Mosfalja dhe mohimi i faktit se namazi ėshtė detyrim, konsiderohet si mosbesim dhe e nxjerr njeriun jashtė fesė islame. Nė lidhje me kėtė ēėshtje, bien dakodr tė gjithė dijetarėt.Ndėrsa ai qė nuk e fal, por e beson dhe ėshtė i bindur se namazi ėshtė detyrim fetar dhe mosfalrja ka tė bėjė me arsye pėrtacie apo angazhohet me diēka tjetėr qė nė legjislacionin islam nuk llogaritet si arsye, hadithet janė tė qarta nė gjykimin me mosbesim dhe detyrimin e vrasjes sė tij sipas njė mendimi.
Ata e bazojnė mendimin e tyre nė hadithe tė ndryshme, disa prej tė cilėve janė:
Xhabiri trasnemton se Profeti (a.s) ka thėnė:
“Midis njeriut dhe mosbesimit ėshtė namazi”.
Burejde tregon se Profeti (a.s) ka thėnė:
“Besa mes nesh dhe jush ėshtė namazi. Kushdo qė e braktis atė ėshtė mosbesimtar”. [Hadith Sahih; Sahih Et Tirmidhi 2621 ]
Abdullah ibn Amėr El Asi ka treguar se njė ditė, Profeti (a.s ) pėrmendi namazin dhe tha:
“Ai qė kujdeset pėr namazin e tij, do ta ketė kėtė namaz dritė, dėshmi dhe shpėtimtar pėr tė nė Ditėn e Gjykimit. Dhe ai qė nuk kujdeset pė tė, ai nuk do tė ketė as dritė, as dėshmi dhe as shpėtimtar pėr tė. Nė Ditėn e Gjykimit, ai do tė jetė me Karunin, Faraonin, Hamanin dhe Ubej ibn Selafin”. [Hadith Sahih; Sahih ibn Hiban 1467 ]
Fakti qė personi qė nuk falėt do tė jetė me udhėheqėsit e jobesimtarėve nė botėn tjetėr tregon qartė se ai ėshtė vetė jobesimtar.
Ibn El Kajimi thotė:
“Personi qė nuk falet ėshtė i zėnė me pasurine mbretėrine, pozitėn apo biznesin. Nėse dikush rri larg namazit nga pasuria, ao do tė jetė me Karunin. Atė qė mban larg pushteti nga namazi, ai do tė jetė me Faraonin. Personi qė e mban pozita larg namazit tė tij do tė jetė me Hamanin dhe personi qė rri larg namazit pėr shkak tė biznesit tė tij do tė jetė me Ubej ibn Halefin”.
Abdullah ibn Shekik El Akili thotė:
“Shokėt e Profetit (a.s) nuk e konsideronin braktisjen e ndonjė vepre si mosbesim, me pėrjashtim tė namazit”.
Muhamed ibn Nasr El Mirvazi tregon se ka dėgjuar is`hakun tė thotė:
”Ėshtė
e vėrtetė se Profeti (a.s) ka thėnė: “ Njeriu qė nuk falet ėshtė jobesimtar”.
Gjithashtu, ėshtė mendim i dijetarėve qė nga koha e Muhamedit (a.s) se personi qė nuk falet qėllimisht, pa ndonjė arsye derisa mbaron koha e namazit, ėshtė jobesimtar.
Ibn Hazmi tregon:
“Ėshtė thėnė nga Umeri, Abdurrahman ibn Aufi, Muadh ibn Xhebeli, Ebu Hurejra dhe sahabėt e tjerė se kushdo qė nuk e fal edhe njė namaz tė detyruar derisa koha e tij ka mbaruar, bėhet femohues dhe heretik. Ndėrmjet tyre, nuk ekziston ndonjė ndryshim opinioni nė lidhje me kėtė ēėshtje”.
Kjo ėshtė pėrmendur nga El Mundhiri nė
“Et-Tergib ue Et-Terhib”. Pastaj, ai komenton:
“Njė grup prej sahabėve dhe ata tė cileėt erdhėn pas tyre besuan se vendimi i qėllimshėm pėr t`u larguar nga namzi derisa koha e tij tė ketė mbaruar, e bėn njė njeri jobesimtar. Ndėr sahabėt qė e kishin kėtė mendim kanė qenė: Umer ibn El Hatabi, Abdullah ibn Mesudi, Abdullah ibn Abasi, Muadh ibn Xhebeli, Xhabir ibn Abdullah edhe Ebu Derdaja.
Midis personave qė nuk ishin sahabėt, por qė paten tė njėjtin mendim me ta kanė qenė ibn Hambeli, is`hak ibn Rahaui, Abdullah ibn El Mubarek, Nekhaiu, Hakim ibn Utejbe, Ebu Ejub Sehtiani, Ebu Daud Tajalisi, Ebu Bekėr ibn Ebu Shejbe, Zuhejr ibn Harbi dhe tė tjerė.
Disa hadithe e bėjnė tė qartė se personi nė fjalė duhet tė vritet:
Ibn Abasi ka treguar se Profeti (a.s) ka thėnė:
“Detyrat e islamit dhe parimet e fesė, me tė cilat ėshė ngritur janė tre. Ai qė e lė njėrėn prej tyre kthehet nė jobesimtar dhe gjaku i tij bėhet i ligjshėm. Kėto parime janė: Dėshmija se nuk ka zot tjetėr pėrveē Allahut, namazet e detyruara dhe agjėrimi i Ramazanit”.
Transmeton Ebu Ja`la me zinxhir hasen.[ Hadith Daif; Temamul Minneh ]
Nė njė transmetim tjetėr thuhet:
“Nėse dikush e lė njėrėn prej tyre, ai nuk beson nė Zotin Atij nuk do t`i pranohet asnjė vepėr e detyruar (farzi) apo vullnetare (nafile) dhe ghaku e pasuria e tij bėhet tė ligjshme”.
Ibn Umeri ka treguar se i Dėrguari i Allahut ka thėnė:
Jam urdhėruar t`i luftoj njerėzit, derisa ata tė dėshmojnė se nuk ka zot tjetėr pėrveē Allahut dhe qė Muhamedi ėshtė i Dėrguari i Tij si dhe derisa ata falin namazin e ta japin zekatin. Nėse ata e bėjnė njė gjė tė tillė, gjaku dhe pasuria e tyre janė tė mbrojtura nga unė, ndėrsa llogaria e tyre do tė jetė me Allahun”.
Umu Seleme transmeton se Profeti (a.s) ka thėnė:
Do tė vijnė tek ju udhėheqės qė do tė bėjnė gjėra tė mira dhe tė kėqija. Kushdo qė i urren kėto tė fundit (veprat e kėqija), do tė jetė i pafajshėm nė lidhje me to. Kushdo qė i mohon ato, do tė jetė i siguruar, por jo ai qė i pranon dhe i ndjek ato. Ata qė ishin rreth tij e pyetėn: “ A duhet t`i luftojmė ata?” Ai u pėrgjigj: “ Jo, nė qoftė se ata fallen”.
Kėshtu Profeti (a.s) e ka ndaluar luftimin e njė udhėheqėsi tė padrejt qė ėshtė i kujdesshėm ndaj namazeve tė tij.
Ebu Seidi transmeton se ndėrkohė qė ishte nė Jemen, Aliu (r.a) i dėrgoi Profetit (a.s) pak ar, tė cilin ai e ndau midis katėr vetave. Njė burrė i tha:
“ O i Dėrguar i Allahut! Ki Frikė Zotin”. Profeti (a.s) i tha: “ i mjeri ti! Nga tė gjithė njerėzit e tokės, a nuk jam unė mė i merituari qė t`i frikėsohem Allahut, a t`ia pres qafėn?” Profeti (a.s) i tha: “ Jo! Ndoshta ai ėshtė prej njerėzve qė alen”. Halidi i tha: “ E sa njerėz thonė me gojė atė ēka nuk ėshtė prej nė zemrėn e tyre!? Profeti (a.s) i tha: “Nuk jam urdhėruar tė shoh nė zemrat e njerėzve dhe as tė hap barkun e tyre”.
Gjithashtu nė kėtė hadith, falja e namzit paraqitet si arsye pėr tė mos e vrarė njė njeri. Kėshtu kuptohet se moskryerja e kėtij lloji tė adhurimit, vshtė shkak pėr vrasjen e personit qė e bėn njė gjė tė tillė.
Edhe pse hadithet e mėsipėrme vendosin qartazi se personi qė nuk e fal namazin bėhet jobesimtar dhe duhet tė vritet. Shumė prej dijetarėve tė pare dhe atyre tė mėvonshėm ( prej tyre Ebu Hanife, Maliku dhe Shafiu), thonė se njerėz tė tillė nuk janė pabesimtarė, por bėhen mėkatarė tė cilėve duhet t`u kėrkohet qė tė pendohen. Nėse ku njeri nuk pendohet, atėherė ai duhet tė vritet. Kėshtu mendon Maliku, Shafiu e tė tjerė. Ebu Hanife thekson se njė person i tillė nuk duhet tė vritet por t`i jepet njė denim dhe tė burgoset derisa ai tė falet. Thuhet se hadithet qė i quajnė njerėzit e tillė si jobesimtarė, u referohet atyre qė e mohojnė namazin, edhe pse disa interpretime bien kontradiktė me tekstet e tjera me domethėnie mė tė pėrgjithėsuar. Pėr shembull, Allahu thotė;
“Me tė vėrtetė Allahu nuk e fal atė qė i bėn shok Atij. Nga tė tjerat, Ai fal atė qė do”. (En-Nisa, 116)
Ekziston gjithashtu edhe njė hadith i transmetuar nga Ebu Hurejra dhe i regjistruar nga Ahmedi dhe Muslimi, nė tė cilin Profeti (a.s) thotė:.
“Ēdo profet e ka njė lutje tė veēantė e cila merr pėrgjigje. Secili nga profetėt u ngut pėr ta bėrė lutjen e tij, por unė e fsheha timen ( e Ruajta) dhe do ta pėrdor atė pėr umetin tim nė Ditėn e Gjykimit. Ajo do t`i plotėsohet ēdo njeriu (me dėshirėn e Allahut), i cili vdes pa shoqėruar ndokėnd me Allahun”.
Gjithashtu Buhariu ka regjistruar nga Ebu Hurejra se Profeti (a.s) ka thėnė:
“Personi qė do tė jetė me i lumturi pėr shkak tė ndėrmjetėsimit tim ėshtė ai qė thotė sinqerisht nga zemra e tij: Nuk ka zot tjetėr pėrveē Allahut”.
Es-Sebki nė
“Tabakatu-Shafi`ije” ka pėrmendur se Shafiu dhe Ahmedi kanė pasur njė debat lidhur me personin qė lė namazin. Shafiu ka thėnė:
“O Ahmed, ti thua se ai qė lė namazin ėshtė jobesimtar?” Ahmedi ka thėnė: “Po!” Shafiu i ka thėnė: “ E nėse ėshtė jobesimtar, si e pranon islamin?” Ahmedi ka thėnė: “Duhet tė thotė La i ilahe il-Allah Muhamed Resulullah”. Shafiu ka thėnė: “Ai e thotė kėtė gjė dhe nuk e lė”. imam Ahmedi ka thėnė: “Ai e pranon islamin duke u falur”. imam Shafiu ka thėnė: “ Namazi i jobesimtarit nuk ėshtė i saktė dhe nuk llogaritet si musliman, edhe nėse e fal namazin”.
Pas kesaj imam Ahmedi- Zoti e mėshiroftė – ka heshtur.
Sheukani thotė:
“E vėrteta nė lidhje me kėtė ēėshtje ėshtė se njeriu qė lė namazin bėhet jobesimtar, i cili duhet tė vritet pėr mosbesimin e tij. Hadithi vėrteton se ligji islam e konsideron personin qė nuk falet si jobesimtar.
Gjithashtu ky ligj e pėrcakton kryerjen e namazit si dallim midis besimtarit dhe jobesimtarit. Ne nuk duhet tė shqrtėsohemi nga argumentet e paraqitura nga tė tjerėt qė kanė mendim tė kundėrt. Njerėzve qė i paraqesin kėto argumente mund t`u kthejmė pėrgjigjen: “ Nuk ėshtė i pamundur fakti se disa lloj jobesimtarėsh mund tė falen ( nga Allahu), apo tė ketė tė drejtėn pėr t`u ndėrmjetėsuar. Sidoqoftė, ata kryejnė disa mėkate tė cilat ligji islam i sheh si mosbesim, prandaj nuk duhet tė mbėshtetemi nė interpretime nė tė cilat ata kanė rėnė”.
Marre nga:
Personi qė nuk e fal namazin - teuhid.NET - Ta mėsojmė TEUHIDIN...