Selamu alejkum werrhametullahi weberrekatuhu
Ja vlla ku e ke qendrimin e islamit ndaj hajmalive
Allahu e din mas miri

Qëndrimi i Islamit ndaj hajmalive

Definicioni i hajmalive: Cdo send që varet për arsye të mbrojtjes nga e keqja e mundshme si: sëmundje, syri (mësysh), ose largimi i të keqes së ndodhur në realitet. Mjeti i varur (hajmalia) mund të jetë nga druri, peri, letra etj.

Hajmalitë në kohën e injorancës:

Ka qenë e njohur tek populli injorantë se varja e hajmalive i mbron nga të këqijat dhe rreziqet e mundshme. I kanë varur ato për mbrojtjen e tyre, poashtu iu varnin edhe kafshëve të tyre për mbrojtjen nga sëmundjet dhe fitoren nga shpirtërat e këqij, gjithashtu supozonin se kjo i mbron prej syrit apo diç tjetër nga të këqijat.

Hajmalitë në Islam:

Ka qenë besimi i injorantëve në varjen e hajmalive se ato të mbrojnë nga të këqijat e jo Allahu xh.sh.. Poashtu e bënin këtë për arritjen e së mirës në atë çka nuk e ka bërë Allahu xh.sh. shkak ligjor për këtë. Ky besim është besim i injorantëve, humbje dhe shirk në Allahu xh.sh., për atë se nuk ka adhurues e as mbrojtës tjetër nga të këqijat përveç Allahut xh.sh.
I gjithë ky shirk në Allahun xh.sh. është bërë për arsye të mos lidhjes së zemrave me Allahun xh.sh. dhe duke mos ditur se kjo vepër është shirk.
Feja e Islame e ka urrejtur dhe e ka ndaluar këtë përarsye se në të gjinden rivalitete Allahut xh.sh..
Për ndalimin e hajmalive janë transmetuar shumë hadithe dhe fjalë të sahabeve (shokëve të Pejgamberit a.s.).
Thotë Kajs ibën Seken El-Esediu: Ka hyrë Ibën Mesudi r.a. (kënaqësia e Allahut qoftë mbi të) te një grua dhe ia ka parë asaj të varur një pllakë të shkruar me qëllim të mbrojtjes nga sëmundja. Ibën Mesudi ia këputi atë dhe i tha: "Me të vërtetë familja e Abdullahut nuk kanë nevojnë ti bëjnë rival Allahut xh.sh..

Er-rukje: (Shërimi me të lexuarit Kur'anit dhe lutje të posaçme personit i cili është i sëmuar nga Xhinët)
Kjo vepër është shirk nëse nuk bëhet ashtu siç ka ardhur në Ligjin Islam. Psh: kërkimi i mbrojtjes nga xhinët apo disa shkrime të tjera të pakuptueshme. Mirëpo, sa i përket mënyrës fetare kjo është e lejuar dhe me te nuk bëhët rival.
Hajmali është edhe varja e nallës së kalit në derën e shtëpisë, apo disa vozitës, të cilët i varin në pjesën e përparme apo të mbrapme të veturës, ose varja e disa pllakave në formë të syrit, zemrës etj, përballë vozitësit nga mbrenda të zbukuruara me ngjyrë të kaltërt etj.
I gjithë ky supozim për mbrojtjen nga syri i keq e të tjera, i cili është shumuar për shkak të injorancës ndaj njeshmerisë në Allahun xh.sh. dhe duke mos ditur me këto vepra i bëhët rival (shirk) Allahut xh.sh., kur dihet se nuk janë dërguar Pejgamberë e as nuk janë zbritur libra për diçka tjetër përveçse për largimin dhe gjykimin kundër tyre. Tek Allahu ankohemi për injorancën e disa muslimanëve dhe distancimin e tyre nga feja.

Et-tiveletu- është llojë i hajmalive, të cilin ia varin të fejuarit me supozimin se ai e don të fejuarën e tij, kështu edhe burrit për ta dashur gruan e tij, edhe në këtë formë i bëhët rival Allahut xh.sh.. E ngjashme me këtë është edhe Ed-dibletu (unaza).

Ed-dibletu- (unaza e cila blihet me rastin e martesës që i vënohet burrit), dhe besojnë se kjo e mbron atë nga e keqja, e poashtu thojnë: Nëse kjo unazë ende është në dorën e burrit dashuria dhe lidhja në mes tyre është e pandashme, e palëkundur dhe anasjelltas.
Nëse gjendet ky besim atëherë është shirk i vogël, e nëse jo atëherë kjo vepër është përngjarje me pabesimtarët për arsye se kjo traditë është e marrur prej tyre.

Kur janë hajmalitë shirk i madhe dhe kur janë shirk i vogël?

Hajmalitë që në to ka shirk ndryshojnë sipas pozitave dhe varjeve të tyre. Hajmalia mund të jetë shirk i vogël dhe shirk i madh. Ai i cili e varë hajmalinë dhe e adhuron atë është shirk i madh. Mirëpo, sa i përket atij i cili beson se kjo hajmali është shkak për shërimin e tij dhe siguri nga syri, ky është shirk i vogël.

Dispozita e hajmalive nga Kur'ani

Hajmalitë të cilat kanë ajete kuranore janë në forma të ndryshme, disa prej tyre shkruhen në letra dhe mbështillen me lëkurë të hollë, e disa prej tyre janë në formë të Kur'anëve të botuar në format shumë të vogël, që nganjëherë i varin në qafë, e ka disa prej njerëzve që i bartin me vehte pa i varur askund. Prej këtyre hajmalive ka që shkruhen në copëza ari apo argjendi që zakonisht iu varen fëmijëve në qafë dhe poashtu edhe në vetura.
Ky llojë i hajmalive, në të cilat nuk ka diç tjetër përveç fjalë nga Kur'ani, në varjen e tyre kemi dy mendime të dijetarëve, njëri mendim i lejon ato e mendimi tjetër i ndalon.


Mendimi i parë: i cili i ndalon hajmalitë argumentohet siç vijon:
1. Ndalimi i përgjithshëm i hajmalive deri sa të vijë argumenti për veçim, përarsye se rregulla esenciale thotë: përgjithshmëria mbetët ashtu deri sa të vijë argumenti për veçim.
Pejgamberi a.s. thotë: "Me të vërtetë rrukjet në mënyrë jo Islame dhe hajmalitë janë shirk" (transmeton Ahmedi, Es-silsiletu Sahaiha hadithi 111).
Këto hadithe i ndalojnë në përgjithësi hajmalitë dhe varjen e tyre, poashtu nuk është vërejtur argument për veçimin e hajmalive qoftë nga Kur'ani apo jo, andaj vaxhib është që të mirren argumentet në mënyrë të përgjithshme.
2. Nëse është kjo vepër e domosdoshme për sqarim atëherë Pejgamberi a.s. do t'ua sqaronte popullit të tij, përarsye sqarimi nuk vonohet nëse ka nevojë për të. Thotë Ibën Arabiu: Varja e Kur'anit nuk është prej sunetit, por prej sunetit është që të lexohet dhe të bëhet dhikër me të pa varje.
3. Seddu Edh-dheraiu- kjo është qështje e madhe në Ligjin Islam. Eshtë e njohur se nëse themi se varja e hajmalive nga ajetet kuranore dhe lutjet e Pejgamberit a.s. është e lejuar do të hapet dera e shirkut, dhe do të përzihen hajmalitë e lejuara me të ndaluarat kështu që do të vështërësohet dallimi mes tyre dyjave përvëç me mundi të madh. Poashtu, nëse varen këto hajmali e paraqesin Kur'anin në vende të papstërta ku është vaxhib largimi i tij nga ato vende, e kush e varë atë i vështërsohet ruajtja nga këto vende, e posaqërisht kjo ndodhë atëherë kur hajmalitë iu varen fëmijëve të vegjël.

Mendimi i dytë:

1. Hadithi i Pejgamberit a.s. ku thotë: "Kush varë diçka (nga hajmalitë) është lënë në mbështetjen (mbikqyrjen)e saj" (transmeton Ahmedi, Gajetu-El-Mirar 297).
Nga hadithi kuptohet se kush varë hajmali të shirkut është lënë në mbrojtjen e saj e jo në mbrojtjen e Allahut, e kush varë hajmali nga Kur'ani e ka ruajtur Allahu atë person përarsye se ai nuk është mbështetur në dikë tjetër përveç në Allahun xh.sh. në kërkimit e shërimit me Kur'an, mirëpo ky kërkim duhet të jetë ashtu siq është vërejtur në Ligjin Islam. Pra, mënyra e kërkimit të shërimit me anë të leximit të Kur'anit dhe lutjeve apastafate e jo me anë të varjes së hajmalive. Kthehet kërkimi i mbrojtjes me Kur'an tek kërkimi i mbrojtjes nga Allahu xh.sh. atëherë kur muslimani e lexon Kur'anin me lexim të vërtetë, e beson atë dhe i pason ligjet e tij, atëherë me këtë arritë shërimin e vërtetë, sigurinë dhe paqën, e nuk ndodhë ky shërim me varjen e hajmalive nga letra, lëkura etj.

Me që i pamë argumentet e të dy mendimeve na bëhet e qartë se mendimi i parë është më i saktë dhe përfundimtar që i ndalon hajmalitë dhe varjen e tyre përarsye se argumentet e tyre janë më të forta, poashtu ky mendim është më i sigurtë në ruajtjen e tevhidit nga çdo dyshim dhe mbeturinë, e ky pra është qëllimi ynë.

__________________
U pyet Shabiu për një çështje dhe tha: “Nuk e zotëroj.” Shokët e tij i thanë: “Të turpëruam.” Ai tha: “Melekët nuk u turpëruan kur thanë: ‘ ... Ne nuk dimë asgjë më tepër nga ç’na ke mësuar Ti’ …" Bekare, 32.
Ka thënë Ibn Mes'udi – kënaqësia e Allahut qoftë me të!–: "O njerëz! Kush pyetet për dije dhe e di atë le ta thotë. Kush pyetet dhe nuk ka dije le të thotë Allahu është i dijshëm, sepse për atë që nuk e di, është prej dijes të thuash: Allahu është i dijshëm".