Gjithçka rreth Zekatul-Fitrit (vitrave)

Domethënia dhe shkaku i emërtimit të saj:
Është quajtur “Sadekatul-fitri” ; sepse shkaku i obligueshmërisë së saj është përfundimi i agjërimit të muajit të Ramazanit, ndërsa është quajtur “zeqat (pastrim)” për shkak se e pastron shpirtin e njeriut dhe e përforcon atë, por gjithashtu edhe e plotëson ndonjë mangësi të mundshme gjatë agjërimit, duke pasur parasysh gjithherë se ka dallim mes zeqatit në pasuri dhe mes zeqatit të fitrit.
Kur është bërë obligim?
Obligueshmëria e sadekatul-fitrit ka ndodhur në vitin e dytë të hixhretit – dmth përnjëherë me agjërimin- argument për obligueshmërinë e sadekatul-fitrit është Kur’ani, hadithet e Pejgamberit a.s. si dhe konsensusi i dijetarëve islam. Allahu xh.sh thotë: “ Ka shpëtuar ai që është pastruar”. El-Aëla, 14. Ndërsa në dy koleksionet e hadithit ( Buhariut dhe Muslimit) qëndron se: “ Pejgamberi a.s. e ka bërë obligim sadekatul-fitrin ....” . Dijetarët janë të një mendimi si në të kaluarën po edhe tash se sadekatul-fitri është obligim (vaxhib), kurse banorët e Medinës nuk shohin lëmosh më të mirë se sa sadekatul-fitrin.
Dispozita e sadekatul-fitrit:
Dijetarët ( الجمهور ) janë të një mendimit se sadekatul-fitri është vaxhib duke u bazuar në hadithin që transmeton ibn Omeri r.a.: “ Se Pejgamberi a.s. e ka bërë obligim sadekatul-fitrin në Ramazan një Sa’ë nga hurmat ose një Sa’ë nga elbi për çdo njërin, të lirë apo rob”.
Urtësia e sadekatul-fitrit:

Është bërë obligim sadekatul-fitri për ta pastruar shpirtin e njeriut nga të metat siç mund të jetë koprracia apo diçka tjetër, pastaj për ta pastruar agjëruesin nga ndonjë mangësi që ka mundur t’i ndodhë gjatë agjërimit siç mund të jetë ndonjë fjalë e keqe apo përgojim etj, pastaj për t’i shtuar sevapet dhe për t’i zmadhuar punët e mira në këtë muaj, pastaj solidarizim me të varfëritë dhe ata që nuk kanë që bile në ditën e Bajramit t’mos e shtrijnë dorën. Gjithashtu nga urtësitë e sadekatul-fitrit është edhe shfaqja apo shprehja e falënderimit ndaj begative të Zotit ndaj njeriut që ia ka bërë të mundur ta agjëroj këtë muaj të bekuar të falë namaz për Zotin e të veproi shumë veprat tjera të mira. Gjithashtu nga urtësitë e sadekatul-fitrit është edhe përhapja e dashurisë dhe respektit mes shtresave të ndryshme të shoqërisë islame, etj etj.
Kush e ka obligim? Është obligim për çdo mysliman, femër apo mashkull, rob apo i lirë, fëmijë apo i rritur me konsensusin e të gjithë dijetarëve mysliman. Mirëpo dijetarët kanë vendosur një kusht ai është: ai që jep sadekatul-fitrin të ketë sasi ( të holla, drithëra etj) që i mjafton atij dhe familjes së tij për ditën e Bajramit dhe natën e tij për të gjitha nevojat prioritare.
Kush për kë e ka obligim ta jap sadekatul-fitrin?
Personi përgjegjës e jep sadekatul-fitrin për veten e tij dhe për ata që janë nën përkujdesjen e tij siç janë fëmijët, bashkëshortja dhe prindërit nëse janë nën përkujdesjen e tij dhe nuk kanë mundësi t’i japin.
Kujt i jepet sadekatul-fitri? Dijetarët janë të një mendimit se sadekatul-fitri u jepet të varfërve mysliman, ndërsa Imam ebu Hanife e ka lejuar që tu jepen edhe atyre personave që nuk janë mysliman por janë nën përkujdesjen e shtetit Islam ( ehludh-dhimme) , ndërsa për kategoritë tjera që janë të përmendura në Kur’ani nuk u jepet përveçse nëse ka ndonjë nevojë ose interes fetar.
Koha e dhënies së sadekatul-fitrit:

Parimisht, sadekatul-fitri duhet të jepet para namazit të Bajramit duke u bazuar në hadithin e Prjgamberit a.s. se ai “ ka urdhëruar që ajo të nxirret para daljes së njerëzve për namaz”, dhe nuk lejohet vonimi i saj nga dita e Bajramit. Lejohet dhënja e sadekatukl-fitrit edhe në fillim të muajit kur është nevoja e në veçanti nëse u jepet organizatave të ndryshme bamirëse të cilave u merr kohë shpërndarja e tyre.
Drithëra apo të holla?

Sadekatul-fitri jepet në sasi të një Sa’i ( një Sa’ë është katër grushta të duarve të një njeriu mesatar) nga hurmat, elbi, rrushi i terur ose gruri, apo çdo ushqimi tjetër i cili është ushqim i atij vendi, ky është mendimi i shumicës së dijetarëve dhe imamëve të njohur. Mirëpo lejohet dhënia e vlerës së mallit në të holla sepse kjo sigurisht është më e dobishme për të varfëritë dhe më e lehtë në këtë kohë, njëherit ky është mendimi i dijetarëve të medh’hebit hanefij si dhe mendimi i Omer ibn AbdulAzizit dhe Hasan el-Basriut.
Mënyra e llogaritjes së vlerës:

Vlera ndryshon varësisht llojit që dëshiron ta nxjerr ai që e jep sadekatul-fitrin, për shembull ka njerëz që dëshirojnë ta nxjerrin nga orizi atëherë ai duhet ta nxjerr zeqatin në vlerë të dy kilogram e gjysmë orizi, p.sh. nëse një kg oriz ka vlerën 2 € (dy euro) atëherë ai i jep 5 € ( pesë euro), për çdo individ. Por nëse donë ta nxjerr nga ndonjë lloj tjetër atëherë vetëm e shikon vlerën dhe vepron sikur më parë.
Tabela e llojeve nga të cilat jepet sadekatul-fitri:

Kjo tabelë e sqaron emrin e llojit dhe sasinë e saj në kilogram pastaj çdonjëri ta bëjë llogarinë e çdo lloji sipas vendit ku jeton, më pastaj nxirret vlera e sadekatul-fitrit duke u bazuar në këtë parim.

Emri i llojit Sasia në kg për një Sa’ë
Orizi 2.15 kg
Pasuli 2.600 kg
Hurma 1.5 kg
Rrushi i terur 1.5 kg
Misri 1.900 kg


Nxjerrja e sadekatul-fitrit për Fetusin:

Ibn Hazmi thotë se është vaxhib dhënia e sadekatul-fitrit për fetusin i cili gjendet në barkun e nënës nëse i ka mbushur 120 ditë, ndërsa shumica e dijetarëve (الجمهور ) thonë nuk është vaxhib, kurse Jusuf el-Karadavi thotë është mustehab, andaj njeriu mund të zgjedh.
Transferimi i sadekatul-fitrit:

Parimisht nuk lejohet transferimi i sadekatul-fitrit prej një vendi në vendin tjetër, mirëpo lejohet nëse nevoja është më e madhe në atë vend ku do të transferohet.
Sadekatul-fitri dhe pranimi i agjërimit:

Agjërimi i Ramazanit nuk e eliminon obligueshmërin e dhënies së sadekatul-fitrit gjithashtu as dhënia e sadekatul-fitrit nuk e eliminon obligueshmërinë e agjërimit sepse çdonjëra është e obliguar në mënyrë të pavarur dhe çdonjëra prej tyre është obligim për myslimanin që ka mundësi; mirëpo nuk duhet t’i themi atij që agjëron dhe nuk e jep sadekatul-fitrin se nuk i pranohet agjërimi edhe pse e dimë dhe nuk duhet të harrojmë se Islami është një tërësi që nuk pranon ndarje dhe se obligimet e tij të gjitha duhet të realizohen.
Personi që nuk ka mundësi ta jep sadekatul-fitrin:
Nëse një mysliman nuk posedon diçka më shumë se sa për nevojat e tij dhe të familjes së tij deri në agim të ditës së Bajramit atëherë ai nuk e ka për obligim dhënien e sadekatul-fitrit. Allahu xh.sh. thotë: “ Allahu nuk e obligon asnjë njeri përtej mundësisë së tij,...” dhe “ Allahu me këtë dëshiron lehtësim për ju, e nuk dëshiron vështirësim për ju”.


Marr nga: www.islamonline.net
Nga gjuha arabe
Vedat Shabani
Prishtinë, 04.10.2007

__________________
“Indeed Allah has purchased from the believers their souls and their wealth, in exchange for Paradise…”(Kur'an)