Esmaja, bija e Ebu Bekrit



Fletë të ndritshme nga historia

Esmaja, bija e Ebu Bekrit


Ajo, djali i saj, babai, gjyshi dhe burri, që të pestët ishin sahabij të nderuar... Baba kishte Ebu Bekrin, motër kishte Ajshen, e cila ishte dhjetë vite më e vogël, burrë kishte Zubejrin – ndihmëtarin dhe kalorësin e Resulullahit, salAllahu alejhi ue selem, dhe ishte nëna e fëmijës së parë që lindi në Islam, të cilin, gjatë shpërnguljes (hixhretit), e kishte ende në barrë.

Kjo është një sahabije e dalluar, dijetare, oratore, e devotshme dhe e mençur. Thurte edhe poezinë. Nga të mirat e saj, përmenden vendosmëria në të vërtetë, trimëria, guximi dhe zemra e palëkundur. Ishte e pranishme në betejën e Jermukut me djalin e saj Abdullahin dhe me bashkëshortin. Ajo është gruaja e fundit që vdiq nga muhaxhirët, pasi jetoi 100 vjet, me vetëdije të plotë dhe e padobësuar në mendje. Në atë moshë nuk i kishte rënë ende asnjë dhëmb, ajo humbi shikimin por jo të parit.


Prejardhja dhe emri i saj


Ajo është nëna e Abdullahit, gjegjësisht Esma, e bija e Ebu Bekrit, e ky biri i Othman b. Amir. Ishte nga Kurejshët, më saktësisht nga fisi Tejm. Jetoi në Mekë, pastaj në Medinë dhe u bë e njohur me llagapin: gruaja me dy breza (dhatu nitakajn). Ndërsa nëna e saj quhej Katile, bija e Abduluzza, që po ashtu ishte nga Kurejshët, nga fisi Amir.


Si e pranoi Islamin


Ishte nga të parat që pranoi Islamin, atëherë kur në fillim të thirrjes Islamin e kishin pranuar vetëm 17 persona. Ajo ka përjetuar mundimet e Resulullahit, salAllahu alejhi ue selem, kur zullumqarët e Mekës e keqtrajtonin, përgënjeshtronin dhe e dëmtonin, sepse ata njerëz mendonin se janë të zgjedhurit e Allahut dhe meritorët për të jetuar në Mekë. Keqtrajtimi nuk ishte vetëm tallje, shpifje dhe sharje, por arriti edhe në rrahje, saqë tentuan edhe vrasjen e të Dërguarit, paqja dhe mëshira e Allahut qoftë mbi të.


Roli i Esmasë gjatë hixhretit


Kurejshitëve iu ngushtua shpirti nga Muhamedi, pasi kishin arritur në përfundimin se takimi i Muhamedit me shokët e tij është rrezik për Mekën. Për këtë arsye, u mblodhën në kuvendin më të rrezikshëm deri tani, për të projektuar një plan që do të siguronte dështimin e Muhamedit dhe thirrjes së tij. Arritën me konsensus në një përfundim të padrejtë dhe të keq: ta vrasin të Dërguarin e Allahut, salAllahu alejhi ue selem dhe shumë shpejt planifikuan edhe detajet e këtij plani, duke e mbajtur në fshehtësi të pazakontë. Mirëpo Allahu ua dështoi planin nga nuk e prisnin; dërgoi Xhibrilin, alejhi selam, tek i Dërguari salAllahu alejhi ue selem për ta lajmëruar për këtë fushatë dhe se Allahu i ka dhënë leje të shpërngulet, duke i thënë: Sonte mos fli në shtratin në të cilin ke fjetur më parë! Atëherë, në nxehtësinë e drekës, i Dërguari salAllahu alejhi ue selem, shkoi tek Ebu Bekri, për të bërë planin e hixhretit. Ajsheja, tregon: Sikur ishim duke ndenjur në shtëpi, në nxehtësinë më të madhe, një njeri i tha Ebu Bekrit: Po vjen i Dërguari, me fytyrë të mbështjellë (nga nxehtësia apo për t’u fshehur), por kjo ishte një kohë që zakonisht nuk vinte atëherë i Dërguari, salAllahu alejhi ue selem te ne. Ebu Bekri tha: Flijofsha për të babanë dhe nënën, vAllahi, në këtë kohë nuk ka ardhur përveç për diç të madhe. Erdhi i Dërguari, salAllahu alejhi ue selem, kërkoi të hyjë, iu lejua dhe hyri. Atëherë, i tha Ebu Bekrit, "nxirri jashtë të tjerët"! Ebu Bekri tha: Janë vetëm dy bijat e mia, por çka është puna, flijofsha babanë për ty? "M’u lejua të shpërngulem" – u përgjigj. Ebu Bekri tha: Dua të të shoqëroj i Dërguar i Allahut? Po, u përgjigj i Dërguari salAllahu alejhi ue selem. Pastaj filluan të bënin planin e udhëtimit, ndërsa Esmaja kishte rolin dhe rëndësinë e saj, të cilën e ka mbajtur mend historia, madje, ia ka bashkëngjitur emrit të saj edhe një llagap, që e dallon nga gratë tjera. Ajo mori llagapin: gruaja me dy breza.


Tregimi i dy brezave


Esmaja mori këtë llagap, por pse? Në ditët e shpërnguljes, gjithë familja e Ebu Bekrit i dolën në ndihmë të Dërguarit, paqja dhe bekimi i Allahut qoftë mbi të, për të bërë hixhret. Shtëpia e Ebu Bekrit ishte vendi ku u hartua plani i këtij udhëtimi të bekuar, aty bënë llogarinë për çdo gjë që mund të paraqiste rrezik, kështu që, gjithë anëtarët e familjes morën nga një detyrë. Por, cila ishte detyra e Esmasë? Ajo vetë na tregon ngjarjen e hixhretit, duke thënë: Bëra gati ushqimin për të Dërguarin, salAllahu alejhi ue selem, kur deshi të bëjë hixhret. Mirëpo nuk kishim me çka të lidhim (për t'i bartë) ushqimin e as pijen, dhe i thash Ebu Bekrit: VAllahi, nuk kam me çfarë t'i lidh përveç brezit tim. Ai më tha: Shqyeje atë në dy pjesë dhe me njërën lidh ushqimin, ndërsa tjetrën mbaje për vete. Ashtu veprova. Për këtë shkak, pra, mori llagapin gruaja me dy breza.


Tregimi i saj me Ebu Xhehlin


Pasi i Dërguari salAllahu alejhi ue selem, me shokun e tij u nis, erdhën disa persona prej mushrikëve që ishin dalluar për urrejtjen dhe mllefin e tyre, në mesin e tyre ishte edhe Ebu Xhehli. Këta erdhën te dera e shtëpisë së Ebu Bekrit, ndërsa para tyre doli Esmaja. Ku është babai yt, oj bija e Ebu Bekrit – e pyetën. Pasha Allahun, nuk e di – u përgjigj ajo. Atëherë, Ebu Xhehli i fëlliqur dhe i paskrupullt, ngriti dorën dhe i ra Esmasë një shuplakë, nga e cila i ranë vathët. Kjo i shkruhet asaj nga veprat që i ka bërë për Allahun dhe të Dërguarin.


Tregimi me gjyshin e saj të verbër


Ebu Bekri, radijAllahu anhu, kur doli me të Dërguarin, salAllahu alejhi ue selem, mori me vete tërë pasurinë, 5000 apo 6000 dërhemë, dhe me to u nis. Esmaja rrëfen: Na erdhi një ditë gjyshi Ebu Kuhafe, i cili ishte i verbër dhe tha: Pasha Allahun, unë mendoj se ju ka bërë keq pse e mori pasurinë me vete, por unë i thashë: Assesi o gjysh, ai na ka lënë në shtëpi shumë të mira, dhe mora do guralecë i vendosa te arka e shtëpisë, ku dhe babai vendoste të hollat dhe pastaj i mbulova. Pastaj e mora për dore dhe i thashë: Vëre dorën këtu, te ky mall. Ai e vendoi dorën dhe tha: Po mirë, pasi u paska lënë këto të holla, paska bërë shumë mirë, sepse kjo ju mjafton. Ndërsa, në realitet, babai nuk na kishte lënë asgjë, por unë dëshiroja ta qetësoja plakun! Kjo ishte nga gjindshmëria, mirësia dhe mençuria e Esmasë.


Fëmija i parë që u lind në Islam


Hixhreti ishte përplot sakrificë, duke filluar nga atdheu, familja e deri te pasuria, mirëpo muhaxhirët nuk kishin ambicie më të rëndësishme sesa të shpëtonin së bashku me fenë e tyre. Rruga e shpërnguljes ishte plot vështirësi, e shtruar me thera dhe plot rreziqe. Kishte mundësi që muhaxhiri të vdiste gjatë udhës, ndërsa të tjerët, edhe pse shpëtonin në atë rrugë, ishin nisur drejt një vendi me të ardhme të panjohur, madje, me shenja rreziqesh dhe sprovash, nuk dinin çfarë brengash dhe problemesh do të hasin atje.

Pas 17 muajve nga hixhreti i të Dërguarit salAllahu alejhi ue selem, dhe Ebu Bekrit, u nis edhe familja e Resulullahit, salAllahu alejhi ue selem, dhe familja e Ebu Bekrit. Së bashku me ta u nis edhe Esmaja drejt Medinës, por ishte shtatzënë me Abdullah b. Zubejrin dhe atë në fund të shtatzënisë. E sikur të ishte sot, nuk do ta lejonin të udhëtonte as një orë apo dy me avion, nga frika për të dhe për foshnjën, e të mos flasim për udhëtimin 500 kilometrash nëpër male e lugina të rrezikshme, të cilat i kaloi Esmaja me deve. Paramendo se çfarë vështirësish dhe mundimesh pati gjatë kësaj rruge që bëri, mirëpo ajo nuk mërzitej nga asnjë sprovë që e godiste në rrugë të Allahut.

Esmaja arriti, u ndalën në lagjen e sotme Kuba, aty e lindi fëmijën, i cili po ashtu bëri hixhretin duke qenë në barkun e nënës së tij. Me këtë lindje, muslimanët u gëzuan së tepërmi, sepse paraprakisht u ishte thënë atyre: اifutët ju kanë bërë magji, dhe nuk do t’u linden juve fëmijë, këtu! Kjo fjalë është vetëm një nga format e luftës psikologjike që përjetuan.

Esmaja mori fëmijën dhe e solli në prehrin e të Dërguarit, paqja dhe bekimi i Allahut qoftë mbi të, e ai kërkoi një hurmë, e përtypi dhe një pjesë prej lëngut të hurmës e vendosi në gojën e fëmijës. Gjëja e parë që ky fëmijë futi në gojë ishte pjesë nga pështyma e të Dërguarit, salAllahu alejhi ue selem, ia bëri buzët me hurmë, e fshiu dhe bëri lutje të ketë begati fëmija. E emërtoi me emrin Abdullah, i cili kur bëri shtatë ose tetë vjet, erdhi tek i Dërguari, paqja dhe bekimi i Allahut qoftë mbi të, që t'i japë besën, sepse kështu e kishte mësuar babai i tij, Zubejri. Resulullahi, salAllahu alejhi ue selem, buzëqeshi kur e pa Abdullahin duke ardhur dhe pastaj bëri besëlidhjen.


Esmaja ishte shembulli i gruas së mirë


Esmaja ishte shembulli i gruas së mirë, gruas së devotshme dhe durimtare. Sikur myslimanet e sotshme të kenë atë shëmbëlltyrë dhe të zbukuroheshin me moralin e saj, do të arrinin lumturinë, jo vetëm për to, por edhe për burrat e tyre, do të mbushnin shtëpitë me qetësi, rehati, bereqet dhe mëshirë.

Ejani, o gra të dëshpëruara, të mahnitura me thirrjet e emancipimit të femrës, të mashtruara me atë që sot e quajnë liria e gruas, gjëra që i kanë shtyrë të braktisin shërbimin ndaj burrit dhe rebelimin kundër tij. Refuzojnë burrërinë dhe të drejtën për udhëheqje, që Allahu ua ka dhuruar burrave. Kështu që, jeta bashkëshortore e këtyre grave është bërë vetëm konflikt, urrejtje dhe tradhti, ndërsa Allahu këtë jetë e ka bërë dashuri dhe mëshirë. Ejani pra, dhe dëgjojeni Esmanë, se si e përshkruan jetën me burrin e saj Zubejrin, i cili ishte një nga ndihmëtarët e të Dërguarit, salAllahu alejhi ue selem. Ajo ka thënë: Zubejri më martoi, ndërsa nuk kishte ndonjë pasuri, rob apo diç tjetër përveç një kalë dhe deve. Unë kujdesesha për kalin, mbushja ujë, shtypja grurin ndërsa nuk dija të gatuaj mirë, gatuanin në vend meje disa shoqe të Medinës, të cilat ishin gra të mira, mbi kokë bartja fara (ushqim) nga toka e Zubejrit, të cilën ia kishte dhuruar i Dërguari, salAllahu alejhi ue selem. Madje, një ditë ashtu isha duke bartur mbi kokë, dhe më takoi i Dërguari, salAllahu alejhi ue selem, dhe disa shokë të tij. Më thirri mua dhe devesë i tha: Ih, ih, (që të ulet) dhe unë të hipja, mirëpo u turpërova që po ecja me burra dhe po ashtu m’u kujtua edhe xhelozia e Zubejrit, ai ishte nga më xhelozët. I Dërguri, salAllahu alejhi ue selem, vërejti se më vinte turp dhe vazhdoi rrugën. Kur erdha në shtëpi, Zubejrit i thash: Më takoi Resulullahi, paqja dhe bekimi i Allahut qoftë mbi të dhe disa shokë të tij, duke bartë fara mbi kokë dhe ai tentoi ta ulë devenë që unë të hip, mirëpo më erdhi turp dhe mu kujtua xhelozia jote. Zubejri u përgjigj: VAllahi, të udhëtoje me të, nuk do më vinte aq keq, sa më vjen keq për lodhjen tënde duke bartë ushqim. Esmaja vazhdon rrëfimin: Kështu mbeti gjendja derisa Ebu Bekri pagoi një shërbëtor për mua, i cili do të kujdesej për këto punë. Kjo dhuratë ishte sikur liria pas robërisë.

Sa e madhe ishte Esmaja dhe sa e mirë, e cila kujdesej për mirëmbajtjen e shtëpisë, shërbimin ndaj burrit, mbushte ujë, kujdesej për kalin, bluante grurin dhe barte gjëra mbi kokë!! Edhe më madhështore se kjo ishte turpi i saj dhe kujdesi për ndjenjat e burrit të saj. Ajo po ashtu kujdesej edhe për pasurinë e burrit. Ajo pyeti të Dërguarin, salAllahu alejhi ue selem: Unë nuk kam në dorë asgjë përveç asaj që Zubejri sjell në shtëpi, a kam të drejtë të jap nga pasuria e tij? Tha: Jep dhe mos e shtrëngo dorën që pastaj të të pakësohet rizku.

Ajo ishte dijetare dhe nga Resulullahi, salAllahu alejhi ue selem, ka bërë 85 transmetime, 16 prej atyre transmetimeve gjenden në Sahihul Buhari. Ishte pra një dijetare dhe e devotshme që kujdesej për fenë dhe imanin e saj, që të mos i pakësohet në asnjë mënyrë. Ajo nuk vepronte apo braktiste asgjë, përderisa të pyeste dhe të sigurohej. Kur e kapnin dhembjet e kokës, ajo – për shkak të kuptimit që kishte në fe – e kapte kokën dhe thoshte: Kjo është nga mëkatet, ndërsa ato që i falë Allahu janë edhe më shumë! I lumtë.


Islami për të ishte më i shtrenjtë dhe më me nder sesa nëna e saj


Sikur vërejtëm, Esmaja ishte një grua e mirë, e devotshme dhe e përpiktë në fe. Si të mos jetë ashtu, kur e dimë se ajo është bija e të Sinqertit dhe bashkëshortja e Zubejrit, radijAllahu anhuma. Ndërsa nëna e saj, Katileja, (të cilën e kishte shkurorëzuar Ebu Bekri qysh para Islamit dhe nuk ishte edhe nëna e Ajshes, sepse nëna e Ajshes ishte myslimane dhe njihej si Umu Ruman), pas armëpushimit që doli nga marrëveshja e Hudejbijes, erdhi në Medinë por ende ishte mushrike, dhe solli disa dhurata për bijën e saj, Esmanë. Mirëpo Esmaja ia ktheu: Nuk dua asnjë dhuratë nga ti dhe mos hy brenda përderisa nuk lejon i Dërguari, salAllahu alejhi ue selem! Menjëherë shkoi dhe e pyeti të Dërguarin, salAllahu alejhi ue selem: Më ka ardhur nëna, e cila më do shumë, a t'i mbaj lidhjet me të? Po, mbaji lidhjet – u përgjigj i Dërguari, salAllahu alejhi ue selem. Për këtë rast, Allahu subhanehu ue teala, po ashtu zbriti ajetin: "Allahu nuk ju ndalon të silleni mirë dhe të jeni të drejtë ndaj atyre që nuk luftojnë kundër jush për shkak të fesë dhe që nuk ju dëbojnë prej shtëpive tuaja. Me të vërtetë, Allahu i do të drejtët". (Mumtehane, 8). Kjo është feja jonë, bamirësi, paqe, mbajtje lidhjesh dhe falje, madje, edhe me jobesimtarët, nëse nuk i kanë kaluar kufijtë dhe nuk kanë bërë zullum, sidomos prindërit.

Me këto fjalë mos u çudit, por çuditu me disa shpifës që thonë se Islami është fe e dhunës dhe krimit.


Guxim dhe trimëri e rrallë para një zullumqari të pamëshirshëm


Esmaja ishte trime dhe guxonte të thotë të vërtetën para zullumqarëve, ajo nuk e fshihte dijen dhe përveç Allahut nuk kishte frikë nga askush. Prej rasteve më të mahnitshme është ndodhia e saj me zullumqarin Haxhaxh b. Jusuf eth-Thekafij. Ibën Zubejri, 10 ditë para se të vritej, ishte te nëna e tij, Esmaja, e cila ishte e sëmurë dhe i tha: Si të kam oj nënë? Jam e lodhur bir – u përgjigj ajo. Të mendosh për vdekjen është e lehtë sot – i tha Abdullahi. Ajo shtoi: Ti ndoshta shpreson që unë të vdes, por nuk dua të vdes, përderisa të shoh njërën prej dy gjërave, ose të vritesh dhe unë të duroj dhe fitoj shpërblim, ose të triumfosh dhe mua të më kënaqet syri! Abdullahi buzëqeshi nga këto fjalë.

Më vonë, gjegjësisht në ditën kur u vra, hyri te ajo në xhami për tu konsultuar, sepse të gjithë shokët e kishin braktisur, madje edhe djemtë e tij, e ajo i tha: Kujdes, të mos nënçmohesh me frikën nga vdekja, se vAllahi përjetimi (në kokë) i shpatës në krenari është më i mirë se përjetimi i një kamxhiku në nënçmim. Pas këtyre fjalëve, Abdullahi doli dhe vazhdoi të luftojë derisa e vranë dhe pastaj e varën në një dru, që të gjithë njerëzit të kalonin pranë kufomës. Aty kaloi edhe Abdullah b. Omeri dhe tha: Esselamu alejke Eba Hubejb (tri herë), vAllahi të kam këshilluar që mos të ballafaqohesh, vAllahi të njohim si të mirë, agjërues, me shumë namaz dhe mbajtës i lidhjeve farefisnore. VAllahi, nëse ti je më i keqi i umetit, (siç thotë Haxhaxhi) atëherë s'ka umet më të mirë. Kur Haxhaxhi dëgjoi këtë, urdhëroi të zbritej nga druri dhe ta varrosnin. Pastaj kërkoi që nëna e tij, Esmaja të vinte te Haxhaxhi, por ajo refuzoi. Përsëri dërgoi njeri për ta thirrur, që t’i thonë Esmasë: Ja do të vish ja do të dërgoj njerëz që do të të sjellin zvarrë për gërsheta! Por ajo sërish refuzoi, madje, tha: Pasha Allahun nuk do të vi, derisa të dërgosh kush do më tërheq zvarrë për gërsheta. Veshi këpucët zullumqari dhe u nis me plot mllef drejt saj dhe i tha: اfarë mendimi ke për atë që ia bëra armikut të Allahut (Zubejrit, sipas tij)? Ajo tha: Mendoj se ia ke prishë dynjanë, ndërsa ai të ka prishë ty ahiretin. Më kanë treguar se edhe e ke nënçmuar me fjalët: o biri i gruas me dy breza, por dije se vërtetë jam gruaja me dy breza, me njërin brez kam lidhur ushqimin e Resulullahit, salAllahu alejhi ue selem, dhe të Ebu Bekrit, ndërsa brezin tjetër e kam mbajtur ashtu si e mban çdo grua. Po ashtu dije se i Dërguari, salAllahu alejhi ue selem, na ka treguar se nga fisi yt do të del një njeri gënjeshtar dhe shumë zullumqar, gënjeshtarin e kemi parë të gjithë, ndërsa zullumqari i madh, pa asnjë dyshim, mendoj se je ti. Doli Haxhaxhi dhe më nuk foli me të.


Vdekja e saj


Pasi e zbritën Abdullahin nga druri dhe e varrosën, nuk kaluan shumë net ndërsa Esmanë e goditi vdekja. Ajo ndërroi jetë në Mekë, në muajin Xhumadel Ula, në vitin 73 nga hixhreti.

Allahu e mëshiroftë dhe i udhëzoftë gratë myslimane që të shkojnë pas hapave të kësaj gruaje të madhe.


Autori: Muhamed Ali el-Hatib

Përshtati: Omer BERISHA


Muhamed Ali el-Hatib,
19.7.2008

Burimi (Albislam)

__________________