Gradat e njerëzve në lidhje me fatin e tyre në pasuri
S'ka dyshim se njerëzit dallojnë nga njëri-tjetri në marrjen e rriskut të tyre dhe se shembulli më i mirë për ta në këtë gjë është i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të!) dhe shokët e tij. Ata nuk mërziteshin dhe kërkonin rriskun e tyre duke qenë të bindur në besimin e tyre, sepse ata i dinin Cilësitë e Allahut dhe se sundimi i qiejve e i Tokës është në Duart e Tij dhe se Ai do t'i llogarisë ata dhe nuk do t'i zhgënjejë. Kështu që, dëshirat, tekat dhe simpatitë e tyre u bënë prej gjërave të harruara dhe kthimi tek ato konsiderohej diçka e neveritshme për ta, duke u nisur nga ana e të pasurit në to të drejta për Allahun e Lartësuar.
Më poshtë po sjellim disa shembuj për të argumentuar këtë gjë:
Transmetohet në hadith të saktë nga Aishja (Allahu qoftë i kënaqur prej saj!) se Ibën Zubejri i dërgoi asaj dy qese me të holla (transmetuesi thotë se ishin 180 mijë dirhem) ndërsa ajo kërkoi një tepsi dhe filloi t'i ndante ato për njerëzit. Atë ditë ajo agjëronte dhe kur u ngrys nuk i kishte ngelur asnjë dirhem i vetëm. Në kohën e iftarit i thotë shërbyeses: “Eja ta çelim agjërimin!” Ajo vjen vetëm me bukë dhe vaj. I thanë Aishes: “A nuk munde të blije mish me një dirhem prej atyre që ndave dhe ta haje për iftar?” Ajo tha: “Nëse do të ma kishe kujtuar, do ta kisha bërë”.
Transmeton Maliku se një i varfër i kërkoi Aishes (Allahu qoftë i kënaqur prej saj!) dhe ajo agjëronte e nuk kishte gjë në shtëpi përveç një cope buke. Ajo i tha një shërbyeseje:
-Jepja atë copë buke atij!
-Por nuk ke gjë tjetër që të hash iftar. - i tha shërbyesja.
-Jepja atë atij. Atëherë ia dha. Kur erdhi mbrëmja na dhuroi një familje, apo një njeri (i cili nuk na kishte dhuruar ndonjëherë) mish qengji të pjekur sipas mënyrës së tyre të preferuar dhe Aisha më thirri dhe më tha:
-Ha prej këtij sepse ky është më i mirë se ajo copa e bukës."
Transmetohet gjithashtu se ajo (Allahu qoftë i kënaqur prej saj!) ka shpërndarë 70 mijë dirhem, ndërkohë që ishte duke arnosur rrobën e saj. Një here tjetër shiti gjërat e saj me 100 mijë dirhem dhe i ndau ato sadaka, pastaj për iftar hëngri bukë elbi. Kjo vepër i ngjan prefektit të ndonjë prefekture të mbretërisë, i cili nuk merr vetëm se prej mbretit, sepse ai është i bindur plotësisht në ndarjen dhe caktimin e Allahut për të, duke e lënë atë në vend të marrjes së masave për veten e tij.
Nuk ka ndonjë kundërthënie të kësaj me atë që thamë më lart, sepse ky person beson se ajo që ka përgatitur Allahu për të është më e mirë se ajo që përgatit ai për veten e tij dhe nëse ky merr masat dhe prokupohet për veten e tij, atëherë zbret një gradë më poshtë.
* Disa prej sahabëve e quanin veten e tyre si zëvendës në pasurinë e jetimit, ku nëse ai nuk ka nevojë, nuk e prek atë, e nëse është i varfër e ka nevojë, merr aq sa të plotësojë atë nevojë. Ndërsa në çdo lloj veprimi tjetër, ai vepron si me pasurinë e jetimit që përdoret vetëm në të mirë të tij. E shpenzon atë aty ku duhet dhe e pengon prej aty ku nuk duhet shpezuar. Nëse ka ndonjë nevojë, atëherë merr prej saj aq sa i mjafton dhe brenda kufijve që i është dhënë leje, duke mos shpërdoruar dhe as shtrënguar me koprraci aty ku duhet shpenzuar.
Kjo gjë është gjithashtu, pastrim prej pjesës në këtë arritje të punës së tij. Nëse ai do të merrte pjesën e tij, atëherë do të favorizonte veten e tij mbi të tjerët, por ai nuk e bën këtë, madje e konsideron veten e tij si një prej krijesave. Sikur të ishte shpërndarës për krijesat dhe ta llogarisë veten e vet si një prej tyre. Transmetohet në një hadith të saktë nga Ebi Musa se i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të!) ka thënë:
"Vërtetë që esharitë (fisi i Ebi Musa el eshari) nëse ngelin të ve, apo u pakësohet ushqimi i familjes në Medine, atëherë grumbullojnë atë që u gjendet në një rrobe të vetme dhe pastaj e ndajnë mes njëri-tjetrit me të njëjtën enë. Ata janë prej meje dhe unë jam prej tyre."
Këtë gjë e hasim edhe në hadithin e vëllazërimit ndërmjet muhaxhirëve dhe ensarëve. Kjo ishte diçka shumë e njohur, të cilën e bënte edhe i Dërguari (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të!) nëpër luftra.

Gjykimi për shitblerjen

Allahu i Lartësuar thotë:
"Allahu e ka bërë të lejuar tregtinë (shitblerjen) dhe e ka bërë të ndaluar kamatën"1
"O ju që keni besuar! Mos e hani pasurinë tuaj pa të drejtë ndërmjet jush, vetëm nëse bëni tregti me pëlqimin e njëri-tjetrit."1
Transmeton Hakim bin Hizam (Allahu qoftë i kënaqur me të!) se i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të!) ka thënë:
"Shitësi dhe blerësi janë të lirë në zgjedhje deri sa të ndahen nga njëri-tjetri."3
Të gjithë muslimanët janë bashkuar (ixhma) në mendimin se shitblerja është e lejuar. Edhe urtësia e përmban këtë, sepse nevojat e njerëzve shpesh lidhen me diçka që është në duart e dikujt tjetër, që ndoshta nuk ia përkushton atë atij, kështu që me lejimin e shitblerjes arrihet nevoja pa ndonjë problem.

Nxitja për të arritur jetesën me djersë
Transmeton Mikdami (Allahu qoftë i kënaqur me të!) se i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të!) ka thënë:
"Askush nuk ka ngrënë ushqim më të mirë se ai i duarve të tij. Edhe i Dërguari i Allahut, Daudi (Paqja e Allahut qoftë mbi të!) hante prej punës së duarve të tij."4
Ebu Hurejra (Allahu qoftë i kënaqur me të!) transmeton se i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të!) ka thënë:
"Më mirë për ndonjërin prej jush është të mbajë dru mbi shpinën e tij (për t'i shitur), se sa t'i kërkojë njerëzve që mund t'i japin apo mund mos t'i japin."5

Nuk është e ndaluar të pasurohesh nëse i frikësohesh Allahut në të.
Muadh bin Abdullah bin Hubejb transmeton nga babai i tij dhe ky nga xhaxhai i tij se i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të!) ka thënë:
"Nuk është e ndaluar të kesh pasuri nëse i frikësohesh Allahut në të. Shëndeti për të devotshmin është më i mirë se pasuria…"6

1.Suretu Bekare:275.
2.Suretu Nisa:29.
3.Mutefekun alejhi.
4.Buhariu.
5.Buhariu, Tirmidhiu, Nesaiu.
6.Ibnu Maxheh (sahih).

Nxitja për të qenë ekonomik në kërkimin e rrizkut.

Xhabir bin Abdullah (Allahu qoftë i kënaqur me të!) transmeton se i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të!) ka thënë:
"O njerëz! Kini frikë Allahun dhe kërkojeni rrizkun në të lejuar (hallall), sepse nuk do të vdesë ndonjë trup pa plotësuar rrizkun e tij edhe nëse ai i vonohet. Kini frikë Allahun dhe kërkojeni rrizkun mirë! Merrni atë që është e lejuar (hallall) dhe lini atë që është e ndaluar (haram)."7

Nxitja për të qenë i sinqertë dhe ndalimi nga gënjeshtra.

Hakim bin Hizam transmeton se i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të!) ka thënë:
"Shitësi dhe blerësi janë të lirë në zgjedhje deri sa të ndahen. Nëse ata janë të sinqertë dhe të qartë (në tregtinë e tyre), atëherë tregtia e tyre ka begati; nëse i fshehin dhe mashtrojnë njëri-tjetrin, atëherë tregtia e tyre zhvishet nga begati."8
Ukbetu bin Amir (Allahu qoftë i kënaqur me të!) thotë se e ka dëgjuar të Dërguarin e Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të!) të thotë:
"Muslimani është vëlla i muslimanit. Nuk i lejohet muslimanit që t'i shesë vëllait të tij diçka që ka ndonjë të metë, vetëm nëse ia bën atë të qartë."9
Nxitja për lehtësim dhe falje në shitblerje.
Xhabir bin Abdullah (Allahu qoftë i kënaqur me të!) transmeton se i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të!) ka thënë:
"Allahu e mëshiroftë atë person i cili është falës kur shet, falës kur blen dhe falës në gjykatë!"10
Marrja në konsideratë e atij që është ekonomisht i pamundur.
Ebu Hurejra (Allahu qoftë i kënaqur me të!) transmeton se i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të!) ka thënë:
"Një tregtar u jepte borxh njerëzve dhe nëse shihte ndonjë që nuk kishte të paguante, i thoshte punëtorëve të tij: “Faljani atij se ndoshta Allahu na fal neve!” Atëherë Allahu e fali atë."11
Ndalimi i mashtrimit.
Ebu Hurejra (Allahu qoftë i kënaqur me të!) ka thënë:
--------------------------------------------------------------------------------
7.Ibnu Maxheh (sahih).
8.Mutefekun alejhi.
9.Ibnu Maxheh (sahih).
10.Buhariu.
11.Buhariu.

Ç’thuhet kur hyn në treg.
Salim bin Abdullah bin Umer (Allahu qoftë i kënaqur me të!) transmeton nga babai i tij, e ky nga gjyshi i tij se i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të!) ka thënë:
"Kush thotë kur hynë në treg: La ilahe il lAllah uahdehu la sherike lehu, lehul mulku ue lehul hamdu, juhji ue jumijtu, ue huue hajun la jemutu, bijedihi el hajru kul luhu, ue huue ala kul li shejin kadijr (Nuk ka të adhuruar tjetër me të drejtë përveç Allahut të Pashok. I Tij është sundimi dhe Atij i takon falenderimi Ai jep jetë dhe vdekje, Ai është i Gjallë dhe nuk vdes. Në Dorën e Tij është e gjithë e mira dhe Ai është i mundshëm për çdo gjë), atij Allahu i shkruan një milion të mira, i fshin një milion të këqia dhe i ndërton një shtëpi në xhenet." Ibnu Maxheh (hasen)

Llojet e shitblerjes të cilat i ka ndaluar sheriati.

1. Bejul garar.
Eshtë çdo shitblerje që përmban njohuri jo të plota (të fshehta që nuk i di njëra palë apo të dyja) ose që përmban rrezikshmëri apo kumar.
Ebu Hurejra (Allahu qoftë i kënaqur me të!) ka thënë:
"I Dërguari i Allahut ka ndaluar nga shitja me guraleca15 dhe nga shitja e gararit (mosnjohjes së plotë të mallit)."16
Imam Neueuiu (Allahu e mëshiroftë!) në komentimin e tij të “Sahihul Muslim”, thotë:
“Shitja e gararit është një bazë e madhe prej bazave të kapitullit të shitblerjeve dhe për këtë shkak Muslimi e filloi këtë kapitull me të. Në këtë lloj shitblerje hyjnë shumë çështje të pakufizuara, si: shitja e të arratisurit, shitja e asaj që nuk ekziston, shitja e asaj që nuk e njeh, asaj që nuk ke mundësi ta dorëzosh te blerësi, asaj që nuk e ke akoma në pronësi, shitja e peshkut që është në ujin e detit apo lumit, e qumeshtit në gji, e asaj që ndodhet në barkun e kafshës barsë, e një rrobeje prej rrobeve (e papërcaktuar), një dashi prej deshëve e të tjera si këto, shitblerja e të cilave është batil (e kotë), e papranueshme, e palejuar, sepse është gabim (verbëri) i panevojshëm. Nëse nevoja kërkon ndonjëherë që të kryhet ndonjë lloj garari (gabimi verbërisht) që është e pamundur të ruhesh prej tij, vetëm se me stërmundime dhe nëse gabimi është i arsyetueshëm, atëherë shitblerja lejohet. Muslimanët janë bashkuar në mendimin se shitblerja e xhybes së mbushur (me pambuk a diçka tjetër) është e lejuar edhe nëse ata nuk e hapin për ta parë çka brenda. Por nëse shitet vetëm mbushja e saj, atëherë kjo shitblerje nuk lejohet. Dije se shitja e të prekurit (nëse prek mallin atëherë duhet ta blesh atë që preke), shitja e litarit (ato që kap litari që zgjat je i detyruar t'i blesh), shitja e guralecave, e të tjera si këto, janë prej shitblerjeve për të cilat kanë ardhur tekste të veçanta (në ndalimin e tyre). Të gjitha ato hyjnë në ndalimin e shitjes së gararit (verbërisë), por ato janë përmendur të veçuara për shkak se kanë qenë prej shitblerjeve të njohura në kohën e injorancës, para Islamit. Allahu e di më së miri”.

Shitja me të prekur dhe me të hedhur.
Transmetohet nga Ebu Hurejra (Allahu qoftë i kënaqur me të!) se ka thënë:
"Jemi ndaluar prej dy shitblerjeve; shitja me të prekur (el mulamese) dhe shitja me të hedhur (el munabedhe). “el mulamese” është prekja e çdonjërit prej dy personave rroben (plaçkën) e tjetrit pa dashje, kurse
“el munabedhe” është hedhja e çdonjërit prej atyre dyve rroben e tij tek tjetri pa parë njëri prej tyre rroben e tjetrit."17
Ebu Seid el Hudri (Allahu qoftë i kënaqur me të!) thotë:
"Na ka ndaluar i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të!) nga dy shitblerje dhe dy veshmbathje: Na ka ndaluar nga shitblerja me të prekur dhe me të hedhur. Të prekurit (el mulamese) është të prekë një person rroben e një tjetri me dorën e tij, natën apo ditën dhe kjo prekje e detyron ta blejë atë, kurse të hedhurit (el munabedhe) është të hedhë një person rroben e tij tek një tjetër dhe ai tjetri të hedhë rroben e tij tek ky i pari, duke qenë kjo shitblerja e tyre pa marrë parasysh pranimin apo pëlqimin."

Shitja e të voglit të të voglit të barsës.
Ibnu Umeri (Allahu qoftë i kënaqur me të!) ka thënë:
"Njerëzit në kohën e injorancës kryenin shitblerjen e mishit të të vegjëlve deri në të voglin e të voglit të barsës. I vogli i barsës është që të pjellë deveja dhe pastaj të mbarset i vogli i saj që ajo polli. I Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të!) i ndaloi ata nga kjo shitblerje."19

Shitja me guraleca.
Ebu Hurejra (Allahu qoftë i kënaqur me të!) ka thënë:
"I Dërguari i Allahut ka ndaluar nga shitja me guraleca dhe nga shitja e gararit (mosnjohjes së plotë të mallit)."20
Imam Neueuiu (Allahu e mëshiroftë!) në komentimin e “Sahihut të Muslimit” thotë:
"Përsa i përket shitjes me guraleca, ka tre mendime:
I pari: Kur shitësi thotë se: Të kam shitur ato rroba mbi të cilat do të bjenë këto gurë që do të hedh ose të kam shitur pjesën e tokës nga këtu e deri atje ku do të shkojë ky gurë.
I dyti: Kur shitësi thotë se: të kam shitur atë që do zgjedhësh deri sa të hedh gurin.
I treti: Kur hedhjen e gurit e quajnë shitje dhe kur thuhet se: nëse e godet këtë rrobë me gurë, atëherë e ke blerë me kaq lek."

2. Shitja e diçkaje që nuk e posedon në të vërtetë.
Hakim bin Hizam (Allahu qoftë i kënaqur me të!) thotë: “I thashë të Dërguarit të Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të!): Nëse dikush më kërkon t'i shes diçka që nuk më ndodhet, a t'ja shes atij?” Ai tha:
"Mos e shit atë që nuk ndodhet tek ti!"21

3. Shitja e mallit që ke blerë para se ta marrësh në dorë.
Ibnu Abasi (Allahu qoftë i kënaqur me të!) transmeton se i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të!) ka thënë:
"Kush blen një ushqim, mos ta shesë atë para se t'i dorëzohet në dorë!"
Ibnu Abasi thotë: "Dhe çdo gjë tjetër llogaritet si ushqimi."22
Transmeton Tausi nga Ibnu Abasi se i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të!) ka thënë:
"Kush blen një ushqim, mos ta shesë atë deri sa ta peshojë!"
I thashë Ibnu Abasit: “Përse kështu?” Ai tha: “A nuk i sheh disa që shesin e blejnë me ar (flori) kurse ushqimi vonohet?"23

4. Shitja mbi shitjen e vëllait tënd (tregtarit tjetër).
Ibnu Umeri (Allahu qoftë i kënaqur me të!) transmeton se i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të!) ka thënë:
"Askush prej jush mos të shesë mbi shitjen e vëllait të tij!24 (duke i thënë blerësit që është te tregtari tjetër duke bërë pazar, hajde blije tek unë me kaq lek, më pak se sa i tha i pari).

5. Shitja e Ijnes (me hile).
Kjo është ajo shitje e cila bëhet duke i shitur një mall dikujt dhe lekët i lë me të pritur deri në një afat të caktuar. Pastaj blerësi ia shet të njëjtin mall atij që ia bleu, por me lek në dorë dhe më pak se sa e bleu. Kjo është një lloj kamate me hile, sepse në fakt ai nuk donte mallin por lekët borxh.
Ibnu Umeri (Allahu qoftë i kënaqur me të!) transmeton se i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të!) ka thënë:
"Në kohën kur të blini e shisni me hile (ijneh), të shkoni pas bishtit të lopës (pasurirë së kësaj bote), të pëlqeni të mbjellat dhe të lini xhihadin, atëherë Allahu do hedhë mbi ju përçmim e përulje dhe nuk do ta heqë atë prej jush deri sa t'i ktheheni fesë tuaj."25
--------------------------------------------------------------------------------
21.Ibnu Maxheh, Tirmidhi, Ebu Daud (sahih).
22.Mutefekun alejhi.
23.Mutefekun alejhi.
24.Mutefekun alejhi.
25. Ebu Daud (sahih).

Shitja me afat duke rritur çmimim (shitja me këste).
Në këto kohë është përhapur shitja me afatizim dhe me rritje të çmimit origjinal të mallit, e cila njihet me emrin: shitja me këste. Siç është e njohur, kjo shitje bëhet duke shitur mallin me këste dhe duke shtuar në çmimin e tij kundrejt kohës së shtyrë, si p.sh: të jetë çmimi i mallit një mijë $ dhe të shitet me këste një mijë e dyqind $. Kjo lloj shitjeje është e ndaluar.
Ebu Hurejra (Allahu qoftë i kënaqur me të!) transmeton se i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të!) ka thënë:
"Kush bën dy shitje në një shitje, ose ta prishë njërën, ose ka ngrënë kamatën."

Gjërat që nuk lejohen të shitet.

1. Alkooli.
Aishja (Allahu qoftë i kënaqur prej saj!) thotë: “Kur zbritën disa ajete nga fundi i sures Bekare, i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të!) doli dhe tha:
"U ndalua tregtia e alkoolit."27

2. E ngordhura, derri dhe idhujt.
Transmetohet nga Xhabir bin Abdullah se ka dëgjuar të Dërguarin e Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të!) në çlirimin e Mekës të thotë:
"Allahu dhe i Dërguari i Tij e ka bërë të ndaluar shitjen e alkoolit, të ngordhurën, derrin dhe idhujt." I thanë: “O i Dërguari i Allahut! Po dhjamin e të ngordhurës, sepse me të lyhen anijet, fërkohen lëkurat e kofshëve dhe e hanë njerëzit në mëngjes?” Ai tha:
"Jo, ai është i ndaluar" I Dërguari (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të!) në atë çast shtoi: "Allahu i vraftë çifutët! Kur Allahu ua ndaloi atyre dhjamin e të ngordhurës, ata e zbukuruan atë e pastaj e shitën dhe hëngrën çmimin e tij!"28
-------------------------------------------------------------------------------
26.Ebu Daud (hasen).
27.Mutefekun alejhi.
28.Mutefekun alejhi.
--------------------------------------------------------------------------------

3. Qeni.
Transmetohet nga Ibnu Mesud el Ensari (Allahu qoftë i kënaqur me të!) se i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të!) e ka bërë të ndaluar shitjen e qenit, të hollat e imorales dhe të fallxhorit."29

4. Pikturat që përmajnë gjëra me shpirt.
Seid bin ebi Hasen thotë: “Isha te Ibën Abasi (Allahu qoftë i kënaqur me të!) kur tek ai erdhi një burrë e i tha: “O Ibën Abas! Unë jam një njeri që e ha bukën me punën e duarve të mia dhe pikturoj këto piktura”.
Ibën Abasi tha: Po të them ty vetëm atë që kam dëgjuar nga i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të!) i cili ka thënë:
"Kush pikturon ndonjë pikturë, Allahu do ta dënojë atë deri sa t'i japë asaj shpirt dhe ai nuk do të mund t'i japë kurrë shpirt asaj."
Burri u mërzitë shumë, derisa iu zverdh fytyra. Atëherë Ibën Abasi i tha: “Nëse do patjetër të pikturosh, atëherë pikturo këto pemë dhe çdo gjë që nuk ka shpirt."30

5. Frutat e pemëve para se të dalin kokrrat apo të piqen.
Enes ibën Maliku (Allahu qoftë i kënaqur me të!) transmeton se i Dërguari (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të!) ka ndaluar nga shitja e frutave të pemëve para se të piqen, si edhe nga shitja e hurmave (temër/hurmat arabe) para kohe. Dikush i tha: "Kur është koha e tyre?" Ai (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të!) tha: “Kur të skuqen apo të zverdhen."31
Gjithashtu Enesi transmeton se i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të!) ka ndaluar nga shitja e pemëve para pjekjes. I thanë: “Kur piqen ato?” Tha: “Kur të skuqen”. Pastaj tha: “Çfarë thoni nëse Allahu i ndalon frutat të dalin e të piqen, atëherë çfarë do t'i japë ai që ka marrë lekët e vëllait të tij?"32

6. Të mbjellat para forcimit të kokrrës.
Ibën Umeri (Allahu qoftë i kënaqur me të!) transmeton se i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të!) ka ndaluar nga shitja e “temrit” para pjekjes dhe nga agrumet para se të focohet kokrra dhe të sigurohet se nuk është prekur me ndonjë sëmundje. Ka ndaluar edhe shitësin edhe blerësin."33
--------------------------------------------------------------------------------
29.Mutefekun alejhi.
30.Mutefekun alejhi.
31.Buhariu.
32.Mutefekun alejhi.
33.Muslimi, Ebu Daudi, Tirmidhiu (sahih).
--------------------------------------------------------------------------------

1: Kur shitblerja e mban njeriun të preokupuar duke e shmangur atë nga adhurimi,d.m.th. ata e humbin kohën e adhurimit, siç është ajo kur personi mirret me shitblerje dhe nuk e falë namazin me xhemat në xhami, deri në atë masë sa që atij i kalon namazi apo një pjesë e tij. Kjo është e ndaluar. Allahu thotë: “O ju që besoni, kur të bëhet thirrja për namaz në ditën e Xhumasë, nxitoni që ta përkujtoni Allahun dhe lini tregtinë. Kjo është më mirë për juve, vetëm sikur ta dinit. Dhe kur namazi të përfundojë, atëherë shpërndahuni nëpër tokë dhe kërkoni prej të Mirave të Allahut, dhe përkujtoni Allahun shumë që të jeni të suksesshëm.” (El-Xhumu’a 9 -10). Dhe, Allahu thotë në një tjetër ajet:“O ju që besoni! Mos lejoni që fëmijët dhe pasuria juaj t’ju shmangin nga Përkujtimi i Allahut. Dhe kushdo që e bën këtë, të tillët janë të humburit.”(El-Munafikun: 9) Kini parasysh thënien e Allahut: “…të tillët janë të humburit.” Ai i kategorizon ata si të humbur, ndonëse ata mund të jenë të pasur, duke qenë se kanë grumbulluar para të mëdha – edhe nëse ata mund të kenë shumë fëmijë. Kjo është për atë se, pasuria dhe fëmijët e tyre s’mund ta zëvendësojnë atë që e kanë humbur nga Përkujtimi i Allahut. Pra, edhe nëse ata përfitojnë pasuri në këtë botë, ata megjithkëtë do të jenë të humbur në çdo kuptim të fjalës. Ata mund të përfitojnë realisht vetëm nëse e kombinojnë kërkimin e furnizimit dhe adhurimin e Allahut, duke bërë shitblerje kur është koha për shitblerje dhe duke prezentuar në namaz kur është koha për namaz; atëherë ata do të kishin kombinuar mes të mirës së kësaj jete dhe të mirës së Jetës së Përtejme. Dhe ata do të vepronin sipas thënies së Allahut:“Kërkoni furnizimin tuaj nga Allahu dhe adhurojeni vetëm Atë” “Dhe kur të përfundojë namazi, atëherë shpërndahuni nëpër tokë dhe kërkoni të mirat e Allahut.” Prandaj, tregtia është dy llojesh – tregtia e e jetës së kësaj bote dhe tregtia e Jetës Tjetër. Tregtia e kësaj bote është me pasuri dhe me përfitime, derisa tregtia e Jetës Tjetër është me vepra të mira. Allahu thotë: “O ju që besoni, a doni t’ju udhëzojë juve në një tregti e cila do t’ju shpëtojë nga dënimi i dhimbshëm? Besoni në Allahun dhe të Dërguarin e Tij, dhe përpiquni fort e luftoni ne Rrugë të Allahut me pasurinë tuaj dhe jetët tuaja. Kjo do të ishte më mirë për ju, vetëm sikur ta dinit! (nëse veproni kësisoji), Ai do t’ua falë mëkatet dhe do t’ju pranojë në Kopshtet nën të cilat rrjedhin lumenj, dhe në vendbanime të këndshme në Kopshtet e Adnit (Parajsë). Vërtet ky është një sukses i madh. Dhe Ai po ashtu do t’ua japë një tjetër (bekim), të cilin ju do ta doni – ndihmën e Allahut dhe fitoren e afërt. Pra, përgëzoji besimtarët.” (As-Saff: 10 – 13) Kjo është një tregti madhështore, e cila është dobiprurëse. Nëse tregtia e lejuar e kësaj bote i ngjitet asaj, ajo bëhet edhe më e mirë. Por, nëse personi e kufizon tregtinë vetëm në atë të kësaj bote, derisa e braktisë tregtinë e Jetës së Përtejme, ai do të humbë, siç thotë Allahu: “…të tillët janë të humburit.” (El-Munafikun: 9) Prandaj, sikur njeriu ta përqendronte vëmendjen në kryerjen e adhurimit dhe faljen e namazit, dhe sikur ta përkujtonte Allahun shumë, duke e bërë atë që Allahu e ka urdhëruar ta bëjë, Allahu sigurisht do t’ia hapte dyert e furnizimit atij. Në të vertetë, namazi është mënyrë për përfitimin e furnizimit (rizkut), siç thotë Allahu: “Dhe urdhëroje familjen tënde në namaz dhe bëhu i durueshëm në këtë. Ne nuk kërkojmë prej teje që të na furnizosh Neve. Ne do do të të furnizojmë ty dhe përfundimi i mirë është për ata që kanë frikë Allahun.” (TaHa: 132) Pra, namazi për të cilin disa njerëz pohojnë se u merr kohë nga kërkimi i rizkut (furnizimit) dhe nga shitblerja, në të vërtetë është mu e kundërta e asaj çka ata pohojnë. Ai (namazi) ua hapë atyre dyert e furnizimit, komoditetit dhe bekimit. Kjo për atë se furnizimi është në Dorën e Allahut. Pra, sikur ju të kishit përqendruar vëmendjen në përkujtimin e Tij dhe në adhurimin e Tij, Ai do t’ua lehtësonte dhe do t’ua hapte derën e furnizimit. “Dhe Allahu është Furnizuesi më i mirë.” (El-Xhumu’a: 11) Allahu thotë, duke përshkruar adhurimin e besimtarëve: “Në shtëpitë (xhamitë), të cilat Allahu ka urdhëruar të ngrihen, dhe në të cilat emri i Tij përmendet. Ai madhërohet në to mëngjes e mbrëmje. (Ata janë) Burra të cilët as biznesi as shitblerja nuk i devijon nga Përkujtimi i Allahut, e as nga namazi apo dhënia a zekatit. Ata i frikohen një dite kur zemrat dhe sytë do të përmbysen nga frika (e tmerreve të Ditës së Gjykimit).” (En-Nur: 36-37) Në shpjegimin e këtij ajeti, disa nga Selefi thanë: “Ata (sahabët) blinin dhe shitnin, por kur ndonjëri prej tyre dëgjonte muezinin duke thirrur për në namaz, dhe peshoja ende gjindej në dorën e tij, ai e gjuante peshojën dhe nisej për ta falur namazin.” Pra, siç thuhet më lart, qëllimi është se, nëse shitblerja të largon nga falja e namazit, atëherë kjo tregti është e ndaluar dhe e kotë. Dhe paratë e përfituara nga ajo janë Haram (të paligjshme) dhe të ndyta.

Shitja e instrumenteve muzikore dhe argëtuese
në të gjitha format e ndryshme të tyre, siç janë instrumentet me tela dhe ato me të fryrë, apo aplikimet muzikore dhe të gjitha instrumentet që përdoren për atë qëllim, edhe nëse ato emërtohen me emra tjerë s’i “aparate teknike” etj. Pra është haram për Muslimanin që të shesë këto instrumente dhe aplikime, sepse është obligim të shkatërrohen ato dhe që asnjë prej tyre të mos mbetet në vendet Muslimane. Pra, nëse ky është rasti, si mund të shiten ato? Dhe si mundet njeriu të merr para për to? Kjo është prej akteve të ndaluara!

Prej llojeve të ndaluara të shitblerjes është: Shitja e diçkaje të cilën blerësi do ta përdorë në bërjen e Haramit. Pra, nëse shitësi e di se blerësi do ta përdorë atë produkt që e blen për të bërë ndonjë akt të ndaluar, atëherë të shiturit atë është e ndaluar dhe e pavlerë. Kjo është sepse ju do ta asistoni atë në mëkatim dhe shkelje (të ligjeve), dhe Allahu thotë: “Dhe ndihmojeni njëri-tjetrin në devotshmëri dhe frikë ndaj Allahut, dhe mos e ndihmoni njëri-tjetrin në mëkatim dhe shkelje.” (EL-Maide: 2) Për shembull, nëse ndokush blen fruta apo hurma me qëllim të bërjes së verës (alkoolit) nga ato, apo ai blen një shpatë me qëllim që të mbys Muslimanë me të apo me qëllim që të plaçkisë njerëzit në rrugë apo që të jetë një ngatërrestar, dhe kështu me radhë. Kushdo që do të përdorë një produkt kundër asaj çka Allahu ka ndaluar apo do ta përdorë atë në mënyrë të cilën Allahu e ka ndaluar, atëherë shitja e këtij produkti atij personi s’është e lejuar. Kjo, nëse personi e di me siguri se blerësi do ta bëjë atë apo ai dyshon se ai do ta bëjë atë.