimi, zeqati dhe vizita e Qabės pėr ata tė cilėt kanė mundėsi). Kėto janė ushqimet bazė tė shpirtit tė cilat kanė ardhur nga i Madhi Zot xh.sh, deri tek Muhammedi a.s pėr gjithė njerėzimin, si dritė pėr njerzinė si nė gjendje trupore ashtu edhe nė atė shpirtėrore.
Kurani ėshtė zbritur nga qielli ashtu sikur edhe shpirti qe vjenė nga qielli dhe kthehen nė qiell, qė e argumentojnė edhe ajetet nė vijim: 51:22.E nė qiell ėshtė furnizimi juaj dhe ajo qė ju premtohet. Namazi ėshtė ushqimi i shpirtit qė nuk guxon tė mbetet shpirti pa kėtė ushqim. Nėse nuk e ushqejmė shpirtin me namaz ėshtė sikur trupin tmos e ushqejmė me ushqim tokėsor-ujė e bukė. Po nė qoft se trupin nuk e ushqejmė me siguri se do tė jemi tė uritur. Kėshtu qė, a duhet shpirti tė betet i uritur e kur atė e pret njė kohė e gjatė nė kėtė botė pa e ushqyer? E qė ai shpirt do ti ketė pasojat mė tė rėnda nė botėn tjetėr? Ta dijmė se shpirti ka dy llojė ushqimi; ushqimi nga Allahu xh.sh (qė shpie drejt nė xhennet) dhe nga shejtani (qė shpie drejt nė xhehennem).
Shpirti qė ushqehet me kėto ushqime si; Pesė kushtet e Islamit, respekti, dashuria, mirėsjellja ndaj njėri tjetrit, shumė e shumė gjėra tė tilla qė ndikojnė nė tė mirė me siguri, se shpirti ndjen rehati nė vete sikur se trupi kur ngopet me ushqim dhe rehatohet me ushqimin qė preferon mė sė shumti. Ai shpirt qė ushqehet me kėto gjėra qė pėrmendėm mė lartė ndjen rehati dhe shpreson se nė njė ditė qė nė atė ditė askush nuk tė ndihmon pos vetja jote bashkė me veprat e tua ose shkurt dita kur do tė flasin veprat e mira do tė jetė prej tė fituarve apo prej tė pėrgėzuarve me xhennet. Ajo ditė ėshtė dita e gjykimit. Namazi ėshtė ushqimi kryesorė qė shpirtin e bėnė tė fortė qė ti rezistojė (qendrojė) atyre veprave tė kėqija e qė vijnė nga djalli i mallkuar qė ndėr to janė; Alkooli, zinaja, pėrgojimi, kamata, sharjet, dhuna (ose mė sė shkurti veprat e kėqija qė janė tė kurdisura nga i larguari i Mėshirės sė Allahut xh.sh, nga shejtani).
E nėse njeriu nuk e ushqen shpirtin me atė se ēfarė Zoti xh.sh e ka obliguar tė ushqehet atėherė shpirti i tij/i saj ėshtė shumė i lėnduar dhe pėrshkak tė ushqimit tė helmuar (qė ėshtė i kurdisur nga shejtani) qė ne po i japim shpirtit po ndikon nė prishjen e rendit shoqėror, me gjithėēka tė keqe qė ne po e bėjmė. Ja siq na tregon neve Ndihmėsi mė i mirė Allahu xh.sh pėr taktikėn e shejtanit pėr tė na mashtruar neve:
5:91. Shejtani nuk dėshiron tjetėr, pėrveē se nėpėrmjet verės dhe bixhozit tė hedhė armiqėsi mes jush, t'ju pengojė nga tė pėrmendurit Zotin dhe t'ju largojė nga namazi. Pra, a po i jepni fund (alkoolit e bixhozit)?
Nė kėtė ajet thotė se shejtani nuk dėshiron tjetėr veē se ti ushqejė njerėzit me furnizimet e veta te hidhura (helmuara) me verė e bixhoz tė cilat vėtrtetė armiqėsojnė njerėzit nė mes veti dhe i largojnė ata nga rruga e drejtė nga namazi dhe nga tė gjitha veprat e mira. Por Zoti xh.sh nė fund tė kėtij ajeti na bėn pyetje nė form vėretjes:
Pra, a po i jepni fund (alkoolit e bixhozit)?...
Qė tė ruhemi nga fryma e keqe e shejtanit ne duhet se pari tė lexojmė se si duhet tė ruhemi. E kush pėrveē Kuranit tė mėson tė kėshillon, udhėzon, urdhėron, strehon, shėron, tė mbron, gezon tė garanton xhennetin, lumturin, paqen, (e shumė tė tjera) ?! Qė tė gjitha fjalėt e Kuranit janė fjalėt e Zotit xh.sh. Tani ti lexo kėtė ajet lidhur me namazin, se namazi vėrtetė mbron njeriun:
29:45. Ti lexo atė qė po tė shpallet nga libri (Kur'ani), fal namazin, vėrtet namazi largon nga tė shėmtuarat dhe tė irituarat, e pėrmendja e All-llahut ėshtė mė e madhja (e adhurimeve); All-llahu e di ē'punoni ju.
Nė kėtė ajet Zoti na tregon dhe na kėshillon se namazi largon nga tė shėmtuarat dhe tė irituarat. Ky ėshtė njė argument se namazi tė mbron nga ai ushqimi i shejtanit qė shpirtin e njeriut e helmon dhe njeriu bėhet kundėrshtar i vetvetės dhe njerėzisė duke u ushqyer me dukuri negative (alkool, bixhoz; sharje, rrahje, pėrgojim-gibet, mosrespekt etj)
3. STREHIMI I SHPIRTIT
Nė Kuran ka vend edhe pėr lutje, pėr strehim tė shpirtit. Dy prej sureve qė neve na mėsojnė se si ti lutemi Allahut xh.sh qė tė na mbrojė janė Suretu El Felek dhe Suretu En Nas. Me kėto dy sure ne lutemi qė tė na ruaj neve Allahu xh.sh nga tė kėqijat. Ja se ēka i lutemi ne Allahut xh.sh me kėto dy sure tė Tij:
113. Suretu E Felek
Me emrin e All-llahut, Mėshiruesit, Mėshirėbėrėsit!
113:1. Thuaj: I mbėshtetem Zotit tė agimit,
113:2. Prej dėmit tė ēdo krijese qė Ai e krijoi.
113:3. Dhe prej errėsirės sė natės kur ngryset plotėsisht.
113:4. Dhe prej dėmit tė atyre qė lidhin dhe fryejnė nyja.
113:5. Edhe prej dėmit tė smirėkeqit kur sipas smirės vepron.
114. Suretu En Nas
Me emrin e All-llahut, Mėshiruesit, Mėshirėbėrėsit!
114:1. Thuaj: "Mbėshtetem (mbrohem) me Zotin e njerėzve!
114:2. Sunduesin e njerėzve,
114:3. Tė adhuruarin e njerėzve,
114:4. Prej tė keqes sė cytėsit qė fshihet.
114:5. I cili bėn cytje nė zemrat e njerėzve,
114:6. Qoftė ai (cytėsi) nga xhinėt ose nga njerėzit".
Zoti xh.sh i mbron njerėzit sidomos ata tė cilėt kėrkojnė strehim, falje dhe mbrojtje tek Ai dhe ata tė cilėt mbeshtetėn nė fuqinė e Tij qe ti mbroj nga tė kėqijat e shėrbetorve tė shejtanit
(falltarėt...). Allahu i mbron njerėzit tė cilėt i nėnshtrohen Atij dhe i luten vetėm Atij duke mos i bėrė rival-kundershtar nė lutjet drejtuar Atij.
36:83. I lartė ėshtė Ai qė nė dorėn e Tij ėshtė pushteti mbi ēdo send dhe vetėm te Ai ktheheni. Kėrkojmė strehim qė tė na mbrojė nga djalli i mallkuar (shejtani) dhe nga njerėzit e prishur. Ne kemi nevojė qė tė kėrkojmė strehim te Zoti xh.sh qė tė na mbrojė sepse kėtė e kemi gjetur nė Kuran ku Zoti xh.sh tregon se shejtani ėshtė armik i juaj i pėrbetuar dhe i hapėt. E kujt tjetėr duhet tė lutemi pėrveē Allahut xh.sh qė tė na mbrojė nga shejtani?!
2:168. O ju njerėz, hani nga ajo qė ėshtė nė tokė e qė ėshtė e lejuar dhe e mirė, e mos shkoni hapave tė djallit se ai ėshtė armik i hapėt i juaji.
18:27. Lexo ēka tė ėshtė shpallur ty nga libri i Zotit tėnd! Nuk ka kush qė mund t'i ndryshojė fjalėt e Tij dhe pos Tij, nuk mund tė gjesh strehim.
Sipas kėtij ajeti ne shohim se garantohet qė shpirti i njeriut mund tė gjej strehim vetėm nė Besimin Islam; nė Kuran. Tėrė Kurani prej fillimit deri nė mbarim ėshtė strehim dhe paqe (qetėsim) pėr shpirtin e njeriut. Gjithmonė duhet te jemi tė futur nėn ombrellen e Kuranit nė terėsi (komplet). Nė qoftė se nuk e lexojmė dhe e praktikojmė Kuranin me siguri se do tė kemi pasoja... sikur nėse ne nuk hyjmė nė ombrellė nė terėsi, prapėseprap do tė lagemi (do tė na kap shiu). Ja se ēka thotė Allahu xh.sh:
2:208. O ju qė besuat, hyni nė islamizmin e tėrėsishėm (pėrqafojeni fenė islame nė tėrėsi), e mos ndiqni rrugėn e djallit, sepse ai ėshtė armik juaji i hapėt.
Qė do tė thotė se Besimi Islam ėshtė i gjerė dhe se duhet pėrqafuar nė tėrėsi. Qė do tė thotė se ne nuk guxojmė tė punojmė asgjė pa plan tė mirė. E, a ka plan mė tė mirė se plani tė cilin Allahu xh.sh e ka hartuar pėr ne. Duhet vepruar gjithėēka tė mirė me Emrin e Zotit xh sh i Cili na krijojė dhe na udhėzojė me librin e Tij tė shenjtė Kuranin Famėlartė qė ėshtė njė libėr udhėzues qė njeriut i tregon se ēfarė ėshtė e keqe dhe ēfarė ėshtė e mirė duke shkuar me suksese drejt rrugės sė mbarė, pra xhennetit. Me Kuran i dallojmė ngjyrat (e sė mirės dhe tė keqės). Kurani ėshtė dritė pėr sytė e mendjes. Pa Kuran nė jetėn e kėsaj bote ėshtė sikur njeriu pa shtėpi ashtu ėshtė shpirti pa Kuran, apo tė themi ėshtė ombrella e shpirtit qė duhet tė jetė e hapur pėr ta mbrojtur shpirtin.
Ja njė shembull:
Nė qoft se bie shi i dėmshėm (acidik-kripėror) dhe kemi me vete ombrellėn (ēadrėn), ne do ta hapim atė (ombrellėn) nėse dojmė tė mbrohemi nga ai shi i dėmshėm pėr trupin. Por nėse nuk e hapim ombrellėn, ēka do tė ndodhė me ne? Do tė lagemi dhe pastaj vijnė pasojat; ftohje, kollitje pastaj shpenzimi i parave nė medikamente apo edhe dėmtimi i lėkurės nga ai shi i dėmshėm acidik. Ashtu ėshtė edhe me Kuranin Famėlart. Ne fatmirėsisht kemi Kuran (El hamduil-lah) por nuk po e hapim (shpalosim qė ta lexojmė dhe ta praktikojmė atė bile nė njė masė). Psh: Nė Kuran ndalohet rreptėsisht pirja e alkoolit dhe nėse ne e praktikojmė mospirjen e alkoolit neve nuk do tė prek ndonjė e keqe nga ai (alkooli) sepse ne lexojmė Kuran dhe Kurani ndalon alkoolin (dėmet) pėr njerėz sikur ombrella qė ndalon shiun nėse e hapim. Normal po tė mos e hapnim pėr ta lexuar Kuranin nuk do tė dinim se Allahu xh.sh pėrmes Kuranit ndalon vetėm gjėrat e kėqija. Zoti xh.sh nuk e ka dėrguar Kuranin pėr tė mos e lexuar duke e ruajtur nė orman nga pluhurat. Pėr mė tepėr ja se ē thotė Allahu xh.sh pėr ata qė nuk zbatojnė urdhėrat e Zotit xh.sh:
62:5. Shembulli i atyre qė janė obliguar me Tevrat, dhe nuk e zbatojnė atė, ėshtė si shembulli i ndonjė gomari qė bart libra. Shembull i keq ėshtė shembulli i popullit qė i pėrgėnjeshtroi ajetet e All-llahut, e All-llahu nuk udhėzon nė rrugė tė drejtė popullin jobesimtar.
Gomari bartė barrėn nė shpinėn e tij por ai ėshtė njė gomar qė nuk ėshtė nė gjendje tė tregojė se ēfarė ka mbi trup. Kjo ėshtė ajo qė do tė thotė se Kurani nuk ėshtė pėr ta vendosur nė ormane vetėm pėr tu parė se ne kemi Kuran por duhet zbatuar atė (Kuranin) se pėr ndryshe ... Ne nuk duam tė jemi prej atyre njerėzve qė Allahu xh.sh i ka barazuar me gomarė.
4. PETKU I TRUPIT DHE PETKU I SHPIRTIT
7:31. O bijtė e Ademit, vishuni bukur pėr ēdo namaz (lutje), hani dhe pini e mos e teproni, pse Ai (All-llahu) nuk i do ata qė e teprojnė (shkapėrderdhin).
Sipas kėtij ajeti Allahu xh.sh na urdhėron qė namazi ėshtė nė rend tė parė, pastaj na urdhėron qė tė hamė e tė pimė por tė mos e teprojmė se All-llahu xh.sh nuk i do ata tė cilėt e teprojnė. 7:31. O bijtė e Ademit, vishuni bukur pėr ēdo namaz (lutje)...
A thua a jemi ne nė gjendje tė vishemi bukur pėr ēdo namaz ashtu siq na udhėron Zoti xh.sh nė ajetin e mėsipėrm? Sipas jetės sė njeriut ne mė siguri se nuk jemi nė gjendje tė vishemi bukur pėr ēdo namaz.
Ka raste kur ne jemi duke punuar dhe rrobat do ti bėjmė tė palara, por vallė a guxojmė qė namazin ta falim me ato rroba? Ne patjetėr duhet tė falim namazin edhe me rroba tė punės por Zoti xh.sh nė kėtė ajet urdhėron qe tė vishemi bukur pėr ēdo namaz a thua se pėr ēfarė ėshtė fjala nė kėtė ajetė?! Pėr ēfarė veshje; tė trupit apo tė shpirtit?
Nė kėtė ajet Zoti urdhėron: 7:31. O bijtė e Ademit, vishuni bukur pėr ēdo namaz (lutje).... Kėtu nuk ėshtė cekur se pėr ēfarė rroba pėr ato tė trupit apo tė shpirtit?
Gjithashtu nė kėtė ajet 7:26. ...Po petku i devotshmėrisė, ai ėshtė mė i miri...
Nė kėtė ajet gjejmė se All-llahu ėshtė Ai i cili kujdeset pėr ne ku thotė: 7:26. O bijtė e Ademit, Ne krijuam pėr ju petk qė ju mbulon vendturpėsinė dhe petk zbukurues. Po petku i devotshmėrisė, ai ėshtė mė i miri. Kėto janė nga argumentet e All-llahut, ashtu qė ata tė pėrkujtojnė.
Nė kėtė ajet shihet qartė qė bėhet fjalė pėr rrobat e trupit qė ti mbulojmė vendet e turpshme dhe petk zbukurues, por edhe shihet qartė qė bėhet fjalė pėr rrobat e shpirtit qė shpirti ka nevojė. Pėr kėtė Zoti xh.sh na tregon nė tė njejtin ajet ku thotė 7:26. ...Po petku i devotshmėrisė, ai ėshtė mė i miri... Qe do te thotė te jesh i devotshėm shpirtėrisht e jo veq matrialisht (me trup tė jesh i pastėr). 7:31O bijtė e Ademit, vishuni bukur pėr ēdo namaz (lutje)...
Tė vishemi ashtu duke i mbuluar pjesėt e turpshme por dhe shpirtin ta veshim mė devotshmėri (qė ėshtė mė e rėndėsishme tek Allahu xh.sh). Cilat janė ato petka tė devotshmėrisė e ato janė urtėsi, butėsi, mėshirė, besnikėri, moral etj. Kur e veshim trupin dhe shpirtin me siguri se namazi pranohet dhe lutjet tona, nėse veprojmė kėshtu matrialisht dhe shpirtėrisht duke mos e lėnė anjėrin anash; as trupin, as shpirtin. Ja se ēka thotė Omeri r.a :
"Pashė tė gjithė miqtė (tė dashurit) dhe nuk pashė mik mė tė mirė se sa ruajtja e gjuhės; pashė tė gjithė veshjet dhe nuk pashė veshje mė tė mirė sesa devotshmėria; pashė tė gjithė pasuritė dhe nuk pashė pasuri mė tė ēmuar sesa vetėmjaftueshmėria; Pashė tė gjitha bindjet (punėt e mira) dhe nuk pashė mė tė mirė sesa kėshilla; pashė tė gjitha ushqimet dhe nuk pashė ushqim mė tė mirė sesa durimi."
Ruaju nga gjėrat e ndaluara, do tė jesh njeriu mė i devotshėm... Domethėnė: Tė kesh kujdes e mos bjer nė haram sepse adhurues i Allahut xh.sh nuk ėshtė vetėm ai qė falet, agjėron, jep zekatin, e kryen haxhin, por adhurues i vėrtetė ėshtė edhe ai i cili largohet nga gjėrat e ndaluara; Nga vrasja e atij tė cilin Allahu e ka bėrė haram tė vritet pėrveēse me tė drejtė, nga amoraliteti, pirja e alkoolit dhe pijeve dehėse, kamata, bixhozi dhe ai i cili largohet nga dėmtimi i njerėzve, fyerja e tyre, mallkimi i tyre dhe cenimi i nderit tė tyre. Mu pėr kėtė Muhammedi (Sal-laAllahu alejhi ue sel-lem) tha: Ruaju nga gjėrat e ndaluara, do tė jesh njeriu mė i devotshėm. Kėshtu duhet ruajtur nga mėkatet dhe duhet ta veshim shpirtin me vepra tė mira (devotshmėri).
2:186. E kur robėt e Mi tė pyesin ty pėr Mua, Unė jam afėr, i pėrgjigjem lutjes kur lutėsi mė lutet, pra pėr tė qenė ata drejt tė udhėzuar, le tė mė pėrgjigjen ata Mua dhe le tė mė besojnė Mua.
Si dhe shih cilat janė detyrat tona:
2:177. Nuk ėshtė tėrė e mira (e kufizuar) t'i ktheni fytyrat tuaja kah lindja ose perėndimi, por mirėsi e vėrtetė ėshtė ajo e atij qė i beson All-llahut, ditės sė gjykimit, engjėjve, librit, pejgamberėve dhe pasurinė qė e do ua jep tė afėrmve, bonjakėve, tė varfėrve, udhėtarėve, lypėsve dhe pėr lirimin e robėrve, dhe ai qė e fal namazin, e jep zeqatin, dhe ata qė kur premtojnė e zbatojnė, dhe tė durueshmit nė skamje, nė sėmundje dhe nė flakėn e luftės. Tė tillėt janė ata tė sinqertit dhe tė tillėt janė ata tė devotshmit.
Nėse ndalemi pak dhe mendojmė ky ajet tregon se nėse nuk i pėrgjigjemi Zotit xh.sh ashtu siq na urdhėron Ai; tė jemi drejtė, tė jemi tė butė ndaj tė tjerėve, tė sillemi mirė, tė jemi tė mėshirshėm bile dhe ndaj kafshės, ndaj njėrėzve, tė kemi durim, ti respektojmė prinderit, ti ushqejmė tė varfėrit, bonjakun e tjera.
Nėse ne nuk ia veshim shpirtit tonė petkun mė tė mirė me siguri se shpirti mbetet i zhveshur lakuriq sepse Zoti xh.sh tregon se petku mė i mirė ėshtė petku i devotshmėrisė 7:26. ...Po petku i devotshmėrisė, ai ėshtė mė i miri...
E pėr tė qenė tė devotshėm duhet ti kemi kėto cilėsi tė kėtij ajeti: 2:177. Nuk ėshtė tėrė e mira (e kufizuar) t'i ktheni fytyrat tuaja kah lindja ose perėndimi, por mirėsi e vėrtetė ėshtė ajo e atij qė i beson All-llahut, ditės sė gjykimit, engjėjve, librit, pejgamberėve dhe pasurinė qė e do ua jep tė afėrmve, bonjakėve, tė varfėrve, udhėtarėve, lypėsve dhe pėr lirimin e robėrve, dhe ai qė e fal namazin, e jep zeqatin, dhe ata qė kur premtojnė e zbatojnė, dhe tė durueshmit nė skamje, nė sėmundje dhe nė flakėn e luftės. Tė tillėt janė ata tė sinqertit dhe tė tillėt janė ata tė devotshmit.
E ne duhet qė tia veshim shpirtit tonė petkun mė tė mirė qė kur ti arrijmė gjitha kėto cilėsi, atėherė ne me tė vėrtetė do tė jemi tė veshur bukur pėr ēdo namaz 7:31 O bijtė e Ademit, vishuni bukur pėr ēdo namaz (lutje)... Pėrpos petkave tė trupit qė mbulojnė vendet e turpshme janė edhe petkat e shpirtit.
E nėse nuk i praktikojmė urdhėrat qe gjenden nė Kuran, a thua vėlla se ne po i pėrgjigjemi Zotit xh.sh ashtu siq na urdhėronė? Ja se ēthotė Allahu nė kėtė sure:
Suretu Maun
Me emrin e All-llahut, Mėshiruesit, Mėshirėbėrėsit!
107:1. A e ke parė ti (a e sheh) atė, qė pėrgėnjeshtron pėrgjegjėsinė dhe llogarinė nė botėn tjetėr?
107:2. Po ai ėshtė qė e pėrzė nė mėnyrė tė vrazhdė bonjakun.
107:3. Dhe qė nuk nxit pėr ta ushqyer tė varfėrin.
107:4. Pra shkatėrrim ėshtė pėr ata qė falen,
107:5. Tė cilėt ndaj namazit tė tyre janė tė pakujdesshėm.
107:6. Ata qė vetėm shtiren (sa pėr sy e faqe).
107:7. Dhe nuk japin as sendin mė tė vogėl (as hua).
Nė ajetet:
107:4. Pra shkatėrrim ėshtė pėr ata qė falen,
107:5 Tė cilėt ndaj namazit tė tyre janė tė pakujdesshėm.
Pėr ēfarė ėshtė fjala nė kėta dy ajete? Fjala ėshtė pėr ata tė cilėt nuk janė tė kujdesshėm ndaj namazit tė vet. Lloji i ketyre njerėzve ėshtė ata tė cilėt nuk i pėrgjigjen Zotit xh.sh nė urdhėrat e Tij tė cilat janė tė cekura nė Kuran qė ato duhet ti plotėsoj njeriu me anė tė shpirtit e jo veē matrialisht (me anė tė trupit). Shumica e njerėzve mendojnė se duhet tė qendrojmė bukur gjatė faljes sė namazit tė mos lėvizim nė namaz, tė jemi tė kujdesshėm e pas namazit tė sillemi prap si me parė me urretje, xhelozi e tjera. Do tė thotė tė sillemi mirė nė xhami e pas kryerjes sė faljes tė bėjmė gjėra tė hidhura; prap me inat, xhelozi, bixhoz, urrejtje, vjedhje.
E nėse ne falemi vetėm matrialisht (me trup) e jo edhe shpirtėrisht (me shpirt) atėherė ne jemi prej atyre qė Zoti xh.sh na ka pėrmendur nė suren Maun. 107:6. Ata qė vetėm shtiren (sa pėr sy e faqe). Mė kėtė ajet Zoti na tregon se ai e din se ēfarė ne kemi ne zemrat tona apo nė shpirt dhe sė pėr ēfarė ne flasim. Ja edhe ky ajet: 9:78. A nuk e ditėn ata se All-llahu e di fshehtėsinė e tyre (nė zemra), bisedėn e tyre, dhe se Ai (All-llahu) i di tė gjitha tė fshehtat.
Pra obligim pėr ne ėshtė i tėrė Kurani mė tė gjitha urdhėrat qė gjenden nė tė. Duhet ti pėrgjigjemi dhe ti praktikojmė nėse dėshirojmė qė Zoti xh.sh tė na pėrgjigjet nė lutjet tona.
2:186. E kur robėt e Mi tė pyesin ty pėr Mua, Unė jam afėr, i pėrgjigjem lutjes kur lutėsi mė lutet, pra pėr tė qenė ata drejt tė udhėzuar, le tė mė pėrgjigjen ata Mua dhe le tė mė besojnė Mua.
Si dhe cilat janė detyrat tona lexo:
4:146. Pėrveq atyre qė u penduan, u pėrmirėsuan, iu pėrmbajtėn All-llahut (mėsimeve tė Tij) dhe praktikojnė sinqerisht fenė e tyre pėr All-llahun. Tė tillėt do tė jenė bashkė me besimtarėt, e All-llahu ka pėr t'iu dhėnė besimtarėve shperblim tė madh.Vllazėr tė dashur kėto janė detyrat tona e nėse kėshtu veprojmė do tė shpėtojmė dhe vetėm kėshtu do tė jemi nė radhėt e besimtarėvė sepse nėse vetėm flasim e nuk i praktikojmė ato qė i themi nuk do tė kėtė dobi sepse fjala dhe vepra (praktika) kanė njė distancė pothuajse sa gjithė jeta e atij qė vetėm fol e nuk vepron. Qė do tė thotė tė gjitha ato vite tregojnė distancėn nga fjala dhe vepra. Ne duhet ti pėrgjigjemi Zotit xh.sh jo veq me fjalė por me vepra tė mira
2:277. S'ka dyshim se ata qė besuan dhe bėnė vepra tė mira, e falėn namazin dhe e dhanė zekatin, ata i pret shpėrblim i madh te Zoti i tyre, ata nuk do tė kenė kurrfarė frike as brengosje.
Nė kėtė ajet Zoti xh.sh na premton qė nuk do tė ketė kurrfarė frike as brengosje pėr ata tė cilėt besojnė,veprojnė mirė etj.
2:208. O ju qė besuat, hyni nė islamizmin e tėrėsishėm (pėrqafojeni fenė islame nė tėrėsi), e mos ndiqni rrugėn e djallit, sepse ai ėshtė armik juaji i hapėt.
5. PASTĖRTIA E SHPIRTIT
Tė kthehemi tė pastėr ashtu siq kemi ardhur nė kėtė botė pa mėkate sepse neve Zoti xh.sh kur nė barqet e nėnave tona na dhurojė shpirta tė pastėr e ne atė shpirt tė pastėr ta kthejmė tė ndotėr nė botėn tjetėr nuk ėshtė njė sjellje e mire e njeriut ... (Nuk do tė jemi falėnderues ndaj Allahut xh.sh)
91:9. Pra, ka shpėtuar ai qė e pastroi vetveten.
Si tė pastrojmė shpirtin kur ai ėshtė i ndotur me ndytėsi? E cilat janė ndytėsitė qė janė nė shpirt? Si ta pastrojmė shpirtin nga zinaja, bixhozi (kumorja), inati, pėrgojimi, alkooli e shumė e shumė tjera.Tė gjitha kėto janė ndytėsit e shpirtit dhe askush nga ne nuk e pėlqen njė njeri me njė shpirt tė tillė. Por kur shpirti ėshtė i ndotur me kėto ndytėsi ekziston edhe uji i shpirtit qė pastron atė (shpirtin).Uji shpirtit ėshtė pendimi (teube). Me pendim ne pastrojmė shpirtin dhe largohemi nga kėto ndytėsi. Mė kėtė argumenton thėnia e Allahut xh.sh 7:153. E ata qė bėnė vepra tė kėqija e pastaj u penduan pas tyre dhe besuan sinqerisht, Zoti yt ua falė gabimet dhe ėshtė mėshirues pas tij (pas pendimit tė tyre).
87:14. Ka shpėtuar ai qė ėshtė pastruar.
Kush dėshiron ta pastroj shpirtin, le ta pėrdorė kėtė ujė (pendimin) qė gjendet nė Kuran sikur se edhe tė gjitha nevojat tjera te shpirtit qė tė gjitha i gjejmė po nė tė njejtin vend, nė Kuran. Kėtu argumenton vetė ajeti nė vijim
25:70. Pėrveē atij qė ėshtė penduar dhe ka bėrė vepėr tė mirė, tė tillėve All-llahu tė kėqijat ua shndėrron nė tė mira. All-llahu ėshtė mėshirues, ndaj Ai falė shumė.
Vetė ajeti tregon se Allahu xh.sh nga mėshira qė ka ndaj nesh e ka lėnė kėtė mundėsi PENDIMIN pėr ne. Qė me pendim tė pastrojmė shpirtin dhe tė gjitha ato tė kėqija qė mė parė ai njeri i ka bėrė Allahu xh.sh robit tė Vetė ja shndėrron nė tė mira qė do tė thotė shpirti pastrohet nė tėrėsi. Dhe qė tė kėrkoni falje nga Zoti juaj dhe tė pendoheni. (Hud, 3)
O besimtarė! Pendohuni tek All-llahu me sinqeritet tė thellė (Tahrim, 8) Ne duhet tė jemi falėnderues ndaj Zotit xh.sh pėr mėshirėn qė ka ndaj nesh. Ka bėrė edhe kėtė mundėsi qė tė na shpėtoj nga zjarri. Po tė mos egzistonte pendimi apo kjo mundėsi pėr tu pastruar nė shpirt me siguri sė ne do tė ishim prej tė humburėve ose do tė themi nė ditėn e gjykimit se neve nuk na ėshtė dhėnė mundėsi qė tė pėrmisohemi.
Mundėsia egziston duhet shfrytzuar se Zoti xh.sh askėnd nuk e lenė nė errėsirė pos nėse njeriu vetė dėshiron tė qėndroj nė terr.
Faleminderimi i takon vetėm Zotit xh.sh , Zotit ė botėrave dhe vetėm Atė e falemnderojmė.
Ai askėnd nuk e harron
87:14. Ka shpėtuar ai qė ėshtė pastruar.
Ky ajet tregon se ka shpėtuar ai qė ėshtė pastruar nė shpirt e jo veq nė trup por edhe nė trup e jo veē nė shpirt. Trupi ashtu edhe shpirti duhen patjetėr tė jenė tė pastėr sepse ėshtė kusht prej Zotit xh.sh . Do tė thotė se tė dyjat tė jenė tė pastėrta e jo veē shpirti apo veē trupi sepse ka njerėz jomusliman tė cilėt janė tė pastėr vetėm nė trup e nė shpirt jo... Athua se kanė shpėtuar kėta njerėz? Me siguri sė jo. Vetėm se mė njė kusht:
5:69. S'ka dyshim se kush e beson All-llahun (sinqerisht), e beson ditėn e gjykimit dhe bėn vepra tė mira, qoftė prej atyre qė besuan, prej jehudive, prej sabiinėve (tė krishterė qė i adhurojnė yjet), prej tė krishterėve, pėr ta nuk do tė ketė frikė as pikėllim (me kusht qė ta kenė pranuar tė dėrguarin e fundit- Muhammedin).
Qė do tė thotė kushti pėr tė shpėtuar duhet tė pranojnė tė derguarin e fundit Muhammedin a.s (qė do tė thotė Fenė Islame) sepse ai ėshtė njė shpirt i pastėr qe vetėm nga ai mund tė mėsohen pėr tė gjitha gjėrat e mira (pastrimin e shpirtit)
Tani tė lexojmė hadithin nė vijim dhe tė analizojmė atė:
Nga Ebu Malik el-Harith ibn Asim el-Esh'arij r.a. pėrcillet se i Dėrguari i All-llahut s.a.v.s. ka thėnė: Pastėrtia ėshtė gjysma e imanit (besimit), el-hamdu li-l-lahi (falėnderimi All-llahut) ia plotėson (besimtarit) peshojėn (e veprave), subhanall-llahi velhamdu li-l-lahi (lavdia dhe falėnderimi All-llahut) e mbush krejt nė mes tė qiejve dhe tė Tokės, namazi ėshtė dritė (e zemrės), sadakaja (lėmosha) ėshtė dėshmi (e besimit), durimi (sabri) ėshtė shkėlqim, kurse Kur'ani ėshtė argument pėr ty ose kundėr teje. Ēdo njeri kur gdhin, shpirtin e vet e shet, e shpėton ose e shkatėrron. (Muslimi)
Nė kėtė hadith gjejmė shumė analiza tė cilat flasin pėr pastėrtin. I Dėrguari i Allahut s.a.v.s. ka thėnė: Pastėrtia ėshtė gjysma e imanit (besimit), por nė kėtė hadith nuk ėshtė cekur se pėr cilėn pastėrti tė trupit apo tė shpirtit ( tė dyjave). Dhe nė tė gjejmė se i Dėrguari i All-llahut s.a.v.s. ka thėnė: Namazi ėshtė dritė (e zemrės), sadakaja (lėmosha) ėshtė dėshmi (e besimit), durimi (sabri) ėshtė shkėlqim...
Gjitha kėto janė pastėrti e shpirtit qė shpirti bėn dritė e shkėlqen por vetėm me kėto vyrtyte.
...kurse Kur'ani ėshtė argument pėr ty ose kundėr teje . Nėse e lexon Kuranin pėr tė marrur mėsim nga ai, ai do tė jetė argument pozitiv nė Ahiret dhe nėse nuk e lexon atė, ai do tė jetė si argument negativ qė do tė deshmojė kundėr teje si rezultat i mosleximit tė tij, gjė qė ka ndikuar nė mospermisimin tėnd o njeri.
Sa i pėrketė pastėrtisė shpirtėrore ne kemi shkėputur disa ajete tė cilat i kemi marrė nga Kurani dhe tė cilat tregojnė dhe argumentojnė pėr pastėrtinė shpirtėrore.
2:129. Zoti ynė, dėrgo ndėr ta, nga gjiu i tyre tė dėrguar qė t'u lexojė atyre ajetet Tua, t'u mėsojė atyre librin dhe urtėsinė, e t'i pastrojė (prej ndytėsisė sė idhujtarisė) ata. S'ka dyshim se Ti je ngadhėnjyesi, i dijshmi.
2:151. (Sikurse plotėsova mirėsinė Time ndaj jush) Ashtu siē dėrguam nga gjiu i juaj tė dėrguar t'u lexojė ajetet Tona, t'ju pastrojė, e t'ju mėsojė librin dhe traditėn, e edhe t'ju mėsojė atė qė nuk e dinit.
3:42. Pėrkujto kur engjėjt i thanė: "Oj Mejreme, All-llahu tė dalloi ty (me besim e karakter), tė pastroi (nga shpifjet ebreje) dhe tė lartėsoi mbi gratė e botės".
16:32. Tė cilėve duke qenė tė pastėr, engjėjt ua marrin shpirtin, duke u thėnė: "Selamun alejkum" - gjetėt shpėtimin, hyni nė xhennet, pėr hir tė asaj qė vepruat.
24:21. O ju tė cilėt besuat, mos shkoni gjurmėve tė djallit, pse kush ndjek gjurmėt e djallit ai urdhėron pėr tė shėmtuara e tė irituara, e sikur tė mos ishte mirėsia e All-llahut ndaj jush dhe mėshira e Tij, askush prej jush nuk do tė pastrohej kurrė (prej mėkateve), por All-llahu e pastron atė qė do Ai. All-llahu dėgjon e di.
24:30. Thuaju besimtarėve tė ndalin shikimet (prej haramit), t'i ruajnė pjesėt e turpshme tė trupit tė tyre se kjo ėshtė mė e pastėr pėr ta. All-llahu ėshtė i njohur hollėsisht pėr atė qė bėjnė ata.
33:69. O ju qė keni besuar, mos u bėni si ata qė e ofenduan Musain, e All-llahu e pastroi atė nga ajo qė i thanė. Ai tek All-llahu ishte me famė.
80:1. Ai vrenjti (fytyrėn) dhe u kthye.
80:2. Ngase atij i erdhi i verbėri.
80:3. E ku mund ta dish ti, ndoshta ai do tė pastrohet.
80:4. Apo do tė kėshillohet dhe kėshilla do t'i bėjė dobi!
80:5. E ai qė nuk ndien nevojė (pėr Zotin) pse ka pasuri,
80:6. Ti atij i vė veshin (i drejtohesh)!
80:7. Po ti nuk ke pėrgjegjėsi, pse ai nuk pastrohet.
80:8. Ndėrsa ai qė nxiton dhe vjen te ti,
80:9. Dhe meqė ai frikėsohet,
80:10. E ti nuk e zė asgjė (dhe nuk ia vė veshin fjalės sė tij),
80:11. Jo ashtu! Nė tė vėrtetė kėto janė kėshilla.
6. SHPIRTI KOMANDUES
Trupi i njeriut sipas fesė Islame gjithmonė i nėnshtrohet Allahut xh.sh deshti apo sdeshti. Tė gjithė trupat nė kėtė botė qofshin edhe pabesimtarė apo tė gjithė ata tė cilėt thonė se nuk janė muslimanė por edhe ata muslimanė i nėnshtrohen Tė Madhit Zot xh.sh. Zoti argumentonė nė Kuran:
3:83. A mos kėrkojnė ata (ithtarėt e librit) fe, pos fesė sė shpallur nga All-llahu? E Atij i ėshtė dorėzuar gjithėēka ka nė qiej e nė tokė, me dashje e pa dashje dhe tek Ai kthehen.
13:15.Gjithēka qė ka nė qiej e nė tokė i bėn sexhde vetėm All-llahut me dėshirė ose me dhunė, (i bėjnė sexhde) edhe hijet e tyre nė mėngjes e mbrėmje.
Tani do flasim pėr trupin musliman edhe atė jomusliman. Ata nuk kanė fare dallim njėri me tjetrin sespe nė anėn matriale janė tė barabartė dhe i kanė nevojat e njejta. Shumė thjesht si trupat muslimanė edhe ai trupat jomuslimanė kanė nevojė pėr ushqim ashtu edhe pėr ujė. Ne nuk dallojmė nė mes vete (muslimani nga pabesimtari) nė krijatur dhe kėtė e deshmon libri i Zotit xh.sh, Kurani:
16:78. All-llahu ju nxori nga barqet e nėnave tuaja (si foshnje) qė nuk dinit asgjė. Ju pajisi me (shqisa pėr) tė dėgjuar, me tė parė dhe me zemėr, ashtu qė tė jeni falėnderues.
Ne tė gjithė e dimė se askush prej nėnave nuk bartin foshnjėn nė mitrėn e saj mė shumė se nėntė muaj ; ato gra muslimane dhe ato jomuslimane shihet qart se nuk kanė dallim nė mes vete. Ajeti fletė pėr tė gjithė njerėzit e jo veē pėr njė grup njerėzish.
Edhe disa shembuj; muslimanėt flejnė dhe pabesimtarėt gjithashtu flejnė, apo ne punojmė pėr tė gjallėruar po ashtu edhe jomuslimanėt punojnė pėr gjallėrim. Gjumi ėshtė pushim pėr njerėz nė pėrgjithėsi.
25:47. E ai ėshtė qė natėn ua bėri petk, gjumin pushim e ditėn e bėri pėr gjallėrim.
Kėtė botė e shfrytėzojnė edhe muslimanėt edhe tė pafetė (jomuslimanėt). Deshėn njerėzit apo nuk deshėn trupat e tyre i nėnshtrohen si natės si ditės si javės si muajit si vitit kėshtu njerėzit arrinė deri nė pleqėri qė do tė thotė se nuk munden ti ikin pleqėris as muslimanėt e as jomuslimanėt. Deshėn apo nuk deshėn edhe sėmundja vjen nga Zoti xh.sh nė trupat e njerėzve. Qofshin muslimanė apo pabesimtarė sėmundja i godet e pastaj vjenė vdekja. A thua kush mundet tė shpėtojė ( nėnshtrimit tė All-llahut)? Me kėtė deshėm tė sqarojmė se Zoti nuk e ka dalluar njeriun musliman nga ai jomusliman nga asgjė. Tė gjitha kėto qė i kemi cekur do tė na godasin deshėm apo nuk deshėm sepse Zoti xh.sh na ka krijuar dhe vetėm Atij i nėnshtrohemi dhe sė tė Ai do tė kthehemi. Sepse e tėrė gjithėsija,univerzi i nėnshtrohen Zotit xh.sh pėrshkak se i tėrė univerzi ėshtė musliman (nėnshtrues ndaj Zotit xh.sh). 3:83. A mos kėrkojnė ata (ithtarėt e librit) fe, pos fesė sė shpallur nga All-llahu? E Atij i ėshtė dorėzuar gjithėēka ka nė qiej e nė tokė, me dashje e pa dashje dhe tek Ai kthehen.
Trupi i nėnshtrohet Zotit xh.sh si ata muslimanė dhe ata jomuslimanė.
Sa i pėrketė shpirtit, ai ėshtė komandues i trupit sepse shpirti e aktivizon trupin dhe e dallon njeriun musliman nga ai jomusliman. Edhe shpirti jomusliman mund tė jetė si ai musliman vetėm duke u kapur fort nė litarin e Allahut xh.sh. 3:103. Dhe kapuni qė tė gjithė ju pėr litarin (fenė dhe Kur'anin) e All-llahut, e mos u pėrēani! Pėrkujtojeni nimetin e All-llahut ndaj jush, kur ju (para se ta pranonit fenė islame) ishit tė armiqėsuar, e Ai i bashkoi zemrat tuaja dhe ashtu me dhuntinė e Tij aguat tė jeni vėllezėr. Madje ishit nė buzė tė greminės sė xhehennemit, e Ai ju shpėtoi prej tij. Po kėshtu All-llahu ua sqaron juve argumentet e veta qė ju ta gjeni tė vėrtetėn e lumtur. Pas vdekjes sonė, nė Ahiret do tė dėshmojnė gjymtyrėt tanė trupore pėr veprat qė i kemi bėrė duke e pasur shpirtin tonė aq tė papastėr (pėshkak tė shpirtit tonė tė papastėr).
41:22. Ju nuk fshiheshit (kur bėnit mėkate) se do tė dėshmojnė kundėr jush tė dėgjuarit tuaj, tė pamurit tuaj dhe lėkurat tuaja, bile ju menduat se All-llahu nuk di pėr shumė gjėra qė ju i bėnit.
24:24. Nė atė ditė kur dėshmojnė kundėr tyre gjuhėt e tyre, duart dhe kėmbėt e tyre pėr atė qė ata kanė punuar.
Nė kėto ajete shihet qartė se i tėrė trupi atė ditė para Zotit xh.sh do tė dėshmojė dhe do tė thotė tė vėrtetėn dhe nuk do tė gėnjej aspak. Me kėtė dua tė them se trupi gjithmonė i ėshtė nėnshtruar Zotit xh.sh, por shpirti i vet iu ka nėnshtruar mė shumė atij tė larguarit nga mėshira e Allahut xh.sh (shejtanit tė mallkuar). Atė ditė e sheh se mė tė vėrtet i ka bėrė padrejtėsi vetės (shpirti trupit pėrshkak tė mosleximit tė Kuranit) dhe atė ditė do tė habitet me trupin e vet apo nga gjymtyret e trupit tė vet se si dėshmojnė ata. Pastaj zjarri do tė jetė edhe mė habitės pėr atė njeri. 16:33. A mos presin ata (idhujtarėt) diēka tjetėr pėrveē t'u vijnė engjėjt (e t'ua marrin shpirtin) ose t'u vijė urdhri (dėnimi) i Zotit tėnd. Ashtu punonin ata qė ishin para tyre, pra All-llahu nuk u bėri padrejtėsi atyre, por ata ishin qė vetvetes i bėnė padrejt.
Si mund tė vėrtetojmė se trupi ėshtė vetėm njė mjet bartės i shpirtit (do tė thotė shofer i trupit)? Do marrim njė shembull; Automjeti ėshtė njė trup qė nuk mund tė lėviz vetėvetiu pa anė tė shoferit. Nė kėtė rast shoferi ėshtė komandues i automjetit pėrshkak se automjeti nuk do tė tė lėviz si tė dojė, por si do shoferi dhe nga don ai (shoferi). Shoferi ėshtė komandues. Kur shoferi zbret apo del nga automjeti, automjeti nuk ėshtė nė gjendje mė tė lėviz. Kjo ėshtė njejtė edhe me njeriun dhe me shpirtin e tij komandues.
39:42. All-llahu i merr shpirtrat kur ėshtė momenti i vdekjes sė tyre (i vdekjes sė trupave tė tyre), e edhe atė qė ėshtė nė gjumė e nuk ka vdekur, e atij qė i ėshtė caktuar vdekja e mban (nuk e kthen), e atė tjetrin (qė nuk i ėshtė caktuar vdekja, por ėshtė nė gjumė), e lėshon (tė kthehet) deri nė afatin e caktuar. Vėrtet, nė kėto ka argumente pėr njė popull qė mendon.
E ēfarė bėnė kur njeriut i merret shpirti nė ēdo natė e ai trupi a ėshtė ne gjendje tė lėviz apo tė bėjė mėkate kur ai ėshtė nė gjum apo tė bėjė ndonjė vepėr tė mirė? Jo, kursesi nuk mund tė bėjė as mirė as keq...Pėrderisa ėshtė nė gjum qėndron nė njė shtrat (fjetur) dhe deri sa ti kthehet shpirti qėndron aty nė shtrat. Kjo tregon se shpirti ėshtė ai qė aktivizon trupin.
Ėshtė edhe njė shembull; Kur njeriu vdes, engjujt ja marrin shpirtin me udhėrin e Allahut xh.sh dhe kur shpirti ngritet lart, por ēfarė ndodh me trupin? Mbetet aty ku ėshtė. Largimi i shpirtit nga trupi rezulton nė mos lėvizjen e trupit.
Pastaj e marrim dhe e varrosim. Po nė qoftse e lėmė aty ku ėshtė ai mė siguri se nuk do tė leviz.
7. AGJĖRIMI-EDUKIM I SHPIRTIT
2:183. O ju qė besuat, agjėrimi u ėshtė bėrė obligim sikurse qė ishte obligim edhe i atyre qė ishin para jush, kėshtu qė tė bėheni tė devotshėm. 2:184 ...Mirėpo, po qe se e dini, agjėrimi ėshtė mė i mirė pėr ju. Zoti xh.sh na bėri obligim agjėrimin por jo vetėm tė qėndrojmė pa ngrėn dhe pa pirė por vetėm qė tė arrijmė devotshmėrinė ( tė jetė i kėnaqur Allahu xh.sh me ne-shpirtin tonė). Devotshmėrija i pėrketė shpirtit e jo trupit. Ne nuk jemi tė obliguar tė agjėrojmė vetėm duke e mbajtur stomakun tė zbrazėt sepse agjėrimi veq me trup ėshtė i kotė. Kėtė e thotė edhe hadithi i Muhammedit a.s : "Zoti nuk ka nevojė pėr njeriun qė e braktisė ushqimin e pijen e nuk e braktisė fjalėn e keqe dhe veprėn e ligė." (Buhariu). Por agjėrimi mė i mirė ėshtė ai me shpirt. Nė muajin Ramazan ne shohim se tė gjithė ata qė agjėrojnė ndryshojnė; bėhėn tė mirė qė do tė thotė se agjėrimi i jep edukatė shpirtit nė tė gjitha sferat Ramazani ėshtė edukues... Zoti xh.sh Kuranin e zbriti nė muajin e Ramazanit qė mė anė tė kėtij libri hyjnor tė edukojė njerėzimin qė janė zhytur nė errėsirat e kėsaj bote dhe pėr ta nxjerr vetėm nė njė dritė ( Nė Islam). Shpirti ka nevojė pėr edukatė tė pastėr e a ka edukim mė tė mirė qė Allahu xh.sh na ka dėrguar pėr tė arritur devotshmėrinė?! Ku ka muaj mė tė mirė se Muaji Ramazan qė ndikon drejtėpėrdrejt nė pastrimin tonė shpirtėror dhe trupor? Pastaj Kurani ėshtė burimi kryesorė ku rrjedhin tė gjitha mundėsit e tė kompletuarit tė epitetit njeri. Fjala e parė qė Allahu xh.sh i tha Muhammedit a.s ishte lexo (ikra): 96:1. Lexo me emrin e Zotit tėnd, i cili krijoi (ēdo gjė). Ai Muhammedi a.s nuk dinte tė lexojė sepse ishte analfabet. 29:48.Ti (Muhammed) nuk ishe qė lexon ndonjė libėr para kėtij, e as qė shkruajshe atė me dorėn tėnde tė djathtė, pse atėherė do tė dyshonin ata tė prishurit.
Nuk do tė thotė se i devotshėm bėhesh vetėm duke lexuar shkronjat qė gjinden nė Kuran (siq thonė disa me fitu sevap). Njeriu lexon edhe kur dėgjon... Mė i miri ėshtė ai i cili edhe e praktikon atė tė mirė qė e mėson sepse Muhammedi a.s ishte ai i cili e lexonte Xhibrilin kur ai ia lexonte (thonte) ajetet e Kuranit por Muhammedi a.s edhe i praktikonte urdhėrat e Zotit xh.sh, do tė thotė i ka lexuar shpirtėrisht duke i praktikuar ato.
Nė muajin e ramazanit ne mė se shumti edukohemi. Marrim shembull nga rregullat e agjerimit; Nė ramazan nė tėrė muajin ėshtė rregull se ne duhet tė ngritemi nė syfyr pėr tė ngrėn dhe e kemi tė caktuar se deri kur kemi drejt tė hamė. Pėr kėtė e kemi shkėputur nga 2:187 ...dhe hani e pini derisa qartė tė dallohet peri i bardhė nga peri i zi nė agim, e pastaj agjėrimin plotėsojeni deri nė mbrėmje....
Zoti xh.sh dėshiron qė me anė tė ushqimit nė syfyr ti praktikojė njerėzit qė tė kaliten (ta mėsojnė gjumin) qė tė ngriten afėr agimit, jo vetėm se tė hanė por edhe tė falin namazin e mėngjesit sepse shumica e njerėzve ngriten pėr shkak tė ushqimit se frikohen se pa ngrėn ushqim nė syfyr nuk do tė munden tė agjėrojnė (qendrojnė pa ngrėn syfyr). Kur njerėzit ngriten pėr syfyr rresht njė muaj ata me siguri se edhe pas muajit tė Ramazanit zgjohen nė tė njejtėn kohė e kjo tregon se Zoti xh.sh e ka pėr qėllim qė tė tė edukojė e tė mėsohesh ta falėsh namazin e sabahut sepse vetė ajeti tregon se pėr ēfarė e vendosi syfyrin pak para agimit tė mėngjesit. Kėtė argumenton edhe hadithi
Zejd ibnu Thabiti r.a. thotė: Ne ēoheshim nė syfyr sė bashku me tė Dėrguarin e All-llahut, e pastaj ngriheshim tė falnim namazin. Njėri prej tė pranishmėve pyeti: Sa ishte intervali nė mes syfyrit dhe sabahut? Zejdi u pėrgjigj: Sa pesėdhjetė ajete! (Muttefekun alejhi)
Intervali nė mes syfyrit dhe namazit tė sabahut ėshtė njė kohė shumė e afėrt prej syfyrit deri nė mėngjes -pesėdhjetė ajete- me siguri se nuk marrin shumė kohė. Ne po mundohemi tė sqarojmė se pėr ēfarė arsye Zejd ibn Thabiti tha pesėdhjetė ajete kuranore ėshtė intervali kohor mes syfyrit dhe sabahut? Pse nuk tha Zejd ibn Thabit se intervali kohor mes syfyrit dhe sabahut ėshtė sa tė numėrosh prej 1-50, por ai tha sa pesėdhjetė ajete kuranore? Qėllimi kryesor se pse ka thėnė Ibn Thabit pesėdhjetė ajete kuranore ėshtė intervali kohor mes syfyrit dhe sabahut ėshtė shtimi i diturisė. Nėse ne lexojmė nga pesėdhjetė ajete kuranore pėr ēdo syfyr, rresht tridhjetė ditė sa ėshtė Ramazani (1500 ajete) ne do tė mėsojmė shumė nga Kurani. Edhe dihet se leximi nė mėngjes ėshtė mė i mirė ngase truri ėshtė i kthjellėt.
Kjo ishte njė analizė... e sa i pėrketė obligimeve, kėshillave, urdhėrave nga All-llahut xh.sh dhe tė Muhammedit a.s ne kemi dobi dhe pėrfitime tė mėdha por ne pak i dimė. Kurani ėshtė si njė det qė gjithėmonė gjenė diqka tė re.
38:29. (Ky ėshtė) Libėr i begatshėm, Ne ta shpallėm ty kėtė, qė t'i studiojnė argumentet e tij dhe qė tė marrin mėsim prej tij ata qė kanė mend.
Tani do tė shohim mos ndonjėherė Zoti xh.sh e ka ndaluar namazin, do tė thotė tė mos bėjmė namaz sikurse na ka ndaluar ushqimin trupor (gjat muajit Ramazan). Ramazani ėshtė pėr ata tė cilėt janė tė shėndoshė fizikishtė dhe psiqikishtė ndėrsa namazin duhet ta falin edhe ata tė cilėt janė edhe tė sėmur. Namazin e kemi obligim edhe nė luftė... Do tė thotė se shpirti ka mė shumė nevojė pėr ushqim (namaz) se sa trupi .
3:79. S'ėshtė e drejtė as nuk i takoi asnjė njeriu qė t'i ketė dhėnė All-llahu librin, urtėsinė dhe pejgamberllėkun, e pastaj ai t'u thotė njerėzve: "Bėhuni robė tė mi (adhuromėni mua) e jo tė All-llahut"! Por (ju thotė): "Bėhuni dijetarė tė mėsimeve tė Zotit, ngase u keni mėsuar njerėzve librin dhe e keni studiuar atė.
4:146. Pėrveq atyre qė u penduan, u pėrmirėsuan, iu pėrmbajtėn All-llahut (mėsimeve tė Tij) dhe praktikojnė sinqerisht fenė e tyre pėr All-llahun. Tė tillėt do tė jenė bashkė me besimtarėt, e All-llahu ka pėr t'iu dhėnė besimtarėve shperblim tė madh.
Nė kėtė muaj tė bekuar Ramazan ne pėrpos qė na ndalohet ushqimi gjatė ditės por ne edhe falim namaz edhe me shumė se sa nė muajtė e tjerė qė do mė thėnė ne falim namazin e taravive pos kėsaj edhe nafile (namaz natės). Dhe se Kurani lexohet ma shumė nė kėtė muaj por edhe praktikimet fetare ndodhin mė sė shumti nė kėtė muaj.
Nėse e dijmė, ky muaj ėshtė njė shkollė pėr njerėzit. Por jo vetėm njė muaj e pastaj 11 muaj tjerė krejt ndryshe. (siq kanė qenė mė parė me vepra tė kėqija).
Ja njė shembull; Nėse njeriu shkon nė shkollė pėr ndonjė profesion pėr jetė (pėr ta mbajtur veten), nė shkolla nėpėr tė cilat mėsojnė teorinė dhe praktikėn dhe kur e pėrfundojnė shkollimin ata njerėz edhe tėrė jetėn e tyre e vazhdojnė me atė drejtim mė tė njetėn praktikė (punė-profesion). Pėr njė jetė ku mund tė rehatohet njeriu dhe tė jetojė nė mėnyrė mė tė mirė pėr shkak tė profesionit.
Pra kėshtu ėshtė Muaji Ramazan ėshtė shkollė (edukatė) njė muaj nė vit qė tė sillesh me edukatė tė kesaj shkolle edhe 11 muaj tjerė ashtu qė tė jemi tė devotshėm
Sepse kėtė e thotė Zoti xh.sh nė Kuran nė suren. 2:183. O ju qė besuat, agjėrimi u ėshtė bėrė obligim sikurse qė ishte obligim edhe i atyre qė ishin para jush, kėshtu qė tė bėheni tė devotshėm.
Sipas kėtij ajeti agjėrimi na ėshtė bėrė obligim qė tė bėhemi tė devotshėm, por jo vetėm nė muajin Ramazan e pastaj prap si me parė me dukuri negative sepse gjėrat e ndaluara nė Muajin Ramazan janė tė ndaluara edhe nė muaj tjerė ose mė mirė tė themi nė tėrė jetėn.
E ne sipas kėtij ajeti jemi tė obliguar me agjėrim qė tė jemi tė devotshėm tėrė jetėn dhe se vdekja kur ti vijė tė na gjejė tė devotshėm e tė pastruar.
Nėse ne nuk e arrimė atė se mė ēfarė na ka urdhėruar Zoti xh.sh nė muajin Ramazan qė tė fitojmė dituri, edukatė, mėsimė sepse pėr kėtė ėshtė muaji Ramazan e nėse jo atėherė nuk do tė fitojmė gjė tjetėr pos etjes e urisė
Siq argumenton edhe hadithi:
Pėr kėta njerėz, Muhammedi a.s. ka thėnė se agjėrojnė barqet e tyre kurse gjymtyrėt bėjnė mėkate: "Shumė agjėrues nuk fitojnė gjė, pėrpos urisė dhe etjes".
8. VDEKJA, RINGJALLJA DHE GJYKIMI
1. Ne duhet tė vdesim para sė tė vdesim (atėherė kur Zoti xh.sh na i merr shpirtat).
2. Ne duhet te ringjallemi para sė tė na ringjallė Zoti xh.sh nė ditėn e gjykimit.
3. Ne duhet ta llogarisim vetėn para sė tė na llogarit Zoti xh.sh nė ditėn e gjykimit .
Por si?
TĖ GJITHA ARRIHEN PĖRMES KURANIT FAMĖLARTĖ
Ai Kurani ėshtė pasqyrė ku njeriu mund tė sheh shpirtin e vet se ēfarė shpirti ka,
qoftė i mirė apo i keq dhe Kuranit ėshtė pasqyre ku njeriu vetėm aty mund ta sheh botėn e ardhshme Ahiretin dhe se ai Kuran ėshtė njė hartė hyjnore e cila tė tregon rrugėn apo vijat nėpėr tė cilat mund tė arrimė nga kjo botė deri nė botėn tjetėr (Ahiret). Kurani tregon pėr dy rrugėt e botės sė ardhshme atė rrugėn pėr nė xhenet dhe rrugėn pėr nė xhehenem.
E sa i pėrketė kėtyre dy rrugėve Zoti xh.sh nėpėrmjet tė Kuranit na tregon qė ta zgjedhim rrugėn pėr nė xhennet.
E pėr atė rrugėn e xhehenemit nuk na thėrret por na tėrheq vėrejtjen se ajo tė shpie nė xhehenem, nė zjarrė.
E kėto janė dy rrugė; E drejta dhe e shtrembėrta.
10:108. Thuaj: "O ju njerėz, juve ju erdhi e vėrteta nga Zoti juaj, e kush merr rrugėn e drejtė, ai e ka vetėm pėr veten e vet, ndėrsa kush e merr tė shtrembėrėn, ai e ka humbur veten. Unė nuk jam roje e juaj!"
Pra hulumtoni nė atė hartėn hyjnore (Kuranin ) se vetėm nė tė mund tė gjeni rrugėn e drejtė dhe tė shpėtimit
17:15. Kush e udhėzon veten nė rrugėn e drejtė, ai e ka udhėzuar vetėm vetveten e vet, e kush e humbė (rrugėn), ai e ka bėrė humbjen kundėr vetvetes sė vet, e askush nuk do ta bartė barrėn e tjetrit. E Ne nuk dėnuam askė para se t'ia dėrgojmė tė dėrguarin.
E nė kėtė rrugė tė xhenetit nuk shkohet pa mjet bartės sepse ėshtė njė rrugė qė nuk mund tė arrihet pa mjetė bartės e mjeti bartės i shpirtit qė tė dėrgon deri nė xhennet ėshtė Kurani. Ai ėshtė i vetmi mjetė bartės pėr nė xhennet por nė tė ka shumė rregulla, obligime (urdhėra ) po nė qoft se ato nuk zbatohen ashtu si duhet ne do tė ngelim nė mes tė rrugės. Ne duhet tė mirremi me Kuranin nė tėrėsi siq na urdhėronė Zoti xh.sh.
2:208. O ju qė besuat, hyni nė islamizmin e tėrėsishėm (pėrqafojeni fenė islame nė tėrėsi), e mos ndiqni rrugėn e djallit, sepse ai ėshtė armik juaji i hapėt.
1;1; Ne duhet tė vdesim para se tė vdesim (atėherė kur Zoti xh.sh na i merr shpirtat).
Ne nuk guxojmė tė bėjmė vetėvrasje sepse kjo ėshtė mėkatė (shirk), por ne duhet tė bėjmė vetėvrasje shpirtėrore. Shpirti ėshtė ai i cili duhet ta mposhtim dhe tė vdesė mirėpo nė realitet shpirti nuk vdesė kurrė, por ne po flasim qė shpirtin tonė ta vrasim pėr sende tė kėqija qė tė jetė sikur se njė i vdekur a mund tė ngritet e tė bėjė vepra tė kėqija ashtu duhet tė arrimė qė ta edukojmė shpirtin qė tė largohet nga punėt e liga sikur se atė ditė kur Zoti xh.sh e merrė shpirtin nga kjo botė e pastaj ai shpirt nuk ėshtė nė gjendje tė bejė mė asgjė e nėse Zoti xh.sh na merrė shpirtin para se ne ta vrasim (mbysim) shpirtin pėr punėt e liga me siguri se atėherė ėshtė vonė e nėse ne me kohė e shpalosim Kuranin dhe e lexojmė me vėmendje ne nė tė do tė gjejmė shumė udhėzime dhe mėsime se si mundemi ne qė shpirti ynė tė vdesė njėherė e pėrgjithmonė pėr punėt e liga e nėse dėshirojmė tė jemi tė sinqertė me siguri se do tė gjejmė armėn me tė cilėn mundemi ta vrasim atė shpirt i cili luan rolin sipas shejtanit apo rrugės sė tij. E kjo ėshtė ajo se si tė vdesim para se tė vdesim (atėhere kur Zoti na i merr shpirtat).
Nė brendsinė e trupit fshihet shpirti e ndėrsa nė brendėsinė e shpirtit mund ti gjejmė shumė dukuri negative qė shpirti i posedon ato nė brendėsinė e tij gjatė kėsaj jete.
Ndėrsa dukurit negative nė brendėsinė e shpirtit i sheh secili prej nesh nė shpirtin e vet pėrmes pasqyrės sė shpirtit Kuranin. Kush dėshiron tė sheh shpirtin e vet mė mirė le tė shiqojė Kuranin. Nėse e dini Kurani ėshtė pasqyrja e shpirtit ku njeriu sheh vetėn se si po i rrin njė gjė shpirtit tė vet. Ai Kurani ėshtė pasqyre e vetme e shpirtit. Ėshtė pasqyrja ku mund tė sheh botėn e ardhshme dhe se ēfarė vendi e pret por nėse jemi shpirtkeq atėherė duhet ti pranojmė gabimet tona dhe ta ndrrojmė rolin e shpirtit tė keq dhe do ta shndrrojmė atė shpirt nė tė mirė. Njeriu duhet ta pėrdorė atė pasqyre (Kuranin) sikur se pasqyren e zakonshme ku ne e rregullojmė vetėn nė anėn trupore. Kur ne shiqojmė vetėn nė pasqyre se a jemi rregulluar mirė dhe aty i shohim rrobat cilat na pėrshtatėn apo jo... Ato tė cilat nuk na duken se po na rrinė mirė atėherė ato i lėmė duke mos i veshur fare. Apo ndonjė rrobė e cila nuk na pėlqen fare atė nuk do ta veshim pėr shkak se nuk po na pėlqen
E kjo ėshtė njejtė edhe pėr shpirtin. Nėse e rregullojmė shpirtin me pasqyre (Kuran) aty ne do ti gjejmė ato petka qė shpirtit nuk i sjellin dobi apo nuk i rrijnė mirė.
Bukurija e njeriut qė njeriun e zbukuron ėshtė morali. E morali fitohet vetėm me anė tė Kuranit e jo nė atė pasqyren qė ėshtė e varur nė mur.
Transmetohet nga Ebu Hurejre Abdurrahman ibn Sahr r.a. se i Dėrguari i All-llahut s.a.v.s. ka thėnė: Vėrtet All-llahu nuk shikon nė trupat tuaj as nė fizionomitė tuaja, por shikon nė zemrat tuaja. (Muslimi). Me siguri se njeriu vetėn e sheh se ēfarė shpirti ka vetėm nė Kuran. Kur ne shiqojmė nė Kuran ku Zoti xh.sh nė disa ajete na tregon se ēfarė shperblimi kanė ata tė cilėt veprojnė mirė kėshtu qė ne shpresojmė se do tė jemi nė atė grup tė njerėzve. E kur lexojmė pėr denimin qė Zoti xh.sh ka pėrgaditur pėr ata shpirtėra tė kėqinjė ne me siguri se friksohemi dhe se nuk na pėlqen kurse ndoshta edhe ne jemi prej atyre qe e kemi njė dukuri negative qė shėtitet mbrenda shpirtit tonė, por kėto dukuri negative qė shėtiten mbrenda shpirtit tonė duhet ti shndrrojmė nė tė mira qė tė shpresojmė e tė jemi nė grupin e atyre qė shperblehen me xhennet.
Mirėpo vetėm duke e mbytur vetėn pėr gabimet qė i kemi bėrė (duke mos i bėrė mė kurrė) dhe pėr besimin e dobėt qė kemi.
2:54. Dhe kur Musai popullit tė vet i tha: "O populli im, me adhurimin e viēit (nė vend tė Zotit), ju i bėtė zullum vetvetes, pra pendohuni para Krijuesit tuaj, dhe mbyteni vetveten. Kjo pėr ju ėshtė mė sė miri te Krijuesi juaj. E Ai ua pranoi pendimin tuaj, Ai ėshtė Mėshirues, ndaj pranon shumė pendimin.
Nė kėtė ajetė Musai a.s popullit tė vet pėr gabimin qė kanė bėrė duke i besuar viēit ju drejtua e ju tha mbyteni vetveten, kjo pėr ju ėshtė mė sė miri te Krijuesi juaj.
Por jo nė menyrė qė tė bėjnė vetėvrasje por tė pendohen pėr atė qė kanė bėrė... sikur se tė jenė tė vdekur pėr ato punė (besimin nė viē) qė do tė thotė tė jemi tė vdekur pėr punėt dhe veprat e liga. Kjo ėshtė njė luftė apo betejė e madhe ku njeriu duhet tė luftojė me veten. Ky ėshtė xhihadi mė i mirė. Nėse nuk e mposht vetėn si do ta mposhtėsh armikun e armiku ynė apo i tėrė njerėzimit ėshtė njė armik e ai ėshtė shejtani i cili ėshtė armik i mbarė njerėzimit. Ai ėshtė iniciatori i cili armiqėson njerėzit nė mes veti dhe i largon njerėzit nga rruga e drejtė.
1;2; Ne duhet te ringjallemi para sė tė na ringjallė Zoti xh.sh nė ditėn e gjykimit.
Si tė ringjallemi para se tė na ringjallė Zoti xh.sh?
Me siguri se nėse i hapim sytė e mendjes nė duhet tė ringjallemi vetė para se Zoti xh.sh tė na ringjallė. Por si...?
Prap me Kuran shpirti edukohet tė ringjallėt nė punėt e mira tė cilat i kanė munguar nė tė kaluarėn. Nėse ata njerėz dėshirojnė ti ikin dėnimeve tė cilat janė tė cekura nė Kuran mė mirė ėshtė qė shpirtin ta ringjallin nė kėtė botė vet para se Zoti xh.sh te na ringjallė. Por si mundemi ne ta ringjallim shpirtin? Me siguri se me anė tė Kuranit mė dėshminė (shehadetinė) namaz, agjėrim, zeqat dhe vizitėn e Qabės. Kėto janė kushtet bazė qė e ringjallin njeriun nė shpirt, por ende kushte tė tjera dhe mė shumta; mirėsjellja me njerėz, me kafhsė, vepra (puna) e mirė kur kryhet me qėllim Allahu xh.sh tė jetė i kėnaqur me ty etj.
Shpirtin mundemi tė ringjallim mė shumė me namaz sepse namazi ėshtė obligim ditor dhe atė pesė kohė nė ditė duhet ta bėjmė me plot besim e frikė nė Zotin xh.sh sepse nėse nuk ringjallemi vetė para se Zoti xh.sh tė nė ringjallė, nėse ne nuk pendohemi, nuk besojmė dhe nuk frikesohemi prej Zotit xh.sh nė kėtė botė atje do tė jetė vonė qė tė besojmė apo tė frikesohemi se atė ditė kur Zoti xh.sh do tė na ringjallė me siguri se mė nuk ka kthim prapa nė dunja atė ditė disa prej njerzėve do ta lusin Zotin xh.sh qė ti kthej prap nė kėtė botė qė tani jemi, duke i thėnė Zotit xh.sh ti kthej ata nė atė botė ku ishin mė parė (nė dunja) ne do ta falim namazin jo veq pesė kohėt e namazit por pesėdhjetė vakte do ti falim pėr ty por atė ditė ėshtė vonė dhe sė mė nuk ka kthim mė. 35:37. Dhe ata do tė klithin aty: "O Zoti ynė, nxirrna e tė bėjmė vepra tė mira, e jo si ato qė i bėnim!" Po a nuk u dhamė juve jetė aq saqė ai qė ka dashur tė mendojė, ka mundur tė mendojė gjatė asaj kohe, madje juve juve u ka ardhur edhe pejgamberi, pra shijoni, se pėr zullumqarėt nuk ka ndonjė ndihmėtar.
32:12. E, sikur t'i shihje mėkatarėt se si ulin kokat e veta pranė Zotit tė tyre: "Zoti ynė, tash pamė dhe dėgjuam, na kthe pra edhe njė herė e tė bėjmė vepra tė mira, se tash jemi bindur".
Mu pėr kėtė po themi se njeriu duhet tė ndryshoj pėr tė mirė. Ta ringjallė vetėn e vet sepse nė ditėn e gjykimit nuk ka pastrim shpirtėror (ska teube). Atė ditė mund tė jetė shumė vonė...
Ja si e ka pėrshkruar njė motėr nga Pakistani ditėn e gjykimit:
Dalin prej tij (tokės) njerėzimi
Tė zhveshur, tė zbathur
Janė tė pluhurosur me dheun e varrit
Tė gjithė nxitojnė dhe i pėrgjigjėn thirrjes. Ajo ditė ėshtė Dita e Kijametit, qė nuk mund tė flasėsh... Shikojnė njerėzit rreth vetės sikurse te ēmendur
A ėshtė kjo tokė, nė tė cilėn jetuam?! Kodrat u shkatėrruan
Lumenjtė u thanė
Detėrat u ndezėn flakė ndėrsa toka u shndėrrua ne tokė tjetėr
Qielli u shndėrrua ne qiell tjetėr
Nuk mund t'i ikėsh kėsaj thirrjeje
Ndodhi e pritura
Tė gjithė heshtin dhe tė gjithė mendojnė vetėm pėr vetėn dhe belanė e tyre
Tani u tubuan tė gjitha krijesat: njerėzit, xhinėt, djajtė, egėrsirat, tė gjithė qėndrojnė ne njė vend tė vetėm
Rastėsisht
Sytė ngrihen lart kur ja qielli lėshon njė zė trishtues nga ēarja e tij
Zbresin nga qielli melaike nė forma trishtuese
Te gjithė
qėndrojnė ne njė saf (rend), tė pėrkulur dhe nėnshtruar
Njerėzit frikėsohen dhe pyesin: A ėshtė me ju Zoti ynė? Dridhen melaiket nga frika
I pastėr ėshtė Allahu ynė! Nuk ėshtė me ne por Ai do tė vjen
Zbresin melaiket radhė-radhė derisa te vijnė melaiket, te cilat kanė bartur Arshin e Allahut xh.sh, qė nė heshtje te krijesave madhėrojnė Allahun xh.sh me zė tė lartė
Pastaj zbret Allahu i Madhėrishėm, ashtu siē i ka hije madhėrisė se Tij, dhe thotė: O njerėz dhe xhin! Unė prej se iu kam krijuar kam heshtur ndaj jush: Kam dėgjuar fjalėt
tuaja dhe kam parė veprat tuaja, ndėrsa ju tani, heshtni, ngase tani do t'iu lexohen veprat tuaja dhe do t'iu jepen regjistrat tuaj, qė tė shikoni se ēfarė keni bėrė. Kush gjen mirė, le ta falėnderojė Allahun xh.sh, ndėrsa kush gjen tjetėr, le tė mos e qortojė askėnd pėrveē vetės sė tij.
Mė kėtė po ju them vėllazėr tė nderuar qė ngjallemi vetėn nė kėtė botė se pesė kohė namaz nė ditė nuk janė shumė, janė katėdhjetė e pesė herė mė pak se pesėdhjetė kohė namaz. E si mundemi ndryshe ta ngjallim vetėn pos me namaz e namazin duhet ta bjellim nė brendėsinė e shpritit.
Suretu Infitar
Me emrin e All-llahut, Mėshiruesit, Mėshirėbėrėsit!
82:1. E kur tė ēahet qielli.
82:2. Dhe kur tė shkapėrderdhen yjet.
82:3. Dhe kur tė pėrzihen detet.
82:4. Dhe kur tė trazohen varret.
82:5. Atė botė secili njeri e din se ēka ka punuar dhe ēka ka lėnė prapa!
82:6. O ti njeri, po ē'tė mashtroi ty kundrejt Zotit tėnd qė ėshtė bujar e i urtė?
82:7. I cili tė krijoi, tė pėrsosi dhe tė drejtoi.
82:8. Tė formėsoi nė formėn qė Ai dėshiroi!
82:9. Jo, nuk ėshtė ashtu. Ju pėrgėnjeshtroni ditėn e pėrgjegjėsisė.
82:10. Kurse ndaj jush kanė pėrcjellėsit!
82:11. Janė shkrues tė ndershėm te All-llahu.
82:12. Ata e dinė se ēka punoni.
82:13. E s'ka dyshim se tė mirėt janė nė kėnaqėsinė e pėrjetimeve (nė xhennet).
82:14. Dhe se mėkatarėt janė nė xhehennem.
82:15. Aty futen ata ditėn e gjykimit (tė cilėn nuk e besonin).
82:16. Dhe nuk kanė tė larguar prej tij.
82:17. E ē'tė mėsoi ty se ē'ėshtė dita e gjykimit?
82:18. Pėrsėri, ē'tė mėsoi ty se ē'ėshtė dita e gjykimit?
82:19. Ėshtė dita kur askush, askujt nuk do tė mund t'i ndihmojė asgjė; atė ditė e tėrė ēėshtja i takon vetėm All-llahut!
1;3Ne duhet ta llogarisim vetėn para se tė na llogarit Zoti nė ditėn e gjykimit
Kur ne vdesim vet para sė tė vdesim nga ana Zotit xh.sh dhe tė ringjallemi para se Zoti xh.sh tė na ringjallė. Kur arrijmė qė tė vdesim vet dhe tė ringjallemi vet atėherė duhet ta llogarisim vetėn para se Zoti xh.sh tė na llogaritė. Sa herė qė tė na kujtohen mėkatet jemi tė detyruar tė bėjmė istigfar (teube- kerkim falje prej Allahut xh.sh) pėr ato mėkatet qė i kemi bėrė nė tė kaluarėn. Matematikanti mė i mirė ėshtė ai i cili numron apo llogarit gabimet e veta nė kėtė jetė sepse nė atė botė do tė na thonė kėshtu sipas ajetit :
17:13. Secilit njeri ia kemi ngjeshur nė qafė fluturaken (shėnimin - pėr veprimin) e tij, e nė ditėn e gjykimit, Ne do t'ia prezentojmė atij libėr tė hapur,
17:14. "Lexo librin tėnd, mjafton tė jesh sot vetė llogaritės i vetvetes".
A tė presim ne pėr atė libėr nė tė cilin janė shėnuar tė gjitha vepra tona.
Se cili njėri din pėr atė se ēfarė ėshtė shėnuar nė librin e tij sepse ai vetė i ka bėrė ato mėkate (shkrime qofshin mekate apo edhe vepra tmira) por shumė pak i kujton ato gabime qė i ka bėrė mė parė atė ditė kur thonė:
17:14. "Lexo librin tėnd, mjafton tė jesh sot vetė llogaritės i vetvetes".
Qė do tė thotė librin tėnd e jo tė prindėrve apo tė fėmijėve tu apo tė vllait tėnd apo tė kujshisė apo tė filan filanit, por vetėm 17:14. "Lexo librin tėnd, mjafton tė jesh sot vetė llogaritės i vetvetes".
Po sikur tė mirremi me mėkatet apo gabimet tona secili prej nesh e tė udhėzohemi nė rrugėn e drejtė me siguri se punėt do tė jenė mė mirė. E jo tė flasim pėr tė tjerėt. Dhe jo qė na dhimbsen ata por vetėm se pėr ti pėrgojuar ata kėshtu duke folur pėr ata dhe pėr ti treguar tė tjerėve pėr mekatet e filanit.
17:15. Kush e udhėzon veten nė rrugėn e drejtė, ai e ka udhėzuar vetėm vetveten e vet, e kush e humbė (rrugėn), ai e ka bėrė humbjen kundėr vetvetes sė vet, e askush nuk do ta bartė barrėn e tjetrit. E Ne nuk dėnuam askė para se t'ia dėrgojmė tė dėrguarin.
Tė gjithė e dimė se nuk ėshtė mirė tė mirremi mė punėt gabimet e tė tjerėve; Me pėrgojime, por nė tė kundėrtėn ne duhet ta kėshillojmė njėri tjetrin pėr tė mirė e kursesi ti shpalosim mėkatet e njėri tjetrit e nėse ia shpalosim mėkatet njėri tjerit a nuk e dimė se ēfarė na pret? Jo me siguri se e dimė. Tė lexojmė ajetin Suren 49 ajeti 12
49:12. O ju qė keni besuar, largohuni prej dyshimeve tė shumta, meqė disa dyshime janė mėkat dhe mos hulumtoni pėr zbulimin e tė metave tė njėri-tjetrit, dhe mos pėrgjoni njėri-tjetrin; a mos ndonjėri prej jush dėshiron tė hajė mishin e vėllait tė vet tė vdekur? Atė pra e urreni! Kini frikė nga ndėshkimi i All-llahut, e All-llahu ėshtė mėshirues, Ai pranon shumė pendimin.
Nuk ėshtė detyrė e jona dhe neve nuk na takon ta llogarisim dikėnd. Sikur se e kemi zakon duke thėnė se filani kėshtu filani ashtu e vetėn e harron. A mos vallė tė ka garantuar ndokush xhenetin?! Jo kėtė nuk mund tė dinė askush. Detyrė e jona ėshtė ta llogarisim vetėn se pėr mėkatet e tė tjerėve ka kush mirret dhe ka kush i shėnon.
6:59. Ēelėsat e fshehtėsive janė vetėm te Ai, atė (fshehtėsinė) nuk e di kush pos Tij. Ai e di ēka ka nė tokė dhe nė det, Ai e di pėr ēdo gjeth qė bie dhe s'ka kokėrr nė thellėsi tė tokės, s'ka tė njomė dhe s'ka tė thatė qė nuk ėshtė (shėnuar) nė librin e qartė (Levhi - Mahfudh).
Ky ajetė tregon qartė se Zotit xh.sh nuk mund ti fshihet asgjė pėr pa u shėnuar nė librin e Tij.
54:52. Dhe ēdo gjė qė ata e punuan, gjendet (e shkruar) nė shėnime.
54:53. Dhe ēdo vepėr, qoftė e vogėl dhe qoftė e madhe, ėshtė radhitur (evidentuar nė Lehvi Mahfudh).
Kėshtu qė vėllezėr ne duhet tė kemi kujdes sepse pėr tė gjithė ne ka pėrcjellės nga ana e Zotit xh.sh. Nuk do tė mbetet asgjė pėr pa u shėnuar
Deshtėm tė themi se mjafton ta llogarisim vetėn nė kėtė botė dhe ti shohim mėkatet tona e jo tė mirremi mė mėkatet apo veprat e tė tjerėve sepse nė atė botė na pret njė ditė shumė e madhe ku nuk tė ndihmon askush pos veprat e tua tė mira.
2:48. Dhe ruajuni njė ditė kur askush askujt nuk do tė mund t'i kryejė asgjė, kur nuk pranohet pėr te (jobesimtarin) ndonjė ndėrmjetėsim dhe nuk pranohet pėr te kompensim, e as qė do tė ndihmohen ata (fajtorėt).
E ai qė e ka llogaritė veten nė kėtė botė ai veė ka besuar Zotin xh.sh dhe ditėn e gjykimit
Nga Ebu Ja'la Shedad ibn Evs r.a. pėrcillet se Pejgamberi s.a.v.s. ka thėnė: Mendjemprehtė ėshtė ai qė e kontrollon vetveten dhe punon pėr jetėn pas vdekjes, kurse kokėtul ėshtė ai qė ndjek dėshirat e epshit tė vet dhe (pa kurrfarė merite) shpreson se All-llahu do t'ia falė. (Tirmidhiu thotė: hadith hasen)
Sipas kėtij hadithi shohim se mendjeprehtė ėshtė ai qė e kontrollon vetveten, do tė thotė e llogaritė vetėn se ēfarė ėshtė duke bėrė dhe punon pėr jetėn pas vdekjes, ndėrsa sa i pėrketė atij qė ndjek dėshirat e epshit tė vet ai vetėm kot shpreson pėr nė xhennet.
Ja disa ajete kuranore:
84:7. E pėrsa i pėrket atij qė libri i vet i jepet nga e djathta,
84:8. Ai do tė llogaritet me njė llogari tė lehtė,
84:9. Do tė kthehet te familja e vet i gėzuar.
84:10. E pėrsa i pėrket atij qė libri i vet i jepet pas shpinės,
84:11. Ai do t'i ndjellė vetes shkatėrrim,
84:12. Dhe do tė hyjė nė zjarr tė ndezur fort.
21:1. Njerėzve u ėshtė afruar koha e llogarisė sė tyre, e ata tė hutuar nė pakujdesi, nuk pėrgatiten fare pėr tė.
Dhe pėr fund...
Hadith...
Kur All-llahu krijoi Xhennetin dhe Zjarrin (Xhehennemin), e dėrgoi Xhibrilin te Xhenneti duke i thėnė:
"Shko dhe shih se ē'kam pregaditur pėr banorėt e tij". Atėherė Xhibrili shkoi nė Xhennet dhe pa ēfarė kishte pėrgaditur All-llahu pėr banorėt e Xhennetit. Kur engjėlli u kthye te All-llahu tha:
"Pasha Madhėrinė tėnde, askush nuk di pėr tė pa hyrė brenda!"
Atėhėrė All-llahu urdhėroi qė Xhenneti tė rrethohet me vėshtirėsi, dhe i tha Xhibrilit:
"Kthehu dhe shikoje pėrsėri!" meleku shkoi pėrsėri nė Xhennet dhe e pa se qe i rrethuar me vėshtirėsi, dhe kur u kthye te All-llahu tha: "Pasha Madhėrinė tėnde, frikėsohem se askush nuk do tė hyjė nė tė!" Atėherė All-llahu iu drejtua pėrsėri Xhibrilit dhe i tha:
"Shko te zjarri dhe shih se ē'kam pėrgaditur pėr banorėt e tij!" Kur e pa Xhibrili zjarrin, pa se qe i ndėrtuar nė shtresa - njė mbi njė. U kthye te All-llahu dhe tha:
"Pasha Madhėrinė tėnde, ai qė do tė dinte pėr te, nuk do tė dėshironte tė hyjė nė tė!"
Atėherė All-llahu urdhėroi qė tė rrethohet me kėnaqėsi, dhe i tha Xhibrilit:
"Kėthehu nė tė!" ai u kthye dhe tha: "Pasha Madhėrinė tėnde, frikėsohem se askush nuk do t'i shpėtojė hyrjes nė tė"
Njė thėnie e Uthmanit. Njėri nga halifet.
"U ēudita me atė person qė e njeh vdekjen dhe vazhdon tė qeshė; u ēudita me atė qė e diti se dynjaja do tė zhduket dhe pėrsėri e kėrkon atė (dynjanė); u ēudita me atė qė e njohu se ēėshtjet janė sipas pėrcaktimeve dhe ai mėrzitet pėr gjėrat e kaluara; u ēudita me atė qė e njohu llogarinė dhe vazhdon tė grumbullojė pasuri; u ēudita me atė qė e njohu zjarrin dhe ai bėn mėkate; habitem me atė qė njeh Allahun me njė njohje tė sigurtė, dhe pėrkujton dikė tjetėr pėrveē Tij; habitem me atė qė njeh xhennetin me njė njohje tė sigurtė dhe rehatohet me dynjanė; habitem me atė qė njeh shejtanin si armik dhe pėrsėri e ndjek (pason atė)."
Disa ajete kuranore...
35:5. O ju njerėz, s'ka dyshim se premtimi i All-llahut ėshtė i vėrtetė, pra tė mos u mashtrojė juve jeta e kėsaj bote dhe tė mos u mashtrojė juve ndaj All-llahut ai i mashtruari (shejtani).
39:53. Thuaj: "O robėrit e Mi, tė cilėt e keni ngarkuar me shumė gabime veten tuaj, mos e humbni shpresėn ndaj mėshirės sė All-llahut, pse vėrtetė All-llahu i falė tė gjitha mėkatet, Ai ėshtė qė shumė falė dhe ėshtė mėshirues!"
39:54. Dhe, kthehuni te Zoti juaj dhe pėruljuni Atij para se t'u vijė dėnimi, se pastaj nuk do tė ketė kush t'ju ndihmojė.
6:32. Jeta e kėsaj bote nuk ėshtė gjė tjetėr vetėm se njė pėrjetim e mashtrim. S'ka dyshim se bota tjetėr ėshtė mė e dobishmja pėr ata qė ruhen. A nuk logjikoni?
Ju kerkoj ndjese nese tema eshte postuar.
|